Piyasa artık eskisi gibi değil – Part 3
AI tarafında yaşanan gelişmeler artık sadece teknoloji şirketlerini değil, doğrudan makro ekonomiyi ve finansal sistemi etkileyecek bir noktaya geldi. Bir yandan devasa AI yatırımları görüyoruz, diğer yandan bu yatırımların dolaylı etkileri henüz tam fiyatlanmış değil.
En kritik noktalardan biri şu: AI verimlilik sağlıyor ama bu verimlilik ciddi bir istihdam kaybı yaratacak. Şirketler aynı işi daha az kişiyle yapabildiklerini fark ettikçe, maliyet kısmını optimize etmek için çalışan sayısını azaltıyor. Bu sadece teknoloji sektörüyle sınırlı kalmayacak; beyaz yaka dahil olmak üzere birçok alan bu dönüşümden etkilenecek.
Burada asıl mesele işten çıkarmalar değil, bunun zincirleme etkisi. İşini kaybeden bir insan sadece maaşını kaybetmiyor; aynı zamanda taşıdığı finansal yükümlülükleri de yerine getiremez hale geliyor. Kredi ödemeleri, ipotekler, bireysel borçlar… Bunların hepsi bir anda sistemde sorunlu varlıklara dönüşebilir.
Bankacılık tarafında ise daha büyük bir paradoks var. Yıllardır kredi riskini daha iyi analiz edebilmek için AI kullanan şirketler ön plana çıkıyordu. UPST gibi firmalar, bireylerin kredi geri ödeme ihtimalini çok daha doğru tahmin ettiklerini iddia ederek büyüdü. Ama şimdi oyun değişiyor.
Çünkü artık risk statik değil, dinamik.
Eskiden bir kişinin işi, geliri ve geçmiş ödeme alışkanlıkları üzerinden bir risk profili oluşturabiliyordun. Şimdi ise o kişinin mesleğinin 1–2 yıl içinde yok olma ihtimali var. Ve bu ihtimali ölçmek neredeyse imkansız.
Düşünün:
Bugün çok iyi maaş alan, düzenli geliri olan ve kredi notu yüksek bir birey, bankalar için “düşük riskli müşteri” olarak görülüyor. Ama yarın çıkacak bir AI çözümü, o kişinin yaptığı işi büyük ölçüde otomatikleştirebilir. Ve o “düşük riskli” müşteri, çok kısa sürede sistemde sorunlu hale gelebilir.
Bu durum, kredi modellemesinin temelini sarsıyor. Çünkü artık mesele “şu an ödeyebilir mi?” değil, “gelecekte işi kalacak mı?” sorusu.
Ve bu soru şu anki modellerle net şekilde cevaplanamıyor.
Bence piyasanın henüz tam anlamıyla fiyatlamadığı risklerden biri de bu. AI sadece verimlilik hikayesi değil; aynı zamanda sistemik risk üreten bir faktör haline geliyor.
Kısa vadede şirketler için harika: maliyet düşüyor, kar artıyor.
Uzun vadede ise bu karların sürdürülebilirliği tartışmalı olabilir. Çünkü tüketici tarafında gelir kaybı yaşandıkça, talep de zayıflayacak.
Yani bir noktadan sonra şu döng�� oluşabilir:
AI → işten çıkarmalar → gelir kaybı → kredi sorunları → talep düşüşü → şirket gelirlerinde baskı
Bu yüzden AI devrimi sadece “hangi şirket kazanacak?” sorusuyla değil, “bu dönüşüm finansal sistemi nasıl etkileyecek?” sorusuyla birlikte analiz edilmeli.
Piyasa artık eskisi gibi değil. Ve en büyük değişim, henüz tam olarak hissedilmedi.
Yatırım tavsiyesi değildir.
#AI #borsa #yatırım #ekonomi #teknoloji #risk #finans
Sayın @aBayraktar1@TCEnerji@RTErdogan...
Dünya hızla bir enerji krizine doğru emin adımlarla gidiyor...
Geçmişte Sayın Berat Albayrak yenilenebilir enerji dönüşümü hakkında çok ciddi atılımlar yapmıştı...
Şu anda ise size çok ciddi bir problemden bahsedeceğim...
Komşum tam 5 aydır evinin çatısına kuracağı güneş enerji sistemi için onay bekliyor, şebekeye bağlı sistem kurmak istedi ama öyle bir evrak yığını çıkıyor ki insanların karşısına, ben dahil birçok komşum Off Grid sistem yapmayı tercih ettik...
Normalde sadece 2 sokaktaki komşularımın çatılarının sadece Güney cephe yüzey alanı toplamı 5.975,45 m²...
Ben şu anda bu evrak işiyle uğraşmak istemediğim için kapasitemin %20'sini kullanıyorum sadece, buna rağmen şebeke ile bağım sıfır seviyesine indi. Yani normalde bir sistem yapacak olsam bir apartmanı komple besleyecek sistem yapma imkanına sahibim...
Buradaki sistem yapmak isteyen komşularımı da dahil ettiğimde küçük bir alanda bir mahalleyi besleyecek elektrik üretebiliyoruz kendi tüketimimiz hariç...
Aşağıda tamamen kapalı bir havada şakır şakır yağmur yağarken Biraz önceki üretim kapasitesini paylaşıyorum bunun bir de azıcık bile güneş gören günlerdeki potansiyelini varın siz düşünün...
Sayın bakanlık ve yetkililer bu yatırımın devlete maliyeti sıfır çünkü buradaki herkes kendi maliyetini kendisi üstlenecek üstüne elektrik üretebilecek ve bu elektrik ne savaştan ne dünyadaki global krizlerden ne de ekonomik çalkantılardan hiçbir şekilde etkilenmeyen bir üretim...
Buna bir de elektrikli araçları ve petrol bağımlılığını ekleyin ve ülke çapına yayın...
Peki bu kadar büyük bir potansiyeli neden bürokrasi ve evrak işleriyle 5-6 ay bekleme sürelerine mahkum ediyoruz...
Cari açığımız mı sıfır çok mu zengin bir ülkeyiz yoksa Bürokratik hantallıktan kurtulmayı mı beceremiyoruz...
💥 SON DAKİKA 💥
Trump'tan yine karar değişikliği!
Bugün uygulanmaya başlanan yeni gümrük vergilerinin yürürlüğünü 90 gün süreyle erteledi.
Çin'e ise %104'e çıkardığı vergiyi %%125'e yükseltti.
Başganum dunyayu finduk gabuğu gibi sallayi. Batayruk mu çıkayruk mu bellı deol.
🇹🇷 @BaykarTech çok önemli projeler üzerinde çalışıyor.
Baykar Kariyer⁽¹⁾ sayfasındaki ilanlar incelenince firmanın önemli projeler başlattığı görülmekte. Bunlardan bazıları:
*İnsansız kargo uçağı: AKINCI referans alınarak kargo uçağı tasarımı yapılması.
*Turbofan motor: KIZILELMA'ya güç verecek olan milli ve yerli turbofan motorun geliştirilmesi.
*Erken uyarı radarı: Hava platformlarında kullanmak üzere S bandında çalışan, elektronik harbe dayanıklı radar geliştirilmesi.
*Telemetri verileri kullanılarak Timeseries Forecasting ile konum kestirimi: GNSS engelli ortamlarda, derin öğrenme yöntemleri ile, hava aracından alınan sensör verileri kullanılarak konum tahmini.
*Kemankeş 3: Fırlatıcı olmaksızın kendi itkisiyle kalkış yapabilecek kamikaze sistem.
*Havada yakıt ikmali: Sistemin entegrasyonu ve yerlileştirme çalışmaları.
*Hava-hava füzesi lançeri: Öz kaynaklar ile geliştirilmesi.
*İnsansız hava araçlarında düşük görünürlük amacıyla malzeme geliştirme: KIZILELMA için malzeme tasarım ve üretimi.
*KIZILELMA için chaff/flare atıcı kapağı: Platformda chaff/flare atıcı kullanılacağına işaret ediyor.
*Rüzgar ve buzlanma tüneli: Orta vadede kurulması planlanan aerodinamik test sistemleri içinde yer alıyor.
Açıklamalar:
(1) https://t.co/9uDSRlPwQO
🇹🇷 @BaykarTech çok önemli projeler üzerinde çalışıyor.
Baykar Kariyer⁽¹⁾ sayfasındaki ilanlar incelenince firmanın önemli projeler başlattığı görülmekte. Bunlardan bazıları:
*İnsansız kargo uçağı: AKINCI referans alınarak kargo uçağı tasarımı yapılması.
*Turbofan motor: KIZILELMA'ya güç verecek olan milli ve yerli turbofan motorun geliştirilmesi.
*Erken uyarı radarı: Hava platformlarında kullanmak üzere S bandında çalışan, elektronik harbe dayanıklı radar geliştirilmesi.
*Telemetri verileri kullanılarak Timeseries Forecasting ile konum kestirimi: GNSS engelli ortamlarda, derin öğrenme yöntemleri ile, hava aracından alınan sensör verileri kullanılarak konum tahmini.
*Kemankeş 3: Fırlatıcı olmaksızın kendi itkisiyle kalkış yapabilecek kamikaze sistem.
*Havada yakıt ikmali: Sistemin entegrasyonu ve yerlileştirme çalışmaları.
*Hava-hava füzesi lançeri: Öz kaynaklar ile geliştirilmesi.
*İnsansız hava araçlarında düşük görünürlük amacıyla malzeme geliştirme: KIZILELMA için malzeme tasarım ve üretimi.
*KIZILELMA için chaff/flare atıcı kapağı: Platformda chaff/flare atıcı kullanılacağına işaret ediyor.
*Rüzgar ve buzlanma tüneli: Orta vadede kurulması planlanan aerodinamik test sistemleri içinde yer alıyor.
Açıklamalar:
(1) https://t.co/9uDSRlPwQO
Çin’deki eğitim hayatını anlatan kısa bir belgesel seyrettim ve çok etkilendim. Çocukların disiplini ve ciddiyeti inanılmaz. El kadar çocuklar sabahları okula yürüyerek gidiyorlar. Okulda temizlik yapıp, çöp topluyorlar. Derslerde büyük bir ciddiyetle oturuyorlar. Bizde hayatı dalgaya alan o ılıman iklimden eser yok.
Bu bilinci nasıl kazanmışlar bilmiyorum. Yorulmadan, zorlanmadan, terlemeden başarının mümkün olmayacağını birileri iyi anlatmış bu çocuklara. Eğitimin ciddi bir iş olduğuna ve şaka kaldırmayacağına ikna olmuş gibiler.
Bizdeyse “Eğlence yoksa biz de yokuz” kıvamında bir eğitim hayatı var maalesef. Veliler okul müdürüne “Çocuk derste sıkılıyor” diye şikâyet dilekçesi yazıyor. Okul müdürü de veliye “Sıkılacak tabii kardeşim, burası eğlence yeri değil” demek yerine, öğretmeni odasına çağırıp edutainment semineri veriyor.
Gamification falan iyi de birçok öğrenci mezun olunca oyun dışı kalıyor. Gençler eğlenerek geçen yılların bedelini öderken, taksit taksit tükeniyorlar.
💥 SON DAKİKA 💥
Biraz önce Trump ile bir telefon görüşmesi yapan Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, 1 Şubat'ta yürürlüğe giren, ülkesine %25 gümrük vergisi getiren kararın 1 ay ertelenmesi üzerinde anlaştıklarını duyurdu.
Dediğim gibi, Trump'ın amacı ticaret savaşı başlatmak değil, ticari baskılarla bazı ülkeleri istediği şartları kabul eder hale getirmek. Bu yöntemin çok akıllıca olduğunu da söyleyemeyiz doğrusu. Şok tedbirlerinin artçı etkilerini iyi hesap etmek gerekir. Devlete daha tan anlamıyla sahip olmadan çok radikal kararlar almak, tamir edilmesi zaman alacak zararlara da yol açabilir ve özellikle komşuların ABD'ye güven ve sempatisini zedeler.