Eri Unbreakable 🇪🇷291

God is the center of my life and I am #Eritrean 🇪🇷

[Eri Unbreakable 🇪🇷291 @678_389]

True victory is earned with blood, strategy, and unbreakable spirit. #Eritrea
@hawelti @shabait @ERiTV_Official

[Eriid🇪🇷❤️ ዕርዲ @eri_id_]

"መሬት እናጉሃረ ዘየቋርጽ ፍ��ኽታ ፥ ሓደ ልቦም ጀጋኑ" "ሰጊሮሞ እቲ ኸውታ " ።

#Eritrea #EritreaMyLove #EPLFLegacy #PFDJ #yPFDJ

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Access to Potable Water in Gash Barka Region

As part of the strong efforts being carried out to ensure potable water supply to remote areas, access to potable water in the Gash Barka Region has reached 73%. The report was made by Eng. Zerabruk Tekle, head of water resources in the region.

Eng. Zerabruk said that, as a result of the substantial investment made over the past 10 years, potable water projects have been put in place across the region, enabling residents to access potable water in nearby areas.

According to Eng. Zerabruk, as a result of efforts exerted to improve the quality and standard of the potable water distribution system, the number of water sources operating with hand pumps, which was 315 in 2011, has declined to 187 with the introduction of solar systems and motors. He said this is part of the effort to improve the water supply system.

Eng. Zerabruk went on to say that out of the 946 villages in the region, 78% have become beneficiaries of potable water supply, and efforts are being exerted to put in place potable water supply projects in the remaining villages.

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

UNESCO Delegation Meets Senior Government Officials

A UNESCO delegation met with senior Government officials today, 28 May, and discussed bilateral cooperation and issues of mutual interest.

The delegation, led by Mr. Mohamed El Faranawy, Acting Assistant Director-General (ADG/AI) of UNESCO, and comprising Ms. Louise Haxthausen, UNESCO Regional Director for East Africa, met and held talks with Mr. Osman Saleh, Minister of Foreign Affairs; Mr. Yemane Gebremeskel, Minister of Information; Dr. Halima Mohammed, Minister of Education; and Ambassador Zemede Tekle, Commissioner of Culture and Sports. The discussions focused on the sectors of education, documentation of Eritrea’s rich historical and intangible heritage, as well as experience sharing in digital science and Artificial Intelligence in education and information.

At the meeting, in which Ms. Nahla Valji, UN Resident Coordinator in Eritrea, took part, consensus was reached to develop and strengthen the existing cooperation. #Eritrea

[FikreJesus, PhD @FikreJesus]

🇪🇷
🐎

[Eri Unbreakable 🇪🇷291 @678_389]

ሻድሻይ ወራር፡ ሰውራ ..ጽንዓትን ጅግንነትን ሰውራን ህዝቢ ኤርትራን ደሚቑ ዝወጽኣሉ፡ ፍሉይ ታሪኻዊ መድርኽ እዩ።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና!!
ወትሩ ዓ���ት ንሓፋሽ!!🇪🇷✊️
#Eritrea #ሻድሻይወራር

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ወራር ቀይሕ ኮኾብን ታኼላ ቀይሕ መስመርን
መበል 27 ክፋል

ክሳብ ሕጂ፡ ኣብዚ ብተኸታታሊ ክቐርቡ ዝጸንሑ ዓንቀጻት ታሪኽ፡ ኣብ ቅድመ ግንባር ዝካየድ ብዛዕባ ዝነበረ ወተሃደራዊ ፍጻመታት ዘተኰሩ እዮም። ንኽፍልታት ውድብ (ደጀን) ኣመልኪቱ ዝተባህለ ግን ዳርጋ የለን። እንተኾነ፡ ንሓደ ከምዚ ናይ ኤርትራ ቃልሲ ዝመስል ሰውራ ዘካይድ፡ ብዘይ ድልዱል ደጀን፡ ብዘይ ቀረብን ኣገልግሎታትን፡ እቲ ከካይዶ ዝኽእል ውግእ ወይ ኲናት ሰረት ኣልቦ ስለ ዝኸውን፡ ክምዝገብ ዝኽእል ዓወታት ስልታዊ ካብ ምዃ��� ኣይሓልፍን’ዩ። ከምኡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ መወዳእታ’ውን ክሰርር ዘለዎ ተኽእሎ ሒደት’ዩ። ከም ሓንቲ ገረብ ብዘይ ሱርን ጉንድን ህይወት ዝዘርአት ቆጽሊ ዘይርከባ ክምሰል ይከኣል። ምኽንያቱ፡ “ርእሲ” ብዘይ’ቶም ካልኦት ኣካላዊ ስርዓታት ህይወት የብላን።

ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ግን ደልዲሉ ክረግጽ ዝገበረ ጽኑዕ ደጀን ነይሩዎ። ታዕሊም፡ ስለያ፡ ሃንደሳ፡ ኣጽዋር፡ ስንቂ፡ መጎዓዝያ፡ ሕክምና፡ ህንጻ፡ ዜና፡ ሓለዋ ሰውራ፡ ክፍሊ ህዝቢ … ዝብሃላ፡ ከም ህዋሳት ክምሰላ ዝኽእላ ትካላት ደጀን ነይረንኦ። እዚኣተን ኩላተን፡ ንወራር ቀይሕ ኮኾብ ኣብ ምፍሻሉ፡ ነናተን ዕማም ወሲደን ብብቕዓት ገጢመንኦ እየን።

ጸላኢ ሻድሻይ ወራር ንምጅማሩ ክልተ ዓመ��� መመላእታ ምቅርራብ ከም ዝገበረ ዝፍለጥ’ዩ። ማዕረማዕረኡ፡ ውድብ ህዝባዊ ግንባር’ውን ህላወኡ ንምውሓስን ነቲ ወራር ንምፍሻልን ብዓቕሙ ኣድላዪ ምቅርራብ ገይሩ’ዩ። ወ���ሪ ቀይሕ ኮኾብ፡ ምስ’ቲ ንሰውራ ኤርትራ ዘጋጠመ ውግእ ሕድሕድ ድርብ ብድሆ’ኳ እንተነበረ፡ ግን፡ ነፍሲ-ወከፍ ትካል ደጀን ናይቲ ውድብ ዘዝምልከታ ዕማም ኣብ ምጽፋፍ፡ ካብ ሜዳ ክሳብ ጸላኢ ዝቆጻጸሮ ከባቢታት ውሽጢ ሃገርን ወጻኢ ሃገርን ብልዑል ተንቀሳቒሳትሉ እያ። ካብ ምቅርራብ ክሳብ ነቲ ወራር ገጢምካ ኣብ ምስዓሩ ብነፍሲ- ወከፍ ክፍሊ ዝተኻየደ ገድሊ ብዝግባእ እንተ ተዘርዚሩ፡ ኣዝዩ ሰፊሕ ታሪኽ’ዩ። ወላ’ኳ ዝርዝራዊ ታሪኽ ኣብዚ ምቕራብ ዝኸብድ እንተዀነ፡ ናብ ዕምቆት ከይኣቶና፡ ኣብ ቅድመ ግንባር ዝነበረ ክፍሊ ሕክምናታት ውድብ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ወራር ቀይሕ ኮኾብ ካብ ዘካየዶ ሓፈሻዊ ንጥፈታት ብንኡስ መጠን እንሆ፥

ማእከላይ ሕክምና፡ ካብ ቅድሚ ምጅማር ሻድሻይ ወራር፡ ቀሊል ዘይብሃል ምቅርራባት ከካይድ ጸኒሑ እዩ። ጸላኢ፡ ቀመማዊ ኲናት ክጥቀም ተኽእሎ ከም ዘሎዎ ምስ ተገመተ፡ ነቶም ኣለዉ ዝብሃሉ ስነ-ቀመማት ኲናት ኣጽኒዕካ ጸረ ናታቶም መከላኸሊ ክዳሎ ግዴታ ነበረ። ነዚ ከተጽንዕ ዝተ���ዘዘት ጕጅለ ብቐንዱ ካብቶም ዓበይቲ ሓካይም ሰውራ ነይሮም። ከም ውጽኢት መጽናዕቲ ናይታ ጕጅለ ኸኣ፡ ኣድለይቲ መከላኸሊ መድሃኒታትን ሳምፕል (መርኣዪ) ማስክታትን ተቐሪቦም። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዓውደ- ውግእ እናተንቀሳቐስካ መርዛም ቀመማት ዝምርምራ መሳርሒታት’ውን ካብ ወጻኢ ናብ ሜዳ ኣእትያ። እተን ብጕልበት ሰብ ዝለዓላ ማሽናት፡ እንታይ ዓይነት ቀመማዊ ኲናት ከም ዝተደርበየ መለለዪ kits (መሳርሒ ኣቕሑ) ኣብ ሰለስቲኡ ግንባራትን ደጀንን ተዓጢቐን።

ማእከላይ ሕክምናን ሕክምና ግንባራትን፡ ክንዮው’ዚ ዝተጠቕሰ ስራሓት ሓሊፈን፡ ሰራዊት ስነ-ኣእምሮኣዊ ምቅርራብ ንኽገብር ኣብ ምጕስጓስ ልዑል እጃም ነይሩወን። እተን ናይ ግንባራት፡ ካብ ማእከላይ ሕክምና ናብ ሰራዊት ሓበሬታ ኣብ ምስግጋር፣ ጎስጓሳት ኣብ ምሃብን ውጉኣት ስሉጥ ኣገልግሎት ንክረኽቡ እንታይ ዓይነት ምቅርራባት ከም ዘድሊ ሓሳብ ኣብ ምልውዋጥን ሓጺርን ስሉጥን መስመራት ከም ዝምስረት ገይረን።

ሕክምና ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል፡ ኣብ ሓሊበት፣ ሕክምና ግንባር ናቕፋ ኣብ ��ብራ (ናቕፋ)፣ ናይ ግንባር ባርካ ድማ ኣብ ዛራ ተደኲነን ነይረን። ነዘን ሰለስተ ናይ ግንባራት ሕክምና ትቕበልን ምስ ሕክምና ዓራርብ እተራኸብ ማእከል ድማ ኣብ ዓምበርበብ ነይራ።

ኣብ ሕክምና ግንባራት ውጉኣት ዝድቅሱሉ ናይ ትሕቲ መሬት ኣዳራሻት ህድሞ ምስራሕ፡ ኣካል ናይቶም ዓበይቲ ምቅርራባት ነይሮም። እቲ ትጽቢት ዝግበረሉ ወራር ጸላኢ ምስ ተወለዐ፡ ውጉኣት ቅልጡፍን ኣድላዪ ሕክምናዊ ኣገልግሎትን ምእንቲ ክረኽቡ፡ ኣብ ግንባራት ተወሰኽቲ ኣሃዱታት መጥባሕቲ ሕክምና ክህልወን ወሲነን። ነቶም ግዜ ዘይህብ መቝሰልቲ ዘጋጠሞምን ቀዳምነት ዝወሃቦምን ውጹዓት ኣለሊኻ ካብ ሓይሊ-ቦጦሎኒ ብህጹጽ ናብ ግንባር ናይ ምብጻሕ ኣገባብ ���ምጽፋፍ ልዑል ምንቅስቓስ ተገይሩ። ኣብ ሓባራዊ መረዳእታ ንምብጻሕ፡ ሕክምና ቦጦሎኒታት ምስ ብርጌዳትን ግንባራትን ቀጻሊ ኣኼባታት ይካየድ ነይሩ።

ብፍላይ ድሕሪ ምውዳእ ውግእ ሕድሕድ፡ እቲ ዝተኻየደ ቅድመ ምድላው ጽዑቕ ነይሩ። ስትሪንጋታት መውግኢ ጸረ- ቀመማዊ ኲናት ኣትሮፒን ኣብ ሰራዊት ናይ ምክፍፋሉን ኣወጋግኣ መርፍእ ገዛእ ��እስኻን ኣስተምህሮታት ይወሃብ ነይሩ። ጎስጓሳት ንስነ- ኣእምሮኣዊ ምቅርራባት’ውን ማዕረማዕረኡ ስለ ዝኸይድ፡ ቀሊል ዘይኮነ ስራሕ ተኻይዱ።

ኣጋር ሓካይም ቦጦሎኒታት’ውን ነቲ ካብ ግንባር ዝቐሰሙዎ ትምህርቲ ተቐቢሎም ንጋንታታት ይጕስጕሱን ይምህሩን ነይሮም። ማስክታት መከላኸሊ ቀመማዊ ጋዛት ከመይ ከም ዝስራሕ ምሂሮምን ብግብሪ ኣርእዮምን። ኣብ ጋንታ ክልተ ባሬላ ክዕጠቕ’ኳ እንተ ጸንሐ፡ ምስ ምንዋሕን ጽንካረን ናይቲ ወራር ክውሕድ ስለ ዝኽእል፡ ብኣኻይሽን ሓራክም (ወርወር ዕንጨይቲ) ብምቝራጽን ሰሪሖም ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መስርዕ ክልተ ባሬላ ከም ዝዕጠቕ ተገይሩ።

እተን ካብ ደምቦቤት ክሳብ ባኑና ንኣስታት 700 ኪሎ ሜተ�� ኣብ ዝዝርጋሕ ግንባራት ኣገልግሎት ክህባ ተባሂለን ዝተደኮና ሰለስተ ሕክምና ግንባራት፡ ነቲ ክመጽእ ዝኽእል ጻዕቂ መውጋእቲ ኣድማዒ ኣገልግሎት ክህባ ዓቕሚ ሰብ ክሓጽረን ከም ዝኽእል’ውን ግምታት ነይሩ። ነዚ ንምፍታሕ፡ ምእንቲ ውጉኣት ብዘይ ምድንጓይ ረዲአት ክረኽቡን መጠን መስዋእቲ ንምንካይን፡ ኣብ ቦታ ዓውደ- ውግእ ዝወናጨፋ ሕክምናዊ መጥባሕቲ ኣሃዱታት ከም ዝዋፈራ ተዳልየን። እዚኣተን፡ ኣብ ልዕሊ’��ን ናይ ግንባራት ሕክምና፡ ህጹጽ ረዲኤት ዝህባ ተወሰኽቲ ኮይነን፡ ወራር ምስ ጀመረ ዝሰርሓሉ ማእከላይ ቦታታት ተጸኒዑ ተሓጽዩለን ነይሩ።

እቲ ዝግበር መጽናዕትታት፡ ሓለፍቲ ሕክምና ግንባራትን ቤት ጽሕፈታት እዚ ግንባራትን ብምርድዳእ ይካየድ ነይሩ። ኣሃዱታት መጥባሕቲ ግንባር ናቕፋ፡ ናብ ዓንቀር ጸሊም፡ ናብ መንድዓትን የማናይ ክንፊ ናይቲ ግንባርን ክወፍራ ምቅርራብ ተገይሩ። ኣብ ግንባር ባርካ’ውን፡ እቲ ውግእ ምስ ጀመረ፡ ኣሃዱታት መጥባሕቲ ኣብ ከባቢታት ባኑናን ምታቴትን ደኲነን ነይረን።

መሪሕነት ውድብ፡ ነቲ ወራር ብብቕዓት ንምምካቱ ንሰራዊቱን ክፍልታቱን ኣድላዪ መምርሒታት መጠንቀቕታን የመሓላልፍ ነይሩ። ንኣብነት፡ ገለ ካብ ሰራዊት ወያነ ንምትሕግጋዝ ናብ ሳሕል ምስ ኣተወ፡ ምስ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ብፍኑው ኣይተጸንበረን። ወተሃደራዊ ቤት ጽሕፈት ግንባር ናቕፋ፡ ጕዳይ ጥዕና ናይቲ ኣብቲ ግንባር ዝኣተወ ሰራዊት ወያነ ክፍተሽ ናብ ሓላፊ ሕክምና ግንባር ናቕፋ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ሕክምና ግንባር ድማ ህጹጽ ተፍትሽ ኣካይዱ። ኣብ ግዜ ተፍትሽ ከኣ፡ ብዙሓት ተጋደልቲ ወያነ ኣብ ዝሓዝዎ ድፋዕ ብሕማም ኣንቅጺ ረጊፎም ጸንሑ። ድሕሪ’ዚ፡ ኩላቶም ኣብቲ ግንባር ዝነበሩ ሰራዊት ወያነ ካብ ድፋዕ ንድሕሪት ተሳሒቦም ከም ዝሕከሙን መከላኸሊ ከም ዝ��ስዱን ተገይሩ። ገዚፍ ወራር ክትብድህ ኣብ ምቅርራብ ከለኻ ከምዚ ዝበለ ተላባዕን ቀዛፍን ሕማም ኣብ ሰራዊት ክርአ ኣዝዩ ዘሰንብድ ክስተት’ዩ ዝነበረ።

ኣብ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል፡ ውግእ ኣብ 12 ለካቲት እዩ ጀሚሩ። እዚ ኣብ ድሮ ዕለት ምጅማር ሻድሻይ ወራር ዝጀመረ ውግእ፡ ብተበግሶ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ዝተኸፍተ መጥቃዕቲ እዩ። ኣብዚ ውግእ’ዚ ልዕሊ ትጽቢት ሕክምና ግንባር (ሓሊበት) ኣስታት 500 ውጉኣት ተቐቢሉ። ምኽንያቱ፡ ንጸላኢ ኣብ እተጥቅዓሉ ግዜ፡ ካብ መከላኸሊ ድፋዕ ወጺእካ ንግዳም ስለ ትቃላዕ፡ መውጋእቲ ክበዝሕ ግድን’ዩ። በዚ ምኽንያት፡ ኣባላት ሕክምና፡ ገና ሻድሻይ ወራር ከይጀመረ ኣብ ከቢድ ስራሕ’ዮም ��ጸሚዶም። ኣቐድም ኣቢሎም፡ ልዕሊ ሓደ ርብዒ ካብ ኣባላቶም ናብ ግንባር ስለ ዝኸተቱ፡ በቶም 30 ኣባላት ሕክምና ኣብቲ ዝጀማመር ዝነበረ ወራር ከመይ ክሰርሑ ከም ዘለዎም ዝፍትንን ተመኩሮ ዝቕሰመሉ ኣጋጣምን ኰነ። ይዅን’ምበር፡ ኣብ ከምዚ ግዜ ወላ’ቶም ውጉኣት በብዓቕሞም ስለ ዝተሓጋገዙ - ክሳብ ኣብ ናይ ድረሲን (ምሕካም) ስራሕ - ስለ ዝዋስኡ ነቲ ኣብ ሕክምና ዘጋጥም ጸቕጢ የፍኵሱዎ ነይሮም’ዮም።

ከምቲ ኣብ ዓንቀጽ መበል 11 ክፋል ዝተገልጸ፡ ኣብዚ ግንባር’ዚ እውን፡ ብዘይካ’ቲ ሕክምና ግንባር (ሓሊበት፡) ክልተ መጥባሕቲ ኣሃዱታት ኣብ ቅድሚት ወፊረን ነይረን። እቲ ውግእ ምስ ጀመረ፡ ኣብ ከባቢ ጭሆት-ቆታን ቀብርውአትን ክልተ ሕክምና መጥባሕቲ ኣሃዱታት ነይረን። ኣብ ግንባር ባርካ’ውን ኣብ ጎቦ ባኑናን ምታቴትን ደኲነን ነይረን። ግን፡ መብረቕ እዝ ጸላኢ ቀልጢፉ ተደምሲሱ ገስጋሱ ስለ ዝተቖጽየ፡ ኣብ ሕክምና ግንባር ጸቕጢ ዝፈጥር መቝሰልቲ ኣይተራእየን።

ወራር ምስ ጀመረ፡ ካብ ኩሉ ግንባራት ብዝሒ ውጉኣት ናብ ሕክምና ዓምበርበብ ክውሕዙ ኣይደንጐዩን። ብ15 ለካቲት ምሸት፡ እቲ ሕክምና ብውጉኣት ኣዕለቕለቐ። ዓይነት መውጋእቲ፡ ካብ ግዜ ምዝላቕ ንድሓር ተቐይሩ እዩ። ምስ ምትእትታውን ሓገዝ ኣጽዋር ሕብረት ሶቬት ንስርዓት ደርግን፡ መቝሰልቲ ተጋደልቲ፡ ካብ ናይ ጥይት ማህረምቲ ምዃን ሓሊፉ ዓይነታት መውጋእቲ በዚሑን ከቢዱን። ጸላኢ፡ ሰፊሕ ቦታ ዝሽፍኑ ተፈንጀርቲ ቦምባታትን ነተጕትን ስለ ዝዓጠቐ፡ ብኡ መጠን እቶም መውጋእቲ ዘጋጥሞም ተጋደልቲ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣካላቶም ከቢድን ፈኲስን ማህረምቲ የጋጥሞም ነይሩ። ብኸምዚ ምኽንያት፡ እቶም ናብ ሕክምና ዓምበርበብ ዝኣተዉ ቍሱላት’ውን ናይ ርእስን ካልእን ዝተፈላለየ ዓይነት ማህረምቲ ዘለዎም ነይሮም።

ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ ጸላኢ ብኸባቢ ���ንድዓት ሓድሽ ግንባር’ዩ ከፊቱ። በቲ ከይተታሕዘ ዝጸንሐ ከባቢ ሰሊኹ ኣብ ሓደገኛ መስመር ጽርግያ ደጀን ህዝባዊ ግንባር ስለ ዝተጸግዐ፡ ዳርጋ ኩሉ ኣብ ዓምበርበብ ዝነበረ ክፍልታት ውድብ ከቲቱ ነይሩ። ዝበዝሑ ኣባላት ሕክምና ዓምበርበብ’ውን ከም ካልኦት ኣሃዱታት ኣባላታ ናብ ቅድመ-ግንባር ከተቱ። ስለ’ዚ፡ ካብ ምጅማር ናይ’ቲ ወራር ኣትሒዙ፡ ኣብቲ ሕክምና ብሰንኪ ሕጽረት ዓቕሚ ሰብ ጸቕጢ ተፈጢሩ። ግን፡ እቲ ስራሕ ደው ኣይበለን። ሓኪም፡ ነርስ፡ ሄልዝ ኦፊሰር ይዅን ካልእ ኣባል፡ ናተይ ናትካ ከይበለ ኣብ ኩሉ ስራሕ እናተዋስአ ተዓጻጻፊ ስራሕ ኣካዪዱ። ውጉኣት ምስ በዝሑ፡ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ-መጥባሕቲ ክልተ ዓራት (ክልተ ውጹዓት) ኣእትዮም ብኣርባዕተ ሓካይም ክሰርሑ ጀሚሮም። ህጹጽ ረዲኤት ዘድልዮም ውጉኣት ካብ ኩሉ ግንባራት ኣብ ርእሲ-ርእሲ ናብቲ ሕክምና ምእታው ምስ ቀጸሉ’ውን፡ ሓካይም መጥባሕቲ፡ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ሰለስተ ዓራት ከአንግዱ ጀሚሮም። ኣብ ልዕሊ ተረኛ ኬርን ድረሲንን (ምሕካም ኣቝሳል) ከቢድ ናይ ስራሕ ጸቕጢ ተፈጢሩ። መነባብሮ ውጉኣት’ውን ኣብ እንግድዓ’ቶም ካብ ምኽታት ዝተረፉ ሒደት ሓካይም ተጠቕሊሉ።

ብፍላይ ኣብቲ መጀመርታ፡ ብሰንኪ ደብዳብ ነፈርቲ ካብ ቀንዲ ቦታኻ ���ቢልካ ምውዓል ነይሩዎ። መግቢ ኣብ ምድላው፡ ለይቲ ካብ ብርሃን ሓዊ፡ ቀትሪ ካብ ትክን ምንቅስቓስን ተኣጊድካ ምውዓልን ቍጽጽር ምክያድን፡ ንባዕሉ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት’ዩ ነይሩ። ነዚ ዝተዓዘቡ ኣባላት መሪሕነት፡ እቲ ካብ ቀንዲ ቦታኻ ዘቢልካ ምውዓል ተሪፉ፡ ተጋደልቲ ኣብ ዘለዉዎ ኮይኖም ብጥንቃቐ ክሰርሑን፡ ካብ ጸቕጢ ዝፈጥር ኣተሓሳስባ ክናገፉን መረዳእታ ሂቦም።

ካልእ ዓቢ ሽግር ኮይኑ ዝነበረ ምልጋ’ስ ደም እዩ። ከም ልምዲ፡ ኣብቲ ሕክምና ደም ዝልግሱ ኣባላት ሕክምና ጥራይ’ምበር ካብቶም ድሓን ዝኾኑ ውጉኣት ደም ወሲድካ ንውጹዓት ምሃብ ኣይተዘውተረን። ስለ’ዚ፡ ነፍሲ ወከፍ ኣባል እንተ ነውሐ ኣብ ወርሒ ሓንቲ ግዜ ደም ይህብ ነይሩ። ካብኡ ናብኡ ድማ ኣብቶም AB+ ዓይነት ደም ዝነበሮም፡ ጸገም ነይሩ። ከምዚ ዓይነት ደም ዘለዎ ውጹዕ፡ ካብ ካልእ ዓይነታት ደም ስለ ዘይቅበል፡ እሞ ከምዚ ዓይነት ደም ዝነበሮም ኣባላት ሕክምና ድማ ክልተ ወይ ሰለስተ ጥራይ ስለ ዝነበሩ፡ እዞም ውሱናት ኣባላት ተደጋጋሚ ግዜ ንውጹዓት ደም ክልግሱ ግድን ነይሩ። እቶም ኣባላት፡ ዘለዎም ድኻምን ሃልክን ብዘየገድስ፡ ህይወት ብጾቶም ከድሕኑ፡ ሓደ ሰብ እንተነውሐ ኣብ ውሽጢ ክልተ ቕነ ሓንሳብ ደም ይ��ግስ ነይሩ።

ኵነታት ክንዲ ዝጸንከረ ይጸንክር ትምህርትን ስልጠናን ሕክምና’ውን ደው ይብል ኣይነበረን። ከም ኩላቶም ኣካላት ውድብ፡ ካብ ምቅርራብ ንሻድሻይ ወራርን ቅድሚኡን ጀሚሩ ሞያውን ኣካዳምያውን ትምህርቲ ይህብ ነይሩ። ኵነታት ጥዕና ተጋደልቲ’ውን ይፍተሽ። ኣብ ገለ መድረኻት ናይቲ ዝካየድ ዝነበረ መሪር ኲናት፡ ተጋዳላይ፡ ካብ ሽዱሽተ ዘይልዕል ሄሞግሎቢን ሒዙ እዩ ዝዋጋእ ነይሩ። ከምቲ ንቡር 12 ክሳብ 13 ክኸውን ዝግባኦ፡ ብሰንኪ ሕጽረት መኣዛ ዘለዎ መግብን ካብ መጠን ንላዕሊ ብዝሰዓበ ሃልክን ዝተኸስተ ምዃኑ ብሓካይም ተረጋጊጹ። ነዚ ጸገም’ዚ ዘመሓይሹ ስጉምታት’ውን ተወሲዶም። #Eritrea

ጨ/መጽናዕትን ምርምርን
ቤ/ጽ ሓ/ጠቕላሊ ስታፍ

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ጦብላሕታዊ ንባብ ኣብ መጻሕፍቲ ታሪኽ ኤርትራ
ሰረበ እስቲፋኖስ
(4ይ ክፋል)

ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ’ዚ፡ መጽሓፍ፡ An African People’s Quest for Freedom and Just­tice: A Political History of Eri­itrea 1941-1962፣ ብዛዕባ ሃገራውነት ዘልዓለቶ ኣገደስቲ ሕቶታት ኣልዒልና ነይርና። ብርግጽ ድማ፡ ኣምር ሃገራውነት በዚ ዘመናዊ መረዳእታ፡ ክልተ ሚእቲ ወይ ልዕሊኡ ዝኸይድ ዕምሪ ጥራሕ ስለዘለዎ፡ ንስነ ፍልጠታዊ መግለጺ ይኹን ሚዛናዊ መረዳእታ ምቹእ ከይኮነ እዩ ጸኒሑ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ምንጭታት ብምጥቃስ፡ ኣምር ሃገራውነት፡ ንገለኦም ባህልታት ብምምጣጥ፡ ብምፍጣር ወይ ድማ ብምህሳስ ጽውጽዋይ ስለ ዝፈጥር ዝያዳ እናተጠናነገ ከም ዝኸይድ ይገብሮ። ጸሓፊ ታሪኽ ኣለምስገድ ተስፋይ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ወይ’ውን ምናልባት ኣብ መላእ ኣፍሪቃ፡ ከም ሃጸያዊት ኢትዮጵያ ገይራ ንሕሉፍ ታሪኻ ብምምዝማዝ፡ ነቲ ህሉው ��ምዒት ሃገራውነት ኣብ ምድራዕ፡ ዝያዳ ዝተዓወተት ሃገር ከምዘየላ ይገልጽ። ንዘመናዊ ህላውነታ፡ ክሳዕ ጥንታዊ ንግስነት ኣኽሱም ብምዝርጋሕ፡ ጽውጽዋይ ን3000 ዓመታት ዝኸደ ዘየቋርጽ ታሪኽ ኣብ ምፍጣር ከም ዝተዓወተትን ነዚ ጽውጽዋይ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብመግዛእቲ ዘመሓደረቶም ህዝብታት ከይተረፈ ከም ዘስገደደትን ድማ የብርህ። የግዳስ ዘመናዊት ኢትዮጵያ ኣብ መወዳእታ 1800ታት ብሃጸይ ምነሊክ፡ ኣብ እዋን ምምቕቓል ኣፍሪቃ ክዉንቲ ከም ዝኾነት የስምረሉ። እቲ ሓቂ ከምዚ ኮይኑ ከብቅዕ ግን፡ “ነገረ ጽውጽዋይ ጥንታዊ ሃገርነት ኢትዮጵያ፡ ብደረጃ ሃገር፡ ዞባን ዓለምን ኣብ ውሽጢ’ተን ቀዳሞት ኣርባዕተ ዕቑዳት መበል 20 ክፍለ ዘመን ��ሳጢ ኮይኑ’ዩ ሓሊፉዎ፡ ” ይብል (ገጽ 3)።

ብሪጣንያ ኣብ 1941 ንኢጣልያ ካብ ግዝኣታታ ምስ ኣለየታ፡ እቲ ኣብ ፈለማ ብዛዕባ መጻኢ ፖለቲካ ኤርትራ ዝነበረ ምጥርጣራት ተወጊዱ፡ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ናጽነት ዝድግፉን ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ ዝደልዩን ኮይኖም እዮም ቆይሞም። ጸሓፊ፡ ነቲ ብወገን ኢትዮጵውያንን ኣንድነታው���ንን፡ ኤርትራ፡ ብታሪኽ፡ ብባህልን ፖለቲካን ዘይትንጸል ኣካል ኢትዮጵያ ነይራ ኢሉ ዝቐርብ ምጕት፡ ብወገን ኤርትራውያን፡ ንቕድመ ኢጣልያዊ መግዛእቲ ዝነበረ ታሪኻዊ ዝምድና ክልተአን ሃገራት ዝነጽግ ወይ ከም ዘይራኸብ ዝርኢ ተጻራሪ ዝኾነ ትረኻ ከም ዝገጠሞ የረድእ። እቲ ጉዳይ ግን ታሪኽ ቅድመ መግዛእቲ ኤርትራ፡ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽብ ነይሩዎዶ ኣይነበሮን ዝብል ከም ዘይኮነ፡ እኳ ደኣ ኣብ መንጎ ክልተኦም ህዝብታት ካብ መፋርቕ 18 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ዝተፈላለየ ደረጃን ብዝሕን ዝነበሮ ርክብ (ብቐረባን ብብዝሕን ምስ ከበሳታት ኤርትራ፡ ብማእከላይ ዓቐን ምስ ከባቢታት ቦጎስ-ሓባብ፡ ከምኡ ድማ - እንትርፎ ብዝምታን ብወራርን - ዳር��� ባዶ ርክብ ምስ ምዕራባዊ መታሕት ኤርትራ) ከም ዝነበረ የነጽር። ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ግን ካብ 1557 ጀሚሩ ፈለማ ኣብ ትሕቲ ኢምበራጦርያ ዖጥማን (ቱርኪ)፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ትሕቲ ግብጻውያን ከም ዝነበረ ይገልጽ። ብመሰረት እዚ ክዉንነት’ዚ፡ እቲ ቀንዲ ምስ ምቕልቃል ኤርትራዊ ሃገራውነት ክተሓሓዝ ዘሎዎ ሕቶ’ምበኣር፡ እቶም ኢጣልያ ከም ሓደ ህዝቢ ኣብ ሓደ መግዛእታዊ ግዝኣት ዝጠመረቶም ህዝብታት፡ ነቶም ዝተጠቕሱ ዓይነታት ርክብ ብኸመይ ይጥምቱዎም ዝብል ምዃኑ የብርህ። እቶም ርክባት ብኸመይ ንህዝብታት ኤርትራ ከም ዝጸለዉዎም፡ ሓደ ሓባራውን ዘይነቓነቕን መንነት ኣብ ምህናጽ ዘብቅዑ ድዮም ወይስ ንኸምዚ ዓይነት ምዕባለ ዝጻረዱ ዝብል ሕቶ ክምለስ ከምዘሎዎ ከኣ የገንዝብ።

ኣስዒቡ፡ ብኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝካየዱ መጽናዕትታት፡ ነዞም ክልተ ህዝብታት ዋጋ ዘኽፈሎም ግጭት ምኽንያት ዝኾኑዎ ቀንደኛታት ታሪኻውያን ፍጻመታትን ተለለይቲ ጉዳያትን እንታይ ምንባሮም ብግቡእ ክርድኡዎም ከም ዘሎዎም የገንዝብ። ነቲ ኣብተን ቀዳሞት መጻሕፍቲ ዝበሎ ትዕዝብቲ ብምድጋም ድማ፡ እቲ “መሬት ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ነይ��” እናበለ ኣብ ኣጸሓሕፋ ታሪኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝምጕት ዓብላልን ሱር ዝሰደደን ትረኻ ኢትዮጵያን እቲ ነቶም ናይ ሕጂ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኸበ ቀንዲ ታሪኻዊ ፍጻመ ዝነጽግ ትረኻ ኤርትራውያንን ግቡእ ፈተሻ ከም ዘድልዮ የዘኻኽር።

ንኵነታት ቅድመ መግዛእቲ ኤርትራ ብዝምልከት ጸሓፊ ታሪኽ ኣለምሰገድ ከምዚ ይብል፥ ካብ መፋርቕ ዓሰርተ ሸሞንተ ክፍለ ዘመን ክሳዕ መወዳእታ ዓሰርተ ትሽዓተ ክፍለ ዘመን፡ መሬት ኤርትራ ብፖለቲካውን ወተሃደራውን ማእከልነት ናይዚ ዞባ ብፍላይ ���ማ ትግራይን ጎንደርን ከምኡ ድማ ቱርክን ግብጽን ዝጽሎ እዩ ነይሩ። ከበሳ ኤርትራ (ሰራየ፡ ኣከለጉዛይ፡ ሓማሴን) ንባዕሉ ብውሽጣዊ ግርጭት ዝሕመስ ዘይጥሙር ኣቃውማ ዝነበሮ እዩ። እቲ መሬት፡ እንትርፎ እቲ ራስ ኣሉላ ካብ 1877-1889 ዝተቖጻጸሮ ከበሳ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ትግራይ ይኹን ኣምሓራ (ደቡብ ካብ መረብ) ፈጺሙ ተማእኪሉ ተመሓዲሩ ኣይፈልጥን። ብመንጽሩ’ኳ ደኣ ኣብ ከም ጸዓዘጋ ዝኣመሰሉ ቦታታት ሓያላት ኣበጋዛት ውግእ፡ ባህግታቶም ክዉን ንምግባር ተላዒሎም ነይሮም እዮም። እቲ ናብ ስግረ መረብ ዝግበር ዝነበረ ግብሪ ከኣ ስሩዕ ኣይነበረን። ስልጣን ናይቶም ኣኽፈልቲ ግብሪ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ብዝወከሉዎም ሰባትን ብወራርን ዝት���በር እዩ ነይሩ። ኣብዚ ዝተጠቕሰ እዋን (ካብ መፋርቕ ዓሰርተ ሸሞንተ ክፍለ ዘመን ክሳዕ መወዳእታ ዓሰርተ ትሽዓተ ክፍለ ዘመን) ህዝብታት ናይ ሎሚ ኤርትራ ካብ ትግራይን ኣምሓራን ብዝመጽኡ ኣበጋዛት ውግእ ከም እኒ ሚካኤል ስሑል፡ ደጃዝማች ውቤ፡ ደጃዝማች ስባጋድስ፡ ደጃዝማች ንጉሰን ራእሲ ኣሉላን ብዝመርሑዎ ተኸታታሊ ወራራት ንሓደ ዘመንን ፈረቓን ግዳያት ውግእ፡ ዓመጽ፡ ባርነት፡ ዝምታ ወዘተ. ኮይኖም እዮም። ብተወሳኺ፡ እቲ ብቱርካውያን፡ ደራቡሽ ሱዳንን ግብጽን ኣብ 1830ታት ዝተገብረ ዘመተ ወራርን ጽልዋኡን ንህዝብታት ምዕራባዊ፡ ሰሜናውን ምብራቓውን ኤርትራ ናብ ተስፋ ምቝራጽ ብምእታው፡ ኣብ መፋርቕ 1860ታት ህዝብታት ከባቢ ከረን ዕቝባ እንግሊዝን ፈረንሳይን ንክሓቱ ደሪኹዎም እዩ። ከምኡ’ውን፡ ኣብ መንጎ 1875ን 1895ን ኣብ መንጎ ሓይልታት ንጉስ ዮሃንስ ራብዓይን ግብጻውያንን፡ ማህዳውያንን ኢጣልያውያን ወረርትን ኣብ መሬት ኤርትራ ሽዱሽተ ዓበይቲ ውግኣት ተኻዪዶም እዮም። ብተወሳኺ ምስ ትግራይን ኣምሓራን ብሓደ ወገን ወይ’ውን ምስ ቱርካውያንን ግብጻውያንን ብካልእ ሸነኽ ወጊኖም ዝተኻየዱ ውሽጣውያን ጎንጽታት፡ ንርግኣት ናይዚ ዞባ ኣብ ምዝራግ ተራኦም ተጻዊቶም እዮም። ንኣብነት ራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሞን፡ ንኸበሳን ገለ ክፋል መታሕትን ኣብ ትሕቲ ምምሕዳሮም ከሕብሩ ዝገበሩዎ ፈተነ፡ ብክሕደት ራእሲ ኣሉላ ፈሺሉ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ናብ ሞት ዘብጽሖም ምንባሩ ጸሓፊ ይጠቅስ።

እቲ ካልእ ዝጠቐሶ ኣገዳሲ ነጥቢ፡ እቲ ኣብ 1888-92 ኣብ ኤርትራ ዘጋጠመ ብርቱዕ ጥሜት እዩ። ጸሓፊ እቲ ፍጻመ ንዓቢ ቍጽሪ እቲ ህዝቢ ከም ዘጽነተን ንስደት ከም ዘቃልዐን ድሕሪ ምግላጽ ምስቲ ���ጣልያ ካብ ምጽዋዕ ተበጊሳ ንኸበሳን መታሕትን ዝተቖጻጸረትሉ እዋን የተሓሕዞ’ሞ፡ ኢጣልያ ዝተቖጻጸረቶ ቦታ ብብዙሕ ሸነኹ ጥራሑ ዝተረፈ ገጠራትን ንገዛእ ነብሱ ክከላኸል ተበግሶ ዘይነበሮ ብድኽነት ዝተጠቕዐ ህዝብን ምንባሩ የስምረሉ። ጸሓፊ ነዞም ታሪኻውያን ጭብጥታት ብምልዓል ድሕረ ባይታ ታሪኽ ኤርትራ እንታይ ከም ዝመስል ኣብ ልዕሊ ምርኣዩ፡ ነቲ ጥንታዊ ኢትዮጵያዊነት ኤርትራ ከረጋግጽ ዝጽዕር ኢትዮጵያዊ ትረኻ መሰረት ከም ዘይብሉ ኣጕሊሑዎ ኣሎ።

ኣብቲ ንኢጣልያዊ መግዛእቲ ዝምልከት ክፋል ድማ፡ ኣገደስቲ ነጥብታት ኣልዒሉ ንረኽቦ። ኢጣልያውያን ንኸበሳ ኤርትራ ገጾም ደዪቦም ንመላእ ኤርትራ ክቆጻጸሩ ከለዉ፡ ብዘይካ ካብ ራእሲ ኣሉላ ካልእ ዝጥቀስ ተቓውሞ ከም ዘይገጠሞም፡ እቶም ዝተፈላለዩ ቋንቋታትን እምነታትን ዝነበሩዎም ህዝብታት መጻኢት ኤርትራ፡ ንህይወቶምን ንብረቶምን ንምድሓን ጽላል ሓደ ባዕዳዊ ሓይሊ ደልዮም ከም ዝወሓዙ፡ እቲ ዋሕስ ኢጣልያ ደልዩ ዝተራእየ ዋሕዚ’ቲ ድማ ካብቶም ካብ መረብ ንሰሜን ገጾም ዝነበሩ ግዳያት ጥሜትን ውግእን ዝኾኑ ህዝብታት መጻኢት ኤርትራ’ምበር፡ ካብቶም ካብ መረብ ንደቡብ ዝነበሩ ህዝብታት ትግራይን ኣምሓራን ከም ዘይነበረ የነጽር። እዚ ግሩም ዝኾነ ኵርናዕ ጠመተ’ዚ፡ እቶም ሰሜንን ደቡብን መረብ ዝ���በሩ ህዝብታት፡ በበይኑ ዝዓለመሞምን በበይኑ ዝሕልሞምን ጕጅለ ሕብረተሰባት ከም ዝነበሩ ኵልዕ ኣቢሉ ዘርኢ መነጽር እዩ። ብተወሳኺ፡ ጸሓፊ ምንጪ ብምጥቃስ፡ እቲ ንጉስ ምኒሊክ ምስ ኢጣልያ ዝገበሩዎ ኣንጻር ንጉስ ዮሃንስ ዝዓለመ ስምምዕ’ውን ብግደኡ፡ ኢጣልያ ብቐሊሉ ንኤርትራ ክትቆጻጸር ዘኽኣለ ፍጻመ ከም ዝነበረ የስምረሉ።

ብዛዕባ ፖሊሲ ኢጣልያ ኣብ ምሕደራ መሬት ክዛረብ ከሎ ጸሓፊ ታሪኽ ኣለምሰገድ፡ ኢጣልያ ዝወሰደቶ ስጕምቲ ምህጋር መሬት ደቀባት፡ ብዅሉ ሸነኻት ኤርትራ ተቓውሞ ከም ዝገጠሞን እዚ ድማ ነቲ ኣብ ዳሕረዋይ እዋን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተራእየ ተቓውሞ ኣንጻር መግዛእቲ ሓባሪ ምልክት ከም ዝነበረን የነጽር። ብድሕሪ’ዚ፡ እቲ ኢጣልያ፡ ኣብ ሊብያ፡ ሶማልያን ኢትዮጵያን ንኽዋግኡላ ብማለት ኤርትራውያን ዓሳክር ንምምልማልን ንምኽታብን ዝወሰደቶ ስጕምቲ፡ ሕላገት መግዛእቲ ኢጣልያ ኣብ ኤርትራ ምንባሩ የረድእ። ኢጣልያ፡ ነቶም ኤርትራውያን ዓሳክር፡ ኣብቲ ሕፍረት ዝተጐልበበትሉ ውግእ ዓድዋ 1896 ከም ዘሳተፈቶምን እቲ ውግእ ብዓወት ሰራዊት ሃጸይ ምነሊክ ከም ዝተዛዘመን ይገልጽ’ሞ፡ ሃጸይ ምነሊክ፡ ነቶም ዝተማረኹ ኢጣልያውያን ከም መዋገዪ ትሕጃ ክሕዙዎም ከለዉ፡ ነቶም ኤርትራውያን ዓሳክር ኢጣልያ ግን የማናይ ኢዶምን ጸጋማይ እግሮምን ከም ዝቖረጹዎም ይትርኽ።

ኣብ��� ጒዳይ’ዚ፡ ሓደ ክርሳዕ ዘይብሉ ነጥቢ ከልዕል። መብዛሕትኦም ጸሓፍቲ ታሪኽ ኢትዮጵያውያን፡ ነዚ ጨካን ተግባር ሃጸይ ምነሊክ፡ ሓደው ካብቲ ሓድሽ ኢትዮጵያዊ ወለዶ ክሓብኡዎ ብምድላይ፡ ሓደው ታሪኽ ኢትዮጵያ፡ ታሪኽ ግፍዒ’ውን ከም ዝኾነ ክምስክሩ ካብ ዘይምድላይ፡ ኣብ ጽሑፋቶም ይጐስዩዎ’ዮም። ክንዲ ዝኾነ፡ ኤርትራውያን ጸሓፍቲ ታሪኽ ነዚ ታሪኻዊ ክስተት’ዚ፡ ኣብ ጽሑፋቶም ክዝንግዑዎ የብሎምን። ነዚ ካብ ዝኽሪ ታሪኽ ክሃስስ ዝድለ ክስተት’ዚ፡ ከም ህቡብ ጸሓፊ ታሪኽ ተክለጻድቅ መኩሪያ (የኢትዮጵያ ታሪክ - ከዐፄ ቴዎድሮስ እስከ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ - 1961 ግእዝ) ከምኡ’ውን ጳውሎስ ኞኞ (አጤ ምነሊክ - 1984 ግእዝ) ዝኣመሰሉ ውሑ���ት ኢትዮጵያውያን ሰኒዶሞ ይርከቡ’ዮም። ተክለጻድቅ መኩሪያ (የኢትዮጵያ ታሪክ - ከዐፄ ቴዎድሮስ እስከ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ - 1961 ግእዝ) ነቲ ታሪኻዊ ፍጻመ ስእላዊ ብዝመስል መልክዕ ምስክርነቶም ሂቦሙሉ ንረኽቦም፥

“. . . ብቕጽበት ብዛዕባ’ቶም ምሩኻት ፍርዲ ተጀመረ። ቀጺሉ፡ ነቶም ኣብ ዘበኖም ዝተማረኹ ኢጣልያውያንን ኣዕራብን ይቕረ ኢሎም መግብን መስተን ድሕሪ ምእዛዝ፡ ነቶም ነደኦም ኢትዮጵያ ዝወግኡ ወተሃደራት ኤርትራ ግን ብመሰረት እቲ ሕጊ፡ ባርኾት ጳጳስ ኣቡነ ማቴዎስ ከይተረፈ ረኺቦም፡ ኣእጋሮምን ኣእዳዎምን እናቖረጹ ቀጽዑዎም፡” (ገጽ 97-98)። ከም ጆንስን ሞንሮን (A History of Ethiopia - 1965)፡ ክሪስ ፕራውቲን(Empress Taytu and Menilek II - 1986) ካልኦት ወጻእተኛታት ጸሓፍትን’ውን ነቲ ሃጸይ ምነሊክ ዝገበሩዎ ግፍዒ ኣብ መመጻሕፍቶም ሰኒዶሞ ኣለዉ። እቲ ዘገርም ነገር፡ ሃጸይ ምነሊክ ስለ ምንታይ ኣብ ልዕሊ’ዞም ግዳያት ግፍዒ ፈጺሞም ንዝብል ሕቶ ከም ተክለጻድቅ ዝኣመሰሉ ገለ ጸሓፍቲ ታሪኽ፡ ሃገራዊ ክሕደት ስለ ዝፈጸሙ ዝብል ምኽኒት ብምፍጣር ንተግባር ምነሊክ ምኽኑይ ክገብሩዎ ምፍታኖም’ዩ። ክሪስ ፕራውቲ (ከማሁ) እቶም ኤርትራውያን፡ ዜጋታት ናይታ ኢጣልያዊት ግዝኣት [ኤርትራ] ደኣ’ምበር ወተ���ደራት ኢትዮጵያ ስለ ዘይነበሩ፡ ምስ ክሕደት ዘተኣሳስር ከም ዘይነበሮ’ያ ትገልጽ። ንሱ ድማ’ዩ ነይሩ እቲ ሓቂ። #Eritrea

ይቕጽል

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Independence Anniversary Celebration in Geneva

The 35th Independence Day anniversary was celebrated at the premises of the Human Rights Commission in Geneva on 27 May under the theme “Our Resilience: Our Guarantee.”

The celebratory event, which featured cultural entertainment, was attended by ambassadors, heads and representatives of international organizations, as well as members of national organizations.

Mr. Habtom Zeray, Charge d’Affaires at the Eritrean Embassy in Switzerland and Eritrea’s Permanent Representative to the UN in Geneva and other international organizations, said that the Eritrean people realized their independence through a long and arduous struggle after being denied their right to self-determination and independence. He also said that the journey the Eritrean people have started to ensure economic freedom and social justice is registering encouraging results.

Mr. Habtom reiterated that the investment made over the past years of independence in water and soil conservation, education, health, and other sectors has created a substantial foundation for realizing the intended future goals.
At the event, an exhibition was displayed reflecting the unity in diversity of the Eritrean people, #Eritrea’s natural resources, as well as its diplomatic activities.

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Progress of National Animal and Plant Health Laboratory

The National Animal and Plant Health Laboratory (NAPHL) of the Ministry of Agriculture has registered remarkable achievements over the past 35 years of independence in laboratory diagnosis, animal vaccine production, and the strengthening of laboratory infrastructure. The report was made by the Public Relations Division of the Ministry of Agriculture.

According to the report, before independence, the National Laboratory operated with very limited sections, focusing only on diagnosing a few animal diseases. At that time, the report indicated, no more than 600 samples were analyzed annually. Currently, however, the laboratory diagnoses up to 16,000 samples per year, while its operational capacity has reached more than 12,000 samples per month.

The report further stated that the laboratory’s main responsibilities currently include the diagnosis of animal diseases, the diagnosis of plant diseases and pests, animal feed and food safety and quality testing, the production of animal vaccines, and the establishment and strengthening of regional animal and plant health laboratories.

Since 2023, the National Animal and Plant Health Laboratory has produced more than 3 million doses of vaccines, including Newcastle disease vaccine, Infectious Bursal Disease (Gumboro) vaccine, and Peste des Petits Ruminants (PPR) vaccine. In addition, relying on its internal capacity and following the required procedures and standards, the laboratory has succeeded in producing vaccine seeds for Gumboro and Infectious Bronchitis vaccines and conducts quality control testing for some imported vaccines. It is also currently preparing vaccine seed for Infectious Laryngotracheitis, and continuous trials are underway to produce other priority vaccines.

At present, the National Animal and Plant Health Laboratory employs a total workforce of 183 staff members, of whom 58 percent are women, and possesses relatively adequate infrastructural facilities.
The National Animal and Plant Health Laboratory of the Ministry of Agriculture was established in 1903 during the Italian colonial period and is recognized as one of the oldest laboratories in Africa. Until 1973, the laboratory provided relatively effective laboratory services. However, from 1974 until Eritrea’s independence, much of its infrastructure and equipment was destroyed, and the laboratory operated with very limited capacity and services. #Eritrea

[Ghideon Musa @GhideonMusa]

Inspecting premium Eritrean coffee beans at Asmara Market. From the highlands to your cup — quality and tradition you can see and feel.

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

Visiting UNESCO delegation composed of Acting Assistant Director-General, Mr. Mohamed El Faranawy, and Regional Director for East Africa, Ms. Louise Haxthausen, held a series of meetings in Asmara today with Foreign Minister Osman Saleh; Information Minister Yemane G/Meskel; Education Minister Dr. Halima Mohamed; and, Commissioner for Culture and Sports, Ambassador Zemede Tecle.

Themes and discussions of the various meetings centered on:
- expanding the scope of cooperation on documentation and listing of Eritrea's rich historical and intangible heritage endowments;
- prospects for cooperation in capacity building in education; and;
- exchange of best practices on digitalization and application of Artificial Intelligence in the sectors of information and education.

[Eri Unbreakable 🇪🇷291 @678_389]

Celebration of Eritrean Heritage at San Francisco City Hall 🇪🇷🇪🇷✨️💎
#EritreanshinesAt35
#NAKFA
#ASMARA
Glory to our martyrs!!
Our Resilience is Our Guarantee!
Awet N’Hafash!! 🇪🇷✊️ 💫

https://t.co/Jnq9G6mzTQ

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

Keynote Address by President Isaias Afwerki on the Occasion of 35th Independence Anniversary
Asmara, 24 May 2026

*"...The establishment of a new global order founded upon fairness and justice must be regarded as one of humanity’s foremost missions and should not be relegated to the side-lines".

*"...Last year, I addressed issues in what we call our neighbourhood; specifically, the Nile Basin, the Horn of Africa, the Red Sea, and the Gulf, with particular reference to Ethiopia and the Sudan. Because the global vulnerability of the region has worsened, following the crisis surrounding the Strait of Hormuz, the importance of collective security mechanism based on an agreement and cooperation among the States in the neighbourhood – rather than the normalized interventionist policies of self-proclaimed regional powers and external actors – that we have been advocating for long has, once again, become abundantly clear.  It is high-time that serious efforts are exerted towards this end".

*"...As it will be recalled, I had elaborated, during last year’s Independence Day celebrations, on our development programmes and priorities across various sectors. While the concept itself is not new, the short-term objective remains improving our people’s livelihood, with priority to marginalized and underserved regions.  The broader and long-term development programme consists of extricating the country from subsistence economy.  It encompasses strengthening productivity, ensuring sustainable growth in production, laying the foundations for advanced processing and value-added industrial manufacturing, and service sectors. Beyond the economic dimension, these priorities also extend to encompass the diplomatic and informational domains".

*"...Road and transportation projects will be expanded according to plan. Extensive housing programmes will also proceed in parallel.  Implementation of projects aimed at expanding electricity and water services will start within this year in spite of potential delays in supply chains.  In the sphere of social services, particular emphasis will be placed on education, beginning from the pre-school level with broad popular participation. Likewise, the expansion of quality healthcare services will be pursued vigorously".

*"...Kudos to the dedicated, hardworking, courageous, patient, and steadfast people of Eritrea, along with the ever-present Defense Forces; the kernel, strong shield, and cornerstone of our development programs.   Even if obstacles are encountered, there is no cause for apprehension. Rest assured!"

https://t.co/8Bzy0sNhJ9

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

#EidMubarak - Eid Al Adha celebrations held at Bahti Meskerem this morning in the presence of senior Government and PFDJ officials, Members of the Diplomatic Corps and the faithful.

Prayers and blessings presided by Eritrea's Mufti, Sheikh Salem Ibrahim Al-Mukhtar.

In the religious sermon that he delivered, Sheikh Salem paid homage to Eritrea's Martyrs and underlined that those who cherish peace are those who know full well, and have suffered, the agonies and devastation inculcated by war. The Mufti also conveyed his congratulations to the Eritrean people and its Defense Forces.

[FikreJesus, PhD @FikreJesus]

🇪🇷

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Messages of Congratulations

The Chairman of the Presidential Leadership Council of Yemen, Dr. Rashad Mohammed al-Alimi, President Shavkat Mirziyoyev of Uzbekistan, and President Daniel Ortega Saavedra of the Republic of Nicaragua have sent messages of congratulations to the people and Government of Eritrea on the occasion of the 35th Independence Day anniversary.

In their messages, sent on behalf of their respective countries and themselves, the leaders conveyed their best wishes for good health to President Isaias Afwerki, as well as peace and prosperity to the Eritrean people. They also expressed their countries’ readiness to enhance mutual relations with Eritrea.

President Daniel Ortega said that this day holds profound historical significance for the courage, resilience, and steadfast determination of the Eritrean people. He also reiterated his country’s willingness to continue strengthening the historical bonds of solidarity, friendship, cooperation, and mutual respect that unite the two peoples and Governments.

[Fil ውላድ ሻዕብያ ወሕስነት ሃገረይ ብቅልጽመይ @Enterta95304820]

My country, the land of heroes, I cannot be satisfied with my joy❤️🇪🇷🇪🇷

[[email protected] @araya_finan]

🇪🇷🇪🇷🇪🇷

[Ghideon Musa @GhideonMusa]

Big Congratulations Mr. Ambassador !

[Checkmate @oldtrafford1879]

Do you know Eritrea has two native animals who “came back” from extinction.
1/ The Eritrean Gazelle (Eudorcastilonura) or Heuglin’s Gazelle: This rare gazelle was listed as extinct until a conservationist came across a small herd of them 90 years later. Biologists confirmed they were Eritrean gazelles. The Eritrean government has set aside land to conserve these rare, beautiful gazelles.

2/ Eritrea side-neck turtle (Pelomedusa gehafie): Like the Eritrean gazelle, this turtle was declared extinct. Scientists had not seen one for almost 100 years. In 2016, conservationists discovered a small population of the turtles.
Nd Yet some says Eritrea is not safe 😂

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ሪፖርታዥ
ጽንብል በዓል ናጽነት ኣብ ኮማዊ ዳሳት ን/ዞ ኣኽርያ
ሸዊት ተኽለ
ስእሊ- ኣብርሃም በየነ

ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም’ቲ ዓመት መጸ ጽምብል ናጽነቱ ንምድማቕ ዘካይዶ ምሽብሻባት፡ ሎሚ ዓመት’ውን መበል 35 ዓመት ናጽነቱ ንምጽንባል በብከባቢኡን ምምሕዳሩን ተወዲቡ ህዝባዊ ዳሳት ተኺሉ፡ ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ እዩ ነዛ ርእሲ ኩለን በዓላትና ዝኾነት ዕለት ክጽምብላ ቀንዩ።

“ጽንዓትና ዋሕስና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ክጽንበል ዝቐነየን ዘሎን መዓልቲ ናጽነትና፡ ኤርትራ፡ ኣ��� ትስፉው መድረኽ ልምዓትን ምዕባለን ኣብ ዘለወትሉ እዋን ይበዓል ብምህላዉ ፍሉይ ይገብሮ።

እዛ ዕለት’ዚኣ፡ ሕድሪ ናይ’ቶም ብደሞምን ረሃጾምን ናጽነት ዘምጽኡ ጀጋኑና ኣጽኒዕና ንዝበለጸ ራህዋን ብልጽግናን እጅገና ሰብሲብና ክንሰርሕ ቃል እንኣትወላ ዕለት እያ። እዚ ናጽነቱ ብደሙን ድምጹን ዘረጋገጸ ህዝቢ ድማ፡ ከም ሓደ ስድራ ኮይኑ ሃገራዊ ውራያቱ ንኸጸብቕ ክዕጠቕ እንክትርኢ፡ እንቋዕ ኤርትራዊ ኮንኩ ዘብል እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ፡ ትርጉም ናጽነት ብዝግባእ ዝርዳእን ሕልፊ ካልኦት ድማ ንናጽነቱ ዘስተማቕራን ህዝቢ እዩ። ምኽንያቱ፡ ውሑዳት መዳርግቲ ጥራሕ ዘለውዎ ሰውራ ኣበጊሱ ብቕልጽሙ መሰል ርእሰ ውሳነኡ ስለ ዘረጋገጸ።

ሃገራውያን በዓላትና ንሓድነትናን ጥምረትናን ዝዅልዑን፡ ባህልናን ክብርታትናን ድማ ናብ መንእሰያትን ህጻናትን ዘሰጋግሩን ኣጋጣሚታት ከም ምዃኖም መጠን፡ ብልዑል ሃገራዊ ወኒ እዮም ዝኽበሩ። ኣብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሃገራዊ በዓላትና ድማ፡ ህዝቢ ብሃይማኖት፡ ብሄርን ቋንቋን ከይተፈላለየ ኣብ ሓደ ቅርዓት ክዓስል ምርኣይ፡ ኣ��� ካልኦት ህዝቢታት ዘየጋጥም ይበል ��ብል ሃገራዊ ባህሊ እዩ።

እምበኣርከስ፡ ንጥፈታት ጽምብል ኮማዊ ዳሳት ንምዕዛብ፡ ብ23 ግንቦት ኣብ ን/ ዞባ ኣኽርያ ተዛዊርና ነይርና። ነበርቲ ን/ዞባ ኣኽርያ ምስ ዘለዎም ብዝሒ ተዛሚዱ፡ ናይ ሎሚ ዓመት በዓል ናጽነት በብምምሕዳር ከባቢኦም 5 ህዝባውያን ዳሳት ብምትካል እዮም ጸንቢሎሞ። ናብ ሓንቲ ካብ ምምሕዳር ከባቢ ን/ ዞባ ኣኽርያ ዝኾነት ምህራም ጭራ ተንቀሳቒስና፡ ምስ ተሳተፍቲ ናይቲ ጽንብል ዘካየድናዮ ዕላል ከኣ ናባኹም ነብሎ፡ ሰናይ ንባብ፦

ነበርቲ ምህራም ጭራ፡ ኣብ’ቲ ሃገርገር ዝብል ብዝተፈላለየ ጭርሖታትን ባንዴራን ዝደመቐ ዳሶም፡ ብዝተፈላለየ ባህላዊ መሰናድኦታት ተሰንዮም እዮም ጽንብሎም ኣብ ምክያድ ጸኒሖምና���

ኣካያዲ ስራሕ ኮማዊ ዳስ ናይ’ቲ ምምሕዳር ከባቢ ኣቶ መሓመድኑር መሓመድ ኣብ ዘስመዖ መኽፈቲ ቃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓለፋ ካልኦት ህዝቢታት ምረት መግዛእቲ ዝረኣየ፡ ናጽነት ንምድላይ ነዊሕን ጽንኩርን ጒዕዞ ብጽንዓት ዝሰገረን ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ዝኸፈለን ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ሕጂ’ውን ሃገሩ ሰላማን ርግኣታን ዝያዳ ንምውሓስን ልምዓታዊ ገ��ጋሳ ንምቅልጣፍን ገና ዝውፈ ዘሎ ህዝቢ ከም ዝኾነ ኣረዲኡ።

ፈለማ ዘዕለልናያ፡ ምስ’ቲ ህዝቢ ሽሻይ ናጽነት ክትቋደስን ኣብ ምውህሃድ ናይቲ መደብ ድማ ብንጥፈት ክትሳተፍን ዝጸንሓትና ወ/ሮ ሸምሱ መሓመድ እያ። ንሳ፡ ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ነቲ በዓል ንምድማቕ ከካይድዎ ብዛዕባ ዝቐነዩ ምድላዋት ክትገልጽ እንከላ፡ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ዝኣክል ክሸባሸቡ ከም ዝቐነዩን፡ መግብን መስተን ብምድላው ድማ ጽንብል ናጽነቶም የኽብሩ ከም ዘለዉን ኣብሪሃ። ናይ ሎሚ ዓመት በዓል ናጽነት ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ነዊሕ ዓመታት ተጻብኦታት መኪቱ፡ ሰላሙ ኣብ ዘረጋገጸሉ ዓመት ይጽንበል ብምህላዉ ፍሉይነት ከም ዘለዎ ኣረዲኣ። ከም’ዚ ዝኣመሰለ ህዝባዊ ምትእኽኻባት፡ ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ መሊሱ ከም ዘሐይሎ ዝገለጸት ወ/ሮ ሸምሱ፡ ታሪኽናን ክብርታትናን ተዓቂቦም ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ንኽሰጋገሩ ድማ ዓቢ እጃም ከም ዘለዎ ሓቢራ። “ናጽነት ትንፋስ’ያ” ክትብል ንትርጉም ናጽነት ዘነጸረት ወ/ሮ ሸምሱ መሓመድ፡ “ኣብ ምምጻእ ናጽነት ይኹን ኣብ ምውሓስ ልኡላውነት ህይወት ኣሽሓት ደቂ’ዛ ሃገር ስለ እተኸፍለ፡ መዓልቲ ናጽነትና ሕድሪ ሰማእታትና ኣብ ምዕቃብን ምሕብሓብን መብጽ���ና እነሐድሰላ ዕለት እያ፡” ክትብል ተረድእ። ወ/ሮ ሸምሱ ኣብ መወዳእታ፡ ሕጂ’ውን እንተኾነ ጸላእትና ንኸምበርክኹና ኩሉ ዓይነት ፈተነታት ከካይዱ ከም ዝኽእሉ ብምግላጽ፡ ኣብ ውሽጢን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ ሓድነቱ ኣደልዲሉ መኸተኡ ክቕጽሎ ኣዘኻኺራ።

ኣብ’ቲ ጽንብል ዝተረኽበ ነባሪ ናይቲ ከባቢ ዝኾነ ኣቶ ጀማል ሓምደ ብወገኑ፡ ቅንያት ናጽነት ብፍሱህ መንፈስ ይጽንበል ከም ዘሎ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ህዝቢ ናይቲ ከባቢ ነቲ በዓል ንምድማቕ ብቕንያቱ ንዘርኣዮ ተበግሶን ተወፋይነትን መጒሱ። ቀጺሉ ድማ፡ መዓልቲ ናጽነትና፡ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ክኽበርን መሰላቱ ክሕሎን ዝገበረት መዓልቲ ከም ምዃና መጠን ኣብ ልቢ ነፍሲ ወከፍ ኤር��ራዊ ፍሉይ ቦታ ከም ዘለዋ ገሊጹ። “ናጽነት ኤርትራ፡ ብረዚን መስዋእትን ከቢድ ስንክልናን ዝተረጋገጸት ደኣ’ምበር፡ ብትኳቦ ዝመጸት ኣይኮነትን። ኣሰር ናይቲ ብቓላት ክግለጽ ዘይክእል መስዋእቲ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊት ስድራ ኣሎ፡” ብምባል፡ ኣብ’ዛ ዕለት ዘለዎ ጦብላሕታ ይገልጽ። ድሕሪ ናጽነት’ውን እንተኾነ ንኤርትራ ንምምብርካኽ ኩሉ ዓይነት ተጻብኦታት ከም እተፈተነ ብምምልካት ድማ፡ ህዝቢን መንግስቲን ናይዛ ሃገር ሳላ ጸኒ���ም ዝመከቱ ግና፡ ሎሚ ኣብ ዘተኣማምን ደረጃ ተበጺሑ ከም ዘሎ ሓቢሩ። “ንድነ ጸልማት ቀንጢጦም ኩለን ብሄራትና ኣብ መኣዲ ሰላም ከቢበን ብፍቕርን ስኒትን ንኽነብራ ዘብቅዑ ሰማእታትና ክብሪ ይዅኖም፡” ብምባል ከኣ ርእይቶኡ ይድምድም።

ቀጺልና ዘዘራረብናያ ወ/ሮ ሰናይት ክፍለ እያ። ንሳ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ርሑስ በዓል ናጽነት ክኾነሉ ድሕሪ ምምናይ፡ ኣብ ኮማዊ ዳሳት ዝካየድ ጽምብላት ክንዮ ምዝንጋዕ ዝኸይድ ረዚን መልእኽቲ ከም ዝሓቍፍን፡ ኤርትራ ናጽነታ ንምርካብ ንዝሓለፈቶ ናይ 30 ዓመታት ጽንኩር ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘዘኻኽር ምዃኑን ኣገንዚባ። ፍረኡ ድማ፡ እዚ ሎሚ ነስተማቕሮ ዘለና ብዋጋ ዘይትመን ሰላምን ጸጥታን ምዃኑ ሓቢራ። ብፍላይ፡ ህጻናት ነቲ በዓል ዓመት መጸ ብሃንቀውታ ከም ዝጽበይዎ ዝጠቐሰት ወ/ሮ ሰናይት፡ ብባህሊን ስነ ምግባርን ተኾስኲሶም እንተ ደኣ ዓብዮም፡ ኵርዓት ህዝቦምን ሃገሮምን ከም ዝኾኑ ኣስሚራትሉ። በዚ ድማ፡ ኣብ ውሽጢን ደገን ዝካየድ፡ ናብ ቆልዑን መንእሰያትን ዝቐንዐ ኣብ ምትሕልላፍን ምሕብሓብን ኤርትራዊ ክብርታት ዘተኮረ ጎስጓሳት ዝያዳ ክሕይል ኣተሓሳሲባ።

ብዘይካ’ዚ��� ኣብ’ታ ዕለት ኣብ ን/ዞባ ኣባሻውል - ምምሕዳር ከባቢ ሓድሽ ዓዲ ዝካየድ ዝነበረ ጽንብል ንምክትታል ናብ’ቲ ኮማዊ ዳስ ኣብ ዘምራሕናሉ፡ ኣብ’ቲ ጽንብል ዘለዎም ተምሳጥ ንኽገልጹ ዝተወከስናዮም ቀሺ ጎይትኦም ተስፋይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ሓይሉ ተመርኲሱ ኣንጻር ሓያላን መኪቱ ዘምጸኦ ናጽነት፡ ዓመት ዓመት ነቲ መዓልቲ ዝበቅዕ ዝተፈላለየ መሰናድኦታትን ሽሻይን ብምቕራብ ከም ዝጽንብሎ ኣረዲኦም። “ሰማእታትና፡ ሕፍርቲን ክብርቲን ሃገር እዮም ኣረኪቦምና። ኤርትራ ደሴት ሰላም ኮይና ክትቅጽል ድማ፡ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ሓላፍነት እዩ፡” ክብሉ’ውን ኣዘኻኺሮም። “እዚ ንኣትዎ ዘለና መድረኽ፡ ህንጸት ሃገር ዝካየ��ሉን ልምዓታዊ መደባት ዝሰላሰለሉን እዩ። ንምዕዋቱ ድማ ልዑል ፍናንን ጻዕርን ከድልየና እዩ፡” ዝበሉ ቀሺ ጎይትኦም፡ “ህዝቢ ኤርትራ፡ ብቚጽሪ ውሑድ ክንሱ፡ ንዝገጥሞ ተጻብኦታት በዲሁን መኪቱን ክዕወት ዝኸኣለ፡ ኣብነት ጽንዓትን ሓድነትን ዝኾነ ህዝቢ እዩ። ኣብ ዝትልሞምን ዝሕንጽጾምን መደባት ልምዓት ድማ ገስጋስ እምነ፡ ” ብምባል’ውን፡ ንመላእ ኣብ ውሽጢን ደገን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ኣብ ልምዓትን ምክልኻል ሃገርን ተሰሊፎም ንዝርከቡ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ድማ ብ���ላይ፡ ርሑስ ቅንያት ናጽነት ተመንዮም።

ሓንቲ ካብ’ቶም ኣብ ምድማቕ ናይዚ ዕለት ብወኒ ክትሳተፍ ዝተዓዘብናያ መንእሰይ ዊንታ ምናሴ ድማ፡ ትርጉም መዓልቲ ናጽነት ክትገልጸልና ምስ ተወከስናያ፡ መዓልቲ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ንሓጎስ፡ ንፍቕሪ፡ ንስራሕ፡ ንመኸተ ወትሩ ድሉው ምዃኑ እተረጋግጽ መዓልቲ ከም ዝኾነት ኣረዲኣ። እዛ ካብ ጀጋኑ ኣቦታትናን ኣደታትን ዝተረከብናያ ናጽነት ዓቂብና ናብ መጻኢ ወለዶ ከነረክባ፡ ሕድሪ ዘየድልዮ ግዴታ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ከም ዝኾነ ድማ ኣዘኻኺራ። ኮማዊ ዳሳት ንሓድነትን ጥምረትን ህዝቢ ኤርትራ ዘጉልሕ ስለ ዝኾነ፡ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ምዃኑ’ውን ኣረዲኣ። ከም መቐጸልታ ናይ’ዚ ከኣ፡ ኩሉ ተቐማጣይ ናይዛ ምምሕዳር ብሓደ ልቢ፡ ብሓደ ህርመት፡ ብሓደ ስምዒት፡ ኮታስ ብዘይ ኣፈላላይ ሓቢሩ የብዕላ ብምህላዉ፡ መዓልቲ ናጽነትና ካብ ካልኦት በዓላትና ዝተፈልየት ከም ዝገብራ ወሲኻ ገሊጻ።

ኣብ ቅንያት ናጽነት፡ ኣብ ከተማታት ይዅን ገጠራት፡ ዞባታት ይዅን ምምሕዳራት፡ ትካላት ኮነ መዓስከራት ሃገርና መዓልቲ ናጽነትና ብምዕሩግ ኣገባብ ንምጽንባል ኮማዊ ዳሳት ይትከል እዩ። ካብ መደባት ጽንብል ናጽነት ሓደ ዝኾነ ኮማዊ ዳሳት፡ ህዝቢ በብኸባቢኡ ተጠርኒፉ፡ ብፍቕርን ስኒትን ዓሲሉ፡ እኽለ ማይ ቀሪቡ ክጻወትን ክዘናጋዕን እዩ ዘሕልፎ።

ንሕና ኤርትራውያን፡ ዓመት ዓመት ነቲ ብረዚን መስዋእቲ ዝረኸብናዮ ናጽነትና ብዝተፈላለየ መደባት ክንጽምብሎ ጸኒሕናን ኣለናን። ናይ ሎሚ መበል 35 ዓመት ናጽነትና ድማ፡ ዓሚቚ ትርጒም ብዝሓዘለ ቴማን ልዑል ሃገራዊ ወኒን ክንጽንብሎ ቀኒናን ኣለናን። ናጽነትና፡ ዝያዳ ሓላፍነታውያን ክንከውን ከም ዘለና እዩ ዘዘኻኽረና። ነዛ ህያብ ስዉኣትና ዝኾነት ሃገር ንምምዕባላን ምሕላዋን ዘገድድ ሓላፍነት! ስለ ዝኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ መንእሰያት፡ ንባህሊን ክብርታትን ህዝቢ ብዝብርዝ ዓውለማውነት ከይተጠቓዕና ሕድሪ ሰማእታትና ከነተግብር ይግባእ።

ናጽነት ማለት መቚሕ መግዛእቲ ብምስባር፡ ካብ ፍርሒን ሽቚረራን ናጻ ኮይንካ ምን���ር ማለት እዩ። ደም ኣሽሓት ጀጋኑና ዝፈሰሰላ መዓልቲ ናጽነትና፡ ክብርቲ ዕለት እያ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይዅን እዋን ሓድነቱ ዘይትንከፍ ህዝቢ፡ ኣብ ትሕቲ ጽላል ናጽነት ብፍቕርን ስኒትን ክነብር ዝገበረት ዕለት! በዚ ድማ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ከይበቐቐ፡ ሕድሩ ኣጽኒዑ ዓመት መጸ ብዝበለጸ ኣገባብ ዝጽንብላ።

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ሪፖርታዥ
“መቓልሕና ሰላም፡ መንነትና ሓድነት” ህዝቢ ን/ዞባ ቲራቮሎን ጸ���ራትን
ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ ሃለቃ)
ስእሊ- ክብሮም ጸሃየ

ኣብ ምዕራፍ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝበረኸ ክብሪ ዘለዋ ዓባይ ኣውደ ኣመትና መዓልቲ ናጽነት እያ። ስለዚ ድማ’ዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝገደፈ ገዲፉ ዝሓለፎ ናይ መግዛእቲ ጸልማት እዋናት ስለ ዝዝክር፡ ንጽባቐ ናጽነቱ ኣብ ሓዲድ ሃገራዊ ክብረት ተጸሚዱ ክሸባሸበላ ዝቕኒ። ብልዑል ሓበንን ኩርዓትን፡ ክብረትን መንፈስን ድማ፡ “ኣሰይ’ዛ ዓለም ጸባ’የ፡ እዚኣ መኽሰባ” እናበለ፡ በዓሉ ክጽንብል ዝረአ። ኣብ ቅንያት እዛ ክብርቲ በዓል፡ ህዝቢ በብምምሕዳር ከባቢኡ ብምውዳብን ምትእኽኻብን ዳሳት ናጽነት ብምትካል፡ ከከም ዓቕሙ ብዘለዎ ትሕዝቶ እኽለ-ማይ ብምድላው ሓቢሩ ሽሻይ ትሕዝቶኡ እናተቛደሰ ክዘናጋዕን ክስዕስዕን፡ ክድሰትን ክዘልልን ዝቕኒ። ኣብ’ቲ ኣፍራስ ዘጋልብ ዳሳት ድማ፡ ትማሊ ዝሰገሮም ጽንኩራትን ፈተንትን መድረኻትን ውዕሎታትን እናዘከረ ብደርፊታት፡ ግጥምታት፡ ድራማታት....ኣቢሉ ክብርታቱ ክገልጽ ዝውዕል። ናብቶም ተረከብቲ ሕድርን መጻኢን ዝዀኑ ህጻናትን መንእንሰያትን ድማ፡ ታሪኽ ናጽነትን ሃገርን ከመሓላልፍን ከውርስን ዝረአ።

ንውዕሎ ውራያት ኮማዊ ዳሳት�� ክንዕዘብ ስለ ዝነበረና፡ 22 ግንቦት 2026 መሬት ምስ ቀተረ ኢና ብን/ዞባ ጸጸራት ጀሚርና። ብድሕሪኡ ናብ ን/ዞባ ቲራቮሎ ኣምራሓና። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኮማዊ ዳሳት ምም/ከባቢታት ኣብ ዝበጻሕናሉ፡ ኣብ’ቲ ዳሳት ንኹርዓትናን መኸተናን ዝገልጽ ጭሮሖታትን ስልማትን ተወሪቑ ይረአ። ነፍሲ-ወከፍ ሰብ፡ ንሃገሩን ክብሪ ባንዴራኡን ዝገልጽ ኣልባሳት ተኸዲኑ ክድሰት ይረአ። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ እዛ ዕለት እዚኣ ዝሰርዖ በዓል ���ለ ዘይብሉ፡ ብሓደ ትርግታ ልቢ ኣብ ቅርዓት ደቂ ሓደ-ልቢ ይዓጉግ። ከም ወዮ ጭዋ ባህሉ፡ እተን ውራየን ንምምዕራግ ክስንክታን ክጸምቋን ድቃስ ዘይብለን ዝቐነያ ኣደታት፡ ኣጋይሽ ዝቕበሉን ዘአንግዱን ተዓጣቖን ዓበይቲ ዓድን ነቲ ዳስ ጽንዓትን ሓድነትን ኣማሚቖሞ ይረኣዩ። ዓብይኡ ንእሽቶኡ፡ ሰብኣዩ ሰበይቱ ድማ ብሓደ እናተመገበ ወኻዕ-ካዕ ክብል ይረአ።

ፈለማ ሃገራዊ በዓልና ከመይ ከም ዘሎን እንታይ ዓይነት ትሕዝቶን ምድላዋትን ከም ዝተገብረን ዝተወከስናየን ኣካያዲት ስራሕ ምምሕዳር ከባቢ ዝባን በዱ ወ/ሮ ኣስመረት ጊላይን ኣመሓዳሪት ዝባን በዱ ወ/ሮ ሕርይቲ ኣቢሰሎምን ካብ ን/ ዞባ ጸጸራት እየን። ህዝቢ ብኮሚተታት ተወዳዲቡ ውራዩ ብዝለዓለ መንፈስ ንምንጽብራቕ ከም ዝሰርሐ ድሕሪ ምግላጽ፡ እዚ ተረኺቡ ዘሎ ሰላም ድማ፡ ፍረ ስምረትናን ጽንዓትናን ምዃኑ ጠቒሰን። ንሰን ብምቕጻል፡ “ናጽነት ንዓና ህዝቢ ኤርትራ ህያብ ሰማእታትና ዝዀነት ወርቃዊት ኣቕሓ እያ” ድሕሪ ምባል፡ “ንጽንኩር ኩነትን መሪር ግዜን ሰጊርና ብሉጻት ጀጋኑ ከፊልና ዘምጻእናያ ስለ ዝዀነት ድማ፡ ከም ህዝቢ ብፍሉይ ነብዕላን ኰርዒና ንኸ���ድን ኣለና። ነዛ በዓል ንምድማቕ ኣሎ ዝበሃል ምድላዋት ብምግባር ከኣ ሽሻይና ኣዳሊና፡ ኣብዚ ሃገርገር ዝብል ኮማዊ ዳስና ዓቢና ንእሽቶና ብሓደ ተሓቛቝፍና ነብዕላ ኣለና። ንመላእ ህዝቢን ሰራዊትን ኤርትራ ከኣ ዮሃና ንብል። ብዓቢኡ ከኣ፡ ንተባዕ መሪሕነትና ርሑስ ቅንያት ናጽነት” ክብላ ገሊጸን።

ቀጺልና ናብ እንዳ ሸዊት፡ መካነ ሰላም፡ እንዳ ጀርመን ዝተዳለወ ምዕሩግ ኮማዊ ዳሳት ብምስንጣቕ፡ ናብቲ ኣብ 4 ኮማዊ ዳሳት ዝተሰርሐ መዓስከር ደንደን ን/ዞባ ቲራቮሎ ኢና ኣቕኒዕና። ህዝብን ሰራዊትን ሓቢሩ ገሊኡ ኣብ ዲቕ ዝበለ ጓይላ ክስዕስዕ፡ ገሊኡ ኣብ ምቍዳስ ሽሻይ ናጽነት እንከሎ ኢና ጎፍ ኢልናዮ። ኣብ’ቲ “ናጽነትና ክብረትና፡ ውሁድ ቅኒት ንሃገራዊ ክብረት፡ ንዕማም ዳግመ ህንጻ፡ ከም ጉዕዞ ሓርነት ብትብዓት ክንዛዝሞ ኢና፡ ጸሓይና መሊኣ በሪቓ....” ዝብል መሪሕ ቴማታት ተሰቒልዎ ዝጸንሓና ዕሙር ዳስን ምዉቕ ሃዋህው ናጽነትን ኣውጺእና፡ በዓል ናጽነት ኣብ መዓስከር ደንደን ከመይ ከም ዘሕልፍዎን ከምኡ’ውን ብዛዕባ ትርጕምን ርዝነትን ናጽነት ክገልጹልና ዘዘራረብናዮም ተጋዳላይ ገ/ሄር ታደሰ፡ ተጋዳሊት ዓሻ ፈረጅ ከምኡ’ውን፡ ተጋዳሊት ክብርቲ ፍስሃየ እዮም። ንሳቶም፡ ኣብ’ቲ መዓስከር በዓል ናጽነት፡ ምስ ደቆምን መቓልስቶምን ሓቢሮም ከምዘብዕልዎ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ብፍላይ ኣብ መዓስከር ደንደን ዝርከብ ህዝቢ ንምረት ኲናት ኣጥዕዩ ዝፈልጥን ዝረኣየን ስለ ዝዀነ፡ በዓል ናጽነቱ ምስ ሓፋሹ ብፍሉይ ከም ዘስተማቕሮ ሓቢሮም። ብምቕጻል፡ ብዛዕባ ትርጕም ናጽነት እንተ ደኣ ኰይኑ ከኣ፡ ናጽነት ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተወልደላ መዓልቲ ብምዃና፡ ካብ ካልኦት ሃገራውያን በዓላትና ዕዙዝነትን ሓለፋን ከም ዘለዋ ገሊጾም። ብሰሪ ግዳማዊ ተጻብኦታትን ሽርሒታትን ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ክስጉሞ ዝሓሰበ ገስጋስ ምዕባለ ከም ዘይከደ ዝገለጹ እቶም ሓርበኛታት፡ ህዝቢ ማሕበረ ኮም መዓስከር ደንደን ንናጽነቱን ክብርታቱን ኣብ ምሕላውን ኣብ ምዕቃብን በቲ ሓደ፡ በቲ ካልእ ድማ ኣብ ምስግጋር ታሪኻዊ ውርሻ ደቁ ከም ዝርከብ ጠቒሶም።

ኣብ ዊልቸር ተሰቒሉ ክስዕስዕ እንከሎ፡ ካብ ማእከል ጓይላ ኣውጺእና ዘዘራረብናዮ ተጋዳላይ ቢንያም ዓንቀጸብርሃን እዩ። ንሱ ኣብ ምምጻእ ናጽነት ኣብ ዛዛሚ ኲናት ግንባር ደቀምሓረ ዕለተ 23 ግንቦት 1991 ድሮ ናጽነት ኤርትራ ዝሰንከለ ተጋዳላይ እዩ። ንምትሕቑቛፍ ኮማዊ ዳሳት መዓስከር ደንደን እንታይ ከም ዝመስል ምስ ተወከስናዮ፡ ህዝቢ መዓስከር ደንደን እቲ ናይ ቃልሲ ህይወትን ተመኵሮን ዝፈጠሮ ግዲ ሓጊዝዎ ስድራቤታዊ ህይወት ከም ዘሕልፍ ብምግላጽ፡ ንሳቶም ከም ስንኩላን ኲናት፡ ብውህደት ምስ ህዝቦም ኣብ መኣዲ ፍቕሪ ክውዕሉ እንከለዉ፡ ንስለ ናጽነት ዝሓለፉ ሰማእታትናን ዝሰንከሉ ብጾቶምን ከም እተዘኻኽሮም ሓቢሩ። ሎሚ ኣብ ዝበረኸ ደረጃ ኰይኖም ከብዕሉዋ እንከለዉ፡ ሕቡናት ምዃኖም ደምዲሙ። ኣብ መዓስከር ደንደን ኣብ ማእከል’ቲ ሰፊሕ ዳስ “ሃገረይ” እትብል ግጥሚ ከተቕርብ ዝረኸብናያ መንእሰይ ናርዶስ ሰመረ ካብ ተወርዋሪ እዚ ክ/ሰ 59 እያ። ንስኺ ሓንቲ ካብቶም ኣብ ሓለዋ ሃገር ዘለዉ መንእሰያት ከም ዘለኺ መጠን፡ ናጽነት ንዓና ንመንእሰያት እንታይ ሓላፍነት እያ ተሰክመና ዝብል ሕቶ ምስ ኣቕረብናላ፡ “ንሕና ከም መንእሰያት ነዛ ኣያታትና ህይወቶም ከፊሎም ዘረከቡና ዓዲ ከም ብሌን ዓይንና ክንሕልዋ ግዴታና እዩ። ሃገርና ንምምዕባል ብእንውንኖ ሞያታት ክብሪ ሃገርና ክንዕቅብን ከነጸውዕን ግቡእ እዩ በሃሊት እየ” ድሕሪ ምባል፡ ስኒትን ሓድነትን ሃገር፡ ቅያ ጀጋኑና ኣብ ምዕቃብ ተራን ሓላፍነትን ናይ መንእሰያት እዩ” ክትብል’ያ መሊሳ።

ወ/ሮ ኤደን ኣስፍሃን ኣቶ ዮሱፍ ዑስማንን ካብ ምምሕዳር ከባቢ ካምቦፖሎ ን/ዞባ ቲራቮሎ ብወገኖም፡ ናጽነት ብዝለዓለ መንፈስን መዓርግን የብዕልዎ ከም ዘለዉ ድሕሪ ምሕባር፡ “ጸላእቲ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ብኣውራጃን ሃይማኖትን ከፋፊሎም ክፈላልይዎን ከተፋንንዎን ፈቲኖም እዮም። ��ንተዀነ ክዕወቱሉ ኣይከኣሉን። እቲ ምስጢር እንታይ ምዃኑ ከኣ፡ ኣብዚ ዳስ በሪሁልኩም ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጥንቲ ብዕላማን መትከልን፡ ስምረትን ውህደትን ዝልለ ሓቦኛ ህዝቢ ስለ ዝዀነ፡ ሕልሞም በርዒኑ ተሪፉ እዩ” ክብሉ እዮም ገሊጾም።

ሎሚ 24 ግንቦት ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ እታ ዝዓዘዘት እያ። ብፍሉይ ክብርን መዓርግን እናተጸንበለት ድማ፡ ትሓልፍ ኣላ። እቲ ዘይሓልፍ ዝመስል ዝነበረ ሻሕካርን ደንዳኒን መዋእልን ዘመነ ስቓይን መከራን ንሓዋሩ ዘኽተመላ ግርምቲ ዕለት። እኳ ደኣ ሰላምን ፍስሃን ወሪሱ ህዝብና ሳላ ፍትሓዊ ቃልሱ ኣብ ኮረሻ ክብሪ ተወጢሑ። “ጽንዓትና ዋሕስና” ብዝብል መሪሕ ቴማ ድማ፡ በዓሉ ብድምቀት ይጽ���ብል ኣሎ። ብዝተፈላለዩ ጭርሖታትን ሰንደቕናን ዘጌጸ ኮማዊ ዳሳትና መግለጺ እንታይነትና እዮም። ህዝቢ ኣብ መኣዲ ፍቕሪ ዓሲሉ፡ ን35 ዓመታት ንዝተጐዓዞ ናይ ብርሃን ግዜያት እናዘከረ፡ ንመስተንክር ቅያኡ ብሓበን የብዕላ ኣሎ።

ዝዀነ ብሉጽ ነገር ክትረክብ ዋጋ ክሓትት ግድን እዩ። ክብረቱ ድማ፡ ብመጠን እቲ ዝኸፈልካዮ ዋጋ እዩ ዝልካዕ። ክብርን ዕዘትን ናይ ሓደ ነገር ብመንጽር እቲ ዝኸፈልካዮ እዩ ዝሽነን። እምብዛ ዋላ ክቡር ይኹን ���ደ ዋጋ ዘይከፈልካሉ ነገር እንተ ደኣ ኰይኑ ግን፡ ንዓኻ ዋላ ሓደ ኣይኰነን። ናጽነት ኣብ ህይወት ደቂ-ሰብ ሓደ ካብቶም ክቡራት ነገራት እዩ። ስለ ዝዀነ’ዩ ንምዕቃቡ’ውን ክቡር ነገራት ዝሓትት። ዝዀነ ውልቀ ሰብ ይዅን ህዝቢ ጕጅለ ንናጽነት ዋጋ ክኸፍል ድሕር ኣይብልን እዩ። ምኽንያቱ መግዛእትን ባርነትን ኣጥዕዩ ስለ ዝፈልጦ።

ስሙ ከም ዝሕብሮ ባርነት ማለት ምስ ኣዒንትኻ ምዕዋር፡ ምስ ንቕሓትካ ምድንቋር፡ ምስ ሃብትኻ ምድካይ ስለ ዝዀነ። ንዓና ህዝቢ ኤርትራ ናጽነትና ፍሉይ ሕላገትን ክብርን እዩ ዘለዎ። ከም ማና ካብ ሰማይ ኣይወረደናን ወይ ከምተን ሃገራት ኣፍሪቃ ብልማኖን ትኳቦን ኣይተመጠወልናን። ብደምን ኣዕጽምትን ጀጋ���ና እዩ ተረጋጊጹ። ስለ ዝዀነ ኢና ዓቢ ክብርን ዋጋን ሂብና ዓቢናን ንእሽቶናን፡ ሰራዊትናን ህዝብናን ብሓበን እነብዕሎ።

ብቕንያቱ ኣብ ኣብያተ ሲነማታት፡ ጐደናታት ሓርነትን ባሕቲ መስከረምን ከምኡ’ውን ሲቲ ፓርክን፡ ብምርኢት ድራማታት፡ ትልሂታት፡ ጕጀለ ባህልታት፡ ምርኢት ካርኒቫል፡ ምርኢት ተመሃሮ ክካየድ ...ዝቐነየ ጽንብል በዓል ናጽነትና፡ ትማሊ ዓርብን ቀዳምን ድማ ህዝቢ ኣብ ኮማዊ ዳሳቱ ምስ ደቁን ሰራዊቱን ተሓቛቚፉን ተሓዋዊሱን እዩ። “ዘይከምዚኣ እንታይ ደልየ ዘይከምዚኣየ፡ ኣሰይ’ዛ ፋኑሰይ ተወሊዓየ” እናበለ ክዘልልን ክድብልን ዝወዓለ። ኣብ ገጹ ዝንበብ ዝነበረ ሓጐስን ደስታን መዐቀኒ ኣይትረኽበሉን። እዚ ሕብራዊ ጽባቐ እዚ’ዩ ድማ፡ ንጸላእትና ወትሩ መዓንጣ ከብዶም ዘሕርሮም። ነዚ መስመር’ዚ ክበትኩ ክንደይ ግዜ ፈቲኖም እዮም። እንተዀነ ክሰምረሎም ኣይከኣለን። ምስሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝያዳ ትማሊ ሎሚ መልኪዑን ጸቢቑን ይርከብ። እዚ ከኣ፡ ሳላ’ቲ ዘይጸዓድ መንፈሱን ጽንዓቱን ዝመጸ ክብርታት እዩ። ንጽንዓቱ ዋሕስ ዝዀኖ ድማ እዚ እዩ።