"Güneşin altında yeni bir şey yok." (Nihil novi sub sole)
"Bilinmesi gereken her şey zaten söylendi. Ama kimse dinlemediği için her şeyin yeniden söylenmesi gerekiyor."
-André Gide
"Kayıptan Kaçınma"
Kaybetmenin acısı, kazanmanın mutluluğundan her zaman daha güçlü (bir kaybı, aynı miktardaki kazançtan tam iki kat daha ağır hissederiz).
Bu nedenle zarar eden hisseleri satamaz, bitmiş ilişkileri bitiremeyiz.
-D. Kahneman
"Kalbimizdeki öfke, kıskançlık, hüzün ve suçluluk duygularının asıl kökü korkudur.
Kalbimizdeki yenilmesi gereken tek kötülük; korku...
- Frédéric Lenoir
Öfkemizin, kıskançlıklarımızın vb. altında yatan asıl korkuları görebiliyor muyuz?
"Korku kapıyı çaldı, cesaret açmaya gitti...
Kapıda kimse yoktu."
-Stefano E. D'Anna
Bugün zihninizdeki hangi hayali korku kapınızı çalıyor?
Çoğu aslında zihnimizde büyüttüğümüz bir yanılsamadan ibaret...
Yüzleşme cesaretini gösterdiğimizde, sabun köpüğü gibi söner.
"Bir insanı öldüren kişi, önce kendi içindeki insanı öldürmüştür"
-Musonius Rufus
"Katil, kurbanın hayatını sonlandırırken kendi ruhsal ışığını söndürür"
-Plotinos
"Kötülük, ödülünü suç anında alır; cezasını ise yaşadığı her saniyede"
-Seneca
Anlama Hızı
Her fikir, her kavrayış, bir temel gerektirir; deneyim, bilgi vb.
Bazı insanlar o temele zaten sahiptir; diğerleri için ise katman katman inşa edilmesi gerekir ve bu yıllar alır. Bu, fikrin konabileceği zemini oluşturmak için gereken zamandır.
The Speed of Understanding
The slowness of the crowd is not a moral failure. It’s a phenomenon to understand, not to rage against.
Think of society as an organism in which ideas and understandings propagate organically. Nothing spreads instantly, because nothing is received in a vacuum. Every idea, every recognition, requires a base – prerequisites of experience, of knowledge, of prior comprehension. Some people have that base already; for others, it must be built, layer by layer, and that takes years. What you experience as their "reaction time" is not stupidity in slow motion. It’s the time needed to grow the substrate on which the idea can land.
Consider Stoicism. It’s rather easier to be serene about fortune when you’ve first passed through the stage of accomplished man – or Emperor of Rome. Marcus Aurelius could counsel indifference to externals because he had exhausted them. His wisdom presupposed his position. And so with everything else: what looks like insight is often the visible tip of an invisible mass of prerequisites. The crowd doesn’t lack the conclusion; it lacks the premises. You cannot transmit a conclusion to someone who has no premises to attach it to – you can only wait, or help build them.
This is also why genius is recognized on a twenty-year delay. Recognition is not a judgment – it’s a diffusion process. It moves at the speed at which prerequisites accumulate in millions of minds. Spitting first and applauding later isn’t malice; it’s the immune response of an organism encountering something it cannot yet metabolize.
Which points to the solution: build. Don’t litigate your case in the court of opinion – that court is structurally incapable of ruling on anything ahead of its time. Build, and let reality be your advocate. Reality doesn’t need prerequisites. It simply proves you right, a few years down the line, whether people were ready or not.
The ones who understood you late will swear they saw it all along. Let them. That, too, is how the organism works.
{Below you will find my guide on how to get the stages right, in the right order}
Zamanın Yanılsaması
"Gafil Gezdin Şunun Şurası" (N. Ertaş, Yolcu)
"Fani olduğunu hatırla" (Memento Mori)
İnsan yüzyıllarca yaşayacakmış gibi "gafil" (farkındasız) gezerken, ömür bir göz kırpması kadar hızlı geçer.
"Eğri bir ağaç kendi hayatını yaşar, ama düz bir ağaç keresteye dönüştürülür."
-Zhuangzi
“Yararlı” olmak bir kişiyi tükenmeye karşı savunmasız hale getirebilir.
#Sınırçizme#Tükenmişliksendromu
“A crooked tree lives its own life, but a straight tree is turned into wood.”
- Chinese Proverb
The idea behind this proverb comes most clearly from the writings of Zhuangzi, one of the central thinkers of Daoism in the 4th century BCE.
In the Zhuangzi, a famous story tells of a large, twisted tree that carpenters ignore because its wood is unsuitable for construction. Precisely because it is considered “useless,” the tree is never cut down and survives to live out its natural life.
Zhuangzi uses the tree as a metaphor for human life. In Daoist thought, being “useful” by conventional standards can make a person vulnerable to exploitation, control, and exhaustion. Those who are unconventional, overlooked, or unwilling to fit society’s expectations may instead preserve their freedom and live on their own terms.
"Tebdîl-i mekânda ferahlık vardır" sözü mekan değiştirmenin hayattan kaçış değil, zihinsel bir mola olduğunu söyler.
Ancak günümüz tatil kültürü dinlenmekten çıkıp sosyal medya/ statü için borçlanılarak yapılan bir lüks şovuna döndü.
Ferahlamak için borca girmeye gerek var mı?
@james_xond The proverb "There is relief in a change of scenery" captures the psy.logical need missed here: travel isn't an escape from life, but a vital mental reset. However, the author is right about modern vacation culture-when it becomes a debt-fueled luxury show for social media clout.
"Sen nerede Gaius(evin beyi) isen, ben orada Gaia'yım(evin hanımı)." (Ubi tu Gaius, ego Gaia)
Roma düğünlerinde gelinin damada söylediği bu söz, evlilikteki mutlak sadakati, ortak kaderi ve tekeşliliği sembolize eder.
Bu bağın kopması (sadakatsizlik) ihanet sayılırdı.
"İyi şeyler hep gecikir zaten, hep geç gelir ve geldiği zaman da sevinemezsiniz, bir türlü sevinmek gelmez içinizden…"
-Thomas Mann, Buddenbrooklar
"O olunca mutlu olacağım" yanılgısını bırakın...
Plan yapın (esnekliği göz önüne bulundurarak) ama anda kalmayı da bilin.
"Her gün çalışıp didinip duruyoruz, hiçbir şey değişmiyor ve çok az eğlenebiliyoruz. Aynı değirmende dönüp duruyoruz sanki."
-Louisa May Alcott, Küçük Kadınlar
Bu his, neredeyse herkesin zaman zaman kapıldığı insani bir tükenmişlik sinyali. Bu da geçer...
"Yakınlarımı nasıl seveceğimi hiçbir zaman bilemedim. Bence özellikle yakınlarını sevmek, yabancıları sevmekten daha zordur."
-Dostoyevski, Karamazov Kardeşler
İnsanlar, siyah(kötü) ya da beyaz(iyi) değildir. Grinin tonlarında bir spektrum da yer alırlar. Bu tonlar arasında tercihler yaparlar.
Açık griyi yakalayana ne mutlu...
-A. Beck,J-P. Sartre, E. Geçtan
Yapay zekanın usta-çırak bağını koparmasıyla oluşacak bu derin uzmanlık krizinin 10-20 yıl içinde tam bir kısırdöngüye dönüşeceğini gösteriyor.
-Nolan Lovett, The Tragedy of the Cognitive Commons
"Bilişsel Ortak Alanın Trajedisi"
Yapay zekanın çıktılarını denetlemek derin uzmanlık (10-30 bin saat) istiyor. Ancak o uzmanlığı kazandıran giriş seviyesi "ayak işlerini" (taslak, basit kod, rutin analiz) ilk yutan yine yapay zeka oluyor.
Geçmiş nesillerin binlerce yılda biriktirdiği bilişsel sermayeyi tüketiyoruz.
Zaten d��nyada katma değerli bilgi üreten azınlık bir kısım vardı; bu gidişle o oran daha da düşecek.
“İnsan bir süreçtir, sabit bir şey değil; o hep bir oluşum halindedir.”
— Søren Kierkegaard
Her an yeniden inşa ediliyoruz. Kararlarımızla, hatalarımızla ve bilinmezlikle şekillenen bu yolculukta bitmiş birer ürün değil, sürekli akan birer süreciz.
#Kierkegaard
Yanlış yolda ne kadar çok ilerlersen dönüşün o kadar zorlaşır...
Yanlış yoldan dönmek için insanın önce kendi içindeki kibri, hırsı ve çocuksu inadı fark edip egosunu dize getirmesi gerekir.
-Jung