Fear IP

#1936

[Fear IP @dimplefear]

Don’t get too attached to anyone

[CAMPZZZ @campzzz_nft]

นอกจากนี้ ถ้าคอนโดไหนอยู่ใกล้สวนสาธารณะ บอกเลยว่า ชนะขาดครับ เพราะเดี๋ยวนี้สวนสาธารณะเป็นแหล่งรวมผู้คน ที่พร้อมออกกำลังกายหรือทำความรู้จักกับคนใหม่ ๆ

[Crypto Onizuka @slamboto_v2]

ส่วนตัวก็ผ่านการสัมภาษณ์ candidate มาไม่น้อย เลยรวบรวมเทคนิคในการสัมภาษณ์มาให้ เผื่อเป็นประโยชน์ต่อเพื่อนๆ น้องๆ บน X

1) ศึกษาบริษัท วัฒนธรรมองค์กรของบริษัทที่จะไปสัมภาษณ์งานในเบื้องต้น สิ่งใดไม่รู้ให้ถาม HR / Recruiter ก่อนได้ เช่นการแต่งกาย รายละเอียดงาน (JD) ความคาดหวัง พรีเซ็นต์หรือสิ่งที่ต้องเตรียมไปในการสัมภาษณ์

2) ห้ามมาสาย แต่งกายให้เหมาะสมกับตำแหน่งงาน และบริษัท (ถามจาก HR ได้) เน้นว่าสะอาด เรียบร้อย

3) บุคลิกดีมีชัยไปกว่าครึ่ง บุคลิกหมายถึง น้ำเสียง โทนเสียง ความสุภาพ ความสง่าผ่าเผย อกผายไหล่เพียง ท่าทางการนั่ง การวางตัว ยิ้มแย้มแจ่มใส แสดงถึงความมั่นใจในตัวเอง และความน่าเชื่อถือ

* ข้อ 2)-3) คือภาพภายนอก เป็น first impression ทุกคนล้วนมี bias ล้วนมองคนภายนอก และภาพลักษณ์ภายนอก เป็นสิ่งที่สร้างและฝึกฝนได้ หากใครมีส่วนนี้แต่กำเนิด หรือฝึกฝนมา ย่อมได้เปรียบในการสัมภาษณ์ และการทำงาน

4) เอกสาร ครบถ้วน เป็นระเบียบเรียบร้อย มีใบวัดผลความรู้ match กับตำแหน่งงาน เช่นคุณสมัครตำแหน่งใช้ภาษาจีน แต่ไม่มีผลสอบ HSK มาแสดง อันนี้ไม่ดี แม้ภาษาคุณดี บางทีโดน ai คัดกรองทิ้งไปก่อนก็มี

5) ตอบคำถามให้ตรงประเด็น ฉะฉาน ไม่เวิ่นเว้อ พยายามพรีเซ็นต์รายละเอียดในส่วนที่สอดคล้องกับ JD ของตำแหน่งงานที่สมัคร

6) หากมีโจทย์ให้เตรียมตัวก่อน เช่น ต้องนำเสนอตัวเองโดยใช้ slides หรือสำหรับตำแหน่งขาย หรือ BD อาจมีให้ทดลองนำเสนอโปรเจ็กต์ หรือสินค้า (อารมณ์ประมาณ Shark Tank ฉบับมินิ) หากมีการพรีเซ็นท์นี่ ต้องเตรียมตัวมาให้ดี (ถ้าอยากสร้างความประทับใจ และอยากได้งาน) เคยเจอมาเคสนึง

นำเสนอ(เป็นภาษาจีน) กระบอกน้ำเก็บความร้อน โดยเน้นว่าเป็นโปรเจ็กต์จริงที่ทำกับเพื่อน แต่ยังขายไ่ม่ได้ (น่าน แค่เริ่มก็ฮาละ อิอิ) พอมาถึงจุดขาย

- ข้อที่1 มีให้เลือก 7 สี..... (อ่าาฮะ...)
- ข้อที่2 พกพาสะดวก พร้อมภาพวิธีการพกพา.....(แต่หน้าตากระบอกน้ำมันก็เหมือนกับกระบอกน้ำทั่วไปในตลาด..)
- ข้อที่3 ราคาไม่แพง 650-750 บาท......(โอ้วววว)

อันนี้ไม่แปลกใจทำไมขายไม่ออก ส่วนตัวเคยเห็นวางขายที่จีน เป็นกระติกน้ำรักษาอุณหภูมิในเหมาะกับเครื่องดื่มประเภทต่างๆ เช่นกาแฟ ชา ฯลฯ โดยเลือกประเภทเครื่องดื่มได้ที่ฝาขวด เอ้อ แบบนี้ยังน่ามาทำพรีเซ็นต์กว่าเนอะ

ก็เป็นตัวอย่างเคสจริงที่พบเจอ สุดท้ายคือ

7) ศึกษาธุรกิจของบริษัทฯ ที่ตัวเองไปสัมภาษณ์ (ยิ่งมากยิ่งดี) แม้ว่าการสัมภาษณ์ต้องมองภาพรวมของ candidate ทั้งหมด ที่ผมรับเข้าทีม หรือทีไ่ปช่วยคัดกรอง ก็เคยเสนอ candidate ที่ไม่ได้เตรียมตัวเรื่องนี้มาก่อน แต่ภาพรวมด้านอื่นๆ ค่อนข้าง match กับ JD แต่การเตรียมตัวเรื่องนี้ไปก่อน อย่างไรก็เป็นแต้มบวก เพราะที่เจอมาส่วนใหญ่ไม่ได้เตรียม

การไปสัมภาษณ์งานก็ดี ส่งเอกสารยื่นไปสมัครเข้าเรียนมหาวิทยาลัยหรือขอทุนการศึกษาก็ดี เราต้องใส่ใจรายละเอียดจุดเล็กจุดน้อย หาจุดที่ตัวเราจะ differentiate บางครั้งเรามีจุดอ่อนที่อาจสู้คนอื่นไม่ได้ในบางเรื่อง แต่ถ้าเตรียมตัวมาดี เราสามารถนำจุดแข็งที่เรามี กลบจุดอ่อนได้ หรือสามารถสร้างความประทับใจให้คณะกรรมการสัมภาษณณ์ได้ครับ

[JRT @JRTDesk]

ผมขอบอกจากมุมของคนที่อยู่อีกฝั่งครับ.. เคย layoff.. และ lay off (สองคำนี้ต่างกัน...) ทั้งของบริษัทตัวเอง.. ของบริษัทคนอื่น.. รวมไปถึงให้คำแนะนำคนอื่นในการ layoff.. lay off..

สิ่งที่อยากพูดคือ layoff มันไม่ได้แค่ cut by performance มัน cut by role.. ถ้า role ถูกยุบ คนที่เก่งที่สุดใน role นั้นก็โดนเต็มๆ ส่วนคนที่ mediocre หรือแม้แต่ incompetence แต่อยู่ใน role ที่ยังต้องการ.. ก็รอด.. การ layoff มันไม่ใช่คำตัดสินเกี่ยวกับตัวเราในฐานะ professional..

อย่างตอนผมประชุมกัน.. ก็ดูแค่ spreadsheet ดู column「impact vs cost」ก็ถกคุยกันว่าตำแหน่งไหนใครจะโดน.. เป็นการตัดสินใจใน spreadsheet ของคนที่อาจจะยังไม่เคยเห็นหน้าเราด้วยซ้ำครับ..

แต่สิ่งที่ต้องจำไว้.. (ผมพูดถึงจากประสบการณ์ผมนะครับ ซึ่งหลักๆ อยู่ที่อเมริกา.. มันอาจจะแตกต่างจากที่ไทยหรือประเทศอื่นๆ.. แต่เดาว่ามันน่าจะคล้ายๆ กันไม่มากก็น้อย..) ตัวเลขแรกที่ HR บอก.. ไม่ใช่ตัวเลขสุดท้าย.. ทุกบริษัทจะมี buffer ตั้งเอาไว้ก่อนเสมอ อย่าเพิ่งเซ็นทันที.. บอกว่าขอเวลาก่อนแล้วค่อยกลับมา counter ครับ..
.
.
และเราสามารถ counter มากกว่าแค่เรื่องเงิน สิ่งที่เราขอได้โดยที่บริษัทก็มักยอมกว่าการขึ้นเงินก้อน คือ.. health insurance ที่ extend ออกไปอีก 3~6 เดือน (บริบทนี้ที่ไทยไม่แน่ใจว่าสำคัญหรือเปล่า แต่ที่อเมริกาก็ถือว่าสำคัญเหมือนกัน..), outplacement support เช่นค่า resume coach หรือ career counselor.. และ positive reference letter เป็นลายลักษณ์อักษร สำหรับตอนเราหางานใหม่.. เรื่องพวกนี้ cost กับทางบริษัทน้อย แต่มี value กับเรา
.
.
ก่อนเซ็น ก็อย่าลืมอ่าน NDA กับ non-compete ให้ดีๆ โดยเฉพาะ non-compete.. ถ้า scope มันกว้างเกินไป มันอาจ lock career path เราได้จริงๆ.. ตรงนี้ก็ negotiate ได้ครับ ให้ narrow scope หรือ shorten duration ลง..
.
.
และเรื่อง Stock และ Options (บริบทนี้คิดว่าในไทยคงไม่ค่อยมี??) ถ้าเรามี equity อย่าลืมเปิด offer letter กับ equity agreement ดูก่อนเลยว่า vesting schedule ยังไง? และวันที่โดน terminate กับ cliff date ถัดไปห่างกันแค่ไหน?? บางบริษัท terminate พอดีก่อน vest ไม่กี่อาทิตย์.. บางครั้งเป็นเรื่องบังเอิญ.. หลายครั้งก็ไม่ใช่.. ถ้าห่างกันแค่ไม่กี่สัปดาห์.. ตรงนี้คือ leverage อีกจุดนึงที่ใช้ในการต่อรองได้
.
.
และเรื่องประกันสังคมที่ไทย.. เหมือนผมเคยอ่านคนพูดถึงว่าคนส่วนใหญ่ไม่รู้ว่าต้องไปแจ้งสำนักงานประกันสังคมเองภายใน 30 วันหลังออก ถ้าไม่แจ้งก็ไม่ได้รับสิทธิ์ชดเชยการว่างงาน ซึ่งได้ถึง 60% ของเงินเดือน (แต่ฐานสูงสุดน่าจะแค่ 15,000 มั๊ง??) นานถึง 6 เดือน.. ก็ไม่เยอะมากอะไร แต่ก็เป็นสิ่งที่ถ้าใครจ่ายสมทบมาตลอด ก็ควรไปใช้สิทธิ์มัน..
.
.
เรื่อง Reference.. ควรโทรหา manager เก่าก่อนที่เค้าจะถูกโทรหาตอน reference check (ตอนเราหางาน..) โทรไปแค่บอกว่ากำลัง explore ตลาดงานอยู่.. และขอบคุณสำหรับทุกอย่างที่ผ่านมา.. ฟังดูเรียบง่าย แต่น้อยคนมากที่ทำ.. แต่ผมว่ามันเปลี่ยน tone ของ reference call ได้เยอะมาก.. ถ้ามีเพื่อนร่วมงานที่ทำงานด้วยกันแล้วประทับใจกัน ก็ขอ LinkedIn recommendation ด้วยเลย... ตอนที่ยังจำกันได้อยู่..
.
.
ตอนหางาน.. อย่า apply งานใหม่จนกว่าจะพร้อมจริงๆ บางคนใช้เวลา 2 วัน.. บางคนใช้เวลา 2 เดือน.. เพราะ.. คนสัมภาษณ์อ่านออกครับ คนที่ยัง emotionally raw มักจะ over-explain ว่าทำไมถึงออก.. พูดถึงบริษัทเก่าในแง่ลบโดยไม่รู้ตัว.. หรือ react defensive เวลาถูกกดดัน.. เรื่องพวกนี้ส่ง signal ที่ผิดทันที.. ไม่ใช่เรื่องของการโกหกหรือเสแสร้ง แต่เป็นเรื่องของการ control ตัวเองได้ในห้อง (ซึ่งบางทีเราไม่รู้ตัวหรอก..) และตอนที่กดดัน.. เรา negotiate ได้แย่ลง.. คนที่รู้สึก desperate มักจะรับ offer แรกที่ได้เพราะกลัวไม่มีอีก.. แทนที่จะ counter หรือรอ offer ที่ดีกว่า.. ผลคือได้งานที่ใช่ แต่เงินต่ำกว่าที่ควรได้ หรือได้งานที่ไม่ใช่เพราะแค่อยากออกจากสถานะว่างงาน..

test ง่ายๆ คือลองพูดคำตอบสำหรับคำถามนี้ออกเสียงดังๆ

「ทำไมถึงออกจากที่เก่า?」

ถ้าตอบแล้วยังติดขัด.. ยังรู้สึก defensive หรือพูดแล้วยังเจ็บอยู่ในคอ หรือในใจ... ก็ยังไม่พร้อม..

คำตอบที่ดีที่สุดควรจะสั้น.. ตรง.. ไม่มี emotion ผูกอยู่.. 「บริษัทปรับ structure team โดน cut ผมก็อยู่ในนั้น」จบ..

ไม่ได้บอกว่าห้ามเสแสร้ง.. แต่ถ้าจะเสแสร้ง ให้เสแสร้งกับบริษัทที่ไม่ได้อยากได้จริงๆ ก่อน.. ใช้เป็น practice run.. เพราะบริษัทส่วนใหญ่ถ้า reject แล้ว reapply ได้อีกทีก็ต้องรอ 6-12 เดือน..

อย่าเอาโอกาสของบริษัทที่อยากได้จริงๆ ไปทดสอบตอนที่ยังไม่มั่นใจ.. ถ้า practice แล้วผ่าน.. ค่อยยิง target จริง..

ระหว่างนั้น update LinkedIn profile แบบเงียบๆ ปิด notification ก่อนแก้ไข แล้ว set open to work แบบ visible to recruiters only.. ไม่ใช่ public

เหตุผลคือพอประกาศตัวต่อ public ว่าว่างงาน.. negotiating power มันหายไปทันที recruiter ที่โทรมาหาเราก็รู้ว่าเราไม่มี competing offer รู้ว่าเรากดดัน.. แล้วก็ offer ต่ำกว่าที่ควรจะได้.. ส่วน recruiter จากบริษัทที่ดีๆ มักจะ approach คนที่ดู employed หรือ passively looking มากกว่าคนที่ดู desperate.. ไม่ได้บอกให้โกหก.. แต่ให้ควบคุมว่าใครรู้ก่อนและรู้หลัง..
.
.
และเรื่องจิตใจ.. ผมว่าสิ่งที่อันตรายที่สุดในช่วงแรกไม่ใช่เรื่องเงิน.. แต่เป็นเรื่องที่สมองจะเริ่มสร้างขึ้นมาเอง..สมองคนเราไม่ชอบความไม่แน่นอน.. พอเกิดเหตุการณ์ที่อธิบายไม่ได้ มันจะรีบสร้าง narrative ขึ้นมาเพื่อให้โลกมัน make sense อีกครั้ง.. และถ้าปล่อยให้คิดคนเดียว narrative ที่ได้ส่วนมากมักจะออกมาในแบบเดียวกันคือ..「เราไม่เก่งพอ」ซึ่งมันไม่จริง.. แต่ถ้าฟังซ้ำๆ มากพอ มันจะกลายเป็นความจริง.. เพราะงั้นอย่านั่งคนเดียวในช่วงนี้.. ไม่ใช่เพราะต้องการคนมาปลอบ.. แต่เพราะต้องการเสียงอื่นนอกจากเสียงในหัว นอกจากเสียงของตัวเอง.. ไปหาคนที่รู้จักเราก่อนงานนี้.. คนที่เห็นเราในแบบที่ไม่ได้ผูกกับ title หรือบริษัทที่เพิ่งให้เราออก..รู้สึกอะไรก็ได้.. โกรธ.. งง.. เจ็บ.. เสียใจ.. ทุกอย่าง valid หมด.. แต่อย่าปล่อยให้สมองนั่งสร้างเรื่องมโนขึ้นมาคนเดียวในหัว..
.
.
จากมุมคนที่นั่งอยู่อีกฝั่ง.. ผมมองว่าคนที่รับมือได้อย่าง professional จนวันสุดท้าย.. ผมจำได้ทุกคน.. ไม่ใช่เพราะมันเป็น case ที่ง่าย แต่เพราะมันหายาก.. ชื่อพวกนี้จะขึ้นมาในหัวเองทุกครั้งที่มี position เปิด.. ตลาด (ก็แล้วแต่ industry ด้วย..) มันเล็กกว่าที่คิด และความจำของ hiring manager มันนานกว่าที่คุณคิดครับ..

เราอาจจะแค่ตกอยู่ใน row ที่ถูกลบออกจาก spreadsheet ของคนบางคน.. spreadsheet ที่เราไม่ได้สร้าง ไม่ได้ควบคุม ไม่ได้เป็นคนตัดสินใจ..

สิ่งที่ layoff เอาไปได้คือ title กับ access card.. ส่วนพวก skills, ความรู้, track record, relationship ที่สะสมมาตลอด.. ทั้งหมดนั้นก็ออกไปพร้อมกับเราในวันเดียวกัน.. ซึ่งเป็นสิ่งที่บริษัทถัดไปจะจ้างเรา.. เรายังมีคุณค่าครับ

[Earn Earn🩷 @earn_monicha]

2 วิศวกรจาก Anthropic (บริษัทผู้สร้าง Claude)
สอนฟีเจอร์สำคัญของ Claude ที่ “คนส่วนใหญ่ไม่รู้”

และถ้าคุณเลื่อนผ่าน… คุณกำลังพลาดของดี สรุปมาให้ค่ะ 👇
พร้อมบอก 10 วิธีเขียน Prompt ดีๆ

------
เขาโชว์ “เคสจริง” จาก บริษัทประกันในสวีเดน
ใช้ Claude วิเคราะห์ ฟอร์มอุบัติเหตุรถ (17 ช่องติ๊ก) ภาพสเก็ตช์ที่คนวาด

เพื่อสรุปว่า “ใครผิด ใครถูก”

แต่จุดพีคคือ…Prompt แรกที่ใช้
Claude คิดว่าเป็น “อุบัติเหตุสกี”❌ไม่ใช่รถชน

วิธีแก้ พวกเขาสร้างคำสั่ง (Prompt) ทีละขั้นตอน จน Claude ตอบถูกและมั่นใจ 100%

👇10 วิธีเขียน Prompt ดีๆ (สูตรที่แนะนำจาก Anthropic)
ใช้โครงสร้างนี้จะได้ผลดี

1. บอกบทบาทและงานชัด ๆ (Task & Role)
→ บอก Claude ว่าคุณคือ “ผู้ช่วยวิเคราะห์แบบฟอร์มประกัน” และต้อง “ตอบตามข้อเท็จจริงเท่านั้น”

2. ใส่เนื้อหา→ ส่งรูปฟอร์ม + รูปสเก็ตช์เข้าไป

3. ให้คำสั่งทีละขั้นตอน (Step-by-step instructions)
เช่น “อ่านฟอร์มให้หมด → แล้วค่อยดูสเก็ตช์ → สรุปว่าใครผิด”

4. ใส่ข้อมูลพื้นฐานใน System Prompt (Background info)
→ อธิบาย “ฟอร์มทั้ง 17 ช่อง” ให้ Claude รู้ล่วงหน้า
เพราะข้อมูลส่วนนี้เหมือนกันทุกครั้ง

5. ใช้ XML → ให้ output เป็นระบบ

6. ใส่ตัวอย่าง → ให้ Claude ดูตัวอย่างอุบัติเหตุยาก ๆ + คำตอบที่ถูกต้อง (แม้จะเป็นรูปภาพก็ได้)

7. กัน AI มโน → ถ้าไม่มั่นใจ ให้ตอบ “ฉันไม่รู้” อ้างอิงเฉพาะข้อมูลที่เห็นจริงในฟอร์ม/ภาพ

8. บังคับลำดับคิด → อ่านฟอร์มก่อน → แล้วค่อยดูสเก็ตช์ (สำคัญมาก!)

9. กำหนดรูปแบบคำตอบชัดเจน

10. ใช้ Extended Thinking → ให้ Claude คิดละเอียดยาว ๆ ก่อนตอบ จะวิเคราะห์ซับซ้อนได้ดีขึ้น

[Jr @junior47563]

อยาก explore new career path เนื่องจากที่เก่าทำงาน scope นี้แล้วไม่สามารถข้ามทำ area ที่สนใจได้ และเห็นว่าที่นี่เปิด role ที่สามารถทำจุดนี้ได้ซึ่งมีความสนใจในการ growth ในส่วนนี้ เลยอยากสอบถาม HR ว่ามี career opportunities สำหรับ route นี้อะไรบ้าง

[Cebigreen @CebiGreen]

ห่างหายจากตลาดงานในไทยมากกว่า 20 ปี

ตอบแบบตลาดงานในเมกา ที่ตัวเองใช้จริงๆ

- It’s time for me to take on more complex challenges and prepare myself for a leadership role. That is why this position caught my eye. 👁️

[SOW @Mostsu]

@xiaoxumeimei แนะนำของค่าย kairosoft เสิจใน appstore ได้เลยครับ มีหลายเกม จะบริหารร้านอาหาร คาเฟ่ สวนสนุก สร้างเมือง มีหมดเลยครับ ราคาไม่แพงมาก ซื้อขาด เล่นสนุกมากครับ ดูดเวลาสุดๆติดงอมแงม

[น้องหุ้นเด้ง Think Big (The Billionaire) 💵💰 @GIINGS2]

พี่โจคะ
คิดให้ลึกกว่าคนส่วนใหญ่ และ Emotional control
2 point หลักนี้ฝึกอย่างไรได้บ้างคะ

และเราจะรู้ได้ยังไง ว่ากำไรที่เราได้ มากจากโชค หรือ มาจาก Edge ส่วนตัวขอเดาว่ามาจาก Reasoning ถ้าเหตุผลที่เราคาดการณ์ไว้ถูก น่าจะเป็น Edge

[JRT @JRTDesk]

อยากเตือนเรื่องที่หนังสือทุกเล่มสอนไม่ได้…

สมองมนุษย์เราประมวลผล loss จำลอง กับ loss จริงๆ ต่างกันโดยสิ้นเชิง..

อ่านว่า drawdown 40% คือ 「โอกาส」ได้สบายๆ บน sofa ที่บ้าน.. แต่ตัวเราที่นั่งดู port ติดลบ 40% อยู่จริงๆ เป็นคนละคนกันในระดับสมอง neurologically..

คนอ่านหนังสือมาเยอะที่สุดในห้อง ก็มักจะอันตรายที่สุดด้วย..
เพราะความเข้าใจในหัว ทำให้มั่นใจเกินจริงใน size ก่อนที่จะเจอเจ็บจริงๆ จังๆ… แล้วก็ blow up ด้วย strategy ที่ถูกต้อง แค่ bet หนักเกินไป..

วิธีอ่านหนังสือที่ได้ผลจริงคืออ่านในโหมด 「prosecutor」ไม่ใช่ 「student」

อย่าถามแค่ว่า strategy นี้ทำงานยังไง… ถามว่ามันจะพังได้ยังไง และพังในสภาวะไหน?

แล้วถามว่าคนเขียนมีเงินตัวเองอยู่ใน strategy นี้จริงๆ ไหม??…

คนที่ผ่านการทดสอบจริงจะบอกได้เองว่าตัวเองเคยเจ็บที่ไหนตรงไหน..

คนที่ไม่ผ่านจะพูดแต่ว่ามันทำงานยังไง..

สุดท้ายอย่าสับสนระหว่าง 「เข้าใจความเสี่ยง」กับ 「ทนความเสี่ยงได้จริง」

อันหลัง… ไม่มีหนังสือเล่มไหนสอนได้ครับ

https://t.co/73HPljHhab

[JRT @JRTDesk]

ถ้าให้เตือน.. จากประสบการณ์ของผมที่ผ่านมากับตัว และจากที่เห็นตัวอย่างของคนอื่นๆ ในชีวิต.. สิ่งที่จะเตือนคงไม่ใช่พวกเรื่องจิตวิทยา ไม่ใช่เรื่อง FOMO ไม่ใช่เรื่อง cut loss ที่หลายๆ คนคงได้เรียนรู้กันมาตั้งแต่เนิ่นๆ แล้ว..

แต่อยากเตือนเรื่องที่นักลงทุนบางทีไม่รู้ตัวเองว่าไม่รู้...
.
.
📖 กำไรจากโชค vs กำไรจากฝีมือ บางทีคนเราแยกมันกันไม่ออก.. ปี 2003, 2009, 2013, 2019, 2020, 2021, 2023, 2024 เป็นปีที่ทุกคนได้กำไรมาง่ายๆ แล้วทุกคนก็คิดว่าตัวเองเก่ง ซึ่งความจริงคือในตลาด bull แบบนั้นให้ลิงมาหลับตาเลือกหุ้นมั่วๆ ก็ยังกำไรได้

วิธี check ตัวเองแบบที่ sophisticated investors ใช้คือดู risk-adjusted return ไม่ใช่ absolute return ทำได้ 30% แต่ตลาดขึ้น 40% และ drawdown 50% ระหว่างทาง… ถือว่าแพ้ลิง
กำไรที่ทำซ้ำไม่ได้ในสภาพตลาดต่างกัน คือโชค.. ไม่ใช่ทักษะ..

ทักษะคือสิ่งที่ยังทำงานได้ในตอนที่ตลาดที่ไม่เป็นใจ เช่น...

คนที่ short ตลาดได้กำไรตอน 2008 ทั้งๆ ที่ทุกคนรอบข้างบอกว่าบ้า นั่นคือทักษะ.. คนที่ hedge ตอน COVID แล้วยัง positive return ช่วงนั้น นั่นคือทักษะ.. คนที่ทำ 15% ต่อปีสม่ำเสมอ 10 ปีติด ทั้งปีที่ตลาดขึ้นและปีที่ตลาดลง.. นั่นคือทักษะ
เทียบกับคนที่ทำ 80% ในปี 2020 แล้วติดลบ 60% ในปี 2022... average ออกมาอาจยังบวกอยู่ แต่นั่นไม่ใช่ทักษะ นั่นคือ beta ที่ leverage สูงกลายมาเป็น alpha ปลอมๆ
.
.
📖 Transaction Cost กิน portfolio แบบที่ไม่รู้ตัว... ทุกคนรู้ค่า commission แต่ commission คือส่วนที่เล็กที่สุดของต้นทุนจริงๆ บางคนอาจจะคิดว่ 「เฮ้ย! ผมไม่ใช่ trader นะ..ไม่ได้ trade บ่อย เรื่องนี้ไม่เกี่ยวกับผม..」

ลองนึกดูว่าปีที่ผ่านมา rebalance กี่ครั้ง ขายตัวที่ไม่ชอบแล้วซื้อตัวใหม่กี่ครั้ง เห็นข่าว แล้วขยับ position กี่ครั้ง?

คนที่คิดว่าตัวเองเป็น investor ไม่ใช่ trader บางที trade บ่อยกว่าที่คิด.. แค่ไม่ได้นับเพราะแต่ละครั้งมี「เหตุผล」ที่ดูดี

ซึ่ง transaction cost ไม่ได้เกี่ยวกับความถี่ในการ trade... มันเกี่ยวกับทุกครั้งที่มีการเคลื่อนไหวเงินใน portfolio

สิ่งที่ใหญ่กว่า commission และบางทีคนมองไม่เห็นคือ implementation shortfall.. ราคาบนจอคือราคาก่อนที่เราจะกด execute... พอกด order จริงๆ สิ่งที่เกิดขึ้นคือ... ถ้า order เล็ก ได้ราคาใกล้เคียงจอ แต่ถ้า order ใหญ่... ตลาดขยับหนีระหว่างที่ order กำลัง fill ราคาที่ได้จริงคือค่าเฉลี่ยของทุก partial fill ที่แย่ลงเรื่อยๆ ตามขนาด order

และยังมีต้นทุนที่ไม่มีใครนับคือ bid-ask spread หุ้นที่ spread 0.5% ดูเหมือนไม่มาก แต่ถ้า trade เข้าออก 20 ครั้งต่อปี ลองคูณดูครับ กี่ % ก่อนที่จะนับ commission..

นักลงทุนส่วนใหญ่ไม่เคยนั่งคำนวณ all-in cost per trade จริงๆ commission + spread + slippage + opportunity cost ของเงินที่จมระหว่าง settle

บางคนพอนับครบแล้วพบว่าจ่ายค่า cost of activity ปีละ 3-5% โดยไม่รู้ตัวมาหลายปี..

แนะนำว่าก่อนจะ trade ถามตัวเองว่า edge ของ trade นี้มากกว่า all-in (ไม่ใช่ all-in แบบนั้นนะ) cost ไหม ถ้าตอบไม่ได้... นั่นคือคำตอบแล้ว

และถ้าคิดว่า limit order แก้ปัญหานี้ได้... มันแก้ได้แค่ครึ่งเดียว..

limit order แก้เรื่อง slippage ตอนเข้า แต่ยังมีเรื่อง adverse selection ที่ผมเคยพูดถึงอยู่
limit order ที่ fill มี performance แย่กว่า limit order ที่ไม่ fill โดยเฉลี่ย.. และ limit order ไม่ได้แก้เรื่อง spread ตอนออก ไม่ได้แก้เรื่อง bid-ask ตอน rebalance ไม่ได้แก้เรื่องต้นทุนรวมทั้งปี

การได้ราคาเข้าที่ต้องการเป๊ะๆ ไม่ได้แปลว่า trade นั้นถูก มันแค่แปลว่าจ่ายน้อยลงในขั้นตอนเดียวของกระบวนการที่มีต้นทุนหลายชั้น
.
.
📖 กำไรที่หายไปมากที่สุดในชีวิตนักลงทุนไม่ได้หายเพราะตลาด... แต่มักจะหายเพราะสมองสั่งให้ทำอะไรบางอย่าง
DALBAR ศึกษาพฤติกรรมนักลงทุนในอเมริกาย้อนหลัง 20 ปี (ตัวเลขในบางช่วงเวลา จาก report ตอนราวๆ 2015~2016) พบว่า S&P 500 ให้ผลตอบแทนเฉลี่ย 10.35% ต่อปี แต่นักลงทุนในกองทุนหุ้นกลุ่มเดียวกันได้เฉลี่ยแค่ 4.25% ต่อปี
ไม่ใช่เพราะเลือก fund ผิด... แต่เพราะซื้อหลังจากตลาดขึ้นแล้ว และขายหลังจากตลาดลงแล้ว ซ้ำแล้วซ้ำเล่า.. ทุกรอบ
.
.
ช่องว่าง 6% ต่อปีเรียกว่า behavior gap และมันเกิดจาก mechanism เดียวกันหมดทุกคน...
เหมือนที่มีคนเคยวิจัยพบว่าการเตะประตูลูกโทษ..พบว่าผู้รักษาประตูที่เก่งๆ ระดับโลกมักจะพุ่งไปซ้ายหรือขวา 94% ทั้งที่ข้อมูลชัดเจนว่าการยืนอยู่กลางประตูให้ผลดีกว่าทางสถิติ
เหตุผลคือ..การยืนเฉยๆ แล้วโดนยิง รู้สึกแย่กว่า.. การที่พุ่งไปผิดทิศทางแล้วโดนยิง ทั้งที่ผลเหมือนกัน... แต่ action ทำให้รู้สึกว่า「กูทำหน้าที่แล้ว」
สมองนักลงทุนมักทำแบบเดียวกันทุกครั้งที่ตลาดผันผวน ความรู้สึกไม่สบายใจทำให้ครั่นเนื้อครั่นตัวสั่งสมองว่า「ต้องทำอะไรสักอย่าง」เพื่อลดความรู้สึกนั้น ผลคือขายตอนพัง ซื้อตอนฟื้นแล้ว และเสีย 6% ต่อปี ทุกปี ไม่รู้ตัว
การไม่ทำอะไรคือการตัดสินใจที่ยาก.. เพราะมันสู้กับธรรมชาติของมนุษย์โดยตรง

⚠️แต่นั่นไม่ได้แปลว่าห้ามทำอะไรทั้งนั้น…
นักลงทุนที่ดีทำน้อยกว่า แต่ทำตาม rule ตามแผนที่วางไว้ล่วงหน้า.. ไม่ใช่ตาม feeling ที่เกิดขึ้นตอนนั้น
hedging ที่ดีถูก setup ก่อนที่ตลาดจะพัง rebalancing ที่ดีถูก trigger โดย threshold ไม่ใช่โดยความกลัว..
ถ้าตัดสินใจทำอะไรบางอย่างเพราะ「ตอนนี้รู้สึกว่าควรทำ」... นั่นแหละคือ 6% ที่หายไปทุกปี
.
.
.
และที่อยากจะเตือนอีกอย่าง.. คือเตือนสำหรับ AUM ในแต่ละ bracket..

📖 ต่ำกว่า 500,000 บาท
ศัตรูไม่ใช่ตลาด... ศัตรูคือ opportunity cost ของเวลา
portfolio 300,000 บาท research ทำการบ้าน due diligence อย่างหนัก 15 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ (จริงๆ น้อยมากสำหรับผม แต่กับคนส่วนใหญ่ ผมว่าเยอะ..) ทำได้ดีมากคือ 25% ต่อปี กำไร 75,000 บาท ค่าแรงชั่วโมงละ 96 บาท ต่ำกว่า minimum wage บางประเทศ

15 ชั่วโมงต่อสัปดาห์เดียวกัน ถ้าเอาไปพัฒนาทักษะอาชีพ เรียนภาษา สร้าง side income... โอกาสที่ income จะขึ้น 100,000-300,000 ต่อปีมีสูงกว่ามาก..

ใครที่อยู่ bracket นี้.. portfolio management ไม่ใช่เรื่องสำคัญสุดที่ต้องทำในชีวิต

แต่คนชอบทำผิดพลาดเดียวกันแทบทุกคน... เพราะการดู portfolio ทำให้รู้สึก productive กว่าการพัฒนาตัวเอง ทั้งที่ผลตรงข้ามกันโดยสิ้นเชิง

แนะนำว่า.. ลงทุนใน index แล้วไปเพิ่ม income ก่อน แล้วค่อยกลับมาเรียนรู้เรื่องการลงทุนอย่างจริงจัง ตอนที่มันจะ matter จริงๆ
.
.
📖 500,000 ถึง 5,000,000 บาท
ผมคิดว่าปัญหาคือเรายังไม่รู้หรอกว่าตัวเองมี edge จริงหรือเปล่า..
และเราจะไม่มีทางรู้... จนกว่าจะผ่านไปอย่างน้อย 5~7 ปีในสภาพตลาดหลายรูปแบบ
ใน statistics ถ้าเรามี edge จริง 55% ต่อ trade ซึ่งถือว่าดีมากแล้ว.. เราต้องการ trade อย่างน้อย 200~300 ครั้งในสภาพตลาดที่หลากหลาย เพื่อให้ค่าสถิติมีนัยสำคัญพอที่จะแยก skill ออกจาก luck ได้

คนที่ทำได้ดีใน 1~2 ปี แล้วคิดว่าตัวเองมี edge... กำลังสับสน noise กับ signal
สถาบันส่วนใหญ่ต้องการ track record 3~5 ปีก่อนที่จะเชื่อ manager คนไหน แต่นักลงทุนรายย่อยมักใช้เวลาแค่ 6 เดือน ก่อนจะ size up
และยังมีปัญหาอีกชั้นหนึ่งที่ซ่อนอยู่...
research มากขึ้น ทำให้ความมั่นใจเพิ่ม แต่ accuracy ไม่ได้เพิ่มตาม

Philip Tetlock ศึกษา expert predictions มากกกว่า 20 ปี พบว่า ยิ่ง expert มีข้อมูลมากขึ้น.. ยิ่งมั่นใจมากขึ้น.. แต่ความแม่นยำแทบไม่เปลี่ยนเลย
นักลงทุนรายย่อยก็เหมือนกัน... ยิ่ง research หนัก ยิ่ง overconfident ยิ่ง size ใหญ่ขึ้น และยิ่งเจ็บหนักขึ้นตอนที่ผิด
ลองดู portfolio ตัวเองตอนนี้... trade ที่ size ใหญ่ที่สุดคือ trade ที่ research มากที่สุดใช่ไหม? แล้วมันเป็น trade ที่ดีที่สุดด้วยไหม?
ถ้าคำตอบคือไม่เสมอ นั่นคือตัวพิสูจน์ว่า confidence กำลัง override judgment
ทางออกที่ใช้ได้จริงคือ rule-based position sizing ที่ไม่ขึ้นกับว่าวันนั้น「มั่นใจ」แค่ไหน เพราะวันที่มั่นใจที่สุดสามารถเป็นวันที่การตัดสินใจแย่ที่สุด
.
.
📖 5,000,000 ถึง 30,000,000 บาท
Sequence of Returns (เคยพูดถึงเรื่องนี้ไปแล้ว..) คือระเบิดเวลาที่เราอาจจะไม่รู้ตัว..
portfolio 20 ล้าน ถอนปีละ 1 ล้านเพื่อใช้ชีวิต average return 7% ต่อปี
คนที่โชคร้าย ปีแรกตลาดพัง 40%... เหลือ 12 ล้าน ถอน 1 ล้าน เหลือ 11 ล้าน ปี 2 ฟื้น 67%... กลายเป็น 18.4 ล้าน ถอน 1 ล้าน เหลือ 17.4 ล้าน

คนที่โชคดี.. ปีแรกได้ 67%... portfolio โตไปเป็น 33.4 ล้าน ถอน 1 ล้าน เหลือ 32.4 ล้าน ปีสองพัง 40%... เหลือ 19.4 ล้าน ถอน 1 ล้าน เหลือ 18.4 ล้าน
return เดียวกันทุกปี แค่ลำดับต่างกัน แต่ผลลัพธ์ต่างกันเกือบ 1 ล้านในแค่ 2 ปี...

ในระยะ 20 ปี ความต่างนี้กำหนดว่า portfolio จะอยู่รอดหรือหมดก่อนตาย..
แนะนำ ให้มี cash buffer 2~3 ปีแยกออกมาต่างหาก.. ไม่ใช่เพราะกลัวตลาด แต่เพราะกลัว timing ที่ดวงซวย..
.
.
📖 30,000,000 ถึง 100,000,000 บาท
พอถึงจุดนี้ คนรอบข้างเริ่มได้ประโยชน์จากเงินของเรามากกว่าที่เราคิด..
fee ที่จ่ายอยู่ไม่ได้มีแค่รูปแบบเดียว...และไม่ได้มาในรูปแบบที่เห็นได้ชัดเจนเสมอไป...
กองทุนที่ผู้จัดการเลือกหุ้นให้.. management fee 1-2% ต่อปี ก่อนที่จะได้กำไรบาทแรก

กองทุนที่ไปลงทุนใน fund อื่นอีกที.. fee ซ้อน fee โดยที่เอกสารไม่ได้บอกตรงๆ ว่ารวมกันแล้วเท่าไหร่
structured product ที่ธนาคารหรือสถาบันเสนอ.. margin ซ่อนอยู่ใน pricing ตั้งแต่วันแรก ตอนที่ธนาคาร structure มันขึ้นมา
insurance-linked investment.. fee ซ่อนในรูป mortality charge, admin charge และ surrender period ที่ทำให้ออกไม่ได้หลายปี

ที่ปรึกษาการลงทุนทั่วไป.. retainer รายปีบวก commission จากสิ่งที่แนะนำให้ซื้อ ซึ่ง incentive มันไม่ได้อยู่ฝั่งเดียวกับเราเสมอไป

และที่ซับซ้อนที่สุดคือ private bank...
นอกจาก advisory fee รายปีแล้ว ยังมี retrocession fee..
เวลา private banker แนะนำ fund A แทน fund B... บางครั้งไม่ใช่เพราะ fund A ดีกว่า แต่เพราะ fund A จ่าย retrocession ให้ bank สูงกว่า

retrocession คือเงินที่ fund house จ่ายกลับให้ bank ทุกครั้งที่ลูกค้าซื้อ fund นั้น หักจาก management fee ของ fund โดยอัตโนมัติ ลูกค้าไม่เห็นตัวเลขนี้ในเอกสารไหนเลย.. บวกกับ spread จาก FX ที่ทำผ่าน bank บวกกับ margin จาก structured note ที่ bank ออกเอง

⚠️ Switzerland บังคับให้ disclose retrocession ต่อลูกค้าตั้งแต่ปี 2012?? (ถ้าผมจำปีไม่ผิด แต่ประมาณแถวๆ นั้นแหละ) แต่หลายประเทศใน Asia ยังไม่บังคับ...
พอรวมทุกทางแล้วคำนวณจริงๆ...
AUM 50 ล้าน จ่าย fee รวมทุกรูปแบบ 2% ต่อปี คือ 1,000,000 บาทต่อปี ใน 20 ปีคือ 20 ล้านบาทที่ออกจาก portfolio บวก compounding ของเงิน 20 ล้านนั้นที่หายไปด้วย..
Morningstar ศึกษาพบว่า expense ratio คือ single best predictor ของ future performance ในทุก category ทุก time horizon ไม่ใช่ manager เก่งแค่ไหน ไม่ใช่ strategy ดีแค่ไหน
เพราะ fee คือ return ที่แน่นอน... alpha คือ return ที่ไม่แน่นอน

คำถามที่ต้องถามก่อนลงทุนใน product ไหนก็ตาม..
「ใครได้เงินจาก product นี้บ้าง และได้เท่าไหร่ ก่อนที่เราจะได้อะไร」
ถ้าตอบไม่ได้ชัดๆ... อย่าเพิ่งลงนาม
และสำหรับ private banker โดยเฉพาะ.. ถามตรงๆ เลยว่า..

「ธนาคารได้ retrocession หรือ referral fee จาก product ที่แนะนำให้ฉันซื้อไหม? และเท่าไหร่?」
ถ้าตอบไม่ได้ หรือตอบแบบ deflect เลี่ยงๆ... นั่นคือคำตอบแล้ว
และ deal ที่คนเสนอมาให้ที่ bracket นี้... กฎที่ใช้เสมอโดยไม่มีข้อยกเว้น
ถ้า deal ต้องการคำตอบเร็ว ตอบว่า「ไม่」เสมอ.. deal ที่ดีจริงๆ ไม่มีวันหมด deadline มันรอเราได้ครับ...
จุดนี้ถูกต้องเลย... ต้องเปลี่ยน angle ทั้งหมด
ถ้ามี access อยู่แล้ว ปัญหาจริงๆ ไม่ใช่เรื่อง tool แต่คือเรื่องที่ลึกกว่า เขียนใหม่แบบนี้...
.
.
📖 100,000,000 ถึง 1,000,000,000 บาท
ถือหุ้น mid-cap ไทย market cap 3,000 ล้าน และถือ position 300 ล้าน คือ 10% ของ market cap

ตอนที่อยากขาย เราไม่ได้ขายกับตลาด.. เราขายให้ตลาด..
นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นจริงๆ แม้จะใช้ Big Lot หรือ algorithm execution แล้วก็ตาม...

ปัญหา 1.. Information Leakage
ทุกครั้งที่โทรหา broker เพื่อจัด Big Lot trade... มีคนบน desk นั้นรู้ว่าเรากำลังจะขาย
และ desk นั้นอาจมี position เองด้วย หรือมีลูกค้าอื่นที่อยากรู้ข้อมูลนี้..
ทางฝั่งผมที่อยู่อเมริกาเรียกว่า「getting shopped」ข้อมูลว่ามีคนต้องการขาย block ใหญ่รั่วออกไปตลาดก่อนที่ deal จะเสร็จ.. ราคาขยับลงก่อน เราขายได้ในราคาที่แย่กว่าที่ควร ซึ่งไม่แน่ใจว่าที่ไทยมีคำเรียกมั๊ย?

solution คือ เลือก broker ที่มีกำแพงจริงๆ ระหว่าง execution desk กับ proprietary trading และไม่บอกรายละเอียดทั้งหมดให้ broker รู้ล่วงหน้ามากเกินจำเป็น..

ปัญหาที่ 2.. Adverse Selection ใน Big Lot
Big Lot แก้เรื่อง market impact ได้... แต่สร้างปัญหาใหม่
counterparty ที่ยอมรับซื้อ block ใหญ่จากเรา... เค้าต้องการอะไรจาก trade นี้?
ถ้า position นี้ดีจริง เค้ายินดีซื้อในราคาตลาด.. แต่ถ้าเค้าเป็น sophisticated buyer เค้ารู้ว่าเรากระตือรือร้นอยากขาย.. และจะ negotiate ต่อรองราคาให้ต่ำกว่าตลาดเสมอ..

พูดง่ายๆ คือ.. คนที่เต็มใจเป็น counterparty ใน Big Lot มักรู้บางอย่างที่เราไม่รู้ หรือเห็น value ต่างจากเรา
ใน options pricing มีคำสำหรับเรื่องนี้เรียกว่า adverse selection premium และมันแพงกว่า slippage ปกติมาก

ปัญหาที่ 3.. Liquidity Illusion
หุ้นที่ trade วันละ 50 ล้านบาทดูมีสภาพคล่องดี แต่ถ้าถือ position 300 ล้าน... true liquidity ของเราคือกี่วันกว่าจะออกได้โดยไม่กระทบราคา?
คำตอบคือนานกว่าที่คิดมาก.. โดยเฉพาะถ้าตลาดกำลังพัง.. เพราะในวันที่อยากขายที่สุด volume มักหดลงพร้อมกัน..
position ที่ดูเหมือน liquid บน spreadsheet กลายเป็น illiquid ตอนที่ต้องการ exit จริงๆ

ยิ่งถือมาก ทางออกยิ่งยาก แต่ตอนเข้าซื้อ ตลาดยินดีขายให้ทุกบาท
ความสะดวกในการเข้า... ซ่อน pain (in the ass) ของการออกไว้เสมอ
และ tool ที่มีอยู่แก้ได้แค่บางส่วน... ส่วนที่แก้ไม่ได้คือการที่ position ใหญ่เกินไปตั้งแต่แรก
.
.
📖 1,000,000,000 ถึง 10,000,000,000 บาท

94% ของ family wealth จะหายไปในรุ่นลูกรุ่นหลาน.. ไม่ได้หายเพราะ investment
Family wealth ข้ามรุ่น 70% จะหายไปใน generation 2 และ 90% หายไปใน generation 3 (จากที่เคยมีการ research โดย Williams Group ที่อ้างถึงกันบ่อย.. แต่ก็ไม่ได้ publish peer-reviewed research)

ซึ่งพอดูว่าหายเพราะอะไร... มีแค่ 3% ที่เป็น financial planning ผิดพลาด และ 3% เป็น investment ผิดพลาด

ที่เหลืออีก 94% มาจากการสื่อสารที่ล้มเหลวในครอบครัว ทายาทที่ไม่ได้รับการเตรียมความพร้อม และ lack of trust และ shared mission..

ภาษาไทยมีคำว่า「ไม่เกินสามชั่วคน」

ภาษาอังกฤษมีคำว่า「shirtsleeves to shirtsleeves in three generations」

ภาษาจีนมีคำว่า「富不过三代」

ทุกวัฒนธรรมมีสุภาษิตเรื่องนี้... เพราะมันเกิดขึ้นซ้ำๆ มาตลอดประวัติศาสตร์ กับทุกๆ วัฒนธรรมสังคม..

แล้ว solution จริงๆ คืออะไร?

คนส่วนใหญ่ได้ยินคำตอบสามอย่างคือ ธรรมนูญครอบครัว.. trust.. family office.. ทั้งสามอย่างมีประโยชน์...

แต่ทั้งสามอย่างเป็น structural solution สำหรับปัญหาที่แท้จริงซึ่งเป็น human problem

คือ… structure ช่วยได้ แต่ไม่ใช่คำตอบทั้งหมด
สิ่งที่ได้ผลจริงมีห้าอย่าง.. (ที่ผมนึกออกคร่าวๆ ตอนนี้นะ).

- หนึ่ง.. ให้ทายาทจัดการเงินจริงๆ ตั้งแต่ผู้ก่อตั้ง (ผู้นำตระกูล) ยังอยู่..
วิธีที่ล้มเหลวที่สุดคือการให้ลูกหลานรับเงินก้อนใหญ่โดยไม่เคยจัดการอะไรจริงๆ จังๆ มาก่อน
วิธีที่ได้ผลคือแบ่งเงินส่วนหนึ่งออกมาตั้งแต่เนิ่นๆ ให้ทายาทบริหารจริงๆ เจ็บจริงๆ ผิดพลาดจริงๆ ในขณะที่ผู้ก่อตั้งยังอยู่และยังแก้ไขได้

เพราะ ความผิดพลาดที่เกิดขึ้นตอน portfolio 10 ล้านสอนได้มากกว่าคำแนะนำทุกอย่างรวมกัน และดีกว่าปล่อยให้ทายาทเรียนรู้ด้วย portfolio 1,000 ล้านหลังจากที่ไม่มีใครแก้ไขได้แล้ว

- สอง.. พูดเรื่องเงินในครอบครัวให้เร็ว.. ดีกว่ารอพูดตอนที่รู้สึกสบายใจ
ครอบครัวใน Asia ส่วนใหญ่เก็บเรื่องความมั่งคั่งเป็นความลับจากลูกหลาน.. เจตนาดี.. กลัวลูกเสีย.. กลัวลูกไม่ตั้งใจเรียน.. กลัวลูกรู้สึกว่าไม่ต้องพยายาม..

แต่ผลที่เกิดขึ้นจริงคือลูกหลานได้รับเงินโดยไม่มี context ไม่รู้ว่าเงินมาจากไหน.. ไม่รู้ว่ามันใช้เวลากี่ปี ไม่รู้ว่ามีภาระอะไรติดมาด้วย และไม่มีเวลาเตรียมตัวรับมัน..
การพูดถึงความมั่งคั่งของครอบครัวอย่างตรงไปตรงมา รวมถึงที่มา มูลค่าโดยประมาณ structure และ expectation คือสิ่งที่ทำให้ทายาทกลายเป็น steward ไม่ใช่แค่ผู้รับมรดก..

- สาม.. แยกให้ออกระหว่าง ownership, management และ benefit
ปัญหาใหญ่ที่สุดของ family business คือการที่สามอย่างนี้ปนกันผสมกันมั่วไปหมด..
ทุกคนที่เป็นเจ้าของรู้สึกว่าตัวเองมีสิทธิ์จัดการ.. ทุกคนที่จัดการรู้สึกว่าตัวเองควรได้รับผลประโยชน์มากกว่า.. ทุกคนที่ได้รับผลประโยชน์รู้สึกว่าตัวเองควรมีสิทธิ์ออกเสียงในการจัดการ..

สามอย่างนี้ต้องแยกออกจากกันอย่างชัดเจนตั้งแต่ต้น และต้องทำตั้งแต่ผู้ก่อตั้งยังอยู่ เพราะหลังจากไม่อยู่แล้ว ไม่มีใครที่ทุกคนเคารพพอที่จะ enforce ได้

- สี่.. Trust ที่ดีไม่ใช่แค่ภาษีและมรดก... มันคือ governance tool
คนส่วนใหญ่ set up trust เพื่อประหยัดภาษีหรือเพื่อส่งต่อมรดก แต่ trust ที่ทำหน้าที่ได้จริงในระยะยาวคือ trust ที่มี clear mandate ว่าจะบริหาร wealth เพื่ออะไร
เพื่อรักษา lifestyle ของทายาท? เพื่อสนับสนุน education เท่านั้น? เพื่อการกุศล philanthropic purpose? เพื่อรักษา business ให้อยู่ในครอบครัว?

trust โดยไม่มี mandate ที่ชัดเจนคือแค่ภาชนะที่ใส่ความขัดแย้งไว้ข้างใน.. และปล่อยให้ลูกหลานแม่งถกเถียงทะเลาะกันในรุ่นต่อไป

- ห้า.. Family Office และความเชื่อที่ว่า「เราทำเองได้」
family office ที่ run ได้ดีต้องการงบดำเนินการปีละ 30~50 ล้านบาทขึ้นไป (ผมประเมินคร่าวๆ สำหรับขั้นต่ำ สุดๆ นะครับ..) เพราะต้องการ CIO, legal, tax, accounting, reporting และ compliance จริงๆ ไม่ใช่แค่คนช่วย admin
ถ้า AUM ต่ำกว่า 500-700 ล้าน cost อาจกิน return ไปมากกว่าที่ประหยัดได้ ทางเลือกที่ดีกว่าคือ multi-family office ที่ share ต้นทุนกับครอบครัวอื่น..

แต่ปัญหาที่พบบ่อยกว่าคือ...
คนที่ลงทุนเก่ง มักคิดว่าตัวเองไม่ต้องการ structure อะไรเลย
logic ฟังดูสมเหตุสมผล ..「กูสร้างความมั่งคั่งนี้ขึ้นมาเองได้ แสดงว่ากูรู้เรื่องการลงทุนดีกว่าคนที่จะมา manage ให้」(ผมเองก็มี logic นี้)
และ logic นั้น... ถูกบางส่วน

แต่มีสิ่งที่ logic นั้นมองข้ามไปสามเรื่อง

เรื่องแรก… ทักษะในการสร้างความมั่งคั่ง ≠ ทักษะในการรักษามัน
การสร้างความมั่งคั่งต้องการ concentrated bet, high conviction, risk tolerance สูง… การรักษาความมั่งคั่งต้องการ diversification, governance, downside protection…
สองอย่างนี้ไม่ใช่แค่ต่างกัน... มันขัดแย้งกันโดยธรรมชาติ
คนที่รวยจากการ concentrate ใน position เดียวหรือไม่ก่ตัว.. มักเจ็บสุดตอนที่ต้อง diversify ออก.. เพราะสมองมันบอกว่านี่คือสิ่งที่ทำให้รวย ทำไมต้องขาย..
แต่ position ที่สร้างความมั่งคั่งได้ ไม่จำเป็นต้องเป็น position ที่รักษาความมั่งคั่งได้..

เรื่องสอง… ไม่มีใคร check bias ของเราเลย..
ทุก fund manager ระดับโลกมีคนที่บอกว่า「คิดผิดแล้ว」ได้ investment committee, board, LP ที่ถามคำถามยากๆ..
คนที่ run เองมักไม่มีสิ่งนี้.. และยิ่งประสบความสำเร็จมากเท่าไหร่ คนรอบข้างยิ่ง push back น้อยลงเท่านั้น..
นั่นไม่ใช่สัญญาณว่าเราถูกเสมอ มันคือสัญญาณว่าคนรอบข้างเลิกพยายามบอกเราแล้ว (ผมเองก็เจอปัญหานี้)
solution จริงๆ คือสร้าง investment committee ที่มีคนนอกครอบครัวอย่างน้อยหนึ่งคน ที่ได้รับอนุญาตให้ไม่เห็นด้วยกับเรา และไม่กลัวที่จะทำ..

เรื่องสาม… Key Person Risk..
ถ้าเราคือคนที่รู้ทุกอย่างเกี่ยวกับ portfolio... รู้ว่าเงินอยู่ที่ไหน structure เป็นยังไง relationship กับใครบ้าง..

แล้ววันนึงเราไม่อยู่หรือไม่สามารถสื่อสารได้กะทันหัน.. ครอบครัวจะรู้ได้ยังไงว่าต้องทำอะไร?
นี่คือ single point of failure ที่โหดกว่าการลงทุนผิดพลาด..
solution คือมี documented investment policy statement ที่ละเอียดพอที่คนอื่นจะ run ต่อได้ และ update ทุกปี ไม่ใช่ทำครั้งเดียวแล้วลืม..
แต่ไม่ว่าเนาจะเลือก structure ไหน...
สิ่งที่สำคัญกว่า structure เสมอคือ คนที่นั่งอยู่ในนั้น มี incentive ตรงกับคุณไหม

รวมถึงตัวเราเองด้วย...
เพราะบางทีคนที่ incentive ไม่ตรงกับ long-term wealth preservation มากที่สุด คือคนที่สร้างมันขึ้นมา และยังอยากเล่นเกม offensive ต่อไป
.
.
📖 10,000,000,000 บาทขึ้นไป
ที่ bracket นี้มีปัญหาที่ไม่เหมือน bracket ไหน...
คือไม่มีใคร push back เรา..

ไม่ใช่เพราะทุกคนเห็นด้วยจริงๆ แต่เพราะทุกคนที่เข้าถึงเราได้มักกลัวว่าจะมีบางอย่างที่จะเสียถ้าเราไม่พอใจ
ที่ปรึกษาเห็นด้วยเพราะ retainer.. ลูกน้องเห็นด้วยเพราะ bonus.. ครอบครัวเห็นด้วยเพราะมรดกที่รอรับ..
ผลคือข่าวร้ายมาถึงเราช้าลงเรื่อยๆ good news วิ่งมาหาเราเร็วขึ้นเรื่อยๆ และเราตัดสินใจจากข้อมูลที่ถูก filter มาหลายชั้นแล้ว โดยที่รู้สึกว่ากำลัง well-informed อยู่
นี่คือ echo chamber ที่สร้างขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ และมันอันตรายกว่า market crash

และยังมีอีกเรื่อง...
ความแตกต่างระหว่าง 10,000 ล้านกับ 13,000 ล้าน เปลี่ยนชีวิตได้จริงๆ อีกเท่าไหร่?
แต่ความแตกต่างระหว่าง 10,000 ล้านกับ 3,000 ล้าน เปลี่ยนได้มาก ไม่ใช่แค่ตัวเลข
asymmetry นี้หมายความว่าเป้าหมายที่แท้จริงไม่ใช่ maximize return อีกต่อไป มันคือ minimize catastrophic downside
แต่คนส่วนใหญ่ยัง play offensive เพราะนั่นคือสิ่งที่พาพวกเขามาถึงตรงนี้ สมองมันจำไม่ได้ว่าเกมเปลี่ยนแล้ว.. นั่นคือ sunk cost fallacy version ที่รวยที่สุด
.
.
📚คำเตือนพวกนี้.. ส่วนหนึ่งมาจากหนังสือ.. งานวิจัย.. data.. จากการทำพลาดเองด้วยตัวเองในบาง bracket ที่พูดถึง.. และจากประสบการณ์ของคนบางคนที่รู้จัก..
ไม่มีใครเรียนรู้เรื่องพวกนี้จากการอ่านอย่างเดียว บางทีมันต้องเจ็บก่อน.. เจอก่อนถึงจะรู้.. แต่ให้ดีสุด พยายามเรียนรู้ให้ได้จากประสบการณ์ของคนอื่น ดีกว่าเจอเองเจ็บเอง..

เงิน 500,000 พังเพราะ stock picking ผิด
เงิน 5,000,000 พังเพราะ sizing ผิด
เงิน 50,000,000 พังเพราะ sequence ผิด
เงิน 500,000,000 พังเพราะ structure ผิด
เงิน 5,000,000,000 พังเพราะ governance ผิด
เงิน 50,000,000,000 พังเพราะ... ลืมว่าตัวเองกำลังเล่นคนละเกมแล้ว

แต่สิ่งที่เหมือนกันทุก bracket..
ความผิดพลาดที่แพงในชีวิตนักลงทุนทุกคน คือไม่เคยรู้สึกว่ากำลังทำความผิดพลาดตอนที่กำลังทำมัน..

มันรู้สึกว่าเป็นการตัดสินใจที่ดีที่สุดด้วยข้อมูลที่มีอยู่ตอนนั้น.. ด้วยความมั่นใจที่สุด
นั่นแหละคือ「สิ่งที่ไม่รู้ว่าไม่รู้」😅

P.S.
คำเตือนสุดท้ายคือ..『อย่าติดหี…』

https://t.co/MTMjGgBXwR

[ก้อน 🎃 @planpeaceplease]

ไม่ค่อยเห็นใครพูดถึงเว็บเรียนออนไลน์
เว็บนี้เท่าไร เลยอยากมาแชร์เผื่อคนที่กำลัง
หาแหล่งเรียนรู้อัพสกิล พัฒนาตัวเอง

https://t.co/tX6eE5dNj4

- เว็บนี้ดีตรงเราได้เรียน(สั้นๆ) + มี simulation
ฟีลฝึกงาน online ตามหัวข้อกับบริษัทที่เราเลือก
ซึ่งเป็นคอร์สของบริษัทใหญ่ ๆ แบบระดับโลกทั้งนั้น

- เรียนฟรี ได้ใบ Cert. และเขาเคลมว่า
มีโอกาสที่จะเข้าตา Recruiter ด้วย (เอาสิ้)

- มีหลายสายงานอยู่นะคะ ที่แคปมาคือตัวอย่าง
ทางนี้ก็เคยเทคคอรส์ Agile PM ของ JPMorgan
ซึ่งถ้าไม่ได้เรียนผ่านเว็บนี้ เราจะมีโอกาสได้เรียน
และได้ฝึกงานกับ JPMorgan ได้อย่างไร 5555

มองเป็นโอกาส explore ตัวเอง ก็คุ้มแล้ว
กับระยะเวลาที่ใช้ไปในการเทคคอร์ส 🤓

[แกน่ะเก่ง @kaenakeng]

ถ้าอยากทำงานเร็วขึ้น 10 เท่า และเปลี่ยนจาก Work Hard เป็น Work Smart นี่คือ List AI ที่น่าสนใจ

1.Claude - ช่วยแก้ปัญหาและวางกลยุทธ์ได้แทบทุกอย่าง
2.Perplexity - ค้นคว้าข้อมูลได้แม่นยำและรวดเร็ว
3.Gemini - เนรมิตภาพและ Visual สวยๆ ได้ดั่งใจ
4. Syllaby - ผู้ช่วยสร้างวิดีโอด้วย AI ตั้งแต่สคริปต์จนจบงาน
5.OpenClaw - สร้าง AI Agents มาทำงานแทนเราได้แบบอัตโนมัติ
6.n8n - ตัวเชื่อมทุกระบบเข้าด้วยกัน (Automation Workflow)
7.NotebookLM - สรุปกองเอกสารมหาศาลให้เหลือแค่ประเด็นสำคัญ
8.CapCut - ตัดต่อวิดีโอให้เป็นเรื่องง่ายและดูโปร
9.Canva - ออกแบบงานกราฟิกทุกรูปแบบในที่เดียว
10.ElevenLabs - โคลนเสียง AI ให้เหมือนคนจริงที่สุด

[𝙥𝙞𝙫. @youxppp]

ยกให้ Edinburgh Scotland เมืองเวทมนต์จริงๆ park บรรยากาศดี นอนบนสนามหญ้าแล้วฟินมาก ได้พักผ่อนจริงๆ ตึกเก่าแก่สวยเหมือนเดินหลุดไปอยู่ในอีกยุคนึง ถ้ามีโอกาสอยากให้ไปสักครั้งในชีวิตเถอะคับ มันสวยมากจริงๆ

[KuKKui @gKukkui]

เราว่าคลิปนี้ " โคตร ควร ดู " สำหรับคนทำธุรกิจ!! จะแม่ค้าออนไลน์ ยัน Real estate เรามั่นใจว่าถ้าคนตั้งใจเรื่องนี้จริงๆจะแทบพลิกธุรกิจได้เลยอะ

แค่ 1 ชั่วโมงของการแข่งของคน3คน โดยการ เอาข้อมูลเดียวกันและให้ ai ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลร้านค้าเบอเกอ์รี่ยังได้เห็น Business insight ได้ขนาดนี้

- Real user information
- Customer Behavior
- Cross selling
- Hidden Gem product
- SWOT analysis และอื่นๆอีกเพียบ

มันแสดงให้เห็นได้เลยว่าการทำ Business analysis ของธุรกิจในยุคนี้มันง่ายมากๆ และทำด้วยตัวเอง+ai ได้แล้วจริงๆ

ซึ่งเอาจริงๆถ้าเป็นเมื่อก่อนย้อนไปแค่ 3 ปี การทำแบบคล้ายคลิปนี้ค่าบริการ Business consult อยู่แถว6หลัก+ เพื่อย่อยข้อมูลทั้งหมดออกแล้วแล้ววิเคราะห์ออกมาใช้งานต่อ เพราะกว่าจะทำ EDA+RFM ได้ก็ลากเลือดแล้วยังจะ Business analysis ต่ออีก

(1ชั่วโมงจากการใช้ ai = 1 เดือนของเมื่อ3ปีที่แล้ว+เงิน6หลัก)

คลิปจากทาง Skooldio นะฮับ @Skooldio

[Google Labs @GoogleLabs]

Today, we’re introducing Pomelli’s latest feature update, ‘Photoshoot’

With Photoshoot, you can start from a single image of your product and easily create high quality, customized product shots to elevate your marketing.

Available free of charge in the US, Canada, Australia & New Zealand! Get started with Pomelli today at https://t.co/SbeT00ToNx

[PukecastTH 🇹🇭 @PukecastTH]

“คนที่เคยทำนายวิกฤตใหญ่ๆ ได้แม่นหลายรอบ กำลังบอกว่า ‘ระเบียบโลกพังแล้ว’

โลกกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านของวัฏจักรอำนาจครั้งใหญ่

แล้วเราในฐานะนักลงทุนต้องกังวลอะไรบ้าง และต้องเตรียมตัวยังไง!?

อ่านต่อ👇

[อิก บรรพต ธนาเพิ่มสุข @Eig_Banphot]

“ความถ่อมตัว” สำคัญกว่าความเก่ง
.
.
ในโลกของการลงทุน มีคนเก่งมากมาย
แต่มีไม่กี่คนที่ทั้ง “เก่ง” และ “ยืนระยะ” ได้จริง
.
David Ryan คือหนึ่งในนั้น
ชายผู้ทำผลตอบแทนรวมกว่า 1,379% ภายใน 3 ปี
คว้าแชมป์ U.S. Investing Championship ถึง 3 สมัยติดต่อกัน
.
ตัวเลขแบบนี้ ฟังดูเหมือนอัจฉริยะ
แต่สิ่งที่ทำให้เขายิ่งใหญ่จริง ๆ ไม่ใช่ตัวเลข
มันคือ “ทัศนคติ”
.
1) เริ่มต้นจากเด็กอายุ 13 ที่อยากรู้ว่า “ทำไมหุ้นขึ้นลง”

Ryan ไม่ได้เกิดมาพร้อมพรสวรรค์พิเศษ
เขาแค่เป็นเด็กที่สงสัย
.
ตอนอายุ 13 เขาขอพ่อซื้อหุ้นตัวหนึ่ง
ไม่ได้กำไรมากมาย
แต่เขาได้บางอย่างที่มีค่ากว่าเงิน
.
เขาได้คำถามว่า
“ทำไมหุ้นบางตัวขึ้น แต่บางตัวลง?”
.
คำถามนี้เองที่กลายเป็นเชื้อไฟ
เขาอ่านหนังสือพิมพ์ทุกวัน
ศึกษากราฟ
ไปนั่งฟังสัมมนาฟรี
และเมื่อรู้ว่า William O’Neil คือคนที่เขาอยากเรียนรู้ด้วย
เขาเดินเข้าไปสมัครงาน พร้อมพูดว่า
.
“ผมยอมทำงานฟรี ขอแค่ได้เรียนรู้”
.
นี่ไม่ใช่ความเก่ง
นี่คือความหิวกระหายที่จะพัฒนา
.
2) ยิ่งสำเร็จมาก ยิ่งต้องถ่อมตัวมาก
.
แม้จะเป็นแชมป์ 3 สมัย
Ryan กลับเป็นคนที่พูดเสมอว่า
.
“ทิ้งอีโก้ลงถังขยะไป”
.
เขาเชื่อว่า
ตลาดใหญ่กว่าเราเสมอ
ถ้าเราเริ่มคิดว่าเราเก่ง
ตลาดจะสอนบทเรียนราคาแพงทันที
.
ปีหนึ่งหลังจากคว้าแชมป์ติดต่อกัน
เขาเริ่มโฟกัส “ผลลัพธ์” มากเกินไป
อยากชนะอีก
อยากได้ผลตอบแทนสูง ๆ
และเริ่มเพิ่มขนาดการลงทุนมากเกินระบบ
.
ผลคือ ปีนั้นเขาไม่ชนะ

บทเรียนคือ
เมื่อเราหลงกับผลลัพธ์
เราจะละเลยกระบวนการ
.
และในตลาดหุ้น
กระบวนการสำคัญกว่าผลลัพธ์เสมอ
.
3) ระบบสำคัญกว่าความรู้สึก

Ryan ไม่ได้ชนะเพราะเดาหุ้นเก่ง
เขาชนะเพราะ “มีระบบ”
.
คัดหุ้นที่กำไรเติบโตจริง

ดูความแข็งแกร่งของราคา
.
ซื้อเมื่อหุ้นทำจุดสูงสุดใหม่

ตัดขาดทุนเร็ว ไม่เกิน 7–8%

ปล่อยให้กำไรวิ่ง
.
เขายอมรับว่า
เขาไม่ได้ถูกเสมอไป
อัตราชนะอาจแค่ประมาณครึ่งหนึ่ง

แต่เขาชนะเกม เพราะ
“ขาดทุนเล็ก กำไรใหญ่”

นี่คือวินัย
ไม่ใช่อารมณ์
.
4) ความสำเร็จที่ยั่งยืน ต้องมีบางสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเรา
.
Ryan พูดอยู่เสมอว่า
เขาเชื่อในหลักความจริงที่ไม่เปลี่ยนแปลง
.
สำหรับเขา ตลาดและพระเจ้าใหญ่กว่าตัวเขา
สำหรับบางคน อาจเป็นครอบครัว
อาจเป็นคุณค่าชีวิต
หรือเป้าหมายที่สูงกว่าตัวเงิน
.
เมื่อเรารู้ว่ามีบางสิ่งที่ใหญ่กว่าเรา
เราจะไม่หลงระเริงกับชัยชนะ
และไม่แตกสลายกับความพ่ายแพ้
.
5) บทเรียนที่ใช้ได้มากกว่าการลงทุน

เรื่องราวของ David Ryan ไม่ได้สอนแค่เรื่องหุ้น
.
มันสอนว่า

อยากเก่ง ต้องกล้ายอมเป็นศิษย์

อยากสำเร็จ ต้องฝึกวินัย
.
อยากยืนระยะ ต้องถ่อมตัว

อยากเติบโต ต้องเรียนรู้จากความผิดพลาด

ความสำเร็จไม่ใช่การชนะครั้งเดียว
แต่คือการไม่หลงทางเมื่อเราชนะ
และไม่ยอมแพ้เมื่อเราพลาด
.
บางที ตลาดหุ้นก็เหมือนชีวิต
เราตามหาหุ้นผู้ชนะ
เหมือนตามหาตัวตนที่ดีที่สุดของเรา

และในเกมระยะยาว
คนที่ชนะจริง ๆ
ไม่ใช่คนที่ฉลาดที่สุด

แต่คือคนที่
มีวินัยที่สุด และถ่อมตัวที่สุด

ถ้าคุณกำลังเริ่มต้นเส้นทางของตัวเอง
อย่ากังวลว่าจะเก่งพอหรือยัง
.
ถามตัวเองแค่ว่า
วันนี้คุณเรียนรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง
และคุณยังถ่อมตัวพอที่จะพัฒนาไหม
.
เพราะสุดท้ายแล้ว
“ความสำเร็จ” ไม่ได้เริ่มจากพรสวรรค์

มันเริ่มจากทัศนคติ.

==========⁣
ใครอยากคุยกับพี่เบียร์ วนนท์ แบบใกล้ชิดจริงๆ
รอบนี้เป็น ปิดห้องคุยกันแบบเอ็กซ์คลูซีฟ ถามได้ลึก คุยได้เต็มที่ บรรยากาศกันเองสุดๆ
.
https://t.co/GiUATct3gw

[Victor Vicdacious 👁️‍🗨️🐺 || V-Lecturer @vicdacious_v]

เคยกินข้าวกับดร.จากมหาลัยอันดับ 1 ของโลก

ผมถามเขาว่า เด็กไทยต่างกับเด็ก MIT ยังไง

เขาตอบว่า วิค…ตอนอยู่ MIT ไม่มีใครรอเครื่องมือที่สมบูรณ์แบบ ทุกคนถามตัวเองว่าตอนนี้เรามีอะไรในมือ แล้วจะสร้าง impact ด้วยสิ่งที่มียังไง

เดินไปข้างหน้าถึงไม่สวยงาม ยังดีกว่ากลัวจนไม่กล้าก้าวไปเลย

[カピバラボーイ, น้องคาปิบาร่า 🌿♎ @bankorado]

น่าจะเป็นบทความที่ใช้เวลาเขียนนานที่สุดและยาวที่สุดเท่าที่เคยเขียนมาละ (ณ ตอนนี้)

ตอนแรกว่าจะแบ่งเป็นตอน แต่คิดไปคิดมามันอาจจะขาดช่วงเลยเขียนเป็นตอนเดียวแต่ยาวหน่อยไปเลย โดยจะมี
- ไอเดียเบื้องต้น
- การจัดพอร์ต
- การบริหารความเสี่ยง
- การคำนวณเงินย้อนกลับ
เป็นไอเดียไว้ต่อยอด

รอติดตามกันได้สัปดาห์หน้านะครับ 😊

[ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ (เท้ง) @teng_pple]

ผมขอขอบคุณประชาชนที่ออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง เพื่อร่วมตัดสินอนาคตประเทศในวันนี้ และขอขอบคุณสมาชิกพรรคประชาชน ผู้สมัคร ทีมงาน และอาสาสมัครทุกคน ที่ทำงานหนักให้การสนับสนุนพรรคตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา 
.
ผมขอเชิญชวนทุกคนร่วมกันติดตาม ตรวจสอบ และปกป้องทุกคะแนนเสียงของพวกเรา ร่วมกันเฝ้ารอผลการเลือกตั้งในค่ำคืนนี้ด้วยความหวัง ว่าประเทศไทยจะก้าวไปข้างหน้าได้ ด้วยปากกาของประชาชน