Sümerliler tarih yazmadı, arşiv tuttu. Çünkü dünya görüşleri "her şey tanrılarca hazır ve olgun geldi" diyordu, evrimsel düşünce yoktu. Yine de Lagaş-Umma savaşları, Urukagina reformları, Lugalzagesi'nin övgüleri, Hammurabi'ye kadar uzanan kent devlet mücadeleleri tabletlerden çıktı. Kaynaklar parçalı ve çıkarımsal. Fakat onların tarihi bir destan değil, kırık tablet yığınıydı, bilim o yığından medeniyet çıkardı.
Algıyla her iş çözülür sananların, yalanın kendi kuyruğunu yediği noktaya gelmesi kaçınılmazdı. Dün grupta "161 milyar ödendi, yüzde 81'i ana parasını aldı, kamu kaynağı yok, sorun çözüldü" diyenler, bugün spk önünde "biz ana paramızın yüzde 10'unu zor aldık, yalan söylüyorsunuz" diye bağıran yüz binlerce mağdurun sesini duymamak için kulaklarını tıkıyorlar. İki ara ödemeyle "ödedik" algısı yaratıp, kalanı vicdana bırakmak, organize bir soygunun üstünü kapatma çabasından başka bir şey değildir. Devlet denetimindeki sistemde paranın buharlaşması, ekranda görünen getirilerin fiiliyatta yüzde 80'e varan kayıplara dönüşmesi ve bazı kurnazların kısa sürede yüzlerce kat kazanç elde etmesi asla tesadüf olamaz. Arkadaşlar, bu bir saadet zinciriydi ve baştakinden sonrakine bu zincir biliniyordu, zincir koptuğunda en alttakiler ezildi, en üsttekiler organize kötülük diye adlandırılıp birkaç tutuklamayla geçiştirilmeye çalışılıyor. Millet maddi olarak boşaltılırken manevi olarak da aşağılanıyor, Ödendi diyerek yalan söyleniyor fakat hesaplar ortada, yüzde 3-5-10'luk kırıntılar çözüm diye sunuluyor. Algı balonu delindi çünkü yalanın bir sonraki yalanı gerektirdiği sarmal artık taşınamıyor. Her gün yeni bir vurgun detayı saçılıyor ortalığa, konuştukça batıyorlar, kimse yemiyor. Baskı yüzünden susanlar var ama öfke de birikiyor, bir seçim (olursa) bu birikmiş kin, talancı iktidarın kendi yarattığı koşullarda büyük bir hezimete dönüşecek. Bu asla böyle devam edemez, milleti çıldırttılar. Patlak bir yerden gelecek ve o patlak algıyla kapatılamayacak.