Bisikleti satılığa koydum lavuk diyo ki bugün bisikleti aliyim 15inde ödiycem ya da iki taksit yapalım.E ananın amı trendyol muyum ben peşin fiyatına taksit yapıyorum banka mıyım da 15inde ödicem diyon zaten makul fiyat yazıyoz daha da düşüyolar kısacası ben bu milletin ta amk
Bu topraklarda yaşayan insanların para ile ilişkisi travmatik ölçüde sorunlu.
Çok uzaklara gitmeden, sadece modern tarihimize baktığımızda bile, paranın (ECON101 derslerinde öğretilen) değişim aracı, ölçüm değeri ve servet saklama özelliklerinin, sadece sıradan insan nezdinde değil, para ile doğrudan ilişkisi olan tüccar ve işadamları arasında bile tam olarak sentezlenemediğini ve içselleştirilemediğini düşünüyorum.
Para nedir? Ne işe yarar? Yaşamlarımıza ne değer katar? Bir arzu nesnesi midir? Yoksa diğer arzu nesnelerine ulaşmak için bir araç mıdır? Para/iktidar ilişkisi ne olmalıdır? Bireysel düzlemde para yaşamımıza ne katar? Ne kadarı gereklidir, ne kadarı yetersizdir, ne kadarı yüktür? Para nasıl saklanır, nasıl çoğaltılır, risklere karşı nasıl korunur? İhtiyaç fazlası para ne yapılmalıdır?
Sorular uzuyor, gidiyor.
Sıradan yaşamları ve toplumsal düzenlenleri oluşturan kavramlar üzerinde yeterince düşünülmemiş olması, köklü ve yerleşik geleneklerin olmaması, istikrarlı ve öngörülebilir politikaların uygulanmamış olması gibi nedenlere, bir de sık ve ani dönüşlerle, paraya ulaşmanın çok kolay ve zor olduğu zamanların birbirini izlemesi, parayla ilişkimizin travmatik ölçeklerde sorunlu olmasına yol açmış olabilir.
Türkiye 1980'lerden başlayarak yoğun bir para ekonomisine geçti. Bu dönemden sonra hemen hemen her 5-10 senede bir ağır finansal krizler yaşandı. Daha önceleri para konuşmak ayıp kabul edilirken, 7/24 para konuşulur oldu. Dost sohbetlerinin, sosyal medyanın, televizyonların baş konusu para oldu. Kendisine mikrofon uzatılan herkes paradan söz etti: Maaşlar düşük, dolar aldım, altın kaç lira olmuş, fonda battım, bitcoin, hisse senedi, konut fiyatları, patatesin kilosu, domatesin tanesi...
2005-2015 arasındaki on sene para bolluğu zamanıydı, herkesin cüzdanından, banka hesabından paralar fışkırıyordu. Ucuz ve kolay erişilebilir krediler, ev/araba alıp satmalar, dağın başında arsa almalar, oğlanın sünneti, kızın düğünü için ihtiyaç kredileri... Döviz bürolarının önünde kuyruklar, borsada birbirini ezmeler, kuyumcularda kalabalıklar.
Bu ülkenin insanları paraya boğulduğunda ne yaptı? Bütün şehirleri çirkin beton yığınlarına boğdu, üst segment arabalar aldı, sattı, taşa, toprağa gömdü, kriptolarda, hisse senetlerinde para ezdi. Lüks çantalar, pahalı saatler, güzellik salonları, saç ektirmeler, yol kenarlarına çiçek tarhları...
Gökten helikopterle para yağdırılan zamanlarda fabrika dikilmedi, teknoloji merkezi kurulmadı, bir büyük anıt, görkemli bir sanat galerisi, medeni bir yaşam sürmek için parklar, düzenli caddeler, dünya çapında akademiler, saygın markalar... Hiçbiri olmadı. Alibaba hikayelerinde olduğu gibi hazine bulduk, görgüsüzce yedik, içtik, paraları lüks arabalara, güvenlikli sitelere, dünya güzeli sahillere dikilen beş, altı yıldızlı otellere, Bali'de, Kanarya Adalarında turistik seyahatlere gömdük ve...
Para kuruyunca da dımdızlak kaldık.
Hala para konuşuyoruz. Haber bültenleri enflasyonla açılıyor, fonzi ile devam ediyor, emekli maaşlarıyla kapanıyor. Hayatımızda sanat, estetik, bilim, felsefe, medeni şehirler, uygar ilişkiler, özgürlükler, demokrasi filan gibi çağdaş değerler yok. İşadamımız para sayıyor, akademisyenimiz para kazanma yolları gösteriyor, doktorumuz borsa takip ediyor, berberimiz fonda batan parasının peşinde, pazardaki teyzeler ucuz limon arayışında.
Parayla ne yapmamız gerektiği konusunda bir fikrimiz yok, ama parayı çok arzuluyoruz. Oğlanın sünnetine, kızın düğününe paraları dökerken, AVM'lerde sayısız markanın ürünleri arasından ayakkabı, gömlek seçerken, uçaklarla tatil beldelerine giderken bugünlerin geleceğini pek de düşünmemişiz. Sahte cennetin bir gün biteceğini söyleyenlere de Gamlı Baykuş muamelesi çekmişiz.
Babaları bir nesil önce ayak kokulu yoksul öğrenci evlerinde sürünürken, kısa zamanda para ve iktidar sahibi olunca, evlatlar da borsacı, tefeci olmuş. Görgüsüz ve kültürsüz yeni nesiller teknelere, gemilere, mücevherlere ulaşıp dünya zenginleri arasına girmiş. Borsada içi boş şirketleri uçurarak bir iki senede edinilen servetler, parayı kolay kazanılan, ancak kazanıldıktan sonra ne yapılacağı bilinmeyen hayali varlıklara dönüştürmüş. Sovyetler Birliği çöktükten sonra ülkeyi yağmalayıp her biri büyük servet sahibi olan eski komünist oligarklar örnek alınmış. İgor Londra'da mahalle alır da ben alamaz mıyım? Dimitri Premier ligden kendine kulüp beğeniyor, benim neyim eksik?
Sanayi Devrimini yapamamış, Aydınlanma Devrimi kesintiye uğramış, plan değil pilav, toplumsal kalkınma değil bireysel kurtuluş peşinde koşanların başına gelen bizim de başımıza geldi. Özal'la başlayıp bugünlere kadar uzanan Amerikan/Arap sentezi bu yaşam tarzında paranın varlığı da, yokluğu da mutluluk getirmedi. Para ve servetle anlamlı, tutarlı, istikrarlı bir ilişki kurulamadı.
Dimyat'a pirince giderken eldeki bulgurdan da olduk. Şimdi yitirilen onca değeri değil, dolandırıcılık tezgahlarında kaybedilen parayı kurtarmaya çalışıyoruz.
Migros yemek hariç tüm yemek platformlarının ubere bağlanması çok kötü oldu. Herifler piyasada tekel olduğu için kuponları kaldırdı getirme ücreti diye bir saçmalık çıkarttı üstüne de eskisi gibi bir platformda ucuz yakaladığın fırsatı şimdi hiçbir yerde bulamıyorsun
Vurgunun büyüklüğüne bakın... Şu para ile ülkede her vatandaşa ücretsiz ev, ücretsiz sağlık, beslenme, eğitim ve ömür boyu geçim maaşı sağlanabilir, ülke çağ atlayacak yatırımlarla donatılabilirdi, yerine bir avuç AKP'linin aç gözlülüğüne döküldü... Ki bu küçük vurgunlardan... Sadece garantili ödeme vurgunu bundan onlarca kat büyük...
SIĞIR PRESS
Okan Buruk tarafından icat edilen ve Avrupa maçlarının ilk 30-55 dk bandında Galatasaray'ın dev bir kulüp gibi görünmesini sağlayan ardından 1-1’e gelen skorun ansızın 3-4-5 diye yükselmesini dili dışarıda izleyen terli ve yorgun 10 adam ile oynanan futbol taktiği