Nay tui dậy sớm để đi công chuyện, nên lên bài sớm cho các bé đọc nhen. Ở lớp Việt văn chủ đề tục ngữ ca dao, phần lớn các bé chưa hiểu, hoặc có hiểu nhưng không đưa đư���c ví dụ minh hoạ rõ nét. Cũng dễ hiểu thôi vì các bé còn nhỏ, vốn sống không nhiều, trong khi những câu này là những đúc kết qua quan sát nhân sinh qua bao kiếp người, qua hàng ngàn năm. Người sáng tác là quần chúng lao động bình thường, chiếm đại đa số trong xã hội chứ không phải 1 nhóm tinh hoa (nhóm tinh hoa thì sẽ có tên có tuổi, ví dụ câu "..." của nhà văn A, câu "..." của triết gia B, còn ca dao tục ngữ thành ngữ là của người nào đó nghĩ ra rồi truyền miệng nhau, người này thêm 1 ít, cắt 1 ít).
Sáng nay tui cắt nghĩa câu "tưởng giếng sâu anh nối sợi dây dài, ai ngờ giếng cạn - anh tiếc hoài sợi dây". Câu này nói về sự kỳ vọng (expectation) và thực tế (reality). Chỉ số hài lòng hay chỉ số sướng thì bằng thực tế - kỳ vọng. Ví dụ, bạn Ất, mới tốt nghiệp Harvard, khi phỏng vấn Boeing thì kỳ vọng công ty trả 1,000 đô/tháng, ai dè họ offer 5,000 USD/tháng, nên Ất sướng tê người. Chỉ số sướng của Ất = thực tế 5,000 - kỳ vọng 1,000 = +4,000. Còn bạn Giáp, cũng phỏng vấn bữa đó, kỳ vọng lương tháng 10,000 đô, nhưng nhận được offer có 5,000 đô thì buồn bã bỏ ăn, vì chỉ số hài lòng của Giáp là chỉ số âm: thực tế 5,000 - kỳ vọng 10,000 = - 5,000.
Kỳ vọng càng cao thì thất vọng càng sâu. Nhiều bạn tưởng làm dâu làm rể gia đình đại gia thì được này được kia, ai dè vô thì thấy mình không khác gì máy đẻ hoặc tấm bình phong cho những mưu toan của họ, mới ngậm ngùi bẽ bàng. Nhiều bạn ráng tán ráng cua cho được hoa khôi hoa hậu, tới lúc "lâm sàng" thì thấy, ủa cũng chỉ là trò chơi 5-10-15-20 rồi hết, đâu có gì ngon lắm đâu. Nhiều cô gái nhìn anh chàng tướng tá to con vạm vỡ kia thì tưởng "hàng hoá" cũng ngon, ai dè có chút éc, nàng tiếc nên khóc cả đêm (hàng hoá ở đây là gì, đố các bé).
Ví dụ vậy cho các bé dễ hiểu nhen. Nhưng vì là câu của giới cần lao mưu sinh hàng ngày nên cũng có những tư tưởng bé nhỏ. Việc thực tế khác kỳ vọng thì ai cũng tiếc, nhưng "tiếc hoài" thì không nên. Nó sẽ tạo cảm giác tiêu cực, gặm nhấm mình. Tiếc dăm bảy phút rồi đứng lên làm-học-đọc-đi, ai có tư duy tích cực thì vui vẻ với cái mình có. Kệ, tròn thì xài kiểu tròn, méo thì xài kiểu méo, có chút éc thì không chơi cây cao bóng cả nữa mà chuyển qua sở thích cây bonsai. Mình có quả chanh trong tay thì làm thành ly nước chanh chứ không trách chê trời đất sao cho mình trái chanh chua lè mà không cho mình trái khế.
*Bữa sau tui giải thích câu tiếp theo về chanh và khế. Các bé có nhớ câu j hem.
@Tony_Buoi_Sang Con/Em xin chào Dượng và tất cả mọi người, cảm ơn Dượng rất nhiều đã giới thiệu con đến mọi người, cảm ơn mọi người rất nhiều vì đã tương tác với em ạ.
Chúc mọi người mọi điều tốt lành ❤️❤️💐💐
1. Có một lần, chú Đặng Văn Thành, sáng lập viên Sacombank và Thành Thành Công (TTC gồm mía đường, ĐH Yersin Đà Lạt, các hotel/resort mang tên TTC) có giao lưu với các bạn trẻ. Nhiều bạn hỏi những câu ngây ngô như "chú ơi làm sao để hết hoang mang tuổi 22, làm sao để hết chông chênh tuổi 25, làm sao để tìm hướng đi cuộc đời, làm sao biết sứ mạng của mình là gì, con muốn biết con là ai, chú có từng khủng hoảng tuổi 20 không..." thì chú ấy trả lời là KHÔNG, THỜI GIAN KHÔNG CÓ. TÔI LÚC NÀO CŨNG NGHĨ RA CÁI ĐỂ LÀM VÀ BẮT TAY VÀO LÀM NGAY. CÓ THỜI GIAN LÀ TÔI LẬP TỨC LÊN ĐƯỜNG, ĐI KHẮP HANG CÙNG NGÕ HẺM KHẮP 63 TỈNH THÀNH ĐỂ TÌM CƠ HỘI KINH DOANH.
2. Có lần tui ghé quán cơm Phú Hữu ở Ninh Hoà, 1 quán bình dân ven đường, nhìn bàn bên kia thì thấy gương mặt quen thuộc, 1 tỷ phú đô la của VN. Ông ăn mặc quần short áo thun, đi xe với vài đệ tử, khảo sát tìm cơ hội đầu tư. Và mấy tháng sau thì tui thấy 1 dự án lớn ở Khánh Hoà được triển khai. Mà chẳng cần tỷ phú đô la, cứ đến Long An hay Bình Dương, vô các nhà máy, sẽ thấy các ông chủ đang lam lũ lem luốc, đang ngồi ăn cơm cùng công nhân. Hàng hoá chất đầy, xe container đậu dài phía trước, tài khoản DN vô ra tỷ tỷ đồng, trăm ngàn đô mỗi ngày. Họ không có thời gian để rơi vào 5 trạng thái hoang mang, chông chênh, khủng hoảng, chênh vênh, lạc lối.
3. Ai có 5 trạng thái trên là do có nhiều thời gian rảnh. Ôm cái máy tính cả ngày thì sẽ hoang mang, chông chênh, khủng hoảng, chênh vênh, lạc lối miết thôi. Tuổi 20 hay 30 hay 40 hay 70 cũng vậy. Nhàn cư vi bất thiện. Không làm - không học- không đọc - không đi thì sẽ thấy thời gian dư thừa, não sẽ nghĩ vớ v��n. Cứ đầu tắt mặt tối với 4 động từ LÀM - HỌC - ĐỌC - ĐI thì sẽ hết 5 trạng thái kia ngay.
4. Đầu óc các bạn xoá bỏ những lý luận phức tạp đi nếu các bạn thật sự quý thời gian mình đang sống. Lý qua luận lại, thảo tới luận lui, tranh nhau bàn luận....giả sử ra cái chân lý đi, thì cái chân lý đó rốt cục là để làm gì? Tò mò tìm hiểu đời tư người này người kia, giả sử biết chính xác 100% thông tin về người đó đi, cũng để làm gì? Ai bàn gì trên mạng kệ họ, cô Hằng chú Hưng chú Tuệ làm gì đó kệ họ, họ đều có việc riêng, mình thảo luận chuyện riêng của họ là mục đích gì? Họ có thảo luận về việc mình đang làm không mà mình nói về họ?
5. Làm ra tiền thật nhiều, bay đến New York Paris uống cà phê thì sẽ hết hoang mang. Tiếng ting ting trên ĐT báo hiệu "tiền vào t��i khoản" liên tục thì sẽ hết chông chênh. Chọn 1 mặt hàng nào đó để bán, não chỉ tập trung kiếm tiền thì sẽ hết khủng hoảng. Xin hẹn đối tác, đi tiếp thị liên tục, chào hàng sáng chiều thì sẽ hết chênh vênh. Có đồng đội, có team có nhóm, tháng nào cũng gặp gỡ nhau "hái ổi" bàn chuyện làm ăn thì sẽ hết lạc lối.
*Các bé đặt tựa đề cho bài này nếu hiểu.
Một giám đốc một công ty Trung Quốc đi đàm phán với một công ty của Mỹ. Bên Mỹ giới thiệu “Tôi là John Smith, tiến sĩ kinh tế học, rất hân hạnh được gặp ông”. Ông Trung Quốc tự ái bèn nói “Tôi là Bành Tử Cung, tôi là bố của 2 tiến sĩ”. Phái đoàn Trung Quốc vỗ tay vang dội, vì đã “cho đối tác 1 bàn thua trông thấy”, vì con tôi là tiến sĩ, tôi là bố nó, "thì mày cũng chỉ vai vế là con tao thôi". Nhưng ông John mới cười đáp lại là “vậy thì 2 đứa con ông đã có cùng học vị với tôi”. Người phương Tây không quan trọng các quan hệ gia đình chằng chịt nho giáo, chỉ quan tâm giá trị từng cá nhân. Con mày tiến sĩ thì mới ngang hàng với tao chứ mày là cha thì kệ mày chớ, vì sao tao phải tôn trọng? Mày chăm chỉ học hành, tài giỏi đi thì tao nể, thế thôi. Chứ không phải vì con mày giỏi giang đức hạnh mà tao nể mày, không có.
Tui nhận một bạn vô làm việc. Bạn sau đó nhận học bổng du học nên dắt đứa em vào gặp tui, nói đây là em con, cho vô làm thế vị trí của con nha. Thì kệ em của mày chớ, muốn thì cứ thi vào, đủ ĐK là tao nhận hết. Tao đâu phải ông vua ngơ ngơ trong truyện Tấm Cám đâu mà "Tấm chết thì đưa Cám vào", lỡ con Cám nó xấu như quỷ cũng phải chịu à? Một lần khác, tui hẹn 1 bạn đi cà phê bàn công chuyện, tới quán thì ngoài bạn thì còn 3 người đang ngồi nữa. Tui hỏi ai đây thì nó nói "dạ đây là đứa em ruột của con, còn đây là bạn thân chí cốt của con, còn đây là vợ con, mọi người muốn tới học hỏi với coi mặt Dượng". Tui bảo thôi các bạn đi về đi. Tui không gặp nữa, gặp bàn việc làm ăn với mày chứ đâu phải với các mối quan hệ của mày đâu?
Ngày xưa, cha mẹ, vua chua có quyền định đoạt con cái, thần dân của họ. “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung. Phụ xử tử vong, tử bất vong bất hiếu”. Vua kêu chết, hẻm chết là không trung. Cha kêu chết, không chết là bất hiếu. Trung hiếu nhân lễ nghĩa trí tín dũng…là những khái niệm rất hay, tuy nhiên các triều đình phong kiến đã đặt hàng các triết gia qua nhiều thế hệ như Khổng Tử, Mạnh Tử, Trang Tử, Tuân Tử, Lão Tử…viết thành “sách có câu, sách có câu…” nhằm dễ dàng quản lý xã hội. Mấy cái “tam tòng”, “trinh tiết”, khiến phụ nữ ở các nước này sống một cuộc đời rất tội nghiệp mà họ không hề hay biết. Sau này, tư tưởng nho giáo còn di chứng lại khá nặng nề, khiến người phương Đông nói chung sống một cuộc đời từ lúc sinh ra cho đến mất đi, luôn than “cuộc đời là vạn ngày sầu, biết tìm vui chốn nào”, nguyên nhân chính là tư tưởng “Live for others”, tức sống cho người khác. Cho mà không quên. Tự nhiên thương quá thương, cái đòi hy sinh cả cuộc đời cho 1 cá thể độc lập khác, rồi bắt mang ơn, bắt nhớ về. Nó quên ơn là khóc, bứt tóc móc mắt, hờn dỗi, trách móc…”biết vậy ngày xưa tao bóp mũi cho mày chết cho rồi!". Yêu chồng, chồng ban đêm đi nhạo là ngồi xoã tóc viết đơn ly dị, nói sao em không đi nhạo mà anh đi, em đã hy sinh tất cả cho anh, mà sao anh đối xử tệ bạc thế với em. Thì tại em thôi, em đi spa, em đi chơi, em đọc sách, em học ngoại ngữ, em live stream bán hàng, em xem phim, em đi cà phê với bạn bè, em đi từ thiện....có n việc cần phải làm, em không làm đi mà cứ đu bám anh chi cho khổ vậy? Mỗi người 1 thú vui chớ, vì sao cưới em về anh phải ngồi từ sáng đến tối ở nhà để em vui lòng? Việc nhạo với bạn của anh có vi phạm gì luật hôn nhân gia đình hay đạo đức xã hội gì đâu? Tất cả chỉ là cảm xúc vớ vẩn của em thôi. Do em rảnh quá rảnh.
Nho giáo quan niệm đẻ con ra, con cái là tài sản của họ. Họ có quyền định đoạt tất cả. Những khái niệm như “phận làm con áo không qua khỏi đầu, cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư”….Khi người cha người mẹ vắng mặt, người anh có quyền này với khái niệm “quyền huynh thế phụ” tức, quyền của anh như quyền của cha. Với người châu Á, cha mẹ có vị trí vô cùng lớn. Nhiều khái niệm như “đến bố tôi cũng không làm được” rất buồn cười. Bố mẹ ông bà rất thiêng liêng, đụng đến là không thể. Mắng chửi nhau, cũng lôi bố mẹ ông bà ra chửi. Với người phương Tây, ai sai người đó chịu trách nhiệm, muốn chửi thì vào mặt từng cá nhân, fax you, chứ không có fax your mother. Bà mẹ liên quan gì mà dược fax? Không có chuyện “cha ăn mặn con khát nước”, ông ấy ăn thì ông ấy khát nước chứ mắc mớ gì tôi. Khi làn sóng các tư tưởng phương Tây tràn tới, nhất là khi internet ra đời, giới trẻ nhanh chóng tiếp thu cái mới, dẫn đến xung đột giữa các thế hệ ở các nước châu Á diễn ra khá gay gắt. Nên người lớn ở châu Á phải điều chỉnh lại, cho phù hợp. Tiếp thu có chọn lọc. Bảo tồn cũng có chọn lọc. Cái gì hay thì giữ, cũ quá, lạc hậu quá thì bỏ. Nắm được các quan niệm mới để không phải tự mình chuốc lấy phiền não vì nói “con cái không nghe”.
Cùng cha cùng mẹ, cùng mái nhà, cùng môi trường lớn lên, mà mấy bà chị tui thì làm biếng, chẳng buồn đọc sách hay học ngoại ngữ gì, đêm là coi phim rồi ngủ nên học hành lẹt đẹt, trong khi tui chăm chỉ học tới 1- 2h sáng thì mới có chữ nghĩa, mới đi khắp thế gian. Điều kiện học hành như nhau, mà lớp cấp 3 tui, có mấy bạn từ lớp 10 đã nói tiếng Anh như bẻ cây, còn lại thì ù ù cạc cạc, xong học ĐH vẫn nói kiểu bồi "one you one dollar". Do ai? Chẳng do ai cả.
Ai làm người ấy chịu, ai tu người ấy hưởng, ai ăn thì nấy no. Không có học gì, tu giùm, cúng lạy cầu xin ban phúc ban lộc cho con mình, cha mẹ mình, anh em mình, vợ chồng mình. Ai muốn có lộc thì học hành chăm chỉ, thức khuya dậy sớm làm việc, đi đây đi đó mần ăn, tìm hết cơ hội này tới cơ hội khác kiếm tiền. Ai muốn có phúc thì tự tích đức, tự đóng thân thuyền dày để chứa được nhiều lộc. Ai ăn uống healthy, yêu thương con người, suy nghĩ tích cực, ngày ngày vận động thì ít bệnh tật, tích thọ. Thế thôi.
Có 2 cha con nọ kẹt tiền nên đem con ngựa ra chợ ở thành phố bán. Đi ngang qua 1 thị trấn, một đám con gái xầm xì:
- Có ngựa mà không biết cưỡi, phải đi bộ nhọc sức! Ngu thế!
Ông già thấy mình đúng là ngu thật, liền cho đứa con leo lên, còn mình thì đi bộ. Ði được một quãng, cha con ông lại nghe một đám ông già bàn tán:
- Thời đại gì mà không ai kính trọng người già. Hãy nhìn thằng ranh con bất hiếu trên lưng ngựa kìa!
Người cha vội bỏ con xuống rồi lên ngồi thế chỗ đứa con. Họ đi như vậy cho đến khi gặp một nhóm phụ nữ. Họ la lên:
- Ông có thể ung dung ngồi trong khi con ông bước theo ông mệt nhọc như vậy ư? Người lớn mà chẳng nhường nhịn con nít gì cả!
Ông cha nghe thế liền kéo thằng con lên ngồi sau, nghĩ lần này là ổn. Khi vào thành phố, một nhóm thị dân đang dắt chó mèo đi dạo quát lớn:
- Ai lại nhẫn tâm bắt con vật phải chở nặng nề như vậy. Cha con ông hãy gánh con ngựa trên lưng đi, để biết thế nào là cực nhọc! Còn không, chúng tôi sẽ báo lên quan lớn!
Hai cha con liền cột chân ngựa lại, xỏ ngang gánh lên vai, qua chiếc cầu để vào chợ. Con ngựa bị trói ngược đầu, cố vùng vẫy nên cái đòn gánh bị gãy, con ngựa rớt xuống sông và bị nước cuốn trôi mất.
*Các b�� hiểu gì qua truyện ngụ ngôn này?
Nhiều bé nói sao con mở 1 cửa hàng làm ăn rất tốt, xong tiến tới mở cái thứ 2 thấy lộn xộn sao đó. Có bé nói con đang làm team leader, dẫn đầu 1 nhóm 10 người, công ty thấy chỉ tiêu nào team con cũng hoàn thành, họ promote con lên làm sếp lãnh đạo 50 người, chỉ 3 tháng con đã bỏ việc vì quản lý không nổi.
Tại sao Thế Giới Di Động hay Bách Hoá Xanh có thể mở hàng ngàn cái? Vì sao Starbucks có thể mở quán cà phê khắp thế giới? Lý do nằm ở tư duy hệ thống (systems thinking). Ai không có cái này thì không làm lớn được. Thường là những người giỏi logic và toán học sẽ tự nhiên có tư duy này, phương trình dài ngoằng hay bài toán phức tạp cực kỳ, họ vẫn có thể nhìn ra và đưa về những dạng quen thuộc để giải quyết. Động từ giải toán trong tiếng Anh gọi là "solve", giải quyết vấn đề là cũng là "solve". Người giải quyết vấn đề giỏi thì người ta gọi là a problem solver, còn người hay tạo ra rắc rối thì là a problem maker (đây là nhóm người có chỉ số cảm xúc cao mà không thể control được, nên chuyện bé xé ra to, hoặc luôn trong tình trạng mood lên mood xuống, tụt lên tuột xuống như cái quần dây thun lỏng vậy). Tui giao tiếp với nhóm này, thấy có mùi là cao chạy xa bay, sợ lắm, không muốn dây vào. Nhóm người tò mò cá nhân cũng thế, họ không quan tâm Tony viết nội dung gì mà chỉ muốn biết Tony là ai. Tui thà block nhầm còn hơn bỏ sót.
Các tỷ phú Vn và thế giới đều là dân Toán, hem có nhà văn nhà thơ nhà lý luận phê bình nào lọt top những người giàu nhất hết. Lý do là họ không thể có tư duy hệ thống để làm lớn, làm rộng. Không có nữ tỷ phú nào trên thế giới, cứ chồng đi nhậu là giận, ngồi ở cửa xoã tóc đợi chồng về để chì chiết. 3 ngày nàng nắn nót viết 1 tối hậu thư, 5 ngày viết 1 đơn ly dị. Người có tư duy tốt để làm ăn và làm giàu, người có lý tưởng lớn để học hành hay lao động cống hiến phụng sự thì không ai rảnh để tào lao như vậy.
Buôn bán làm ăn bây giờ không còn chỗ cho những mái đầu nhỏ, những giấc mơ nhỏ. Nếu nhỏ thì phải hợp lại làm, còn không thì đóng cửa sạch hết. Chủ sạp cửa hàng quần áo giày dép này nọ ở các chợ ngay cả Bến Thành hay Đồng Xuân chỉ thoi thóp qua ngày, ngồi nhìn điện thoại cả ngày mỏi cả mắt, không có bán được đâu. Thuê mặt bằng mặt tiền, vợ chồng cùng nhau bán buôn hàng hoá j đó 1 thời gian là dẹp à. Thế giới đã thay đổi, cần có tư duy hệ thống để có thể tồn tại. Tàu đánh cá bây giờ rất lớn, có cả hệ thống cấp đông trên tàu, định vị vệ tinh biết chỗ nào có luồng cá. Ngư dân ghe thuyền nhỏ lẻ không kết hợp nhau thì đói, biển gần làng chài có còn cá đâu mà bắt.
*Bé nào cần thêm về tư duy hệ thống thì còm để tui viết thêm cho rõ.
Tháng 2 - chúc các bé của quỹ Tony Buổi Sáng học tập giỏi và sống có giá trị ❤️❤️ gửi yêu thương đến các bé.
💌 Như một sự biết ơn và lời cảm ơn đến dượng Tony đã xây dựng cộng đồng sống văn minh, hào sảng, cho đi và sống tốt đẹp cho mọi người
Có cái này tui chưa từng chỉ ai, giờ trên X mới hướng dẫn sơ sơ 1 chút: khi làm ăn, phải lựa người chứ không phải ai cũng rủ. Tuyệt đối không mời hợp tác với người làm ko ra tiền. Họ giới hạn về năng lực hoặc sao sao đó mới không có làm ra tiền, đừng có dây vô. Mình cứ làm ra tiền thật nhiều rồi cho họ. Bạn bè tui nhóm này cũng nhiều, gọi mượn vay dăm ba chục một trăm thì tui cho luôn, nói tao cho 1 lần rồi thôi nha, tao cũng ko có cho mượn, và tao cũng không có cho tụi mày hùn hạp cổ phần làm ăn con mẹ j hết. 3 bữa là tụi mày đòi rút vốn thôi, như mấy đứa trẻ con vậy, đang đầu tư tùm lum sao rút ra trả liền cho tụi mày được. Giống mấy đứa cháu nhỏ nhà tui, Tết quánh bài ăn tiền 2 ngàn 5 ngàn cho vui, mất đâu mấy chục ngàn là khóc lóc méc cha mẹ, đòi trả lại.
Các bé cứ coi thử bác tỷ phú X đi, cty bác ấy chưa hề làm nhà dành cho người thu nhập thấp, toàn biệt thự khu riêng vài chục tỷ trở lên thôi. Gần khu nhà tui ở có khu chung cư nhà ở XH, cứ chiều chiều cỡ 4-5h là tui thấy nhiều gia đình đ��o xe máy tới đứng dưới chỉ trỏ, đếm tầng, nói nhau là "nó đã xây tới tầng nhà mình chưa". Chiều nào cũng trông ngóng, nên khi chủ đầu tư giao trễ 1 tháng là thấy căng băng rôn đứng dưới trời nắng phản đối liền. Khi nhận nhà, vô thấy không hài lòng thì khóc như mưa, nhà có mấy trăm triệu mà đòi cơ sở vật chất như chung cư hạng sang. Gần đó cũng có 1 khu biệt thự triệu đô. Tui thấy có 4 căn lâu quá mà không ai ở, hỏi thì ban quản lý nói có cái anh kia mua mà không nhớ là đã mua. Bữa bên giấy tờ gọi thì ảnh đang ở Canada, nói vậy là "tui có mua hả, vậy để tui chuyển nốt 5% làm sổ đỏ. Nhiều nhà đất quá, tui quên". Nói xong chuyển 100 triệu tặng cho các chú bảo vệ tiền uống cà phê, nói vô dọn dẹp sạch giùm nhen.
Mấy năm trước trên group FB có mấy bé tổ chức đi tour hội ch�� ở Israel và Quảng Châu. Tui dặn là chỉ nên nhận các anh chị lớn lớn tuổi, có tiền một chút, coi FB thấy họ có hay cho tiền từ thiện này nọ, đi xe hơi này nọ, đi du lịch nhiều thì sẽ OK. Đừng có nhận mấy đứa SV mới ra trường, mấy người thu nhập thấp, nhận họ đi là sẽ rắc rối đó, phá hỏng chuyến đi ngay.
Tui dặn vậy mà mấy đứa trong ban tổ chức không hiểu, ai đăng ký cũng OK. Có mấy đứa làm không ra tiền, ham hố kỳ vọng chuyến đi sẽ đổi đời nên sẵn sàng vay mượn để đi tour. Xong ngày cuối là bốc phốt, họp báo sáng đêm bàn cách đòi tiền lại. Nói sao ra hội chợ mà không ai hướng dẫn gặp ai? Rồi vô gian hàng, người ta nói tiếng Anh đâu hiểu gì, sao ban tổ chức không cử từng phiên dịch đi theo từng người? Buổi trưa sao không có đi ăn, kêu tự đi ăn thì biết ăn cái gì (trong khi lịch trình đã ghi là trưa tự túc). Mở miệng là chê và phàn nàn, đặc sản của nhóm này, vì tiếc tiền mà. Nói khách sạn thì xa, đi bộ mỏi chân, ở VN thì lên xe máy 1 phát tới nơi luôn, nếu biết vậy ở nhà sướng hơn. 10 tour hết 10 tour đòi lại tiền đền bù, nói lùa gà, lừa đảo. Đi ăn hay ở hotel chẳng boa chẳng tip cho ai đồng nào, anh porter mang hành lý lên đứng đợi miết chẳng đưa cho 1 xu. Rồi tắm ngày 3 lần cho hotel hết nước luôn, bỏ tiền mua mâm là phải "đâm cho thủng", vừa mở cửa sổ vừa mở máy lạnh cho nó "lại tiền". Khi ăn thì ầm ầm, vô buffet toàn lựa cái gì có đạm ăn, "ngu gì ăn rau".
Hồi sinh viên, tui có mấy lần đi hướng dẫn tour dạng này, khổ lắm, đi về không được tip mà còn bị bóp mông. Sau tui quyết học ngoại ngữ, đi tour khách Tây và Nhật hạng sang chứ dẫn Tây Ba lô cũng bị tụi nó bóp mông cho "lại tiền".
*Bé nào hiểu bài thì còm: thử đặt tựa đề bài viết này.
Có bé nhắn tin cự tui, nói chuyện D nói vụ mua tour ko đi được mà bán rẻ lại để "đỡ được đồng nào hay đồng đó" đâu có gì sai, sao D lại nói "đi ko được thì tặng cho ng khác đi, rao bán làm gì cho tốn thời gian". Thì tui có bao giờ nói hành động đó sai trái gì đâu, chỉ là nó hem có "hào sảng". Hào sảng nghĩa là mình chịu thiệt về kinh tế, san sẻ cho người khác, vậy thôi. Giúp đỡ người lạ, cho tiền người lạ, hiến máu hiến tạng....là hoạt động tự nguyện, không ai bắt buộc. Ai hiểu được chữ hào sảng, và thực hành được thì cho.
Có bé nói cha mẹ tụi con dạy, lương thiện là không tham lam, không lấy gì của ai. Ba má tui cũng dạy tui y chang vậy. Chỉ có bà dì tui mới chỉ tui cách cho đi thôi, còn lại như má tui, cả đời không lấy của ai nhưng cũng không cho ai đồng nào, cái gì ngon bà chỉ đem về cho chồng con ăn. Vòng tròn nhỏ nên đời bà chỉ quẩn quanh trong làng trong xóm, trong nước thôi, chỉ biết biển Hạ Long Đà Nẵng Quy Nhơn Vũng Tàu Phú Quốc, chứ có biết biển Địa Trung Hải hay Caribe hay Maldives nó sao đâu.
Đời cha mẹ mình nghèo, lịch sử đói kém và chiến tranh loạn lạc, họ biết tới đó thôi, dạy vậy cũng là hay lắm rồi. Giờ muốn giàu có thì đóng thân thuyền dày, to để ra đại dương. Thân thuyền phúc đức muốn dày muốn to thì phải cho đi. CHO là CHO người lạ ấy, chứ cho vợ cho con cho anh cho em thì nói làm gì. Ví dụ cái tour huỷ không đi, để coi anh em dòng họ có đứa nào muốn đi thì cho, đó là bình thường. Rao lên mạng cho để cho người lạ mặt kia, mới gọi là hào sảng. Cho rồi mà còn đòi họ biết ơn, thì vẫn thiếu hào sảng. Cho xong là quên. Phải quên. Còn ai nhận thì phải nhớ.
*Hào sảng là từ rất khó, không phải ai cũng hiểu. Và càng ít người làm được, vì nó dính tới sự tư hữu, tới lòng tham, sự ích kỷ, sự nhỏ nhặt. Bé nào tự tin nói mình hiểu được làm được thì cứ còm tui xem.