Sietske Bergsma

Jurist | Columnist | NPO Podcast 'Bergsma & Bennink' 🎙️en ‘Bakkie met Bergsma’ | Steun mijn onafhankelijke werk

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Zwembad in hartje Berlijn heeft speciale openingstijden voor 'mensen van kleur'. Sophie Straat hoeft er niet meer op te treden.

[WELT @welt]

„Exklusiv für schwarze Communities“ – Volksbühne Berlin schränkt Zugang für „Volksbad“ ein https://t.co/vlO9XYSCNO

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Tussen al dat gekrijs door over "Trump die vrouwen hun rechten gaat afpakken" (ook in de NL'se media) werd ondertussen al langere tijd gewerkt aan legalisering van abortus ad infinitum. De praktijk stond dit overigens op bepaalde plekken al toe.

In 2019 viel iedereen over me heen toen ik dit als logisch gevolg benoemde van een ziekelijke, feministische vrijheidsstrijd die niet stopt bij het doden van menselijk leven - omdat deze vrouwen wraakzuchtig zijn en drunk on power. Om te kotsen. https://t.co/38cccVLTpF

[LifeNews.com @LifeNewsHQ]

Massachusetts Governor Maura Healey signs the bill for abortions up to birth as Democrats celebrate.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@superjan Dat doen ze als er een veegwagentje aan komt die neemt het vuilnis mee dat niet in de zak zit, en dat moet dan even op straat liggen. Heb ik ze wel eens zien doen.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Het is allemaal nieuw voor Hofman, die nu niet wegkomt met zijn aangeleerde kwetsbaarheid

[Mies @MiesBee]

Tim Hofman wordt even van zijn troon geflikkerd door Bob Scholte. Heer-lijk

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Het bos ruikt als een potpourri zakje. Let it rain.

[Rinus Jansen @rinusredpill]

Dit fragment tussen Wilders en Baudet is voor mij eigenlijk een röntgenfoto van alles wat er mis is met de Nederlandse politiek, en hoe langer ik ernaar kijk, hoe minder grappig ik het vind. Wilders loopt naar de interruptiemicrofoon, begint zélf over 9/11 en de maanlanding, Baudet antwoordt dat hij het gevestigde verhaal rond 9/11 niet gelooft maar ook niet pretendeert precies te weten wat er dan wel is gebeurd, en vervolgens doet Wilders wat hij zo vaak doet wanneer iemand werkelijk buiten de toegestane politieke kaders stapt: hij weerlegt hem niet, hij maakt hem belachelijk. “Volgens mij bent u al vrij ver op weg naar de maan.” De Kamer begint te lachen en klaar is Kees. Voor veel mensen is dit gewoon een geslaagde grap van Wilders. Ik zie iets heel anders: een politicus die zich al twintig jaar verkoopt als rebel tegen het establishment, maar zodra iemand vraagtekens zet bij een van de heilige huisjes van datzelfde establishment ineens zelf als poortwachter optreedt.

En precies daarom heb ik zo weinig met wat tegenwoordig voor “rechts” doorgaat. VVD, PVV, BBB, JA21 en een groot deel van de conservatieve commentatoren kunnen verschrikkelijk veel lawaai maken over immigratie, islam, woke, criminaliteit en links, maar het interessante is niet hoe hard partijen binnen een bepaald debat tegenover elkaar staan. Het interessante is welke uitgangspunten door vrijwel iedereen worden geaccepteerd voordat dat debat überhaupt begint. Daar zit voor mij de werkelijke scheidslijn. Niet links tegen rechts, maar mensen en partijen die binnen het toegestane kader blijven tegenover mensen die het kader zelf ter discussie stellen. Je kunt eindeloos ruzie maken over hoeveel immigratie Nederland aankan, maar zodra je zegt dat Nederland zijn volledige soevereiniteit terug moet nemen, verdragen moet opzeggen en uiteindelijk uit de EU moet stappen, verander je het debat zelf. Je kunt eindeloos discussiëren over de kosten en snelheid van klimaatbeleid, maar zodra je, zoals FVD, het fundament onder dat beleid zelf aanvalt, klimaatverandering is volgens de partij van alle tijden, FVD “gelooft niet in het klimaatprobleem”, verwerpt de noodzaak van de huidige CO₂-doelen en wil daarom de Klimaatwet intrekken en het Parijsakkoord opzeggen, stap je uit het speelveld. Dan discussieer je niet meer over hoeveel miljard er naar klimaatbeleid moet of hoe snel Nederland zijn uitstoot moet reduceren, maar stel je de veel fundamentelere vraag waarom die hele politieke operatie überhaupt noodzakelijk zou zijn. Dat is overigens iets anders dan beweren dat het klimaat letterlijk niet verandert; FVD erkent juist dat klimaatverandering bestaat, maar bestrijdt de politieke interpretatie en urgentie die eraan worden gekoppeld.

Je kunt discussiëren over lockdowns, mondkapjes, avondklokken, vaccinaties, QR-codes en de timing van maatregelen, maar FVD zei tijdens corona uiteindelijk iets fundamentelers: volgens ons klopt het uitgangspunt waarmee jullie deze uitzonderlijke machtsuitoefening over de gehele bevolking rechtvaardigen niet. Het risico van corona bleek namelijk extreem ongelijk verdeeld: voor jonge en gezonde mensen lag het overlijdensrisico zeer laag, terwijl het vooral sterk opliep bij hoge leeftijd en kwetsbaarheid. Juist daarom verzette FVD zich niet alleen tegen afzonderlijke maatregelen, maar tegen het idee dat de gehele bevolking onder één uitzonderingsregime van lockdowns, avondklokken, toegangsbewijzen en steeds verdergaande vaccinatiepolitiek moest worden geplaatst. Daarmee betwistte de partij niet een detail van het coronabeleid, maar de proportionaliteit en uiteindelijk het fundament waarop dat hele beleid werd gebouwd.

Hetzelfde met stikstof. Niet “een iets hogere grenswaarde” of “de boeren wat meer tijd geven”, maar: volgens ons bestaat die zogenaamde stikstofcrisis in deze vorm helemaal niet. En dat is hier niet eens een parafrase die je FVD in de mond moet leggen: de partij schrijft tegenwoordig letterlijk dat het stikstofbeleid volgens haar is gebaseerd op computermodellen en Kritische Depositiewaarden die geen goede weergave van de werkelijkheid geven en stelt vervolgens: “In de praktijk is er echter geen stikstofprobleem.” FVD wil daarom het bestaande stikstofbeleid volledig schrappen en natuurbeleid baseren op empirische waarnemingen van de daadwerkelijke toestand van natuurgebieden. Ook hier zit dus hetzelfde mechanisme: je discussieert niet langer over welk stikstofdoel in 2030 of 2035 moet worden gehaald, maar betwist de probleemdefinitie waarop het hele politieke debat rust.

Dat is waarom ik die eeuwige links-rechtspolarisatie steeds meer als een vorm van politieke gijzeling ben gaan zien. Twee kampen worden aangemoedigd elkaar de hersens in te slaan over de uitvoering, terwijl de fundamentele premissen nauwelijks nog onderwerp van discussie zijn. Noem het een Hegeliaanse dialectiek, noem het problem-reaction-solution, noem het gecontroleerde polarisatie; het effect is hetzelfde. De burger krijgt voortdurend de indruk dat hij uit twee totaal verschillende werelden kan kiezen, terwijl de werkelijk systeemdoorbrekende derde positie al buiten beeld is geplaatst. Bij migratie is de keuze dan tussen ruimhartiger of strenger beleid binnen dezelfde internationale en Europese juridische architectuur. Bij klimaat tussen sneller of langzamer richting dezelfde CO₂-doelen. Bij Oekra��ne tussen meer wapens of nog meer wapens, terwijl iemand die de fundamentele geopolitieke lezing betwist of voortdurend op onderhandelingen hamert onmiddellijk als Poetinversteher kan worden behandeld. Bij corona mocht je discussiëren over hoe de crisis moest worden bestreden, maar als je de aard en proportionaliteit van die crisis zelf betwistte, veranderde je van opponent in “wappie”. Dat is een cruciaal verschil: zolang je over de oplossing ruziet, hoor je erbij; zodra je zegt dat het probleem anders in elkaar zit dan ons wordt verteld, word je een bedreiging voor het kader.

Daarom vond ik FVD rond Oekraïne ook zo interessant. Niet omdat iedere analyse van Baudet automatisch juist zou zijn, maar omdat de partij opnieuw weigerde mee te doen aan het ritueel waarbij eerst politieke en morele unanimiteit wordt geproduceerd en daarna alleen nog over de details mag worden gesproken. Dat zag je symbolisch toen Zelensky de Kamer toesprak en FVD als fractie niet meeging in het politieke ceremonieel eromheen. Precies hetzelfde mechanisme zie ik terug bij klimaat, stikstof, corona en uiteindelijk ook bij 9/11: er ontstaat een morele consensus waarbinnen afwijking niet langer alleen als een verkeerd standpunt wordt behandeld, maar als een karakterfout. Dan ben je niet iemand die ongelijk heeft; je bent gek, gevaarlijk, extreem, een complotdenker, een wappie, een Poetinversteher, een fascist. En rond Israël zie je een vergelijkbaar risico wanneer fundamentele kritiek op de Israëlische staat, zijn regering, zijn oorlogvoering, zijn lobby's of zijn veiligheidsindustrie zonder onderscheid wordt verschoven naar “antisemitisme”. Werkelijk antisemitisme bestaat natuurlijk, maar als je iedere scherpe politieke kritiek op Israël langs Auschwitz en de jaren dertig probeert te leiden, gebruik je de geschiedenis niet meer om antisemitisme te bestrijden maar als morele chantage om een hedendaagse staat tegen kritiek te beschermen.

En daar komt voor mij Wilders weer terug in beeld. Zijn politieke verbondenheid met Israël is uitzonderlijk en bestaat al veel langer dan zijn PVV. Tegelijk is zijn politieke identiteit enorm verweven geraakt met de wereld die na 9/11 ontstond: islam versus Westen, jihadisme, terrorisme, veiligheid, grenzen, radicalisering en de steeds hardere tegenstelling tussen moslims en het Westen. Dat betekent niet automatisch dat Wilders daarom bewust namens een verborgen macht opereert, maar het betekent voor mij wel dat ik zijn optreden rond 9/11 niet als neutraal beschouw. 9/11 was immers niet zomaar een aanslag waarna de wereld weer verderging. Het werd het legitimatiemoment voor de War on Terror, de Patriot Act, enorme uitbreiding van surveillance- en intelligencebevoegdheden, Guantánamo, militaire interventies en een veiligheidsarchitectuur waarvan we ruim twintig jaar later nog altijd de gevolgen zien. Daarom vind ik het volstrekt legitiem om niet alleen de officiële reconstructie van 9/11 kritisch te onderzoeken, maar ook serieus te kijken naar afwijkende stemmen die spreken over intelligence failures, mogelijke voorkennis en mogelijke Israëlische betrokkenheid. Dat is iets anders dan doen alsof iedere alternatieve theorie al bewezen is. Maar juist daarom is Wilders' reactie zo veelzeggend: hij voert dat inhoudelijke gesprek helemaal niet. Hij zorgt ervoor dat de persoon die de vraag stelt sociaal wordt gedegradeerd tot dorpsgek.

De maanlanding lijkt op het eerste gezicht een totaal ander onderwerp, maar politiek gebeurt daar hetzelfde. Natuurlijk hangt de maanlanding niet rechtstreeks samen met de Patriot Act of digitale surveillance. Het interessante is de epistemologische reflex: “dit is vastgesteld, hierover stel je geen vragen meer, en wie dat toch doet plaatsen we buiten de gemeenschap van redelijke mensen.” Dat is bijna religieus geworden. Niet religieus omdat een officiële lezing daarom automatisch onwaar zou zijn, maar omdat twijfel niet meer met argumenten wordt begroet maar met morele of sociale uitsluiting. En dat is precies het patroon dat mij interesseert. Je mag binnen het dogma discussiëren, maar het dogma zelf niet aanraken. Klimaatbeleid kan slecht worden uitgevoerd, maar zeg niet dat het uitgangspunt niet klopt. Coronabeleid kan te streng zijn geweest, maar zeg niet dat de crisis fundamenteel verkeerd is voorgesteld. NAVO-beleid kan fouten bevatten, maar betwist niet de morele architectuur van de oorlog. Israël mag volgens die logica “kritiek krijgen”, zolang je niet begint over macht, lobby, geopolitieke invloed of de verwevenheid van de Israëlische veiligheidssector met westerse surveillance. En over 9/11 kun je tientallen documentaires uitzenden, zolang je uiteindelijk maar binnen dezelfde afbakening blijft.

Daarom stoort dat gelach in die Kamer mij misschien nog wel meer dan Wilders zelf. Het heeft iets van een roedel die onmiddellijk begrijpt wie op dat moment buiten de groep staat. Niemand hoeft inhoudelijk uit te leggen waarom Baudet ongelijk heeft; het sociale signaal is voldoende. Kijk allemaal eens hoe gek hij is. Lach erom. Zorg dat de volgende politicus twee keer nadenkt voordat hij zo'n vraag stelt. Dat is veel effectiever dan censuur, want zodra mensen zichzelf gaan censureren omdat ze bang zijn hun carrière, reputatie of sociale positie kwijt te raken, heb je geen verbod meer nodig. De grenzen van het debat zitten dan in de hoofden van de deelnemers zelf.

En precies daarom heb ik de afgelopen periode ook met argwaan gekeken naar de pogingen van FVD om weer toegang te krijgen tot delen van het medialandschap die de partij jarenlang hebben gedemoniseerd, belachelijk gemaakt of doodgezwegen. Ik snap de strategie volledig. Als Baudet alleen nog tegen zijn eigen achterban spreekt, krijg je nooit meer voldoende electorale massa om iets te veranderen. Dus natuurlijk moet je naar podcasts, praatprogramma's, journalisten en mensen die ideologisch niet bij je horen. Mijn zorg begint pas wanneer toegang tot die wereld afhankelijk wordt van het verzachten van precies datgene wat FVD ooit onderscheidend maakte. Daarom keek ik kritisch naar wat er in oktober 2025 gebeurde rond Lidewij de Vos in Portugal. Ze vloog naar Portugal voor een uitgebreid gesprek met Erik de Vlieger; vrijwel tegelijkertijd hield FVD een verkiezingsbijeenkomst op het terras van Edd's Beach in Ferragudo, in de Algarve, waar Arthur van Amerongen zelf beschreef hoe hij naast De Vos aan tafel terechtkwam. Van Amerongen maakte achteraf zelfs grappend het beeld dat hij en zijn buurman De Vlieger ineens als haar “schildknaapjes” werden gezien.

Een paar dagen later, op 21 oktober 2025, zat De Vos bij Nieuws van de Dag tegenover onder anderen Wierd Duk om over Nexit te spreken. En op 31 januari 2026 zat ze tijdens het Hendriks & Hendriks Podcast & Gala Event in het GelreDome in een panel met opnieuw Wierd Duk en Johan Derksen. Daar werd precies zichtbaar waar mijn ongemak zit: Derksen kon andere FVD-Kamerleden als “gekkies” wegzetten, terwijl Duk van De Vos verlangde dat zij zich zou distantiëren van wat hij als extreemrechtse elementen binnen FVD beschouwde; De Vos weigerde daarin mee te gaan en verdedigde haar partijgenoten. Niet omdat een FVD'er nooit met zulke mensen aan tafel zou mogen zitten, integendeel, maar omdat ik niet wil zien dat FVD uiteindelijk zoveel energie kwijt is aan bewijzen dat het “heus niet antisemitisch”, “heus niet extreem” en “heus wel fatsoenlijk” is, dat de fundamentele inhoud waarvoor de partij ooit werd uitgesloten langzaam verdwijnt.

Hetzelfde ongemak had ik bij de toenadering tot Peter Thiel en andere delen van de internationale techwereld. Juist wanneer je zegt je zorgen te maken over technocratie, digitale identiteit, surveillance, CBDC's, Big Tech en de concentratie van macht, moet je extra kritisch zijn op iedere miljardair of technologisch netwerk dat toegang zoekt tot jouw politieke beweging. Niet omdat iedere ontmoeting bewijs is van corruptie of overname, maar omdat je anders precies het risico loopt waar je jarenlang anderen voor hebt gewaarschuwd: je denkt het systeem binnen te dringen, terwijl het systeem ondertussen jou absorbeert.

Daarom vind ik de richting die Baudet de laatste tijd weer lijkt te kiezen, met scherpere en soms subtiele kritiek op Israël, interessanter dan de strategie om koste wat kost door “net rechts” geaccepteerd te worden. FVD hoeft voor mij helemaal niet de zoveelste partij te worden die op migratie harder klinkt dan de VVD maar bij ieder werkelijk fundamenteel onderwerp uiteindelijk binnen dezelfde intellectuele vangrails blijft rijden. Nederland heeft al genoeg van dat soort rechts. Wilders beheerst dat kunstje als geen ander: maximale retorische rebellie gecombineerd met opmerkelijke trouw aan bepaalde fundamentele geopolitieke uitgangspunten. Daarom noem ik dat Israël-rechts of systeemrechts. Veel theater tegen links, veel polarisatie rond islam en immigratie, veel spierballentaal, maar zodra iemand een fundamentele premisse raakt waarop het grotere politieke systeem rust, zie je ineens waar de grens ligt.

En dat is waarom dat ogenschijnlijk lullige maanlandingsfragment voor mij zoveel groter is dan een grap tussen twee politici. Het laat in acht minuten zien hoe het mechanisme werkt. Baudet stapt buiten het toegestane kader, Wilders bewaakt de grens, de rest van de Kamer beloont hem met gelach en de kijker thuis krijgt de boodschap mee dat je zo iemand niet serieus hoeft te nemen. Vanaf dat moment hoef je zijn argumenten over EU, oorlog, surveillance, digitale controle, klimaat of corona niet meer te beantwoorden; je hebt hem al in het hokje “gek” geplaatst.

Mijn belangrijkste politieke tegenstelling is daarom steeds minder links tegen rechts. Het is de tegenstelling tussen politiek die ruziet over de inrichting van het systeem en politiek die bereid is de fundamenten van dat systeem zelf ter discussie te stellen. Daar begint werkelijk dissidentschap. En daarom moet FVD wat mij betreft oppassen dat het zijn scherpte niet inruilt voor uitnodigingen, respectabiliteit en een paar vriendelijke knikjes van dezelfde mensen die jarenlang klaarstonden om de partij buiten de orde te plaatsen. Zodra de poortwachters je ineens allemaal acceptabel beginnen te vinden, moet je jezelf misschien niet feliciteren. Misschien moet je je afvragen welke vraag je niet meer stelt.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Een buitje zou nu wel lekker zijn maar na tien druppels hield het op.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Kaagman - 'botox avant la lettre' - boeide mij enorm in mijn 20's. Omdat veel vrouwen (op tv) overgevoelig, overdadig en kwetsbaar waren - op het hysterische af. En zij een 'zero fucks' uitstraling had. Dat beviel mij wel. Rust in vrede, Jerney.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@MichaelDDS Vind je? Misschien moet ik sowieso wat minder lief zijn, maar Maarten wordt daar dan weer te opgewonden van vrees ik.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@flydjns Ja dat. Maar dan is er nog het verschil tussen deze man op leeftijd die een soort 'make a wish' operatie ondergaat en al die kinderen/jongeren die hetzelfde ondergaan. En dat raakt me wel. Die zijn getekend voor het leven.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Mensen tijdelijk van hun ongemak bevrijden heeft een vlucht genomen in de medische wereld omdat we niet meer weten hoe we het doodnormale lijden onder ons bestaan moeten onderscheiden van ziekte.

Nietzsche would agree.

[𝓐𝓷𝓷𝓮𝓵𝓲𝓬𝓮 🇳🇱 @Annelice__]

Dit is zó ziek. En dat de specialisten in het ziekenhuis hieraan meewerken. Misdadig!

O ja, en de kosten voor dit alles betalen wij. Geen dank, hoor. 🤢

#transitie #transgender

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@bweburgers Haha. Doe haar het tegeltje cadeau over een paar jaar.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Zonder goed bereik is er ook geen aandacht voor het mooie uitzicht of de gyros op hun bord. Klopt.

[New Old Geezer @NewOldGeezer]

@SBergsma De onderscheidende factor bij schermvolk is wel of geen bereik!

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@arnowellens Convenient theory for me: niet sparen.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@Entrepreneurio Oh dan zit ik er dus middenin nog. 16 pas vanaf maart 2027.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Nieuwe ervaring rijker. Met beeldscherm pubers op vakantie. Je kan met autopech langs de weg staan of bij een prachtig zwembad zitten. Same Energy.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

Je moet ze eigenlijk minimaal zes maanden voor vertrek een soort militaire training geven, waarin het idee moet postvatten dat reizen geld kost, dat ze geen rechten of wifi-privileges meer hebben, en als dat lukt: dat andere plekken op de wereld de moeite waard zijn, dat 'grote mensen' dat voor hun lol doen en dan wellicht nog de minst kansrijke benadering: dat ze dat later zullen begrijpen.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@MichaelDDS Ik heb van de hele nalatenschap afstand gedaan (er was geen gezamenlijke woning), ook om van het gezeik af te zijn.

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@jennydouwes Nou ja zeg. Maar je hebt natuurlijk wel een naam dat je wegen blokkeert.😛

[Sietske Bergsma @SBergsma]

@arnowellens Zie je @superjan, dit mag dus niet.