DeepSeek, OpenAI, TSMC, ASML, Nvidia, ABD, Çin, Stargate, Yapay Zekâ Asistanları Üzerine
Lex Fridman en iyi podcast yayıncılarından biri. Dylan Patel ve Nathan Lambert'in katıldığı 5 saatlik yayından önemli bilgileri derledim.
Uzun zamandır podcast dinliyorum & izliyorum. Bu en iyilerden biri oldu. 5-10 dk ayırırsanız çok faydalanacağınızı düşünüyorum.
Bu yazı sonrasında yapay zekâ (AI) bilginizi 1-2 kademe artıracaktır. Öncelikle model kalitesi, açık kaynak gibi kavramlardan bahsedeyim.
🖊️ Model kalitesi: kullanılan verilerin kalitesine, o verilerin filtrelenme ve işlenme sürecine bağlı. Bu veriler uzun süre boyunca, güçlü kaynaklarla eğitilirse o model o kadar kaliteli olur. Modelin eğitilmesi için yazılan kodun kalitesi de önemli.
���️ Açık kaynak: açık veya kapalı kaynak kodu 0 veya 1 olan bir kavram değil, kademeleri var. DeepSeek modeli “open weight” olarak geçiyor.
🖌️ Veriler açık değil ama mevcut modelle örnek veri üretip farklı ürünler geliştirebilirsiniz. Ayrıca neyi, nasıl yapacağınızı açıklayan çok fazla teknik rapor ve kod var. Bu nedenle açık kaynağa en yakın model denebilir.
---
DeepSeek/Çin bizim verilerimizi çalabilir mi?
▪️ Kullandığınız model herhangi bir veri çalmaz. Ancak host/sunucu tarafına veri gönderirseniz burada ilgili şirketin (OpenAI veya DeepSeek) insafına kalırsınız. Eğer DeepSeek modelini bilgisayarınıza indirip offline olarak kullanırsanız herhangi bir veri çalınma riskiniz olmaz.
DeepSeek v3 ile DeepSeek R1 farkları
🔸 DeepSeek v3 modeli OpenAI tarafından geliştirilen GPT-4 modeline benziyor. Bu modeller (LLM) internetten arama yaparak en iyi cevabı vermek üzere veri ve işlemcilerle geliştirilmiş durumda.
🔹 DeepSeek R1 modeli ise OpenAI tarafından geliştirilen o1 modeline benziyor. Bu modeller 2 aşamada cevap veriyor (önce DeepSeek v3 veya GPT-4 gibi çalışıyorlar, ardından daha iyi cevap verebilmek için reasoning/nedensellik çalıştırıyor yani kendine sürekli “daha iyi bir cevap ara” şeklinde sorular soruyor).
Bu sayede çok daha etkili, kişiye veya konuya özel yanıtlar üretebiliyor.
DeepSeek neyi farklı yapıyor?
🖊️ Llama’da modeli eğitirken bütün model tek bir parça gibi çalışıyor. Her etkileşimde büyük bir kaynak kullanıyor. DeepSeek’te ise modeli eğitirken sadece gerekli/ilgili kısımlar eğitiliyor.
Bunu yapmak zor olsa da başardığınız zaman maliyetleri büyük oranda düşürebiliyorsunuz.
✏️ Futboldan bir örnek verirsek Meta tüm futbolcularına şut, pas, kalecilik çalıştırırken DeepSeek forvete şut, kaleciye kalecilik çalıştırıyor diyebiliriz. Bu sayede Meta’nın kullandığı kaynakların %5-10 kadarını kullanarak aynı kalitede model geliştiriyorlar.
🖌️ Meta’nın geliştirdiği Llama için "dense model" ifadesi kullanılıyor. OpenAI ve DeepSeek modelleri ise mixture of experts (MoE) olarak tanımlanıyor. Yeni modellerin bu yapıyla geliştirilmesi bekleniyor.
▪️ Görselin tümünü bir model olarak ele alırsak DeepSeek ve OpenAI için tüm model yerine ilgili kutucuğun çalıştığını düşünebiliriz.
---
Neden GPU olarak Nvidia kullanılıyor?
🔸 Nvidia modellerin nasıl geliştirileceğine dair bir kütüphane sunuyor (NCCL). Tüm yazılımcılar bu kaynaktan faydalandığı için Nvidia tekel hâline gelmiş durumda.
🔹 GPU kaynağı olarak da güçlü ürünler sunduğu için yerinin sarsılması epey zor görünüyor. DeepSeek kütüphane konusunda da bir çalışma yapıyor ama gitmesi gereken daha çok yol var.
Meta, Google, OpenAI neden bu kadar GPU kullanıyor?
🖊️ Model geliştirmesi için irili ufaklı çok fazla araştırma/deneme yapılıyor. Bu denemelerin çoğu sonuç vermiyor ancak denenmesi gerekiyor.
✏️ Meta’nın elinde 60-100 bin adet H100 GPU bulunuyor. Diğer GPU’lar da dikkate alınırsa 500 bin civarında GPU’ya sahipler. Llama 3’ün geliştirilmesi için 16 bin adet H100 GPU kullandıkları biliniyor.
🖌️ DeepSeek v3 modeli için 2 bin adet H100 GPU ile modeli eğittiğini belirtiyor (Nathan ve Dylan bunun 10 bin adet civarında olduğunu tahmin ediyor).
Ancak R1 modeli için herhangi bir bilgi vermiyor. DeepSeek’i uzun süredir takip eden Dylan ve Nathan, DeepSeek’in elinde 50 bin adet GPU olduğunu belirtiyor.
Neden tüm kaynaklar model eğitiminde kullanılmıyor?
▪️ Model eğitimi sürecin sadece bir parçası. Örneğin siz GPT-4 ile her etkileşime girdiğinizde OpenAI bir miktar GPU kaynağı kullanıyor.
🔸 Bu nedenle sadece model eğitim sürecinde değil, tüm ürünlerin aktif kullanımında GPU gerekiyor. Örneğin Meta, özellikle Instagram için oldukça fazla GPU kaynağı kullanıyor (reklamlar, algoritma yönetimi için).
---
DeepSeek'in hikâyesi
🔹 Liang Wenfeng, AI odaklı yatırımlar için 2016 yılında High-Flyer isimle bir fon şirketi kuruyor. Yüksek frekansta al/sat yapabilmek için binlerce GPU satın alıyor.
🖊️ Kurduğu şirketin odağını 2023 yılında insansı yapay zekâya (AGI) çeviriyor ve DeepSeek adıyla çalışmalarına devam ediyor. Liang AGI gelişmelerine Çin’in liderlik etmesi gerektiğini savunuyor.
GPU ambargosu ve alternatif rotalar
✏️ ABD’nin uyguladığı GPU ambargosu başlamadan önce DeepSeek’te A100 GPU’ları olduğu biliniyor.
🖌️ Dylan ve ekibinin yaptığı araştırmaya göre DeepSeek’in elinde şu anda 20 bin adet H100 ve 30 bin adet H20 var. H20 daha az performans veriyor ancak daha fazla hafıza kapasitesi var.
▪️ Görselde kırmızı olanlar Çin’in ambargo nedeniyle alamadığı GPU’lar. ABD 2022’de devreye aldığı ambargoda H800’leri göz ardı ediyor.
🔸 Aslında H800’ler de H100’lere yakın performans veriyor, sadece bandwidth/genişliği düşük. Trump seçildikten sonra ambargoyu H800 ve A800’leri içerecek şekilde genişletiyor.
🔹 H20’ler hafıza konusunda daha iyi ve reasoning/nedensellik modelleri için gerekli. Buradan yola çıkarak ABD’nin H20’lere de ambargo getireceğini öngörebiliriz.
🖊️ Üstteki görselde dikey ekseni (FLOPS) DeepSeek v3 & OpenAI GPT-4 için gerekli, yatay ekseni (Bandwidth) DeepSeek R1 & OpenAI o1 için gerekli gibi düşünebilirsiniz.
✏️ ABD şu anda dikey ekseni dikkate alıyor ancak yatay ekseni de dikkate almaya başlayacak gibi duruyor.
Neden ambargo var?
🖌️ Dünyadaki AI liderleri bu alandaki gelişmelerin insan hayatını ve toplumu ciddi anlamda değiştireceğini öngörüyor. Bu nedenle büyük çoğunluk ilk ulaşan tarafın ABD olmasını istiyor.
▪️ Çin ABD’den 1 yıl sonra ulaşırsa sorun olmaz deniyor ancak Çin’in önce ulaştığı senaryolarda Çin mentalitesinin veya propagandasının dünyaya yerleşmesinden korkuyorlar.
🔸 GPU en ölçülebilir metriklerden biri. Dolayısıyla ABD bu alanda önde olmayı takıntı haline getirmiş durumda. Buradan da OpenAI çalışmalarına kapalı kaynak kodlu olarak devam edecek sonucunu çıkarabiliriz.
Ambargo varsa bunları nasıl temin ediyorlar?
🔹 Portekiz, Singapur ABD ile iyi geçinen ülkeler olsalar da ABD bu ülkelere de kısıtlı GPU satışı getirdi. Bunun nedeni bu ülkelerden şirketilerin GPU alıp Çinli şirketlere satış yapması. Ayrıca düşük miktarlarda farklı ülkelerden de geçişler oluyor.
---
ASML & TSMC
🖊️ ASML Hollanda merkezli bir şirket. Değeri $300 milyar civarında ve çip üretilmesi için gerekli olan makineleri üretip satıyor.
✏️ TSMC Tayvan merkezli bir şirket. Değeri $1 trilyon civarında ve dünyada üretilen çiplerin %65 kadarını üretiyor. Yeni nesil 3 ve 5 nanometre çiplerde bu oran daha da yüksek.
🖌️ Neredeyse teknolojik her alette çip mevcut. Bir Tesla aracının kapı kolunda 2 adet, elektrikli bir araçta toplamda 5 bin adet çip olduğunu düşünürsek TSMC’nin önemini daha iyi kavrayabiliriz.
Çin bu çipleri kendi üretebilir mi?
▪️ 7 nanometreye kadar olan çipleri üretebiliyor ancak 3 ve 5 nm için yeterli litografi araçları (EUV) yok. Çin bu konuda da ambargoya maruz kalıyor. Öte yandan standart elektrikli aletlerde kullanılan çiplerde Çin’in pazar payı giderek artıyor.
🔸 Çin elektrikli araçlarda (BYD için gerekli çiplerin çoğu Çin’de üretiliyor) ve yenilenebilir enerji alanında dünyanın ilk sırasına yerleşmesinin ardından rotasını çip teknolojisine ve yapay zekâya çevirmiş durumda.
ABD TSMC’nin aynısını kendi topraklarında kurabilir mi?
🔹 TSMC’nin Arizona’da bir fabrikası var ve toplamda üretilen çiplerin %20’si zaten ABD’de üretiliyor. Burada üretilen çiplerin en büyük müşterisi Apple.
🖊️ ABD kendi topraklarında üretilen çiplerin oranını artırmak istese de Tayvanlı bilim insanlarının ve mühendislerin tecrübesi, adanmışlığı, iş etiği çok farklı bir seviyede. Dylan ve Nathan yaklaşık 15 dakika bu konunun altını çizdiler.
✏️ Kısacası ABD ve Çin yeni nesil çipleri kendi başlarına üretmeye çalışsalar da Tayvan önemini korumaya devam edecek. Çin’in bir askeri müdahalesi durumunda ise ABD’nin de müdahale etmekten başka bir seçeneği yok.
🖌️ TSMC’yi özel kılan son özellik ise Ar-Ge ve üretim kabiliyeti. Her yeni nesil çip ihtiyacı doğduğunda (7-5-3 nm) adapte olamayan şirketler batma riskiyle karşı karşıya kalıyor (AMD).
▪️ TSMC 3 veya 2 nm gerektiğinde dünyadaki tüm ihtiyacı karşılayacak üretim stiline ve tecrübesine sahip. Bu nedenle dünyadaki tüm şirketlere çip satmaya devam edecek.
---
Şimdi kısa süreliğine biraz tekniğe giriyoruz. Kısa ve net anlatmaya çalışacağım.
Keys & Values (KV Cache)
🔸 Yapay zekâ modellerinin internette taradığı kelimeleri ne kadar hızlı taradığı önemli bir metrik. Buna ek olarak taradığı bu kelimeleri birbirine bağlayıp onlardan bir anlam çıkarması da çok önemli.
🔹 Siz bir şeyler yazdığınızda model bunu hafızasına atarak bir çıktı üretmeye çalışıyor. Her kelime ürettiğinde tekrar hafızasına ve son ürettiği kelimeye bakarak (bunlara KV cache / modelin ürettiği değer deniyor) yeni bir kelime üretiyor. Modelin ürettiği çıktı ne kadar uzarsa üretilen şeyin maliyeti geometrik şekilde çok artıyor.
🖊️ Başka bir açıdan bakarsak; reasoning (güçlendirilmiş & nedensellik arayan) modellerini ne kadar çok insan kullanırsa maliyetler de o kadar artıyor çünkü çok fazla hafıza kullanımı var.
✏️ Bu nedenle OpenAI o1 kullanımı geniş kitlelerin kullanabileceği durumda değil ve çok pahalı. Hatta Sam Altman, bu modelin kullanımından zarar ettiklerini belirtiyor.
🖌️ Üstte hız konusunda H100 ve hafıza konusunda H20 gerektiğinden bahsetmiştim. İşte modelin kaliteli bir çıktı üretebilmesi için yeterli hıza ve hafızaya ihtiyacı var. Bu da GPU gücüyle sağlanıyor. Bu GPU’ları bir arada çalıştırmak için de devasa veri merkezlerine ihtiyaç duyuluyor.
---
DeepSeek v3 ve R1 neden ücretsiz?
▪️ Çalışma koşulları muhtemelen ABD şirketlerinden çok farklı (çalışan ücretleri, çalışma saatleri gibi).
🔸 10 kere gözden geçirme yapmadıkları için ürün piyasaya hatalı çıksa da (modelin cevapları hatalı olsa da) düzeltiriz mantığıyla hareket ediyorlar. Ne kadar çok insan kullanırsa insanlar modele o kadar aşina olur düşünceleri de var.
🔹 Dylan ve Nathan, hatalı modellerin piyasaya salınması durumunun ABD’li AI şirketlerine de kısmen yansıyacağını düşünüyorlar (ABD ile Sovyetler arasındaki uzay yarışında alınan risklere atıfta bulunuyorlar).
🖊️ Kısmen hatalı da olsa piyasada önce yer almak, hazır bir ürünle geç kalmaktan daha önemli diye düşünüyorlar.
✏️ DeepSeek'te asıl maliyet düşüşü tekniğe dayalı. Ürettikleri modelin mimarisi farklı ve bu hafıza kullanımını epey düşürüyor.
🖌️ Ancak kullanıcı sayısı artarsa bunu sağlayacak GPU gücü ellerinde yok. DeepSeek 50 bin GPU’ya sahip olsa dahi bunun bir kısmını model eğitiminde kullanıyor. Müşterilere/kullanıcılara destek sağlamak için farklı GPU kaynaklarına ihtiyaçları var.
▪️ Mevcut kullanımında ortaya çıkan model kullanım masraflarını karşılamak için Çin hükümetinden veya DeepSeek’in bağlı olduğu High-Flyer fon şirketinden destek alıyor olabilirler.
🖊️ Ayrıca duyuruyu yaptıkları dönemde Nvidia için short işlem / açığa satış yapmış olabilirler.
---
Algoritma tavsiyeleri & sansür
✏️ Bugün kullandığımız neredeyse tüm sosyal medya platformları bize neyi izlemeyi, okumayı sevebileceğimizi & hangi ürünleri satın alabileceğimizi sunuyor. Bu şirketler en çok parayı da bu şekilde kazanıyor.
🖌️ Ayrıca çeşitli toplulukların önüne benzer haberler çıkarılarak ilgili toplulukların düşünceleri, inançları da manipüle edilebiliyor.
▪️ Konu AI olunca, buradaki ikna becerisi epey artıyor. Kullandığımız modeller eğer bir devlet veya şirket tarafından bizi belli konularda yönlendirmek için tasarlanırsa bu konuda başarılı olması oldukça yüksek bir ihtimal.
🔸 Bu nedenle ülkelerin birbiriyle yarışmasının alt metnini de anlayabiliyoruz. Modeller bu yönlendirmeleri yapmak zorunda değil, ancak isterlerse bunu yapabilecek güçte olmaları endişe verici.
🔹 Bu konu başlığına sansürü de ekleyebiliriz. Farklı modeller, aynı konular hakkında farklı bilgiler verebilirler veya o konuda hiç bilgi vermeyebilirler.
🖊️ Modellerin interneti tarayarak cevap verdiğini düşündüğümüzde internette hangi kaynakları kullanacağını yönlendiren ekipler oldukça sansür de uygulanacaktır.
✏️ Bu konuda çok fazla kişinin kullanmadığı, tamamen objektif modeller de piyasaya çıkacaktır. Ancak fazla insan kullandığında maliyetlerin de artacağı düşünülürse büyük kitlelerin şirketlerin geliştirdiği modelleri kullanacağını öngörebiliriz.
🖌️ Belki de merkeziyetsiz projeler gerçek hayata dair kullanışlı ürünler sunabilirler.
---
OpenAI o1 & o3-mini & Gemini 2.0 & DeepSeek R1
▪️ Reasoning/nedensellik modellerini kısa bir örnekle açalım: AlphaZero ve AlphaGo algoritmaları, Go ve satranç gibi oyunlarda bu oyunların büyük ustalarını neredeyse tüm maçlarda yendiler.
🔸 Bunu sadece daha önce oynanan maçlardaki hamleleri ezberleyerek yapmaları mümkün değil. Ancak algoritmalar kendi kendine de senaryolar üreterek geliştikleri için çok daha başarılı hale geliyorlar.
🔹 Özellikle yapılacak hamle sayısı sınırlı ise veya matematiksel net bir cevap varsa algoritmalar bunu bulabiliyor.
🖊️ Bu başlıktaki modeller için kendi kendine sorarak gelişen modeller diyebiliriz. Bu nedenle önceki versiyonlarından daha iyiler. Özellikle matematik ve kod alanında çok iyi sonuç veriyorlar.
✏️ Pek fazla kimse konuşmasa da Google’ın geliştirdiği Gemini 2.0 Flash Thinking, DeepSeek R1’e göre daha verimli çalışıyor (ucuz, hızlı). Her aşamada cevaplarını gösteriyor (chain of thought) ve son cevabının nasıl şekillendiğini takip edebiliyorsunuz.
🖌️ Görselde modellerin başlıklara göre hangi puanı aldıklarını görebilirsiniz. Puanlar kaç üzerinden konusuna girmeden kıyaslamaları olarak inceleyebilirsiniz.
✨ Tüm modellerin maliyetleri düşüyor. 2022’de 1 milyon token/kelime başına $100 olan maliyetlerin 2025/2026’da $0.001 olması bekleniyor.
✨ Bu bize teknolojinin ne kadar hızlı ilerlediğini ve son kullanıcıların tüm kaynaklara kolayca erişebileceğini gösteriyor.
---
Nvidia (NVDA)
🖊️ DeepSeek, maliyetlerinden bahsederken sadece v3 model eğitim maliyetlerini açıkladı. Ar-Ge, maaşlar, R1 hesaba katılınca maliyetleri artıyor.
✏️ Google, Meta, OpenAI milyarlarca dolar harcıyor ve harcamaya devam edecek. Jevons paradoksu geçerli olacak ve artan verimlilik daha da fazla kaynak kullanılmasına yol açacak gibi görünüyor. Bu durumda Nvidia’nın siparişleri ve kârlılığı da devam edecektir.
🖌️ Çinli şirketler H20 GPU satın alabiliyor ve milyonlarca satın alıyorlar. ABD’nin bu konuda nasıl bir tutum sergileyeceği de Nvidia’nın satışlarını etkileyecektir.
▪️ Ancak hisse fiyatı çok spekülatif bir şey. Teknolojinin yönü ve Nvidia’nın yol haritası net olsa da çıkan haberlere göre yatırımcı davranışları değişkenlik gösterecektir.
---
AI megaclusterlar
🔸 Modelle etkileşime girildiğinde gelen taleplere (inference) karşılık vermek için veri merkezlerine ihtiyaç duyuluyor. Bu merkezlerde GPU’lar, soğutucular, sunucular yer alıyor.
🔹 Bazen bir talep geldiğinde bu sadece kısa bir yazı oluyor. Bazen bir oyun veya video için rendering talebi, bazen de AI şirketlerinin model geliştirme talepleri geliyor.
🖊️ Bu durumda kaynakların verimli kullanılması için koordinasyon gerekiyor. Bu taleplere en yakındaki sunucu üzerinden hizmet verilmesi sağlanıyor.
✏️ Tüm bu talepler enerji tüketimini artırıyor. OpenAI 100bin GPU ile, Meta 128 bin GPU ile, xAI 200 bin GPU ile model geliştirme yapıyor.
🖌️ Bu şirketler gigawatt mertebesinde tüketim yaptıkları için enerji alanında da büyük hamleler gelecektir.
▪️ Soğutma için hava soğutması şu anda sektör standardı ama sıvı ile soğutma yeni sektör standardı olacaktır.
🔸 Elon Musk, xAI fabrikasında sıvı soğutması kullanıyor. Bu sayede GPU’lar birbirine daha yakın kurulabiliyor (daha hızlı iletişim). Ek bilgi: soğutma, enerji alanında veri merkezlerine hizmet veren şirketleri bulabilirseniz güzel yatırım fırsatları yakalayabilirsiniz.
---
AGI (insansı yapay zekâ) tahminleri
🔹 Beklentileri 2030 yılında süper AI veya AGI seviyesine ulaşılacağı yönünde.
🖊️ Ancak bu tarihin öncesinde birbiriyle iletişime geçen ai agents (yapay zekâ asistanlarının) veya botların toplum mühendisliği yapmaya başladıklarını, seçim dönemlerinde çok fazla manipülasyon yapıldığını ve yapılacağını belirtiyorlar.
AGI yarışında kim önde?
✏️ Google altyapı nedeniyle büyük bir avantaja sahip. OpenAI en iyi ve en kârlı modele sahip. Google, xAI, Meta vb. AI ile elde ettikleri bilgiyi algoritmalarda & reklamlarda kullanıp farklı ürünlerle daha fazla para kazanmanın da yolunu açıyorlar. Bu da daha fazla geliştirme için kaynak sağlıyor.
🖌️ Tek bir şirketin insansı yapay zekâya ulaşması yerine sürekli gelişen bir sektör ve şirketler topluluğu görünüyor. OpenAI diğer şirketler gibi farklı ürünlere sahip değil (örneğin Meta için Instagram, Google için Cloud) bu nedenle başarmak zorunda görünüyor.
AGI risklerine bir örnek
▪️ Diyelim ki birlikte çalışan bir grup robot, AI kullanarak ABD’de 2 gün boyunca elektrikleri kesecek bir açık buldu. Bu durumda yaşanacak kaos toplumu bambaşka bir noktaya götürebilir.
Bu nedenle AGI konusu teknoloji ile birlikte ülke güvenliği açısından da kritik bir konumda duruyor.
---
Yapay zekâ asistanları (AI agents)
🔸 Reasoning/nedensellik modellerini kullanan bir yapay zekâ asistanı kendini geliştirmeye devam etmeli, konuları birbirine bağlayarak çıkarımlar yapmalı.
🔹 Konuşmak/chat aşama 1 ise, reasoning aşama 2 oluyor. Yapay zekâ asistanları için aşama 3 diyebiliriz.
🖊️ Yapay zekâ asistanlarının yaygınlaşması için reasoning modellerinin iyice gelişmesi gerekiyor. Bu konuda OpenAI öncü çalışmalar yapıyor ancak halen gidilmesi gereken çok yol var.
✏️ Diyelim ki yapay zekâ asistanı 3 işi birbirine bağlayarak sıralı şekilde yapacak. Her aşamada %95 doğru ilerleme şansı varsa asistanın doğru sonuca ulaşma ihtimâli 0,95 x 0,95 x 0,95 = 0.857 yani %85.7 oluyor.
🖌️ Bu ürünün satılabilmesi mevcut haliyle zor olur, bu nedenle 1-2 yıl içinde yaygınlaşması muhtemel.
▪️ Genel işler için tasarlanan asistanlar hata yapabilir bu nedenle belli görevler için (yemek siparişi, uçak bileti, takvim yönetimi gibi) özelleştirilmiş asistanlar daha iyi sonuç getirebilir.
🔸 Kodlama alanında asistanların çok tecrübeli olmayan yazılımcıların yerini alacağına dair beklentiler mevcut.
🔹 Kripto alanındaki yapay zekâ asistanları yazılarımı ayrı başlıklarda yazdığım için burada bahsetmiyorum.
---
Stargate
🖊️ Veri merkezlerinin kurulması için federal arazilerin kullanılması, geliştirmeler için 500 milyar dolarlık paket gibi hamlelerle ABD bu alandaki tavrını ortaya koydu.
✏️ İlk aşamada yatırımlar için 50 milyar dolar harcayacaklar. OpenAI geliştirme yaparken Oracle, SoftBank yatırımı sağlayan ana aktörler olacak gibi duruyor. Hükümetten para alacaklar mı net değil ama en azından gerekli regülasyonlar konusunda yolları açık.
---
Yapay zekânın geleceği
🖌️ Yapay zekâda öne geçen şirketler ve ülkeler kendi propagandalarını yapma konusunda iştahlı olacaktır. Bu nedenle merkeziyetsizlik önemli bir noktada duruyor.
🔸 Bunun yanında yapay zekâ modellerine, asistanlarına erişim giderek daha da kolaylaşacaktır. ABD ve Çin arasındaki gerilim devam ederken farklı ülkelerden farklı modeller çıkacak mı zaman gösterecek.
✨ Gelişmeleri takip etmeye, modelleri kıyaslamaya, kullanım alanlarına göre yapay zekâ asistanları hakkında bilgiler paylaşmaya devam edeceğim.
✨ Faydalı bulduysanız beğenmenizi ve paylaşmanızı rica ederim. Elinizde araştırma için güzel kaynaklar varsa yorumlarda bahsedebilirsiniz.
Verilere göre Bakış Açısı
Çalışma, ders çıkarma, plan kurma zamanı. Şikayet etme & küsme & hatayı markette arama zamanı değil.
Döngüsel Analiz
2013, 2017, 2021 yıllarında mavi çizgi tepe yapmış. 2025'te tepe yapmasını bekliyorum. Bir gün/ay tahmini yapmak zor ancak döngüsel & makro veriler marketin lehine görünüyor.
Döngüsel Analizde Uzmanlar Ne Diyor?
Bob Loukas ve Ben Cowen zayıf ellerin elenip marketin yukarı yönlü gitmesi gerektiğini düşünenler arasında.
BTC tutmayanların, kaldıraç açanların, full altcoinlerde olanların küsmesinin marketin yukarı gitmesi için elzem olduğunu ifade ediyorlar.
Makro Analiz
Trump seçildi. Yeni döneme dair sözleri sınır güvenliği, kripto dostu bir ABD, tariffs/gümrük vergileri gibi başlıklardı. Bunları hayata geçirmeye başladı.
Memecoin (TRUMP ve MELANIA) saçmalığı marketteki likiditeyi çekti ancak bunu bir kenara bırakırsak Trump'ın kendi başarısını hisse senetleri ve Bitcoin'in performansı ile ölçtüğünü düşünen çok büyük bir kitle var.
1932-2020 yılları arasında seçim (election), göreve gelme (inauguration) analizine bakarsak beklentilerin fiyatlandığını ancak bunların hayata geçmesinin vakit aldığını görüyoruz.
Ortalama 3-4 ay süren konsolidasyon sonrasında (73 ile 173 günleri arası) marketin yukarı yönlü hareket ettiğini görüyoruz. Bu 2025'te kesin böyle olacak anlamına gelmiyor, sadece ortalama performansı gösteriyor.
Döngüsel ve Makro Analiz Ne Diyor?
Zayıf eller ayıklanıp beklentiler gerçeğe döndüğünde yeni bir fiyatlama dönemine girebiliriz.
Neyin Fiyatlaması?
ABD hisse senetleri ve BTC (belki ETH) Trump'ın ajandasında olan varlıklar olacaktır. Bizim tuttuğumuz altcoinler kimsenin umurunda olmadığı için bu konu özelinde global likiditenin artmasına ihtiyacımız var.
Global Likidite
Trump sağa sola gümrük vergisi koyarak FED'in elini zayıflatıyor. Bunun sonucunda FED faiz düşürüp para basacaktır. Ancak bu dönemde yaşanan baskıya ve enflasyon korkusuna market ne kadar dayanır şu an onu gözlemliyoruz.
ABD'de enflasyon artacaktır. Bunun ne zaman olacağı (muhtemelen 2026) bizim marketten ne kazanabileceğimizi belirleyen ana unsurlardan biri olacak.
Fiyat konuşmak için teknik ve onchain tarafına bakabiliriz.
Onchain Analizi
Kısa vadecilerin maliyeti $91.8k seviyesinde. Uzun vadeciler kısmen satıyor ancak madenciler tutuyor.
Onchain analizinde önceki döngü tepelerine ulaşmasak dahi en azından $140k civarının görülmesi gerektiğini düşünüyorum.
MVRV, MPI, kısa ve uzun vadecilerin maliyetine göre hesaplar $140-200k arasına işaret ediyor. Bu nedenle onchain tarafında da umut verici bilgiler olduğunu düşünüyorum.
Teknik Analiz
$92-106k arasına range ve $99k için de orta bölge dersek haftalık kapanışı $99k üstünde yapmak epey önemli.
Ancak bu seviyenin kaybı durumunda $91-92k bölgesinde teknik destek var. Bu bölge aynı zamanda kısa vadecilerin maliyeti ve 111 günlük ortalama bölgesi.
Düşüş Senaryosu
Diyelim ki $91k desteği kırıldı. Bu durumda $78-80k civarında CME gap ve 200 günlük destek mevcut.
BTC'nin bu kadar zayıflamasını gerektirecek bir durum görmüyorum ancak marketin hissiyatı ve likidite ne derse o oluyor.
Bir öndeki tepe $73k seviyesinde. Boğa marketinde BTC eski tepelerini test eden bir yapı çizmiyor bu nedenle bu seviye gelirse market artık iyice zayıflamış demektir.
Bu bölgenin aşağı yönlü kırılmasıyla piyasadan çıkmak çok geç olacağı için $91k seviyesinin aşağı yönlü kırılımı senaryosunda nakit oranımı %30-35 civarına çıkarmayı düşünürüm.
Yükseliş Senaryosu
BTC $92-106k arasında gezerek bu bölgeyi iyice destek yaparsa yukarı tırmanmak için güç topladığını düşünürüm. Ne kadar uzun süre güç toplarsa o kadar yukarı atabilir.
2024 Mart ve Kasım ayları arası $73-55k arası gezinen BTC, 3 haftada $100k seviyesine ulaşmıştı.
Bir sonraki yükselişe global likiditenin etkisiyle ETH de ayak uydurursa beklediğimiz güneşli günleri görebiliriz. Bunun için sabırlı olmalı ve testere durumundaki piyasada zararımızı minimize etmeliyiz.
Böyle bir düşüş gününde çok gerçekçi gelmese de yükseliş senaryosunun düşüş senaryosundan daha ağır bastığını düşünüyorum.
Sentiment (His) Analizi
Fonlama oranlarını, likide edilebilecek miktarları takip ettiğimizde hızlı ve çok kazanmak isteyen insanların paralarını büyük oyunculara kaptırdığını görüyoruz.
3-5 gün korku/açgözlülük endeksi dip yapsa da market biraz yukarı yönlü baktığında herkes kaldıraç tarafına yükleniyor. Bu alışkanlıklar & art niyetli kişiler önceki döngülere göre daha zor bir piyasayı beraberinde getiriyor.
Acelesi olanlar, aşırı risk alanlar, BTC tutmayanlar kenara atılana kadar bu piyasa güldürmüyor.
Market bize global likidite artana kadar daha defansif bir portföy taşımamız gerektiğini öğretiyor. Hatalarımızdan ders alıp ilerlersek kazanmayı da öğrenebiliriz.
Son Notlar (Özet)
Döngüsel analiz: pozitif
Makro analiz: geçici negatif, sonra pozitif
Onchain analizi: pozitif
Teknik analiz: seviyelere bağlı ($91-99k)
Sentiment analizi: negatif
Bu verilere göre kimi bugün piyasadan tamamen çıkarken kimi alım fırsatı olarak görüyor. Sizin ne karar vereceğiniz size bağlı. En güzel kararlar sakin bir şekilde verilere göre verilen kararlar oluyor.
Bugün herhangi bir aksiyon almadım. $91-92k gelirse o bölgedeki desteğin çalışma koşuluna göre ya ekleme yapacağım ya da aşağı kırılıp gün kapatırsa %30-35 nakite döneceğim şeklinde planlıyorum.
2025 için pozitif bakıyorum. Bu nedenle tamamen piyasadan çıkmak gibi bir planım yok. Çok negatif durumlar yaşanırsa BTC, ETH, SOL yoğun bir portföy kurup gelişmeleri takip ederim.
İlk başta yazdığım notu "Çalışma, ders çıkarma, plan kurma zamanı. Şikayet etme & küsme & hatayı markette arama zamanı değil." kendim ve benim gibi düşünenler için yazdım. Kimseye akıl verme gibi bir iddiam yok, sadece kendi düşüncelerimi ve planlarımı paylaşıyorum.
AI Agent Portföy Değerlendirmesi
Bu yazımda son 2 aylık portföy performans değerlendirmesi, sık sorulan sorular, bundan sonra ne olur gibi konulara değineceğim.
27.01 akşamı değerlendirmesi bu şekilde. Birkaç projede kâr birkaç tanesinde zarar var. Önceden kârlı sattıklarımı (Eliza, ai16z gibi) tabloda göstermedim.
🖊️ Aixbt, Vader, FXN gibi projelerde 3x ve 5x'te & GAME'de 10x ve 20x'te kâr almak elimi güçlendirdi. Bu kârları ETH, SOL, BTC, NEAR gibi projelere ekleme yapmak için kullandım.
✏️ Sonrasında 3x'te kâr almak çok geç geldiği için AKA, BNTY gibi projelerde 2x'te ana parayı almaya karar verdim. Doğru bir karar olduğunu düşündüğüm için bu şekilde devam edeceğim.
---
Çıkardığım dersler:
🔸 2x'te ana parayı SOL, ETH, BTC, USD olarak al.
🔹 %30 zarar ettiysen kol kes. Belli ki sektörle veya proje ile ilgili bir şeyler yanlış gidiyor (örnek: Zerebro, Luna).
🔸 Max 10 proje takip et. Daha fazlası portföyünde olsa dahi takip etmesi zor oluyor.
🔹 Trendlere göre portföyünü dinamik yönet. Şu anda DeFAI ve altyapı tarafı daha güçlü.
---
🖊️ Genel olarak kârlı bir dönem oldu. Özellikle son 2-3 hafta zorlu geçti ama piyasaya erken girmenin faydasını gördüm. Şimdi farklı bir yaklaşımla devam etmek istiyorum.
✏️ Her tabloda erken girmiş olmanın getirdiği kârı göstermek yerine bugün baştan bir portföy kuruyor gibi değerlendirme yapmayı düşünüyorum.
🖌️ Bu portföyde hangi projeler olur, bunları neden ekliyorum gibi soruları kendime sorduğumda alttaki şekilde yorumluyorum.
🔸 AIXBT mindshare, takipçi sayısı gibi metriklerle ön planda. TRISIG, MOBY gibi alternatifler olsa da sektör lideri olması gelirlerini artırmasını, borsa listelemelerini etkileyebilir. Bu nedenle portföyümde yer vermeye devam ediyorum.
🔹 COOKIE ai agent sektörünün veri merkezi. Token kilitleyerek erişilen premium özellikleri, API servisleri, iş birlikleri ile öncü olarak kalacağını düşündüğüm için portföyümde yer veriyorum.
🔸 VIRTUAL tüm ai agent sektörünün en değerli projesi. Ekibi, Base ve Solana ağında aktif olması, token sayesinde gelen airdroplar (en son Venice/VVV geldi) portföyümde yer vermemi sağlıyor.
🔹 ARC rust dilinde ai agent geliştirilmesini sağlıyor. Bu sayede çok farklı özelliklerde ürünler ortaya çıkabilir. Abstract, Solana, Arbitrum ile olan iş birlikleri & Soul Graph, Listen ile olan çalışmaları portföyümde yer veriyorum.
🔸 BUZZ, GRIFT, NEUR üçlüsünü DeFAI başlığı ile portföyüme ekledim. Griffain, Freysa, Hey Anon gibi projelerin yüksek değerli olması beni benzer özelliklerde daha ucuz olan projelere yönelmeye itti.
🔹 GAME projesi biraz ilginç bir yerde. Virtuals birçok altyapıyı desteklediğini ve bu sayede GAME projesine gerek kalmadan ai agent geliştirilebileceğini açıkladı. Bu nedenle GAME epey düştü.
Öte yandan en fazla hacim GAME'de olduğu için & yakında VIRTUAL satıp GAME alarak token yakacakları için portföyümde bir süre daha tutmaya karar verdim.
Piyasa yukarı yönlü gider projeler artış gösterirse GAME tokenini satmayı düşünüyorum.
🔸 ALCH v3 geliştirmesi, profesyonel arayüzü, Web2 ve Web3 projeleriyle iş birliği yapacaklarını açıklamaları gibi sebeplerle portföyüme eklediğim bir proje oldu. Kod gerektirmeden uygulama geliştirilmesi ilginç bir fikir gibi görünüyor.
🔹 NRN (Neuron) Arbitrum ağında ai agentların GameFi ile birbiriyle kapışması ve gelişmesi üzerine odaklanan bir proje. ai16z ile olan iş birlikleri, GameFi tarafında bir projeye yer vermek istemem gibi sebeplerle portföyümde yer vermeye devam ediyorum.
---
Soru & Cevap:
Alalım mı satalım mı?
Yukarıda Zerebro, Luna gibi projelerde %60-70 zarar etmiş birinin yazısını okuyorsunuz. Bu nedenle benim yaptıklarımı yaparsanız zarar etme ihtimaliniz oldukça yüksek.
Sen neden paylaşıyorsun öyleyse?
Kendi karar süreçlerimi, araştırmalarımı, portföy performansımı kayıt altına almayı ve diğer insanları kontrol amaçlı olarak tanık tutmayı tercih ediyorum.
Portföyünde X, Y, Z vardı artık yok neden?
AKA, BNTY, FXN gibi projeleri portföyümden çıkardım. GameFi tarafında NRN tutuyorum. Swarm tarafında ise az miktarda SNAI tutuyorum. Bu nedenle bu 3 projeyi sattım.
VIRTUAL market değeri $2.1 milyar değil.
Birçok proje fair launch ile piyasaya çıktığı için ben de hepsini FDV (fully diluted value / tamamen dolaşımda) olarak hesaplıyorum.
Az miktarda tuttukların neler?
Listen, Hint, Venice, Zerebro, Kudai, Luna, Vader, Snai, Veil, Lush gibi projeleri az miktarda tutuyorum.
Bunlar genellikle ana parayı aldığım (Veil, Hint, Luna, Vader) veya airdropla gelen (Venice), zarar nedeniyle az miktarda kalan (Zerebro), çok trend olmayan (Lush) projeler. Güzel bir trend gelirse satmayı düşünüyorum.
Bence A, B, C portföyünde olmalı.
Elimden geldiğince araştırma yapıyorum. Nedenlerini anlatırsanız detayları tartışıp hangi projenin daha fazla potansiyeli olduğunu tartışabiliriz.
D, E, F hakkında ne düşünüyorsun?
Üstteki ile aynı cevabı verebilirim.
Sence AIXBT veya NEUR kaç x yapar?
Bilmiyorum, hedefim hepsinde 2x yapıp ana parayı almak ve güncel bilgilere göre yeni bir portföy kurmak. AI agent market değeri $12 milyar. Birkaç ay sonra $24 veya $48 milyar neden olmasın?
Bugün alsan hangileri olurdu?
Aslında portföyümü sıfırdan kurmuş gibi kabul ettiğim için bu portföy bu sorunun da cevabı oluyor.
Piyasa çökerse AI agent falan kalmaz, o durumda ne yaparsın?
Sanırım her yazımda risk yönetiminden en az bir kere bahsediyorum. Bu yazıda sadece dinamik portföyümden bahsediyorum.
Bu portföy altcoinlerimin yarısını oluşturuyor (toplamda %18 civarı). Bunun dışında BTC, ETH, USD tutmaya devam ediyorum.
Bu 10 projeye 10 birim para attın diyelim. Yarın hepsi 5 birim oldu ne yaparsın?
Hepsi birden düşerse şapkayı önüme koyar düşünürüm. 1-2 tanesi düşerse düşenleri elden çıkarmayı değerlendiririm. BTC $91k görse veya ani bir negatif haber gelse o haberin geçici/kalıc�� olmasına göre bir karar vermeye çalışırım.
Hepsine eşit mi para yatırdın?
Hayır, en üstten en alta doğru azalacak şekilde planladım. DeFAI tarafında BUZZ, ORBIT/GRIFT, NEUR için eşit miktar ayırdım.
Binlerce AI agent var, her gün yenileri çıkıyor. Bence bunlar iş yapmaz.
Olabilir, fikrini paylaşmana sevindim.
Bu kadar proje nasıl takip edilir? Bence en fazla 3 veya 5 proje olmalı.
Kimi mühendis yaklaşımı diyor, kimi çalışkanlık, kimi de işsizlik. Ben obsesiflik diyorum. Kriptoya ve yapay zekâya karşı biraz takıntılıyım. Bu nedenle vakit ve enerji ayırıyorum. Başka önceliklerim olursa (iş, aile, sağlık) ona göre revizyon yaparım.
Sence AI agent market değeri $100 milyar görür mü?
Çin ve ABD birbirini geçmek istiyor. İki taraf da bolca para harcayacak. DeepSeek'in model geliştirmeyi ucuzlatması bu işin sadece bir boyutu.
Bu para bolluğundan en fazla yatırımcılar ve son kullanıcılar faydalanır. Ayrıca yeteneği olanlar yüksek ücretli iş bulur.
Ancak geride kalan şirketler batabilir. Pasta küçülmez, o pastadan payı başka bir oyuncu alır. Bu nedenle makro veriler bir engel çıkarmazsa bu değere ulaşacağımızı düşünüyorum.
Ben de aynı sepeti kurucam, bakalım nasıl olacak?
Lütfen bunu yapma. Para kaybetmenin en hızlı yolu bir başkasından tavsiye almaktır.
Benden bir fayda almak istiyorsan paylaştığım araştırma yazılarına göz atmalısın. Bu araştırmaları yatırıma ve kâra dönüştürme konusunda benden çok daha iyi noktalara gelebilirsin.
Bundan sonra ne olur?
Ben planımı 2025 yılında BTC'nin ve altcoinlerin artacağı biası/kabulüyle yapıyorum. Bu plan tutarsa para kazanırım, tutmazsa para kaybederim.
Marketin döngüsel işlediğine inanıyorum. Bu nedenle 2025'in global likiditenin artacağı ve BTC'nin onchain risk metriğinde en azından 0.6 ve 0.7 seviyelerini göreceğini düşünüyorum.
Bu durumda kâr alıp risklerimi azaltarak yola devam etmeyi planlıyorum. Hiç 0.6 veya 0.7 görmeden piyasa düşerse (örneğin $73k altında kapanış) hatalarımı analiz eder, bir sonraki planıma çalışırım.
Sanırım bu format daha iyi oldu. Bu sayede çokça görsel & kaynak ekleyebiliyorum. Bu şekilde devam ederim diye düşünüyorum.
Faydalı olduysa beğenmenizi ve paylaşmanızı rica ederim. Talep ettiğiniz projeleri nedenleriyle yazarsanız sonraki analize dahil ederim.
Altcoinlerde Kaldım Ne Yapıcam?
Belli ki bir şeyleri yanlış yaptım. Portföyümde BTC tutmadım çünkü az x yapar diye düşündüm.
ETH ekosistemine çok yaslandım, L2 airdroplarından medet umdum ama sadece balinalar ve ref kasanlar kazandı.
SOL ve SUI gibi ekosistemlere yabancı kaldım. Sadece merkezi borsalarda listeli şeyleri alırım. Cüzdan kurma işleri, oradan oraya para atmak bana zor geliyor.
WIF kaçtı, VIRTUAL kaçtı, XRP kaçtı, TRUMP kaçtı. Hodl sepetim eridi gitti. Maliyetime gelenlerden çıkıcam bir daha da bu piyasaya girmem.
Düştükçe alıyorum, aldıkça düşüyor. Bu işte bir terslik var. Ekleyecek para da kalmadı mecburen bekliyoruz.
Daha da yazabilirim ama mesaj net diye düşünüyorum. Yukarıdaki başlıklardan biri ya da birkaçı size uyuyorsa gelin neler yapabiliriz diye bakalım.
---
Öncelikle başarılı isimlerden 1-2 örnek:
✏️ Twitter, Uber gibi şirketlerin melek yatırımcısı milyarder yatırımcı Naval Ravikant diyor ki: "Yanlış yapmak istiyorsan herkesten fikir al."
Belki de herkesi takip ettiğiniz için kafanız karışıyor. Kendi tarzınızı bulup size uygun isimlerle bir boğa geçirmek kazanma ihtimalinizi artırır.
Bu örnekten alınacak 2 ders var:
🔹 Herkesi takip etme, filtrele.
🔸 Kendi tarzını bul, fikirlerini geliştir.
🖊️ Djokovic, Federer ve Nadal'ın gölgesinde anılan bir isimdi. Oynadığı puanların %49'unu kazandığında ilk 100'de dahi yer alamazken %52'sini kazandığında 3. sıraya yerleşti. %55 seviyesine çıkınca dünyanın 1 numarası oldu.
Bu örnekten alınacak 2 ders var:
🔸 Küçük değişimler büyük sonuçlar getirir.
🔹 Mücadeleyi bırakma.
Djokovic 1 numara olmak için diyetini, çalışma rutinini değiştirdi. "Şans" demek yerine aynada kendimize karşı dürüst olmak en kârlı sonuçları getirir.
---
Piyasada kimler kazanıyor?
Borsalar, balinalar, proje ekiplerinde yer alanlar, bu ekiplerden bilgi alanlar, içerik üreticiler, çok iyi al/sat yapabilenler, ayıda mal toplayıp boğada kâr almayı bilenler.
Ben niye kazanamıyorum?
Bunlardan biri değilsen kazanamıyorsun. İlk 4'te olmak zor. Son 3'te olmak emek ve sabır gerektiriyor. Bu 7'si dışında kalırsan piyasaya likidite oluyorsun.
Son 3 için (içerik üreticisi, trader, ayıda mal toplayan) birkaç fikir:
Nasıl kazanırım?
🖊️ İçerik üreticisi olmak: iyi ve kötü diye ikiye ayrılıyor. Bunun detayına girmeyeceğim, herkes olayları yorumlama gücüne sahip. Sizlere tavsiyem iyi içerik üreticilerinden biri olmanız yönünde olur.
Uzmanlaşacağın bir alan seç. O alanda yaz ve çevreni genişlet. Sonra hem topluluğundan güç al, hem projelerden bilgi al hem de kaliteli projelerle & şirketlerle & isimlerle iş birliği fırsatlarını değerlendir. Ama sadece kaliteli olanlarla.
Birçok finansal olarak özgür kişi, içerik üreticiliği veya dijital ürün sahipliği için gelir başlıklarını artırmanın en ideal yolu olduğunu düşünüyor. Etki alanını ve esnekliği çok genişletmiş oluyorsunuz. Bu nedenle milyon dolarları olan insanlar halen içerik paylaşıyor.
✏️ Trader olmak: çok emek ve sabır gerektiriyor. İşin %80'i psikolojiyi yönetmek. Bence bekar olmak bu iş için bir ön koşul çünkü aile hele bir de çocuk varsa tüm sistemi otomatize etmek gerekir.
Bekar olmak ön koşul ama yeterli değil. Kârlı bir seviyeye çıkabilmek için farklı piyasalarda 4-5 yıl pişmek gerekiyor ki bunu kaldıracak finansal güç ve zaman birçok kişide yok. En önemli süreç hızlandırıcı güçlü bir kişiden veya gruptan mentörlük almak olur.
🖌️ Ayıda mal toplamak bu işin sırrı. Market döngülerini biraz bilip ona göre alım yaparsanız 2-3 sene içinde en iyi içerik üreticisinden veya al/satçıdan çok daha iyi bir kâr yakalayabilirsiniz. Bir de boğada kâr almayı bilmek gerek.
Kripto için bu mal toplama penceresi şimdilik kapalı. Pencere açıldığında toplayacak güçte olmak en önemli becerilerden biri.
---
Araba devrilince yol gösteren çok olur. Sen bugün ne yapılır onu anlat.
Altta bahsedeceğim aksiyon listesi kişiden kişiye değişir. Risk yönetimi yaşınıza, beklentilerinize, işinize, günlük olarak piyasaya & araştırmaya ayırdığınız süreye göre değişir.
Aksiyon Listesi:
Bir alan seçmek: geleceği olan, yatırımlarınızı şekillendireceğiniz, uzmanlaşacağınız, çevrenizi genişleteceğiniz alan hangisi olacak? En fazla 2-3 konu başlığı olmalı.
Bir alanda uzmanlaşmak: takip edeceğiniz isimleri filtreleyip size faydası olmayanları elemek. Ayrıca kullanmanız gereken web sitelerini, yazıları, videoları da derlemeniz gerekir.
Sektör liderlerini yorumlamak: Son günlerde Vitalik bloblar üzerine bir yol haritası çiziyor, CZ kripto için yapay zekânın para birimi diyor. Bu isimler sektöre yön verdiği için sizin planlarınıza olumlu/olumsuz nasıl etki edecek diye takip etmelisiniz.
Yatırım psikolojisi: bu konuda onlarca, yüzlerce yazı var. Merak edenler için süper bir yazı bırakıyorum:
https://t.co/zdr1QZXz9V
Bugün 100 birim olsa portföyümü nasıl kurarım?
Bugün her şeyi sattığınızı düşünün (staking, NFT dahil)? Yine 1-1 aynı portföyü mü kurarsınız yoksa birçok şeyi değiştirir misiniz? Değiştirme fikrine sıcak bakıyorsanız gerçekten hamle yapabilirsiniz.
Sen ne yapardın Samet?
Benim portföyüm şu anda %32 BTC %20 ETH %10 USD %38 altcoinlerde. Altcoin bütçemin yaklaşık yarısını AI agent tarafında kullanıyorum. Bu şekilde memnun olduğum & beklentilerim artış yönünde olduğu için bir değişiklik yapmıyorum.
Piyasa bana BTC oranımı daha yavaş düşürüp altcoinlere biraz daha geç geçmem gerektiğini gösterdi ama genel olarak performansımdan memnunum. Daha iyi olması için Djokovic gibi düşünmeye & yaşamaya çalışıyorum.
İstesem ekleme yapabilirim ama 2025 için markete para sokma yılı değil marketten para çekme yılı olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle mevcut portföyümü etkili bir şekilde yönetmeyi tercih ediyorum.
Son Notlar
Uzun bir yazı olduğunun farkındayım. Herhangi bir projeden veya sektörden de bahsetmedim. Ancak buraya kadar okuduysanız gerçekten bu konunun sizin için önemli olduğunu anlayabilirsiniz.
İçeriklerimi ağırlıklı olarak sektör & proje incelemelerine ayırıyorum. Arada bir bu tarz yazılarla da neyi neden yaptığımı anlatma fırsatını kendime tanıyorum.
Sorularınız veya fikirleriniz varsa yorumlarda tartışabiliriz. Sonrasında piyasa & proje incelemeye devam.
Token Unlocks kullanımına dair bir video hazırladım. Videoda kilit açılışlarının fiyata olan etkilerini, IO & ATH & SUI örneklerini, token bazlı satış baskılarını ve yıllık raporların detaylarını bulabilirsiniz.
Bu tweeti beğenip paylaşanların arasından 3 kişiye 1 aylık Essential, 1 kişiye 1 aylık Pro hesabı hediye edeceğim (yarın paylaşırım). Bu çekilişi ayda 1 kez yapacağım.
Token Unlocks ile yaptığım iş birliği detaylarından daha önce bahsetmiştim. Kısaca herhangi bir komisyon & ücret vb. almıyorum, marka değerime ve Türk kripto topluluğuna fayda sağlayacağını düşünüyorum.
Hediyelerin yanında Pro veya Essential hesaba erişmek isteyenler için normalde %5 olan indirim yerine %30 indirim kodu sağlıyorum. Link ve kod için videonun açıklamalar kısmına bakabilirsiniz. Keyifli seyirler 🎥
https://t.co/7KisqkNGtl