Tja cijfers en prioriteiten he: Martin Visser: totale kosten AOW, WW en WIA in dertig jaar juist gedaald, financieel probleem overdreven
https://t.co/tTjtRzizDA
De wonderbaarlijke 90%-fabriek van het COA
Ach, wat een sprookje. Volgens de SER Werkwijzer Vluchtelingen (die zich baseert op… jawel, informatie van het COA zelf) heeft van de laatste lichting van ongeveer 38 zorgvuldig geselecteerde statushouders meer dan 90% na het voltooien van het leerwerktraject direct een betaalde baan gekregen bij het COA. De restjes mochten doorstromen naar NIDOS of een gemeente. Feest!
Met andere woorden: het COA leidt zelf mensen op die vervolgens weer bij het COA in dienst komen om andere statushouders op te vangen. Een prachtige, gesloten kringloop. Het is bijna poëtisch. Je haalt een kleine, gemotiveerde groep binnen, stopt ze in een mooi begeleid traject (3 dagen werken, 1 dag school), geeft ze een mbo-diploma en – hocus pocus – ze zijn ineens “succesvol geïntegreerd” en staan op de loonlijst van dezelfde organisatie die hen opleidde. PR-technisch is het briljant:
* Je kunt zeggen dat je “statushouders kansen biedt”.
* Je lost (een piepklein deel van) je eigen personeelstekort op met mensen die de cultuur van binnenuit kennen.
* En je hebt meteen een mooi cijfer voor de website en de Kamer: 90%+ doorstroom!
Dat het om hooguit 38 mensen per twee jaar gaat, dat de rest van de tienduizenden statushouders grotendeels buiten dit sprookje valt, en dat het COA hiermee eigenlijk gewoon zijn eigen medewerkerskweekvijver creëert, wordt even vergeten. Het is de klassieke ambtelijke win-win: je creëert een klein, goed beheersbaar succesverhaal dat je vervolgens luid kunt etaleren als bewijs dat “het werkt”. Terwijl de echte, lastige integratiecijfers elders in de rapporten blijven sluimeren. Kortom: 38 man, 90%+ terug in eigen gelederen. Mission accomplished.
Applaus voor de self-licking ice cream cone van de asielopvang.
Martin Visser: kosten sociale zekerheid in dertig jaar juist gedaald, financieel probleem overdreven
Laten we even teruggaan in de tijd. Naar 1995. In dat jaar gaven we van ons bruto binnenlands product 5,2 procent uit aan AOW, 2,8 procent aan WW en bijstand en 2,7 procent aan arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Totaal: 10,7 procent. Weet u hoeveel dat vandaag de dag is?
Martin Visser
Economisch commentator
14:30 uur | 6 juni 2026
Maak ons je Google-favoriet!
Schrik niet: nog maar 8,5 procent. In dertig jaar geven we relatief gezien beduidend minder uit aan dit soort uitkeringen, aan ouderen, werklozen en arbeidsongeschikten. Dankzij jarenlange versoberingen, bezuinigingen en het aan het werk houden van oudere werknemers.
Debat over uitkeringen brengt polderdeal nog niet dichterbij: ’Het kabinet zal moeten kiezen’
Minister-president Rob Jetten tijdens het debat in de Tweede Kamer over acties van de vakbonden vanwege bezuinigingen op sociale zekerheid.
Nu hoor ik u denken: maar ik hoor steeds in Den Haag dat de sociale zekerheid onbetaalbaar wordt. Het kabinet nam in het Kamerdebat donderdag al wat gas terug op die stelling. Maar de VVD in de Kamer vindt de sociale zekerheid nog steeds een financieel onhoudbaar systeem. VVD-coryfee Halbe Zijlstra mocht dat bij Nieuws van de Dag herhalen.
Als de voorspellingen van het Centraal Planbureau uitkomen, dan belopen deze kosten in 2034 opgeteld 8,9 procent. Inderdaad een stijging ten opzichte van nu (+0,05 procent per jaar), maar bij lange na niet de kostenpost die het ooit was. Ferm ingrijpen in het recente verleden in vut, prepensioen, AOW-leeftijd en WW-rechten heeft zijn vruchten afgeworpen. Financieel tenminste.
Vergrijzingsprobleem
Iedereen die roept dat we een enorm vergrijzingsprobleem hebben en daarbij naar de sociale zekerheid wijst, kijkt de verkeerde kant op. Dat vergrijzingsprobleem hebben we wel, maar de uitkeringen zijn daarbij de minste zorg. En toch komt dat financiële argument steeds weer bovendrijven.
Kwestie van Centen - 'Centraal Planbureau schat kosten van AOW stelselmatig te hoog in, geen probleem met betaalbaarheid'
Afspelen
Geluid uit
De kosten van de AOW gaan de komende jaren stijgen, dat is geen nieuws. Na een piek in 2040 dalen ze vervolgens weer. Allemaal binnen behapbare bandbreedtes. De kosten van de WW zijn lange tijd enorm gedaald en stabiliseren de komende jaren. Alleen de WIA is wel een zorgenkind.
De WIA is onuitvoerbaar geworden. Het UWV loopt erop stuk en arbeidsongeschikten worden niet meer geholpen. Daardoor staan meer mensen langs de zijlijn dan nodig is. Hooguit via een omweg is dat een vergrijzingsprobleem, want we hebben de komende jaren alle potentiële werkkrachten hard nodig. Ook de instroom van uitgebluste werknemers door de hogere AOW-leeftijd zou je een vergrijzingsissue kunnen noemen. Dat zou juist erger zijn gemaakt als het kabinet had volhard in het voornemen om die leeftijd nog sneller te verhogen.
Topoverleg sociale partners buiten kabinet om: koorddansen na mislukt Catshuis-overleg
Vakbondsvoormannen Nic van Holstein (VCP), Hans Spekman (FNV) en Hans van den Heuvel (CNV) na afloop van het mislukte overleg tussen kabinet, vakbonden en de werkgeversorganisaties over de toekomst van de sociale zekerheid. De laatste twee gaan nu verder praten met elkaar.
Speelt er dan niks financieels rond de sociale zekerheid? Jawel. Daarvoor moeten we terug naar de eerste grote speech van NAVO-chef Mark Rutte eind 2024: „Ik weet dat meer uitgeven aan defensie betekent dat er minder geld overblijft voor andere prioriteiten. Maar het scheelt maar een klein beetje”, zei de oud-VVD-premier. „Gemiddeld besteden Europese landen gemakkelijk tot een kwart van hun nationaal inkomen aan pensioenen, gezondheidszorg en sociale zekerheid. We hebben slechts een klein deel van dat geld nodig om onze defensie veel sterker te maken en onze manier van leven te behouden.”
Precies dát is het kabinet nu aan het doen.
@ArchibaldIsBoos@KritischePatri Ik snap de redenatie, maar je kunt ook zeggen (vanwege opzet Arius) dat sluiten Hoogovens landelijk 10% reductie op levert (zeg maar wat) maar dit voor natuurgebied Lauwersmeer niet helpt. Daarom wordt voor een 0.2% maatregel gekozen. En dat schuurt.
@ArchibaldIsBoos@KritischePatri Maar de reductie in snelheid moest toch (bijna) overal? Het is niet zo dat de stikstof allemaal op magische manier richting de N2000 gebieden wordt getrokken. Je mag in deze dus prima het totale beeld pakken.
@TadekSolarz Mijn grootste zorg is om space-x echt groot te maken onze eigen planeet onleefbaar moet worden en we dus een arm of been zullen geven om te vertrekken.
@PetersMmh@HelmaLodders Dit is te makkelijk. Inmiddels zijn er ook grote groepen belastingbetalers en consumenten van agro producten het zat dat hun belastinggeld over de balk wordt gegooid en voedselzekerheid wordt gesloopt.
Wat hebben Lionel Messi, koningin Máxima de echtgenoot van Jetten en miljoenen Argentijnen gemeen?
Ze drinken yerba mate.
Voor ons Nederlanders is het een vrij onbekende kruidendrank. Voor Argentijnen is het wat koffie ongeveer voor ons is. Je ziet het overal. Op kantoor, in het park, op universiteiten, in voetbalstadions en thuis aan de keukentafel. Het is een nationaal symbool, een dagelijkse gewoonte en tegelijk een belangrijke exportsector die tienduizenden gezinnen in het noordoosten van Argentinië van inkomen voorziet.
Juist daarom is de geschiedenis van yerba mate zo interessant.
Na de economische crisis van 2001 besloot de Argentijnse overheid dat deze sector niet langer volledig aan de markt kon worden overgelaten. In 2002 werd het Instituto Nacional de la Yerba Mate opgericht, kortweg het INYM. Het instituut kreeg de bevoegdheid om minimumprijzen vast te stellen en speelde een steeds grotere rol in de sector.
Nederlanders kenden dit soort notoire instellingen ook.
Tot 2015 hadden wij de productschappen en het Landbouwschap. Ook daar werkten overheid, brancheorganisaties en gevestigde marktpartijen samen aan de sturing van complete sectoren. Toen het kabinet Rutte in 2015 besloot deze semi communistische /corporatistische instellingen af te schaffen, waren de reacties fel. Belangenorganisaties waarschuwden voor chaos. Er werd voorspeld dat onderzoek zou verdwijnen, sectoren schade zouden oplopen en bedrijven internationaal minder concurrerend zouden worden.
Vandaag, elf jaar later, denkt vrijwel niemand daar nog over na.
De productschappen zijn verdwenen. Nederlandse bedrijven produceren, exporteren en concurreren nog steeds. Wat ooit als onmisbaar werd gezien, is grotendeels vergeten.
In Argentinië gebeurde iets vergelijkbaars.
Toen Javier Milei eind 2023 via het omnibus decreet DNU 70 de bevoegdheid van het INYM om prijzen vast te stellen afschafte, ontstond onmiddellijk enorm verzet. Producenten met politieke connecties demonstreerden. Peronistische Gouverneurs sloegen alarm. De media voorspelden het einde van de sector.
En de eerste maanden leken de critici gelijk te krijgen.
De prijs van ruwe yerba mate daalde scherp. Voor veel producenten was dat een pijnlijke schok. Na meer dan twintig jaar politieke bescherming voelde de vrije markt plotseling een stuk minder comfortabel. Een koude douche na de sauna.
Maar terwijl de kranten zich concentreerden op de dalende prijzen, gebeurde elders iets anders.
Exporteurs gingen op zoek naar nieuwe klanten. Producenten investeerden in nieuwe markten. Argentijnse yerba mate verscheen steeds vaker in winkels in de Verenigde Staten, Europa en Azië. Ondernemers die vroeger vooral naar Buenos Aires keken voor bescherming, begonnen naar de wereld te kijken voor groei.
Ook consumenten profiteerden. Meer concurrentie betekende meer druk op producenten om kwaliteit te leveren, efficiënter te werken en beter aan te sluiten op de vraag van de markt. Kleine producenten die zich wisten te onderscheiden met kwaliteit of nicheproducten ontdekten nieuwe kansen die onder het oude systeem minder zichtbaar waren.
Toen Federico Sturzenegger in 2024 minister werd, gebruikte hij de sector regelmatig als voorbeeld van een fundamenteel economisch inzicht. Lage prijzen zijn niet altijd een probleem dat moet worden opgelost. Soms zijn ze informatie die ondernemers helpt betere beslissingen te nemen.
Nu in 2026 noteert de sector recordexporten.
Dat betekent niet dat iedere producent tevreden is. Dat was in Nederland na de afschaffing van de productschappen ook niet zo. Maar net als destijds blijkt de werkelijkheid veel minder dramatisch dan de voorspellingen van de voorstanders van het oude systeem.
De geschiedenis van de yerba mate-sector laat zien hoe moeilijk het is om afscheid te nemen van instituties die jarenlang als onmisbaar zijn beschouwd.
En hoe vaak ondernemers uiteindelijk beter blijken te kunnen reageren op veranderingen dan de commissies die zeggen hen te beschermen.
@ADnl Haha. De meeste ouderen vertrekken pas als het niet meer verantwoord is om in het huis te blijven waar ze vaak tientallen jaren hebben gewoond. En dan pas na pensionering (dus straks 70+). Met nog 6 jaar gemiddeld te leven. Ik hoef er niet eens voor te gaan zitten rekenen.