Abraham wedi Asgodom

🇪🇷I Love Eritrean God bless 💚💛❤️💙

[Abraham wedi Asgodom @AbrahamAsgodom2]

Biniam Girmay Eritrean 🇪🇷😍🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🫶🫶🫶🫶🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🫶🇪🇷🇪🇷🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🫶🇪🇷🇪🇷🫶🫶🫶🫶🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🫶🫶🫶🇪🇷🇪🇷🇪🇷🫶🫶🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🫶🫶🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🫶🫶🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷🇪🇷

[Lotto-Intermarché @LottoIntermarch]

Biniam Girmay receives a special jersey by Verge Sport to represent Eritrea in Olympic Games 🇪🇷😍 #Paris2024

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

The Chairman of Sudan's Sovereign Council, General Abdel Fattah al-Burhan, arrived in Asmara in the mid-morning hours today for a working visit.

The current visit is part and parcel of the periodic consultative framework that is held between the two sisterly countries.

General Abdel Fattah al-Burhan and his entourage were accorded warm welcome by President Isaias Afwerki on their arrival at Asmara International Airport.

President Isaias Afwerki and General Abdel Fattah al-Burhan will discuss enhancement of bilateral ties as well as regional and international issues of mutual interest.

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

Potemkin Party's official and affiliated mouthpieces have switched to a "broken gramophone mode" these days.

Indeed, taking their cue from PP's senior political and military leaders, they are intensifying and have ramped up, by several notches, their hysterical campaigns of disinformation and vitriol against Eritrea.

The themes remain - with minor permutations here and there - constant and boringly monotonous to essentially revolve around:
i) historical revisionism to denigrate Eritrea's Statehood;
ii) mendaciously blaming Eritrea for the myriad internal woes of their own making; and,
iii) wholesale distortion of Eritrea's normative policies of regional cooperation in the Horn of Africa and the wider Middle East region.

These duplicitous political schemes are floated to camouflage and justify the agenda of reckless and destructive war that they have been contemplating for almost three years now in pursuit of, and to acquire, "sovereign access to sea" as well as project "maritime power with strategic depth in the Red Sea" in flagrant violation of international law, the UN Charter and the Constitutive Act of the African Union.

As we have underlined on various occasions before, the Potemkin Party's hollow and delusional pronouncements cannot deceive the peoples of the Horn of Africa and the international community at large.

In the event, our response remains the same as summarized in the link below: "ዘረባ ኣደይ ለቱ፡ ኣየውፍር ኣየእቱ!"

https://t.co/Ym2kAPEwMd

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Eritrea Alhaditha 04 September 2026
https://t.co/Jsdi6MzG2K

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

“ዕላማና ‘ዘይቲ ስምስም፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መኣዲ’ ዝብል’ዩ” - ኣባላት ካመልስ
ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ-ሃለቃ)

ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ሕታምና ኣብ ዓምዲ ቃለ-መሕተት፡ ምስ ክልተ፡ ‘ካመልስ’ ኢሎም ዝሰመዩዋ ዘይቲ ስምስም እትፈሪ ትካል ምስ ዝመስረቱ ኣብነታውያን መንእሰያት ኣላሊናኩም ከም ዝነበርና ይዝከር። ንሎሚ ድማ 2ይን መወዳእታን ክፋሉ ይስዕብ።

- ብዛዕባ ቦታ ትካልኩም ከተዕልሉና፧ ኣበይ ኢኹም ደኲንኩሞ ዘለኹም፧

ቢንያም - ናይ ቦታ ካብ ተላዕለ፡ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ብድሆና እዩ ነይሩ። ኣብ ተኾምብያ እንከለና ኣብ ሰለስተ ቦታታት ኢና በጺሕና። በቲ ዝጸንሐ ኣካይዳ ኢና ከይድና። ኩንታል ክልተ ኩንታል ስሚንቶ ኣምጺኻ እዩ ተሰሪሑ። ኣብቲ ዓዲ ሓዲሽ ስለ ዝነበረ እቲ ማሽን ኣብቲ ጉዕዞ ናይቲ ስራሕ ዘጋጥመና ዝነበረ ብድሆታት ብዙሕ እዩ። ስምስም ክንሰርሕ እንከለና ይዕርዕር ይጨኑ እንድዩ ይብሉና ነይሮም። ነዚ ዝብሉና ዝነበሩ ነገራት ንምፍታሕ ኢና ተበጊስና። ከም ኩሎም ፍርያት ‘ኦይል ሲድ’ እንድዩ፡ ከመይ ገይርና ከምቲ ካልኦት ፍርያት ዘይከውን ብምባል ድማ ዓጢቕናሉ።

ብልክዕ ከም’ዚ ክንርእዮ ዝጸናሕና ናይ ምጽራይ መስርሕ ምስ ሓለፈ፡ እታ ስምስም ኣብ ዝዀነ መግቢ እያ ትኣቱ። ሓደ እዋን ምስ ክኢላ ስነ-መግቢ መምህር ፍረወይኒ ገብረሂወት ተላፊንና ኣቕሪብናዮ ነይርና። ኣብቲ መስርሕ ጥራይ እዩ ዝፍለ። ቀደም ሽጉርቲ ገይርካ ይቑሎ ነይሩ፡ እዚ ሕጂ ናቱ ሳዕቤን ከም ዘለዎ እቶም ክኢላታት ነጊሮምና ኣለዉ። ስምስም ግን ኦርጋኒክ እዩ። ሓዊ ምህራም’ውን ኣየድልዮን እዩ። ምኽንያቱ ሓዊ እንተሃሪምዎ እቲ ናቱ ትሕዝቶ ስለ ዘጥፍእ። ነቲ መግቢ ሰሪሕካ ብላዕሊ ኢኻ ተእትዎ። ሽዑ እቲ መቐረቱ ከምቲ ሰላጣ ወይ ፉል ሰሪሕካ ብላዕሊ ተእትዎን ትረኽቦን ጣዕሚ ይህልዎ ማለት እዩ። እዚን ወዲ ከምዚን ነገራት ነይሩ። ኣብ ሽሮ፡ ዝግኒ ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ ዓይነት መግቢ ሰሪሕና ምስ ፈተንናዮ ጽቡቕ ውጽኢት ተረኺብዎ። ኣብ ሕምባሻ ብስምስም’ውን ተፈቲኑ ናይ ብሓቂ ጽቡቕ ውጽኢት ኣምጺኡ። ዘይቲ ኩሉ ግዜ ክቑሎ የብሉን። ናቱ ሳዕቤን ኣለዎ። ኦርጋኒክ ስለ ዝዀነ እቲ መበቈላዊ ጣዕሙን ጥቕሙን ከጥፍእ ስለ ዘይብሉ እዩ። ብዓቢኡ መምህር ፍረወይኒ ብዛዕባ’ዚ ገሊጻቶ ነይራ። ጸብሒ ምስ ወዳእና ብላዕሊ ክኣቱ ከም ዘለዎ ኣስተሚሂራትና ነይራ።

- ባህሊ ናቱ ተራ ኣለዎ እንድዩ፡ እዚ ምልካይ ብዓይኒ ሕክምና ከመይ እዩ ዝረአ፧

ብሓፈሻ፡ እቲ ኣብ መወዳእታ ዝተርፍ ሓተላ ዘይቲ ስምስም በይኑ ኢና ፈሊና ንዕሽጎ። ዘይቲ ስምስም ዝተፈላለዩ ኣገደስቲ ማዕድናት እዩ ዘለዎ። ከም ካልሸየም፡ ማግነዝየም፡ .... ዝኣመሰሉ ኣለውዎ። ‘ኣልትራይትስ’ ዝበሃል ሕማም ኣሎ። እዚ ቃንዛ መላግቦ ማለት እዩ። ብዓይኒ ሕክምናኮ ናብ መድሃኒት ትኣቱ ኣማራጺ ምስ ሰኣንካ እዩ። ፈለማ ብኣመጋግባ፡ ስፖርትን ካልእ ተፈጥሮኣዊ ነገራትን ኢኻ ነብስኻ ክትፍውስ ዝመዓድ ማለት እዩ። ስለ’ዚ እዚ ዘይቲ ስምስም ከኣ፡ ዝተፈላለዩ ንዓጽሚ ዘተኮሩ፡ ንቖርበትን ጅማውትን ዘለስልሱን ዝፈትሑን ባእታታትን ማዕድናትን ስለ ዘለዎ፡ ኣብ’ቲ ንድረዞ እዋን ኣዝዩ ኣርባሒ እዩ። እናሰራሕካ እንከለኻ፡ ንኣንፊ መንገድኻ መጽናዕትታት ተካይድ እንዲኻ፡ እቲ ‘ፈተነኣዊ መጽናዕቲ’ ኣይበጻሕናዮን ዘለና። ኣብ ሰብ ‘ትራይል ግሩፕ ኮንትሮል’ ብምድላው ዝዕመም ስራሕ ኣይበጻሕናዮን። ‘ክለሳዊ መጽናዕቲ’ ግን ኣካይድና ማለት እዩ። እዚ እንታይ ማለት እዩ፡ ኣብ ዓለም ዝተዳለዉ ብፍላይ ኣብ ከም ንዓና ዝመስላ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘካየደኦ መጽናዕቲ ብምእካብ፡ እቲ ናተን ሓባራዊ ገምጋም ኣካይድናዮ። ከም ኣብነት ኣብ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ... ኣብ ዘይቲ ስምስም ዘተኰረ መጽናዕትታት ብምእካብ ርኢናዮን ብደቂቕ መጽናዕቲ ገይርናሉን። ኤክስፐርመንታል ኣብ ምግባር ግን ርእሱ ዝኸኣለ ዓቢ ባጀት ዝሓትት ካልእ ዕብይ ዝበለ ኣርእስቲ እዩ። ብዝተኻእለ መጠን ግን፡ ‘ረቪው ስታዲ’ ብምክያድን ብምግባርን ናይ ኩሎም መጽናዕትታት ብምውህሃድ፡ ኣብ ኣዕጽምቲ፡ ጭዋዳታት፡ ልቢ፡ ... ኣብ ዝተፈላለዩ ጥዕናዊ መዳያት ረብሓ ከም ዘለዎ ክንግንዘብ ክኢልና ማለት እዩ።

- ቀረብኩም ንምህብታም፡ ናትኩም ሕርሻ ክትገብሩ ትሓስቡዶ፧ ምስ ሚ/ሪ ሕርሻ ዘለኩም ዝምድና ከመይ እዩ፧

ቢንያም - ከምቲ ዝበልካዮ መጀመርታ ነዚ መምርሒ ልቸንሳ ክንወሃብ እንከለና፡ ብመንገዲ ማእከል ወፍሪ ኤርትራ ኢና ሓሊፍና። ብኡ ኣብ ንኸደሉ ዝነበርና ድማ፡ ከምኡ ዓይነት ሕቶ ኣልዒልና ነይርና። ናትና መሬት ክወሃበና’ሞ፡ ባዕልና ሓሪስና ጠለብ ዓማዊልና ከነማልእ ዝብል ነይሩ። ከም’ዚ ክትብሎ ዝጸናሕካ ግን፡ ኩሉ ነገራት ብቐዳምነታትን መስርዕን ስለ ዝትግበር፡ እታ ቀዳመይቲ ደረጃ በጺሕናያ ኣለና። ናትና ሕርሻ ገይርና ክንቀሳቐስ ግን ድሕሪ ግዜ ዘይተርፍ እዩ። ንሱ’ዩ ድማ እቲ ዝዓበየ ባህግና። ንዓመት ምሉእ ዘኺደና ገምጊምና ክንሓርስ ኢና። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ሚ/ሪ ሕርሻ፡ ማእከል ወፍሪ፡ ቊጠባዊ ልምዓት...እቲ ናትና ኣግሮ ኢንዳስትሪ ስለዝዀነ፡ ብቐጥታ ምስኦም ርክብ ክንገብርን ከነሐይሎን እዩ መደባትና ዘሎ። ንሕና ንብገስ ኢና ዘለና፡ ዝተርፈና ብዙሕ ነገራት እዩ። ምስ ግዜ ግን፡ እናተማሓየሸን እናዓበየን ዝኸይድ ትካል እዩ። ባንክ ልምዓት ክሕግዘካ እንተ ዀይኑ’ውን፡ ዓቕምኻ ክረአን ክግምገምን እዩ ዘለዎ። እዚ ማለት እቲ ኣብ ባይታ ሰሪሕካዮ ዘለኻ ክርእዮ ኣለዎ። ሕጂ ንዓና ግን መጺኡ እንታይ እዩ’ሞ ክርእየልና። ካልእ ነገር ክሓተና’ዩ ማለት’ዩ። በዚ ኣጋጣሚ ከም ለበዋ ከነሕልፋ ንደሊ፡ በጺሕናዮ ዘለና ደረጃን ኩነታትን ርእዮም ቆላሕታ ክገብሩልና ንደሊ ኢና። ንሕና ድማ፡ መታን ብኡ ገይርና ንሕብረተ- ሰብናን ንሃገርናን ከነበርክት እዩ።

- ብቐንዱ ዕላማኹም እንታይ እዩ፧

ሳዶር - ነዚ ቢዝነስ ፕላን እዚ ክንጅምሮ እንከለና፡ ውሑስ ርትዓዊ ዘይቲ ናብ ነፍሲ-ወከፍ ስድራቤት ምብጻሕ እዩ። ብዓቢኡ ከም ጭርሖ ሒዝናዮ ዝነበርና “ዘይቲ ስምስም ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መኣዲ” ዝብል እዩ ነይሩ። በዛ ሓሳብ እዚኣ ኢና ተበጊስና። እቲ ቀረብ ናይ ሕርሻ ብፍላይ ባዕልና እንተ ገይርናዮ ዋጋ ክጐድል’ዩ ማለት’ዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ርትዓዊ ዝዀነ ፍርያት ናብ ህዝቢ ይቐርብ። ብዙሕ ሰብ ከቢሩኒ ኢሉ ዝገድፎ ኣሎ። እቲ ናይ ዋጋ ኩነታት ከምዚ ዝበልናዮ እንድሕር ዕድል ተረኺቡ ግን፡ ክጐድል ይኽእል። ኩሉ ሰብ ድማ፡ ብዘይጸገም ተረባሒ ናይቲ ፍርያት ይኸውን።

- ካመልስ ዝብል ስም እንታይ እዩ፡ ብኸመይ ኢኹም ሓሪኹሞ ነዚ ስ ም፧

ብዛዕባ እዛ ስም ብዙሕ ሰብ እንድዩ ዝሓትተና። ሰብ ምስ ብዙሕ ነገራት ባዕሉ ከተኣሳስሮ’ውን ትርእዮ ኢኻ። እዛ ስም ርእሳ ዝኸኣለ ዛንታ ኣለዋ። እዛ ስራሕ ክትብገስ እንከላ፡ ብጋሽ-ባርካ ተበጊሳ ኢልናያ። ኣብኡ፡ ከምቲ ኣቐዲምና ዘዕለልናዮ ርእሱ ዝኸኣለ ብድሆታት የሕሊፍና ኢና። እተን መጀመርታ ኣብ ተዀምብያ ነዛ ማሽን ተኺልና ብዙሕ ጽዒርና ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ዘፍረናየን፡ 13 ሓባ ዘይቲ ስምስም እየን ነይረን። ናይ ሓደ ስድራ ዘይቲ ማለት እዩ። ንዕዳጋ ድማ፡ ናብ ባረንቱ ኣምጺእናየን። ሕጂ እቲ ናትና ዘይቲ ካብቲ ካልእ ዘይቲ ስምስም ጽርይ ዝበለ እዩ። እቲ ህዝቢ ዝለመዶን ብኻልኦት ዝፈረየን ግን፡ ርስሕ ዝበለ ሕብሪ እዩ ዘለዎ። ሕጂ እቲ ሰብ ነቲ ናትና፡ ናይ ውሽጢ ዓዲ ፍርያት ኣይመሰሎን። ኣብቲ ዕዳጋ ክንሸጠን ምስ ዘርጋሕናየን፡ እቲ ሰብ ‘እዚ እንታይ እዩ’ ይብለና። ‘ዘይቲ ስምስም’ ንብሎ። እታ ኩሉ ሰብ ዝሓተና ዝነበረ ብቐጥታ ‘ናይ ማሽን ድዩ ናይ ገመል’ ይብለና። ንሕና ደኒንና ብትሕቲ መልሓስና ንብሎ ዝነበርና እንድዩ፡ “ገመል ደኣ የዕሪፉ እንድዩ፡ ንሕና እንዲና ንባዕልና ኣግማል ተቐይርና ዘለና” ኢልና ንጫረቕ ነይርና። እዚ ዓሳራ ዝበሃል ብጕልበት ገመል ዘይቲ ስምስም ክሰርሑ እንከለዉ፡ እቲ ገመል ዓይኑ ተሸፊኑ፡ መሓውሩ ይቖስል ብዙሕ ስቅያት እዩ ዝሐልፍ። እቲ ገመል ደኣ የዕሪፉ እንድዩ፣ ንሕና ኢና እቲ ስቅያቱ ተሰኪምናዮ ዘለና ንምባል ዘውጻእናዮ ስም እዩ። ነቲ ናቱ ቃልሲ ንሕና ኢና ተኪእናዮ ዘለና ንምባል እዩ። ግደ ሓቂ ገመል ከም እንስሳ ዘይጸዓድ እዩ። ኣብ ሰውራ ኤርትራ ዘሕለፎ ቃልሲ’ውን ዓቢ እዩ። ኣርማና ስለ ዝዀነ ክብሪ ኣለና ማለት እዩ። ስለዚ ካመልስ ብኸምዚ እያ ወጺኣ።

- ናይ መጻኢ መደባትኩም ከመይ ኢኹም ሒዝኩሞ ዘለኹም፧

ቢንያም - ከምዘን ንሰርሓለን ዘለና ማሽናት ብዙሕ ናይ ጉልበትን ኤለትሪክን ሃልኪ እዩ ዘለወን። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ኣብ ዓለምና ማሽናት እናተራቐቓ ሃልኪ ከኣ እናውሓዳ ዝኸዳ ሃይድሮሊክ ማሽናት እየን ዝመጽኣ ዘለዋ። ኣብ ብዓል ቻይና፡ ታንዛንያ መጺአን ዘለዋ ማሽናት፡ ብውሑድ ጸዓት፡ ብዙሕ ፍርያት ዝህባ እየን። እዚ ምስ ዝጐድል ከኣ፡ ኣካል ናይ’ቲ ከቢሩ ዝበሃል ዋጋታት ክጐድል ይኽእል። ኩሉ ሰብ ድማ፡ ተጠቃሚ ናይዚ ይኸውን። ንሕና መካኒካዊ መጽናዕትታት ንገብር ኣለና። ሚ/ሪ ሕርሻ እንተ ደኣ ብቐረባት ጐኒ-ጐኒ’ቲ ናይ መሬት ክንብሎ ዝጸንሕና ሓጊዙና ከኣ፡ ዝያዳ ክንዓቢ ንኽእል ማለት እዩ። እዚ ኣካል እቲ ለበዋ እዩ ዝኸውን ዘሎ።

ሳዶር - ኣብዚኣ ክውስኸሉ ንቢንያም፡ ናይ መጻኢ መደባትኩም እንታይ እዩ ንዝብል፡ ውሑስ፡ እኹል፡ ሕስር ዝበለ ፍርያት ናብ ህዝቢ ምቕራብ እዩ። እዚ እቲ ሓጺር ዕላማና ክኸውን እንከሎ፡ ክሳብ ሰደድ ዝበጽሕ ፍርያት ምቕራብ ከኣ ናይ ርሑቕ ዕላማና እዩ። እኹል ናይ ማሽነርን ቀረብን ሓገዛት እንተደኣ ረኺብና ክንበጽሖስ ንኽእል ኢና እብል።

- ናይ መሸጣ ቦታ ኣለኩምዶ፧

ሳዶር - እዚ ዘለናዮ ቦታ ማለት ፎሮብያ እቲ ፍርያትና ደኲንና ቤት-ጽሕፈት ከፊትናሉ ዘለና ቦታ እዩ። እምበር ከምዚ ዓይነት ፍርያት ካብ ከተማ ውጽእ ኢልካ ክግበር እዩ ዝግባእ ነይሩ። እታ መከፋፈሊ ድኳን ዝበልካያ ግን ኮሊልካ -ኮሊልካ ናብታ ካፒታል ኢኻ ትምለስ። ነዚ ክትገብር እንተ ደኣ ዄንካ ርእሱ ዝኸኣለ ገዛ፡ ናይ ገንዘብ ዓቕሚ ሒዝካ ኢኻ ትኸፍት። እቲ ዝዓበየ ካብ ፈስቲቫል ጀሚሩ ካብ ኩለን ዞባታትን ውሽጢ ከተማ ኣስመራን ዝመጽኣና ዘሎ ርእይቶታት እዚ እዩ። ደሓር እቲ ዞባታት’ሞ ግደፎ፡ እዚ ኣብ ውሽጢ ኣስመራ ዘሎ ግን ‘ስለምንታይ ኣብ ማእከላይ ቦታ ድኳን ዘይትገብሩልና ዘይትሕግዙና’ እናበለዩ ዝሓትተና። ምኽንያቱ እዚ ዘለናዮ ቦታ ቁሩብ ይርሕቆ ስለ ዝኾነ። ነዚ ከም ፍታሕ ኢልና ዝሓሰብናዮ ሕጂ ምስ ሰብ ድኳን ተሓባቢርና፡ ሓንቲ ኣብ ማርካቶ፡ ሓንቲ ኣብ ሰምበል ገይርናሎም ኣለና። ቅድሚ ምምጽኦም ዝርሕቆም እንተ ዀይኑ ምስ ደወሉልና ንሕብሮም። ኣጉዲልና ኢና’ውን ንሸጠሎም። ብኣበጻጻሒ እውን ከነብጽሕ ጀሚርና ኣለና። እዚ ነቲ ክመጽእ ዘይክእል፡ መጐዓዝያ ዘሸግሮ ስድራቤታት ንምሕጋዝ ኢልና ከም ሜላ ዝሓሰብናዮ ኢና።

- ኣብ መወዳእታ ክስገር የብሉን ትብልዎ፧

ቢንያም - ሓቂ ዘረባ ነዚ ስራሕ ንምዕዋት ዋጋ ከፊልና ኢና። ከመይ ኢልና ሰጊርናዮ ሓንሳእ-ሓንሳእ ክንሓስቦ እንከለና፡ ይገርመና እዩ። ዓቕልን ትዕግስትን ዝሃበና ፈጣሪ ነመስግን። በዚ ኣጋጣሚ ኩሎም እቶም ኣብዚ ስራሕ ዝተሳተፉ ኣካላት ዓበይቲ ኣሕዋትና፡ ስድራቤታትና፡ ኣዕሩኽቱና፡ ብዓቢኡ ድማ መንግስቲ ስለ ዘምሃረና፡ ከምዚ ኢልና ዕላል ንኸነካይድ ርሒብ ዕድል ንዝሃበና ሚ/ሪ ዜና ነመስግኖም። #Eritrea

የቐንየልና!

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Central Region Schools’ Cultural Competition Concludes

The 2025/2026 academic year cultural competition among schools in the Central Region concluded on 3 September, under the theme “Culture: Fostering Values and Identity.”

The year-long cultural competition involved schools from the elementary to secondary levels and featured reading and calligraphy, general knowledge, photography and painting, innovation and creativity, debating, narration, short stories, poetry, dance, music and drama.

At the concluding event held at Cinema Roma, Mr. Mesfun Woldeselasie, head of administration and finance at the Ministry of Education branch in the Central Region, noted that culture reflects the aspirations and values of societies and called for nurturing committed and capable young people who adhere to noble societal values.

Mr. Solomon Barhe, head of culture, on his part, said that the program was aimed at instilling love of country and culture in the new generation, nurturing young people who are proud of their identity, and enabling them to inherit the values and culture of their forefathers and pass them on to future generations.

Mr. Solomon also called for organizing training programs for teachers who coordinate cultural activities and for strengthening parental participation.
At the event, awards were presented to the winning schools.

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Outstanding Students Encouraged in Anseba Region

Outstanding students in the Keren and Elaberet sub-zones of the Anseba Region who attained high scores in the national examinations were presented with awards on 1 September.

Accordingly, Rora Junior and High School in Keren city recognized 10 outstanding students who scored 90 or above in the 2025/2026 eighth-grade national examination and 14 outstanding students who attained GPAs ranging from 3.0 to 4.0 in the national school-leaving examination.

Mr. Habtom Tesfatsion, director of the school, said that over the past three years, the pass rate in the eighth-grade national examination increased from 40% to 70%, while that of the national school-leaving examination rose from 18.5% to 31.2%.

Noting that the quality of education is showing measurable improvement, Mr. Yosief Okbaselasie, head of educational facilities, said that the encouraging outcome was the result of the coordinated efforts of the school community, the public and the students.

Similarly, Awet Secondary School in Elaberet sub-zone recognized 18 outstanding students who attained high scores in the 2025/2026 national school-leaving examination.

Indicating that students’ results are improving from year to year, Mr. Amanuel Zemicael, director of the school, expressed readiness to strengthen efforts to achieve better outcomes.

Mr. Solomon Neguse, head of educational facilities in the sub-zone, on his part, called for the continued recognition and encouragement of outstanding students.

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ዝኽሪ መስከረም
ፍሹል ፈተነ ቅትለት ሓምድ እድሪስ ዓዋተ
ካልኣይን መወዳእታን ክፋል
ነጸረኣብ ኣዛዚ

ጸሓፊ ታሪኽ ህይወት ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ሃይለስላሰ ወልዱ፡ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ዝተገልጸ ኪዳነ ህዳድን ብጾቱን ዘፍሸልዎ ስርሒት ምቕታል ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ብዝምልከት ኣብ መ ጽሓፉ ዘስፈሮ ሓበሬታታት ኣሎ።

“ካፒታኖ(ሜጀር) ዓብደልቃድር … ካብ ተሰነይ ከሰላ ኣትዩ ክወጽእ ጸገም ኣይነበሮን። ኣንጻር ቃልሲ ዝኣኽሎ’ዩ ገይሩ። ኣብ ከሰላ ምንቅስቓስ ተቓለስቲ ዝከታተላ ሰለይቲ ኣንስቲ ከይተረፈ ኣዋፊሩ፡ ነቶም ንቃልሲ ዝዳለዉ ዝነበሩ ምእታው ምውጻእ ከልኦም። ወዲ’ቲ ከባቢ ስለ ዝኾነ ባዕሉ ወፊሩ ይኣቱ፡ ይኾልል፡ ይስሊ። ንሱን ሰዓብቱን ብዓድን ብበረኻን መሬት እሾኽ ዘርኡላ።”

እቶም ተቓለስቲ፡ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ተጻብኦ ብኸመይ ይምክቱዎ ከም ዝነበሩ ድማ፡ ሃይለስላሰ ወልዱ ካብ መሓመድ ኣድም ገሲር ዝረኸቦ ምስክርነት ብኸምዚ የቕርቦ፦

“ንሕና’ውን ኣብቲ ግዜ’ቲ ተሰነይ ከም ድሌትና ክንኣቱን ክንወጽእን ስለ ዘይንኽእል፡ በዚ ሰላም’ዩ በቲ ግን ኣይግድን፡ ናብ ቦታ እገለ ኣይተላግሱ ዝብሉና፡ ከም ብዓል ዓብዱራሕማን ሓሽም፡ ጃዕፈር ኣልሓጅ ኣልጠይብ፡ ኪዳነ ህዳድን ካልኦትን ንካፒታኖ ( ሜጀር ዓብደልቃድር) መሳርሕቱ ነይ ሮምና።”

ድሕሪ ምጅማር ሰውራ፡ ኪዳነ ምስ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ምስጢራዊ ርክብ ኣለዎ ተባሂሉ ስለዝተጠርጠረ ካብ ተሰነይ ንኣቑርደት ተጠረዘ። ኪዳነ “ኣነ ኣብ ዘይፈልጦ ዓዲ ስለያ ኮይነ ክሰርሕ ኣይክእልን’የ” ኢሉ እኳ እንተጠርዐ፡ ሓለፍቱ ግን ሽጉጥ ሂቦም፡ ከም ቀደሙ ክሰርሕ ስለ ዝኣዘዙዎ፡ ብሓደ ወገን ስለያ ናይ ኢትዮጵያ ብኣንጻሩ ድማ ቀንዲ ወዳቢን ኣቐባልን ምስጢር ኮይኑ ምስራሕ ቀጸለ። ምስ ብዓል እስታዝ ማሕሙድ መሓመድ ሳልሕ፡ ኢብራሂም ጠምባርን ካልኦት ውዱባት ኣቑርደትን ብምዃን ከኣ ብዙሕ ስርሓት ዓመመ። እቲ ኣብ ኣቑርደት፡ ብ12 ሓምለ 1962፡ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ኣቢይ ኣበበን ካልኦት ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ከኣ፡ ንኪዳነ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ካብ እተፈጸመ ስርሒታት ሰውራ ሓደ እዩ። ኪዳነ ነቲ መጥቃዕቲ ክዝከር እንከሎ ከምዚ ይብል፦

“ኢብራሂም ጠምባር፡ ፈዳኢን ኣብ ከተማ ኣቑርደት ቦምባ ደርብዮም ንሰበስልጣን ክቐትሉ ምምዳቦም ሓቢሩኒ። ኣነ ግን ህዝቢ ኣብ ዝተኣከበሉ ቦምባ ምድርባይ ብፍጹም ክኸውን ከምዘይብሉ፡ እታ ቦምባ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራዊ ፈልያ ስለ ዘይትቐትል፡ ሰላማዊ ህዝቢ ግዳይ ከይከውን፡ ከምኡ ዓይነት ስርሒት እንተተመዲቡ ካብ ከተማ ወጻኢ ጥራሕ ይኹን ኢለዮም” ይብል እሞ፡ ቀጺሉ. . .”ኣነ ብረት ዓጢቐ ስለ ዝነበርኩ ካብ ማእከል’ቲ ህዝቢ ቁሩብ ፍንትት ክብል ኣብ ጫፍ ደው ኢለ ነይረ። ሽዑ ኣቦ መንበር ባይቶ ኤርትራ ደጃዝማች ሓምድ ፈረጅ፡ ነቶም ናይ ክብሪ ኣጋይሽ ዝተቐረበ ህያባት ሴፋትን ኣግማልን ከበርክት ኣብ ዝዳለወሉ ዝነበረ ህሞት ቦምባ ተደርብያ። ካብ ሚኒስተር ፍትሒ ኤርትራ ዝነበረ ዑመር ሓሰኖ ጀሚርካ ኣዝዮም ብዙሓት ካብ ሰበ ስልጣንን ካብ ሰላማዊ ህዝብን ምዉታትን ውጉኣትን ኮይኖም።” ይብል።

እዛ ስርሒት’ዚኣ፡ በቶም ካብ ሜዳ ዝኣተዉ ፈዳኢን ተጋደልቲ ስዒድ ሑሴን፡ ግንድፍል፡ ዲጎልን ካልኦትን ዝተወደበትን ዝተፈጸመትን እያ። ኢትዮጵያ ግን፡ ንመሓመድ ሓሰን ሓሰኖን ንዓብደርሒም መሓመድ ሙሳን ዝበሃሉ ሲቪል ስሩዓት ጀብሃ ብጥርጣረ ኣብ ቀይዲ ኣእተወቶም። እዞም ክልተ ዜጋታት ከኣ ብዝተገብረሎም ከቢድ መርመራ፡ ነቲ ዘይፈጸምዎ ጉዳይ ከምዝወዓልዎ ኣመኑ። ንሱ ከይኣክል፡ ሓደ ካብኣቶም፡ “ኪዳነ ህዳድ ምሳና’ዩ” ኢሉ ቃል ሃበ። ኮሎኔል እርዳቸው ናብ ጀነራል ተድላ ዑቕቢት ተሌፎን ደዊሉ “እቲ ቀዳማይ ክሱስ፡ ወተሃደር ኪዳነ ህዳድ ምሳና እዩ ይብል ኣሎ” ኢሉ ክዛረቦ ከሎ ኣጋጣሚ ኪዳነ ባዕ ሉ ብእዝኑ ሰምዖ።

ኪዳነ፡ በቲ ኩነታት እናተሻቐለ ከሎ፡ ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ናይቲ ስርሒት፡ ሓደ ካብቶም ፈጸምቲ ናይቲ መጥቃዕቲ ግንድፍል ክዳን ሲቪል ለቢሱ ናብ መደበር ፖሊስ ብምምጻእ፡ ነቲ ዋርድያ ዝጸንሖ ንኪዳነ ጸውዓለይ በሎ። ኪዳነ ሽዑ ዝተዘራረብዎ ክገልጽ ከሎ፦

“ንግንድፍል‘ኣብዚ ኩሎም ወተሃደራት ተኣኪቦም ወጥሪ ሰፊኑሉ ዘሎ ህሞት እንታይ ደሊኻ መጺእካ’ ምስ በልኩዎ፡ ‘ዑመር እዛዝ ክረኽበካ ደልዩ ኣብታ ትራኸቡላ (ዓዲ ድርቂ) ይጽበየካ ኣሎ’ ኢሉኒ። ምሸት ንዑመር ምስ ረኸብኩዎ፡ መጀመርያ እቲ ዝተገብረ ስርሒት ዝያዳ ንሰላማዊ ህዝቢ ግዳይ ከም ዝገበረ ካልኣይ ድማ ኣነ ስለ ዝተፈለጥኩ ክጋደል ከም ዝወሰንኩ ገለጽኩሉ። ዑመር ግን ‘ኣነ ካብ ጎቦ ደብረሳላ ሓበሬታ መታን ክትህበኒ እናተሓባእኩ እዚ ኩሉ መንገዲ መጺአስ ከምዚ ክትብለኒ፧ መጀመርታ ስለምንታይ ዲኻ ኣቲኻ፧ ክትመወት እንዲኻ ኣቲኻ፡ ብክእለትካ ብመልሓስካ ጌርካ እንተወጻእካ ጽቡቕ፡ እንተተሓዝካ ከኣ ምእንቲ ሃገርካ ትመውት፡ ክሳብ ዝኣስሩኻ ግን ኣይትወጽእን ኢኻ ብ ምባል ከልኣኒ” ይብል።

ድሕሪ ሰሙን ናይቲ ፍጻመ፡ ‘ኪዳነ ናብ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ተቐዪርካ’ ትብል ወረቐት መጽኣቶ። ‘ካብ ተሰነይ ትማሊ’ዶ ኣይኮንኩን ዝመጻእኩ’ እኳ እንተበለ ‘ትእዛዝ’ዩ’ ተባሂሉ ንዓዲቐይሕ ካብኡ ድማ ንሰገነይቲ ምስ ካልኦት ኣርባዕተ ጥርጡራት ፖሊስ ተጠረዘ። ድሕሪ ገለ ግዜ ድማ፡ ተኣሲሩ ካብ ሰገነይቲ ናብ ኣስመራ ተላእከ።

“ኣብ ሽቓቕ ኣቲኻ ከምዚ ሸንካ ጥራሕ ኣይበሉኒን እምበር ብዙሕ ጭብጥታት ኣቕሪቦምለይ። ካብቲ ብዙሕ ግን ክልተ ነጥብታት ነቲ ክሲ ውድቂ ገይረንኦ። ቀዳመይቲ እቲ ‘ኪዳነ ምሳና እዩ’ ዝበለ ክሱስ ‘ኪዳነ ሓዳር የብሉን፡ ኩሉ ህይወቱ ንጀብሃ ምስራሕ ጥራሕ’ዩ’ ኢሉ ነይሩ። ኣነ ግን ኣብቲ ግዜ’ቲ ብዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተን እየ ነይረ። ሓዳር ከም ዘለኒ ጭብጢ ኣቕሪበ ድማ ነቲ ዝምርምረኒ ዝነበረ ኮሎኔል ‘ሕጂ ንስኻ መታን ክትሓስም፡ ኮሎኔል እርዳቸው ምሳና’ዩ እንተበልኩ መንግስቲ ክትኣስረካ’ያ ማለት ድዩ፧’ ኢለዮ። ‘እዚ ሰብ’ዚ ንዓይ ከሕስም ኢሉ እዩ እምበር ኣይፈልጠንን’ዩ’ ብምባል ከኣ ክሒደ። ካልእ ‘ካብ ሱዳን ብዕረፍቲ ዝመጹ ሰለስተ ኤርትራውያን ዓስከር ሱዳን ኣባላት ጀብሃ ምስኦም ሻሂ ሰቲኻ’ ተባሂለ። ኣነ ድማ ‘እወ ሰትየ፡ እዞም ሰባት ኣባይ ኢዶም ሕሉፍ’ዩ፡ ካብ ተሰነይ ብስራሕ መንግስቲ ንሱዳን (ገበን ፈጺሞም ንዝሃደሙ ክደልዩ) ክንልኣኽ ከለና፡ መንግስትና ትህበና ገንዘብ እኹል ስለዘይነበረ፡ ንሶም እዮም ዘዛውሩኒ ዘብልዑንን ዘስትዩኒን ነይሮም። ኣጋጣሚ ሰበይተይ ከረን ስለዝነበረት እምበር ገዛ ወሲደ’ውን መምሳሕኩዎም። ክትፈልጥ ከኣ ሻሂ ጥራሕ ኣይኮንኩን ኣስትየዮም፡ እቲ ሓሳዊ ናትኩም ኣይረኣየናን እምበር ናብታ ዝበለጸት ቤት መግቢ ሸባኒ ወሲደ’ውን ኣምሲሐዮምየ’ ኢለዮ። . . . በዘን ክልተ ነጥብታት ከኣ እቲ ክሲ ፈሺሉ። ሽዑ መዓልቲ ኩሎም ኮሎኔላት ጀነራል ተድላ ዑቕቢት ከይተረፈ ‘ጀብሃ ሒዝና’ ኢሎም ተሓጒሶም ውጽኢት መርመራ ክጽበዩ ዝወዓሉ፡ ኮሎኔል እርዳቸው ‘ኩሉ ዝሰራሕናዮ ኪዳነ ፋሕ ኣቢሉዎ’ ኢሉዎም። ዘይርሰዓኒ ናጻ ምስ ተባሃልኩ፡ ጸሓፊ ናይ ጀነራል ተድላ ዝነበረ ተስፋይ ዝበሃል ወዲ፡ ‘ንስኻ እንተደኣ ናጻ ወጺእካ ኤርትራ ናጽነታ ክትወስድ’ያ ኢሉ፡ ኣብ’ቲ ኦፊስ ሓቚፉ ስዒሙኒ። ኩሉ’ቲ ኣነ ዝተኸሰስኩሉ ብእኡ ስለዝሓለፈ ይፈልጦ’ዩ። ኣነ ድማ ውዱብ ምዃኑ ስለ ዘይፈልጦ ግደፍ ከይተእስረኒ ሕጂ’ውን ኣነ ዝፈልጦ የብለይን ኢለዮ። እቶም ክልተ ክሱሳት ግን ዳሕራይ ብዘይገበሩዎ ናብ ኣቑርደት ተወሲዶም ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓኒቖም።”

ኪዳነ ካብ ማእሰርቲ’ኳ እንተድሓነ፡ ካብ ቦታ ናብ ቦታ እናተቐየረ፡ ክሳብ ዓሰብ ተንከራተተ። ኣብ ዝኸዶ ከኣ ምስ ጀብሃ ምትሕብባርን ብፖለቲካ ንዝተኣስሩ ምሕጋዝን ኣየቋረጸን። እቲ ጥርጣረ ኣብ ዝባኑ ስለዝነበረ ድማ፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣገልጊሉ ከብቅዕ፡ ካብ መዓርግ ኮነ ዕብየት ርሱዕ ነበረ። ኣብ መጨረሽታ ግን ሜላ ምሂዙ። መኪና ተማሂሩ ኣውቲስታ ናይ ፖሊስ ኣምቡላንስ ኮነ።

ኣቦይ ኪዳነ ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት ስድራቤቱ ሒዙ ንሱዳን ተሰደ። ኣብ ሱዳን እውን ዝከኣሎ ዘበለ ንሰውራ የበርክት ነበረ። ካብቶም ምስኡ ተሪፎም ዝነበሩ ክልተ ደቁ ድማ፡ ኣሰር ዓበይቲ ኣሕዋቶም ስዒቦም ንሰውራ ተጸንበሩ። ኣቦይ ኪዳነ ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ “ንደቀይ ጀርመን ናቶም ሳሕል’ዩ” ይብል ምንባሩ ፈለጥቱ የዘንትዉ።

ኣብ1991፡ እታ ምስ ውሑዳት ብጾቱ ኮይኑ፡ ኣብ ጸልማት ዝረኣያ ጩራ ናጽነት፡ ድሕሪ ሰላሳ ዓመት መሊኣ በሪቓ። ድሕሪ ነጻነት፡ ንሱዳንን ኤርትራን እናተመላለሰ ህይወቱ ኣብ ዝመርሓሉ ዝነበረ፡ ብ1994 ነቲ ኣብ ግዜ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ፡ ምስ መሓመድ ሱሌማን እኩድ ኮይኖም ዝሰርሑዎ ስርሒት፡ ብሓባር ኮይኖም ጽሒፎም፡ ብድምጺ ሓፋሽ ከቃልሕዎ ብምሕሳብ ኩሉ እቲ ፖሊስ ከሎ መዓልታዊ ዝስንዶ ዝነበረ ዶክመንትታት ሒዙ ንሱዳን ከደ። እንተኾነ ዝምድና ሱዳንን ኤርትራን ተበላሽዩ ‘ሻዕብያ’ ኢኹም ተባሂሎም ንእሽቶ ወዱ ንኪዳነ ክእሰር ከሎ፡ ኩሉ ዶክመንትታት ኣቦይ ኪዳነ ከኣ ብጸጥታ ሱዳን ተቓጸለ። እዛ ፍጻመ’ዚኣ ነቦይ ኪዳነ ኣብ ህይወት ዘመኑ ኣዝየን ካብ ዘጉሃይኦ ፍ ጻ መታት ሓንቲ ነበረት።

ኣቦይ ኪዳነ ህዳድ፡ ደቂ ህልዋትን ስዉኣትን ደቁ ርእዩ ብ27 ጥሪ 2021 ኣብ መበል 93 ዓመቱ ዓሪፉ። ኣብ ከረን መጋርሕ ድማ ሓመድ ኣዳም ለቢሱ። ኣቦይ ኪዳነ ወረጃን ለባምን፡ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ከኣ ኣላዪ ሽማግለ’ዩ ነይሩ። ብፍሉይ ካብ ዝልለየሉ ባህርያት ድማ ትብዓትን ሓቅነትን እዩ። ብዛዕባ ትብዓቱ፡ እቲ ኣብ ግዜ ምጅማር ብረታዊ ቃልስን ድሕሪኡን ዝነበረ ታሪኹ ስለዝገልጾ፡ ብዛዕባ ሓቅነቱ ክልተ ነጥብታት ክንጠቅስ።

ኣብ2013 ተመራማሪ ታሪኽ ኣለምሰገድ ተስፋይ ‘ገለ ሰባት ኪዳነ ወረቐት ጽሒፉ ይህበና’ሞ ንሕና ድማ ንሓምድ እድሪስ ዓዋተ ናብታ ኣቐዲምና ምስኡ ዝተሰማማዕናላ ቦታ ነቐምጠሉ ነይርና ዝብሉ ኣለዉ’ ኢሉ ምስ ተወከሶ ‘ኣብ ኤርትራ ዘይተቓለሰ የለን። እዚ ግን ኣበርኪትና ወይ ተቓሊስና ንምባል እዩ እምበር፡ ኣነ ንሓምድ ብዘይካ ብመንገዲ መሓመድ ሱሌማን እኩድ (ክሳብ ሎሚ 2021 ብህይወት ዘሎ) ብኻልእ ብዝኾነ ሰብ ገይረ ሰዲደሉ ኣይፈልጥን’ ብምባል መልሲ ሃበ።

ብዘይካ’ዚ፡ ብዙሓት ገዳይም ተጋደልቲ ከም ብዓል መሓመድ ዑመር ዓብደላ (ኣቡ ጥያራ) ከይተረፉ ኣብቲ ምስ ጀርመናዊ ተመራማሪ ጉንተር ሹሮደር ዝገበሩዎ ቃለ መጠየቓት፡ “ኪዳነ ህዳድ ዝበሃል ፖሊስ ዓርኩ ንሓምድ፡ ክኣስሩኻ ይደልዩ ስለዘለዉ ንበረኻ ውጻእ ኢሉዎ” ኢሎም የዘንትዉ እዮም። ኪዳነ ግን ከምኡ ኣይኮነን ብምባል ነቲ ሓበሬታ መኣረምታ ሂቡሉ እዩ። ኪዳነ፡ ዋላ ኩሉ ሰብ ገይርካዮ እንተበሎ ብዘይወዓሎ ዝንየት ሰብ ኣይነበረን። “ኣነ፡ ‘ዝተፈልጠ ምስጢር የለን፡ ናብራኻ ኣይትበትን፡ ህድእ በል’ ኢለዮ እምበር ውጻእ ኣይበልኩዎን። ኣነ ንባዕለይ ሓምድ በረኻ ከም ዝወጸ ኣብ በረኻ ከለኹ’የ ፈሊጠ” ብምባል ናይ ቅድም ፍልጠትና ኮነ ናይ ታሪኽ ጽሑፋትና ክንእርም ምዒዱ። ኣቦይ ኪዳነ ብዘይካ’ቲ ንሱ ዝተቓለሶን ደቁ ኣብ ቃልሲ ተሳቲፎም በጃ ንክኾኑ ዝተጻወቶ ተራን፡ በቲ ምስ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዝነበሮ ጥቡቕ ዕርክነት ኣብ ታሪኽ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዝነበረ ናይ ሓበሬታ ክፍተት ብምምላእ ዓቢ ውዕለት ገይሩ እዩ። ዛንታ ኣቦታት ሰውራ ዝኾኑ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ይኹን ኪዳነ ህዳድ ከኣ ወትሩ ክዝከር ክነብር’ዩ። #Eritrea

መወከሲ
1. መጽሓፍ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ 1915-1962 ብሃይለስላሰ ወልዱ 2. ቃለ መጠይቕ ኪዳነ ህዳድ 2006 (ከረን) ብጋዜጠኛ ኢሳቕ መሓሪ 3. ቃለ መጠይቕ ኪዳነ ህዳድ 2013 (ከረን) ብኣለምሰገድ ተስፋይ 4. ቃለ መጠይቕ ኪዳነ ህዳድ 2018 ( ከረን) ብነጸረኣብ ኣዛዚ 5. ቃለ መጠይቕ መሓመድ ሱሌማን እኩድ 2018 (ግርባ- ሱዳን) ብነጸረኣብ ኣዛዚ

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

መልእኽቲ ምስጋና ናብ ከዋብ! (ዕቃበ ብረት)
2ይን መወዳእታን ክፋል

ኣብ ዓንቀጽ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣርእስቲ’ዚ፡ ኣብቲ ብነሓሰ 1980 ጀሚሩ ንሓደ ዓመት ዝተኻየደ ንተሓኤ ዶብ ዘሳገረ ውግእ ሕድሕድ፡ ዝዓበየ ግምጃ ኣጽዋር ናይቲ ውድብ ኣብ ከዋብ ዝተባህለት፡ ካብ ዶብ ሱዳን ሓደ ኪሎሜተር ናብ መሬት ኤርትራ ኣትያ ትርከብ መዓስከር ከም ዝተረኽበን፡ ጸላኢ ነቲ መኽዘን ብነፈርቲ ንኸየቃጽሎ ብህጹጽ ክእለ ከም ዝተወሰነን ርኢና ኔርና። መቐጸልታ ናቱ እንሆ፥

ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ዝርከቦም ሓለፍቲ ዕቃበ ብረት ህዝባዊ ግንባር፡ ናይ ጽዕነት መካይን ጠሊቦም እቲ ኣጽዋር ንኽልዓል መምርሒ ምስ ሃቡ፡ ቀጥታ ስራሕ ተጀመረ። እቲ ናይ ምጽዓን ስራሕ ብኣባላት ዕቃበ ብረት ጥራይ’ዩ ዝተጀመረ። ወላ’ኳ ነቲ ዝተረኽበ ንብረት ዝምጥን ዓቕሚ ሰብ ኣይንበሮም’ምበር፡ ዝርካቦም እቶም ኣባላት፡ ኣጕባዝን ናይ ስራሕ ተመኩሮ ዝነበሮምን እዮም። በቲ ዝተረኽበ ግምጃ ኣጽዋር ልዑል ሓጎስ ተሰሚዑዎም ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ስራሕ ከም ማይ ክሰትዩዎ ጀመሩ። ነተን ኤነትረ ዝዓይነተን ናይ ጽዕነት መካይን ከየጸበዩ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ጸጽዒኖም ናብ ኦልእየፍ ኣፋነዉወን።

ኦልእየፍ፡ ካብ ከዋብ ንሸነኽ ሩባ ባርካ፡ ካብ ሆሚብ ንታሕቲ ላኮይብ ኣብ ዝብሃል ወሰን ሩባ እያ ትርከብ። ኣብቲ ግዜ’ቲ እዛ ቦታ’ዚኣ ማእከል መዋፈሪት ናይቲ ግንባር ኮይና ነበረት። ኵሉ ኣብቲ ግንባር ዝተሰልበ ኣጽዋር ጀብሃ ናብኣ’ዩ ዝጥርነፍ ነይሩ። ብዘይካ ተመስገን ገብረስላሰ፡ ሓለፍቲ ጨናፍር ዕቃበ ብረት፡ ብዓል ግርማይ ዑቕባይ (በይሩት)፡ ዑቕባዝጊ ፍስሃ፡ ሳልሕ ዑስማን፡ ረዘነ ተላ … ማእከላይ ቦታኦም ኣብኡ ገይሮም ነቲ ስራሕ የወሃህዱ ነበሩ። ኦልእየፍ፡ ኣጽዋር ዝጥርነፈላ፣ ጥዕና ናይቲ ኣጽዋር ተፍትሽ ተገይሩሉ ጥዑይን ጸገም ዘሎዎን ተፈላልዩን ተቘጺሩን እንደገና ኣብ መካይን ጽዒንካ ናብ ገበይ ጻዕዳ ዝጓረተሉን ቦታ ስለ ዝነበረ፡ ዝያዳ ጕልበት ይሓትት ነይሩ። ምኽንያቱ፡ ናብ ገበይ ጻሕዳ ሓሊፎም ዘራግፉ ሰባት’ውን የድሊ ስለ ዝነበረ። በዚ መሰረት፡ ብዘይካ’ቶም ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ 40 ዝኾኑ ኣባላት ኤምዳድ፡ ልዕሊ 200 ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፣ ብዓል ወዲ ገብሪሄትን ወዲ እምባየን ዝምእክሉዋ ካብ ክፍሊ ታዕሊም ዝመጽአት ድልድልቲ ጋንታ፣ ከምኡ’ውን ቦጦሎኒ 27 ትብሃል ኣሃዱ ንጕልበታዊ ሓገዝ ናብቲ ቦታ መጺኦም ተደረቡ።

ናይቲ ግንባር ጠርናፊ ዕቃበ ብረት፡ ግርማይ ዑቕባይ (በይሩት) ነበረ። ንሱ፡ ኣብ 1979 ንዕቃበ ብረት ህዝባዊ ግንባር ወኪሉ ንስራሕ ዕድጊ ብረትን ካልእን ንበይሩት ተላኢኹ ነበረ። ሽዑ ካብ በይሩት መጺኡ ናብ ባርካ ምስ ወፈረ፡ እተን ተ.ሓ.ኤ. ኣብ በይሩት ምስኡ (ምስ ህዝባዊ ግንባር) ዝተመቕሉወን ኣጽዋር ከይተረፋ ኣብ መንጎ’ቲ ዝተመንዝዐ ኣጽዋር፡ ኣብ ኦልእየፍ ክጽብጸባ ምስ ረኸበን፡ “እምባእ! በይሩት ድኣ ኣብዚ እንድያ ተረኺባ” እናበለ ታሕጓሱ ገሊጹ። ግርማይ ዑቕባይ ኣብ ምልከት ኣጽዋር ዓቢ ተመኩሮ ዝነበሮ ተጋዳላይ እዩ።

ብኸምዚ ኣገባብ ነቲ ካብ ከዋብን ካልእ ከባብን ዝተኣርየ ልዕሊ 40 ጽዕነት መካይን ተኳስን ተተኳስን፡ ብፍላይ’ቲ ቀንዲ ቀንዲ ኣብ ሰናዱቕ ዝተታሕዘ ኣብ መጨረስታ ወርሒ ነሓሰ 1981 ዳርጋ ኩሉ ንሳሕል ከም ዝግዕዝ ተገይሩ። መኸተ ንሻድሻይ ወራር ኣብ ምቕራቡ ክንድ’ዚ ዝኣክል ተተኰስቲ ክተሓዝ ምኽኣሉ፡ ንህዝባዊ ግንባርን ንህዝቢ ኤርትራን ዓቢ ዓወት’ዩ እናተባህለ፡ ናብ ውሑስ ቦታኡ ናይ ምግዓዝ ዕማም ብዓወት ተዛዘመ። ግን፡ ገለ ዘይተጻፈፈ ጋዕገልጠም ነይሩ። ኣብ ክሻን ካልእን ዝተታሕዘ ዘስግእ ቦምባታት ተሪፉ ነይሩ። ነዚኣቶም ዳግማይ ፈቲሾም ዝውግኑ ክኢላታት ገዲፍካ፡ ዳርጋ ዝበዝሕ ሰብ ንገበይ ጻዕዳ ሓለፈ። እቲ ዅሉ ስራሕ ብዘይ ክሳራ’ኳ እንተተጻፈፈ፡ ኣብዞም ድሕሪት ንስራሕ ዝተረፉ ተጋደልቲ ግን ሓደጋ ኣጋጢሙ።

እቶም ሓደጋ ዘጋጠሞም ተጋደልቲ፡ ጥዕናኡ ዘይተጻረየን ዘጠራጥርን ናይ 60 ሚሊ ሜተር ሞርታራት ኣብ ምፍታን ከለዉ’ዩ ኣጋጢሙ። ጠዓመ መብራህቱ፡ እተን ናይ 60 ሚሊ ዘተኣማምና ስለ ዘይነበራ ኣብ ሓንቲ ገረብ ፈልዩ ኣቐሚጡወን ነበረ። ሓላፊ ግርማይ ዑቕባይ፡ “ክንፍትነን ኢና ኣምጽኣየን” ስለ ዝበሎ፡ ከልዕለን ጀመረ። ካልኦት ሓለፍቲ (ዑቕባዝግን ሳልሕ ዑስማንን) ንጠዓመ መብራህቱ ከምጽአን ስለ ዝረኣዩዎ፡ “እንታይ ኢልናየን፡ ወላ ዘይቅበራ” ኢሎም ስክፍታኦም እናገለጹ ምቕሉል ተቓውሞ ኣርኣዩ። ግን፡ ግርማይ “ክፍተና ኣሎወን” ኢሉ ኣብ ሓሳቡ ብምድራቕ፡ ንጠዓመ ናብ መፈተኒ ቦታ ሒዙወን ክቐርብ ጸቕጢ ገበረ።

እታ ሞርታር 60 ሚሊ፡ ናይ ምዕራብ ስራሓት ኮይና ንውሕ ዝበለትን ናይ እግሪ ድኳ ዘይነበራን እያ። ክትፍተን እንከላ፡ ኣብ ክንዲ ድኳ - ረዘነ ተላ ባዕሉ ብኢዱ ሒዙ ይቆጻጸራ ነበረ። ግርማይ ዑቕባይ፡ ንቐዳመይቲ ቦምባ ኣጕሪሱዋ፣ ግን፡ እታ ቦምባ ዘይጥዕይቲ ስለ ዝነበረት ካብ ቅድሚ ተኰስቲ ብዙሕ ከይረሓቐት ጥብ ኢላ ወዲቓ። ኣይተፈንጀረትን’ውን። ግርማይ ነታ ቦምባ ከይዱ ኣኪቡዋ። ነቲ ሓሸዋ ኣጥፍእ ኣጥፍእ ኣቢሉ ዳግማይ ክትፍተን ኣዳልዩዋ።

ኣብዚ ግዜ’ዚ ገለ ተጋደልቲ ነቲ ሓደገኛ ፈተነ ምስ ረኣዩ ካብኡ ኣርሓቑ። ግርማይ ዑቕባይ፡ ነቶም ብዘይ ስራሕ ኣብ ከባቢኡ ኮይኖም ዝዕዘቡ ዝነበሩ’ውን፡ “ንስኻትኩም’ውን ተኣለዩ” ኢሉ ኣርሓቖም። ፈተንቲ ግን ስራሖም ቀጸሉ። ኣብ ካልኣይ ፈተነ፡ ግርማይ ነታ ቦምባ ኣብ ሻምቡቆ ብረት 60 ሚሊ ከእትዋን ካብ ሻምብቆ ብረት ከይወጽአት ክትፍንጀርን ሓንቲ ኰይና። ቀጥታ ነቶም ክልተ ፈተንቲ ተጋደልቲ ከም ዘይነበሩ ገይራቶም። እታ ቦምባን እቲ ሻምቡቆ ብረትን ክልተኡ ስለ ዝተፈንጀረ፡ እቲ ድንገት ብዘይ ምሕረት ጐዝዩዎም። ረዘነ ተላን ግርማይ ዑቕባይን ክልተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዕቃበ ብረት በዚ ሓደጋ’ዚ ብ 2 መስከረም 1981 ንግሆ ተሰዊኦም።

ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ ማእከላይ ክፍሊ ዕቃበ ብረት፡ ብዙሕ ኣጽዋር ስለ ዝረኸቡ “ዘሐጕስን ዕዉትን ወፍሪ!” ኢሎም ኣብ ዝገምገሙዎ ወፍሪ፡ ኣብ መዛዘሚኡ ግን ኣሕዛኒ ኵነታት’ዩ ተፈጢሩ። ብዘይካ ናይ’ዞም ክልተ ብጾት መስዋእቲ፡ ካብኡ ዝገደደ ካልእ ኣሰንባሪ ሰብኣዊ ክሳራ ስለ ዘጋጠሞም፡ ንናይ 1981 ወፍሪ ብዓወትን ብመስዋእትን እዮም ዝዝክሩዋ። ምኽንያቱ፡ ካብዛ ዝተገልጸት ሓደጋ ልክዕ ሓደ ወርሒ ጸኒሑ’ውን ህይወት 14 ተጋደልቲ ዝወሰደ ናይ ክፉእ ዝኸፍአ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም እዩ።

እቲ ካልኣይ ድንገት፡ ኣብ ፎርቶ - ናይ ሕጂ ፎርቶ ሳዋ - እዩ ኣጋጢሙ። ብዕለት 2/10/1981 ኣብ መንጎ ሆሚብን ፎርቶን ዝተቐብረ ኣጽዋር ናይ ተሓኤ ከም ዘሎ ዘይጥሉል ሓበሬታ ስለ ዝመጽአ፡ ኣባላት ኤምዳድ ንዕኡ ንምርግጋጽን ንምፍታሽን ተንቀሳቒሶም ወዓሉ። ግን ዝተረኽበ ኣሰር ኣይነበረን። ቀጥታ ካብ ወፍሮም ናብ መበገሲ ቦታኦም ምስ ተመለሱ፡ ናይ ኣባላት ሃንደሳ መደብ ምዝንጋዕ (ግብጃ) ስለ ዝጸንሖም፡ ነብሶም ተሓጻጺቦም ቀጥታ ምስኣቶም ተጸንቢሮም ምዝንጋዕ ጀመሩ።

ኣብ ከምዚ ዝበለ ምዝናይ እንከለዉ፡ ናይ ኤምዳድ ንብረት ዝጽዕና መካይን መጺአን ጥሩምባ (ክላክ) ሃረማሎም። እቶም ኣብ ምዝንጋዕ ዝጸንሑ ኣባላት ኤምዳድ’ውን ንመደብ ምዝንጋዕ ወንዚፎም ብድድ ብድድ ብምባል ናብቲ ስራሕ ከዱ። ሓላፊ ኤምዳድ ሃንደሳ ተጋዳላይ ሻቕባን’ውን ኣብቲ ምዝንጋዕ ተረኺቡ ስለ ዝነበረ’ሞ፡ ድሕሪ’ቶም ናብ ስራሕ ዝተገደሙ ኣባላት ኤምዳድ ነቲ መደብ ምቕጻሉ ሕልናኡ ስለ ዘይገበረሉ፡ ንምሕጋዞም ኣባላቱ ሒዙ ናብቶም ኣባላት ኤምዳድ ተጸንበረ።
እቲ ናይ ምጽዓን ስራሕ፡ “ካምቦድያ” (ተሰሪዕካ ምቅብባል) ብዝብሃል ኣገባብ ገይሮም የቀላጥፉዎ ነበሩ። ኣብ መንጎ ምቅብባሎም ከኣ ሓደ ፍልይ ዝበለ ንብረት መጽኦም። M-15 ዝብሃል ጸረ ተሽከርከርቲ ስርሓት ኣመሪካ ነታጒ እዩ።

እዚ ነታጒ’ዚ፡ ኣጽዋር ትጥርንፍ ዝነበረት ኣሃዱ ብርጌድ 70 ረኺባ ዘምጽአቶ ነበረ። እታ ኣሃዱ፡ ናብ ጎቦታት ኬሩ ምስ ወፈረት፡ እዚ ጸረ ተሽከርከርቲ ነታጒ ተቐቢሩ፡ ግን ብኸፊል ተቐልቂሉ ክረአ ስለ ዝጸንሐ፡ እታ ኣሃዱ ፍሒራ ብምውጻእ፡ ኣብ ገመል ጽዒና ኣምጺኣቶ። ክኢላ ስለ ዘይነበራ፡ ጥዑም ከይወጽአ ከም ዘሎዎ’ዩ እዩ መጺኡ።

ሓላፊ ወተሃደራዊ ምውህሃድ ተጋዳላይ ተመስገን ገብረስላሰ፡ ነቲ ፈንጂ ምስ ረኣዮ፡ “እዚኣ ሓደጋ ከይተኸትል ኵዒትኩም ቅበሩዋ” ኢሉ ትእዛዝ ሂቡ ነይሩ። ግን፡ ኣባላት ሃንደሳ ስለ ዝመጽኡ፡ እዚ ቲኤንቲ’ዚ (ተቓጻሊ ኣካል ነታጒ) ክጠቕመና ይኽእል’ዩ ካብ ዝብል ስስዐ፡ ክቐብሩዋ ኣይደለዩን፣ ጥዑም ኣውጺኦም ምስ’ቲ ንብረት ክጸዓን ገደፉዋ።

ኣብ ግዜ ምጽዓን፡ ኩሉ ሰናዱቕ ጠያይትን ቦምባን ተጻዒኑ ምስ ተወድአ፡ ብላዕሊ ኣብ ሃጓፍ ቦታ ሰዂዖም ቀራቒሮም ጽዒኖማ። ግን፡ እቲ ቲኤንቲ እኹል ጸቕጢ ምስ ረኸበ ተባሪዑ እቲ ነታጒ ተፈንጂሩ። ንሱ ምስ ተፈንጀረ ድማ፡ ንኹሎም ኣብቲ መኪና ተጻዒኖም ዝነበሩ ተተኰስቲ ነገራት ከም ዝባርዑ ገይሩ። ኣብታ መኪና ዝተፈላለየ ዓይነት (ናይ ግራድ ናይ ካቱሻን ካልእ ጠያይትን) ስለ ዝነበረ፡ ከምኡ ዓይነት ነትጒን ምፍንጃራትን ተሰሚዑን ተራእዩን ኣይፈልጥን። ኩሉ ተተኳሲ ስለ ዝተባርዐ፡ ነታ መኪና’ውን ናብ ስኬጆታት ከናቲፉዋ። እቶም ካምቦድያ ተሰሪዖም ክጽዕኑ ኣብታ መኪና ዝጸንሑ ተጋደልቲ፡ ኣሰሮም ተሳእነ። ኣካላቶም ከም ቋንጣ ተዘልዚሉ ኣብቲ ኣግራብ ተንጠልጢሉ ክሳብ ዝርአ ኮይኑ።

ገብረሂወት ሳሚኤል፡ ኣብ ልዕሊ’ታ መኪና ኮይኑ ቦምባታት ዝቕበልን ዝርስርስን ዝነበረ ኣባል እዩ። እታ ፈንጂ ምስ ተፈንጀረት፡ ቀዳማይ ክስዋእ ተኽእሎ ዝነበሮ ተጋዳላይ እዩ። ግን፡ ብሃፋ ጥራይ ኣርሒቓ ናብቲ ኣግራብ ደርብያቶ። ሽዑ ኣይተሰውአን፣ ግን ድሒሩ ኣብ ዝተኻየደ ውግኣት ተሰዊኡ።

ጸሃየ ተወልደ’ውን ምስቶም ጸዓንቲ’ኳ እንተነበረ፡ ግን ሓደ ካብቶም ፈጺሞም ዘይተተንከፉ እዩ። ገለ ስዉኣት ከኣ ኣብ ግዳማዊ ኣካላቶም ናይ ማህረምቲ ምልክታት ዘየለ ግን ብማዕበስቲ ጥራይ ህይወቶም ሓሊፋ ተረኺቦም።

ባርዕን ምፍንጃራትን ናይቶም ኣብ ጽዕነት መኪና ዝነበሩ ተተኰስቲ፡ ካብ ሰዓት 4፡00 ክሳብ ሰዓት 10፡00 ምሸት ስለ ዝቐጸለ፡ ዝረድእ ሰብ ናብኡ ከይቀርብ ኣዛዚ ብርጌድ 70 ተጋዳላይ ሳልሕ ሕሩይ መምርሒ ኣመሓላሊፉ። “እዞም ሓደጋ ዘጋጠሞም ተጋደልቲ ኦሮማይ ከሲርናዮም ኢና! ተወሳኺ ሰብ ከይንልክም” ዝዀነ ሰብ ናብቲ ባርዕ ከይኣትው ዓጊቱ።

ሽዑ ኦፕሬተር ተጋዳላይ ተመስገን ዝነበረ ተጋዳላይ ተኽለ ሃይለ፡ በቲ ነትጒ ኣፍልቡ ተሃሪሙ ምስ ወደቐ፡ ካብ ሰዓት 4፡ 00 ድ/ቀ ክሳብ ሰዓት 10፡00 ኣብ ጥቓ’ቲ ባርዕ ተደርብዩ ኣምስዩ። እቲ ምፍንጃር ናይ ጠያይትን ቦምባታትን ምስ ዘሓለ፡ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣባላት ታንከኛ ከቢድ ብረት፡ ሬሳን ውጉኣትን ክኣርዩ ኣትዮም። ካብ መንጎኦም ሓደ መራሒ ጋንታ፡ ኣብ ተኽለ ሃይለ ምስ በጽሐ፡ ኣጻብዕቱ ኣብ ኣፍንጫ ተኽለ ኣልጊቡ ምስ መርመረ፡ ናይ እስትንፋስ ምልክት ስለ ዝረኸበ፡ “ነዚ ቖልዓ ነልዕሎ ህይወት ኣለዎ” ብምባል ከም ዝለዓል ገበሮ። ተኽለ፡ ንሳልስቲ ሃለዋቱ ክፈልጥ ኣይከኣለን።

ክኢላታት ዕቃበ ብረት መንግስቲ ኤርትራ ከም ዝብሉዎ፥ ኣብ ዓለም ንኣተሓሕዛ ኣጽዋር ኣመልኪቱ ዝወጽአ ዓለማዊ ሕጊ ኣሎ። ንሱ ድማ ccw (convention of convention weapons) ይብሃል። ኣብቲ ናቱ ፕሮቶኮል 5፡ “ናይ ጸላኢኻ ዝነበረ ኣጽዋር ኣይትጠቐም” እዩ ዝብል። ናይቲ ኣጽዋር ታሪኽ ስለ ዘይትፈልጦ፡ ከተዕንዎ ጥራይ እዩ ዘሎካ’ምበር፡ ዳግም ክትጥቀመሉ ከይትፍትን’ዩ መምርሒ ዝህበካ። ይዅን’ምበር ኣብ ገድሊ ኤርትራ እዚ መምርሒ’ዚ ኣይሰርሕን ነይሩ።

ናይ ህዝባዊ ሓይልታት መምርሒ፡ “ንጸላኢ ብብረቱ ብጥይቱ” ስለ ዝብል ኣንጻር መምርሒታት ccw እዩ ዝኸይድ። ሰውራ ኤርትራ በቲ ሕጊ’ቲ ተቐዪዱ ዝኸይድ እንተዝነብር፡ ናጽነት ኤርትራ ኣይምመጽአትን። ስለ’ዚ፡ እቲ ኣብ ፈተነ ዝኽፈል ዝነበረ መስዋእቲ፡ እቲ ውድብ ዕጥቁ እቲ ዝተማረኸ ኣጽዋር ስለ ዝነበረ፡ ንዕኡ ኣብ ምጥቃም ከኣ ክኢላታት ኣባላት ዕቃበ ብረት ክምርምሩዎን ክፍትኑዎን ስለ ዝግባእ’ዩ ኣብ ከምዚ ዝበለ ሓደጋታት መስዋእቲ ዝኸፍሉ ዝነበሩ። ጥዕና ኣጽዋር መርሚሮም ንሰራዊት ከዕጥቑ ሓላፍነቶም ስለ ዝነበረ እዩ።

ኣስማት ስዉኣት ኣባላት ኤምዳድ፥ ሰመረ ገብረመድህን (ወዲ ግቱር፡) ረዘነ ተኽለሃይማኖት (መርዓዊ፡) መሓሪ መንግስቱ (ጀማሂር)፡ ክብሮም በርሀ (ወዲ ኣፍሮጢዛ)፡ ብርሃነ ነጋሽ (ማንጁስ)፡ በርሀ ምኪኤል፡ ዑመር ሳልሕ፡

ካብ ኣባላት ሃንደሳ ድማ፥ ሻቕባን ሳልሕ፡ ዳኒኤል ዘርኢያቆብ፡ ጽሃየ በርሀ፡ ጽሃየ ኣውቲስታ መጐዓዝያ፡ ኣብርሃም ሓላል (መጐዓዝያ)፡ ሰለሙን

ውጉኣት፥ ግርማይ ደብረጼን (ባንተ፡) እያሱ ዓዲገዳ፡ ተኽለ ሃይለ፡ ተስፋማርያም በርሀ፡ መሓመድኑር ብድሆ፡ ገብረሂወት ሳሚኤል፡ ሰመረ ዮሴፍን። #Eritrea

ጨ/ምርምርን መጽናዕትን
ቤ/ጽ ጠ/ሓለቓ ስታፍ ሓ/ምክልኻል

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ቤት ትምህርቲ ሰውራ
ካብ ምምስራቱ ምሕሳቡ ይብርትዕ፡ ፍርያቱ ከኣ ዝያዳ የዅርዕ!
ካልኣይን መወዳእታን ክፋል
መምህር ወልደዝጊ ቀለተ (ኣቦሓጎይ)

ኣብቲ ብምኽንያት ወርቃዊ እዮቤልዩ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ብኮምሽን ባህልን ስፖርትን ዞባ ማእከል ዝተወደበ ናይ ዝኽሪ መደብ፡ ሓደ ካብቶም ቀዳሞት መስረትቲ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ተመራማሪ ታሪኽ መምህር ኣለምሰገድ ተስፋይ፡ ከም ኩሎም መደባት ናይቲ ውድብ ምምስራት ቤት ትምህርቲ ሰውራ ብመሪሕነት ህዝባዊ ሓይልታት ከም ዝተሓስበ ይምስክር። ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ መጀመርታ 70ታት ኮይኑ፡ ምምስራት ቤት ትምህርቲ፡ ክፍሊ ሕክምና፡ ዜናን ፕሮፖጋንዳን ካልኦትን ምሕሳቡ ብርቂ ነገር ምዃኑ ድ ማ ይገልጽ።

ኣብ ህዝባዊ ግንባር፡ እዚ መደብ እከለ እዩ ፈለማ ሓሲቡዎ ወይ ኣበጊሱዎ ናይ ምባል ባህሊ ኣይነበረን። ስለዚ ምምስራት ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዝሓሰቡ እውን፡ ልክዕ ከምቲ ካልእ መደባት ህዝባዊ ግንባር፡ እቶም ዝሓሰቡዎ ካብ ሓፋሽ ተጋዳላይ ፈሊኻ ንኽትሰምዮም ኣሸጋርን ዘይ ተለምደን ነገር እዩ።

መምህር ኣለምሰገድ ተስፋይ፡ ኣብ ምንዳፍ ወይ ምሕንጻጽ መደባት ትምህርቲ ኣብ ሰውራ ካብቶም ቀዳሞት ከም ዝኾነን፡ ንነብሱ ወሲኹ፡ ‘ሕማም ተውዚዕ’ ኣብ ተማሃሮ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ መምህራን፡ ኣቦታትን ኣደታትን ተማሃሮን ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዝነበረ ምዃኑ የዘንቱ። ኣብ ብሌቓት ብ1975 ኣስታት 36 ዝኾኑ ምሁራት፡ ሰውራዊ ስርዓተ ትምህርቲ ክነድፉ ከም ዝተኣከቡ፡ ሕማም ተውዚዕ ስለ ዘጥቅዖም ግን ናብ ኣስታት 4 ምሁራት ተጋደልቲ ጥራይ ከም ዝተረፉ’ሞ፡ ንሳቶም ናይ ገድሊ ተልእኾኦም ምምስራት ቤት ትምህርቲ ሰውራ ምዃኑ ኣሚኖም መደብ ስራሖም ከም ዝጀመሩ የዘንቱ። ‘ሕማም ተውዚዕ’ ወይ ወኒ ንመስዋእቲ (Zeal to sacr­rifice) ኣብ ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ጥራይ ዝኽሰት ክቱር ድሌት ንመስዋእቲ ይመስለና ነይሩ። መሰረቱ ግና መምህራናን ኣለይትናን ምዃኖምን፡ ሕማም ናይ ኩሎም ኣብ ደጀናት ዝተመደቡ ተጋደልቲ ምንባሩን መምህር ኣለ ም ሰገድ ኣዘኻኺሩና።

ቀጺሉ፦ እቲ ሽዑ ዝነደፉዎ ኤርትራዊ ስርዓተ-ትምህርቲ (Curriculum) ኣብዞም ዝስዕቡ ዓበይቲ ኣዕኑድ ዝተመስረተ ከም ዝነበረ ገሊጹ።
1. ትምህርቲ ንጥቕሚ ሓፋሽ ምውዓል፣
2. ትምህርቲ ኣብ ገድሊ ንኽካየድ ምቹእ ባይታ ምፍጣር፣
3. ትምህርቲ ብቋንቋ ኣደ ንክውሃብ ግቡእ ምድላዋት ምግባር ወዘተ.

ኣብቲ እዋን’ቲ ናይዚ ሎሚ ዘሎ ስርዓተ ትምህርትና መሰረት ዝኾነ ናይ ገድሊ ስርዓተ ትምህርቲ ከም ዝነደፉ መምህር ኣለምሰገድ ኣውኪኡ። 10 መትከላት ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ’ውን ጎኒ- ጎኒ ስርዓተ ትምህርቲ ከም ዘውጽእዎን፡ ኣብ ምህናጽ ዲሲፕሊን ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ድማ ልዑል ግደ ከምዝነበሮን ብኣብነት ኣሰንዩ ዘርዚሩ።

ዓሰርተ መትከላት ቤት ትምህርቲ ሰውራ ንኣና ንተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ማዕረ ዓሰርተ ትእዛዛት ቅዱሳን መጻሕፍቲ እዮም ነይሮም። ሓቀኛታትን ርትዓውያንን፡ ደፋራትን ተባዓትን፡ ልዙባትን ምእዙዛትን፡ ንቑሓትን ስልጡናትን፡ ወዘተ. ከም እንኸውን ገይሮሙና እዮም። ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ ዓዳውን ቀቢላውን፡ ብሓፈሻ ካብ ኩሎም ትሕተ-ሃገራውያን ኣተሓሳስባታት ነጻ ዝኾነ ምስሊ ህዝባዊ ግንባር ሒዝና፡ ከም ሓደ ፍሉይ ማሕበረ- ኮም ተፈጢርና። ንሕና፡ ንሓድሕዶም ዝጫነዉ ንኡስ ጉጅለ ሕብረተ ሰብ ኢና። እመኑ ክሓዱ፡ ንሕና ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ካብ ምስ ሓውና ወዲ ኣደና ንደቓይቕ ከነዕልል፡ ምስ ዝኾነ ሓደ ተማሃራይ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ንሰዓታት ተመሲጥና ከነዋግዕ’ዩ ዝምእምኣና። ልዕሊ ንቡ ር ኢና ንሓድሕድና ንፋቐር።

ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ካብ ሰባት’ዮም ክትብሉና፡ ማሽናት ዝፈጠርኦም ሮቦት ንመስለሉ እዋን ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ምትግባር መትከላት ህዝባዊ ግንባር፡ ናብ ማሽናት ኢና ንቕየር። ንሓቅን ርትዕን፡ ማንዕርነትን ፍትሕን፡ ንምንቕቓፍን ምትእርራምን፡ ንምትሕብባርን ምትሕግጋዝን፡ ንምውፋይን ምትዕጽጻፍን፡ የማን ኣይንብል ጸጋም ነቓጻት ኢና። ካብቶም “ደረቓት” ዘስምየና ድማ እዚ ባህርያትና እዩ። እቶም ንኣና ዝፈጠሩ ማሺናት ከኣ ኣደታትን ኣቦታትን መምህራንን ቤት ትምህርቲ ሰውራ እዮም። ንሕና ተማሃሮኦም ከኣ ልክዕ ቅዳሕ ምስሎምን ምስሊ ህዝባዊ ግንባርን ኢ ና።

ኣብቲ ብኮምሽን ባህልን ስፖርትን ዞባ ማእከል ዝተወደበ ናይ ምዝኽኻር መደብ፡ ሓንቲ ካብተን ቀዳሞት መስረቲ ዝኾነት መምህር ጸጋ ጋይም (ጓል ሻምበል)፡ ኩሎም ኣባላት ቤት ትምህርቲ ሰውራ ማለት ኣደታት፡ ኣቦታትን መምህራንን ልክዕ ከምቶም ኣብ ግንባራት ምስ ጸላእቲ እናተዃሽሑ ግንባሮም ንዓረር ሂቦም ዝስውኡ ዝነበሩ መሳቱኦም፡፡ ብዅሉ እንትናኦም ብቑዓት ሰባት ንምህናጽ ድርብ ቃልሲ የካይዱ ከም ዝነበሩ ብኣብነት ኣብሪሃ። እቲ መግለጺ፡ ካብቶም ምስጢር መንነተይ ዘላለየኒ ተዘክሮኣ እዩ ነይሩ።

ንዝርዝሩ፡ ኣለይትን መጋቦን ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ (ኣደታትን ኣቦታትን)፡ ከም ኩሎም ካብ ቤቶም ወጺኦም ምስ ጸላኢ ፊት-ንፊት ተታዂሶም ብምስዋእ፡ ናጽነት ከምጽኡ ዝተጋደሉ ምዃኖም፡ ታዕሊም ወዲኦም ናብ ሓይልታት (ድፍዓት) ክውዝዑ እናተጸበዩ፡ ናብ ደጀን ህጻናት ክምግቡን ክሓጽቡን ምስ ተመደቡ፡ ዝስምዖም ሞራላዊ ሕንከት ምጽዋሩ ቀሊል ከም ዘይነበረ ርዱእ እዩ። ነዚኦም ጐስጕስካ ኵሉ ገድላዊ ዕማም ምዃኑ ኣእሚንካ፡ ኣብ ምህናጽ ብዅሉ እንትናኡ ብሉጽ ተማሃራይ ከተሳትፎም ተደራቢ ስራሕ ከም ዝነበረ ወይዘሮ ጸጋ ገሊጻ። ልዕሊ ኩሉ እተን ከም መጋቦ ብቐጥታ ካብ ታዕሊም ናብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዝምደባ ዝነበራ ኣባላት፡ ካብ 18 ክሳዕ 21 ዓመታት ዝዕድመአን ብምዃነን፡ መዓልታዊ ልዕሊ ሓደ ኩንታል ሕሩጭ ወዲዓከር ኣብ ቍራጽ ፊስቶ ለዊሰንን ላፍየንን ክስንክታ፡ ኣዝዩ በዳህን ኣላህላህን ምንባሩ ዘኪራ። ወሲኻ እቶም ህጻናት ሕማም ቈርበት ከም ዓበቕ ዝኣመሰሉ ምስ ዝሓሙ፡ ቅያር ክዳን ብዘይምንባሩ ብምሉኡ ክዳውንቶም ኣብ ፍሉሕ ማይ ጠጢቐን ኣንቂጸን ንክኸድናኦም፡ ዝወለደት ኣደ’ውን ንኽትጻወሮ ዝኸብዳ መዓልታዊ ስራሐን ከም ዝነበረ ብምስትንታን ዘኪራቶ። ካልኦት ንኸተውርየሎም ቀለልቲ፡ ንክትሰርሖም ግና በዳህቲ ዝነበሩ ዕማማት ከም ዝተሓልፈ ድማ ብዝርዝር ኣዘ ንትያቶ።

ለካ ንኣቦታት፡ ኣደታትን መምህራንን ቤት ትምህርቲ ሰውራ እምበለ መጠን እነፍቅሮም ዝነበርናስ፡ ካብ ክቱር ሓልዮቶም ዝተበገሰ እዩ። ከምቲ ኣደና ንእሽቶይ ምስ ተዓንቀፍና፡ “ቅድመኻ ይስጥሓኒ’ዚ ወደይ ወይ ጓለይ!” ኢላ፡ ተጐዲእና ከይንኸውን ምሒር እትስምብድን እትሻቐልን፡ ኣለይትና ድማ ንከይንጠምን ከይንጸምእን፡ ንከይንዓርቕን ከይንቘርርን፡ ከይንፈርሕን ከይንሽቝረርን፡ ከይንሓምቕን ከይንሰንፍን፡ ቀም ከየበሉ ለይትን መዓልትን ኣብ ሓለዋና እዮም ዝጋደሉ ነይሮም። ብፍላይ ትኵራትን ደፋራትን ንምግባርና ዘይተበላሓትዎ ሜላታት ኣይነበረን። ንኣብነት፦ ነቶም ኣዝዮም ንኣሽቱ ህጻናት ዝነበሩ፡ ብድምጽን ብደብዳብ ነፈርትን ተዳሂሎም ባህረርቲ ንኸይኮኑ፡ እተን ነፈርቲ ናትና (ናይ ውድብ) ምዃነን፡ ኣብ ህንጻ ትሕቲ መሬት (ኣንደር ግራውንድ) እንተ ኣትዮም ብሽኮቲ ክስንድዋሎም ምዃነን ይነግርዎም ስለ ዝነበሩ፡ ዎዮም ደቂ ገርሂ ልባ ቆልዑ፡ ድምጺ ነፈርቲ እናክሰምዑ ብፍጥነት ናብቲ ህንጻ ትሕቲ ምድሪ ይኣትዉ ነይሮም።

ካልእ ኣብ እዋን ደብዳብ ነፈርቲ በቶም ኣለይትና ኣቦታትናን ኣደታትናን ዝስርሑ ዝነበሩ ኣደነቕቲ ፍጻመታት ንምዝካር፡- ብ3 ሓምለ 1984 ከምኡ’ውን ብ17 ሕዳር 1984ን ክልቲኡ ረቡዕ መዓልቲ፡ ኣብ 03 ደብዳብ ነፈርቲ ብወራሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህጻናት ተኻይዱ ነይሩ። ኣብ ክልቲኡ ድማ ብዙሓት ተማሃሮን ኣባላትን ተሰዊኦም። ኣብቲ ቀዳማይ ኣጋጣሚ ዝበዝሐ ተማሃራይ ኣብ ክታበት ጸረ ኣንቅጺ ክሳተፍ ኣብ 03 ተኣኪቡ ነይሩ። ዘዝተኸትቡ ህጻናት ድማ ኣብታ ንእሽቶ ሜዳ ኩዕሶ ተጨቓጪቖም ኩዕሶ እግሪ ይጻወቱ ነይሮም። ክልተ ሚግ 21 ነፈርቲ ብሃንደበት መጺአን፡ ኣብቶም ዝጻወቱ ዝነበሩ ህጻናት ቦምባታት ነስነስኦ። ሽዑ ንእለቱ ሓንቲ ኣስመረት ጽላሉ ኣዘነ እትብሃል ህጻን ተማሃሪት ጓለንስተይቲ እትርከቦም ብዙሓት ህጻናት ተሰዊኦም።
ነቲ መሳልፍተይን ዝፈቱዎ ዓርከይን ህጻን መብራህቶም ተስፋይ ኣናድየ ምስ ሰኣንኩዎ፡ ምስኦም ከም ዝተሰውአ ፈ ሊጠ።

እቶም ዝተረፍና ህጻናት በብዘለናዮ ፋሕ ኢልና ናብቲ ጎቦታት ሃደምና። ኣማስያና ንድራር ናብ ንቡር መዕቈቢና ምስ ተመለስና፡ ናይ ነገር ቈልዓ ነቲ ተረፍ-መረፍ (ስኩጆታት) ናይቲ ፋክረስ ክንፍትሽ ናብቲ ሜዳ ኩዕሶ ከድና። ኣናዲና ግን፡ ዝተፋሕረ ጉድጓድ ይኹን ድርቃም ስኩጆ ስኢንና። ኣበይ ኣትዩ’ዶ ትብሉ ኣለኹም፧ እቶም ስንኩላን ኣለይትና ንእኡ ርኢና መታን ዳግማይ ከይንብህርር፡ ሓደ ብሓደ ኣርዮም ቀቢሮሞ። ነቲ ጎዳጉዲ ድማ ኣማሳሲሎሞ። ከምዚ ዝገብሩ ኣቦታት፡ ኣደታትን መምህራንን እዮም ኣዕቢዮምና። ሓደ ብሓንቲ እግሩ ጠለይ እናበለ፡ ሓደ ብሓንቲ ዓይኑ፡ ገሊኦም ድማ ፓራላይዝድ ኮይኖም ሰልፈፍ እናበሉ ዝተረፋ ኣካላቶም ንዳግማይ ደብዳብ ነፈርቲ ወፍዮም ስኩጆ ዝቐብሩ፡ ዝተፋሕረ ጐዳጉዲ ዘመሳስሉ፡ ብዅሉ ብቝዓት ክንኮነሎም ስንክልናኦም በዲሆም ድርብ ገድሊ ዝጋደሉ እዮም ነይሮም። እሞኸ ድኣ ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ደቂ መን ኴንና ሰነፋት ክንከውን፧ ከመይ ኣቢልና ጃጀውትን ፈርሓትን ክንከውን፧ እዚ ንትምክሕቲ ኣይኮነን፡ ዝተሃነጽናሉ መስርሕ’ዩ ከምኡ ገይሩና።

መብዛሕትኦም ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ኣብ ትምህርቲ ብሓፈሻ፡ ኣብ ቍጽርን እንግሊዝን ከኣ ብፍሉይ ሰነፋት ኣይኮኑን። ሕማቕ ጽባቐ ጽሕፈት’ውን የብሎምን። ከምዚ ንክኾኑ ሓያል ጻዕሪ መምህራኖም’ዩ ሓጊዙዎም። ንኣብነት፡ ኣነ ብዓቕመይ ዝዝክሮ፡ ክቡር መምህር ቴድሮስ ኣብርሃ፡ ኣብ ፈቖዶ ካብ ደብዳብ ነፈርቲ እንሕብኣሉ ዝነበርና ስንጭሮታት እናኾለለ፡ ጽባቐ ጽሕፈት ፊደላት ቋንቋ ትግርኛ፡ እንግሊዝን ቍጽርን የለማምደና ነይሩ። ኩሎም ናይ ቀዳማይን ካልኣይን ክፍልታት መምህራንና፡ ‘ሰሌዳ ምርባሕ’ ክንሽምድዶ የገድዱና ነይሮም። ከም ውጽኢቱ፡ ኣብ ምርባሕ ይኹን ምምቃል ዝጽገም ተማሃራይ ኣይነበረናን። ኣብ ታሕተዋይ ደረጃ ትምህርቲ ከለኻ ኣርባዕተ ተግባራት ቍጽሪ ብሓፈሻ፡ ምርባሕን ምምቃልን ድማ ብፍሉይ እንተዘይ መሊኽካዮም፡ ኣብ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃታት ምስ በጻሕካ ትምህርቲ ቍጽሪ ክትጸልኦ ልዑል ተኽእሎ ከምዘሎ ይእመን።

ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዝፈትውዎም ዓይነታት ትምህርቲ ቍጽሪ፡ ፊዝክስ፡ ኬሚስትሪን እንግሊዝን እዮም። ናይ 4ይን 5ይን ናይ እንግሊዝ መምህራንና ብቓላት ቋንቋ እንግሊዝ (Vocabulary) ከም ንዝቕብብ ገይሮም እዮም ምሂሮሙና። እዚ ቋንቋ እንግሊዝ ንክንመልኽ ኣዝዩ ሓጊዙና እዩ። ኣብ 6ይ ክፍሊ ከለና፡ ብዙሓት ብቛንቋ እንግሊዝ ዝተጻሕፉ ንኣሽቱን ማእከሎትን መጠን ዘለዎም መጻሕፍቲ ኣንቢብና። ማዕከናት ዜና ብቛንቋ እንግሊዝ ሰሚዕና ንርዳእን ነስተርጉምን ነይርና። ብቐንዱ እቲ ሽዑ ዝነበረ ስርዓተ ትምህርቲ፡ ፍጹም ንተማሃራይ ዘማእከለ (absolute student centered) ስለዝነበረ፡ ኣብ ትምህርትና ብሉጻት ተማሃሮን ሰባትን ንኽንከውን ሓጋዚ እኳ እንተነበረ፡ ግንዖ-ኣንበሳ ግና ንኣቦታትና፡ ኣደታትናን መምህራናን እዩ ዝግባእ። ምኽንያቱ ናይ ምግዳል ተሃኖም ወይ ኣብ ድፍዓት ኮይኖም ምስ ጸላኢ ናይ ምትዃስ ወኖም ቀቲሎም፡ ኣብ ምእላይን ምሕብሓብን ህጻናት ኣውዒሎም፡ ንኣና ክፈጥሩ ስለዝኸኣሉ። ክብ ርን ሞሳን ንእኦም ይዅን።

ፍልስፍናዊ መዳይ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ካብ ምሕሳቡን ምምስራቱን፡ ክሳብ ምፍራይ ብሉጻት ተማሃሮን ተጋደልትን፡ ኣመልኪተ ሪቕ ካብ ሕፍንቲ ፈታቲነ ኣለኹ። ኣብ ቀጻሊ ብድሆታት ተማህሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራን ኣበርክቶኦም ኣብ ገድልን መንግስትን ኣመልኪተ ብኸፊል ክፈታትን እየ። “ተቛጺርኩም ኣይበለና”፡ ብድሓን ጽንሑ! ሰላም ዎሰናይ! #Eritrea

[Ghideon Musa @GhideonMusa]

Eritrea Alhaditha 4 September 2026
https://t.co/JrM5nXRf0t

[Ghideon Musa @GhideonMusa]

ሓዳስ ኤርትራ
ዓርቢ 4 መስከረም 2026
https://t.co/tYRZ3TkVMu

[Ghideon Musa @GhideonMusa]

Outstanding students in Anseba Region’s Keren and Elaberet sub-zones received awards for high scores in the 2025/26 national exams.
Rora School (Keren): 10 students 90+ in 8th grade; 14 with 3.0–4.0 GPA. Pass rates up: 40%→70% (8th) and 18.5%→31.2% (leaving exam).Awet School (Elaberet): 18 students recognized. Credit to students, teachers & community. #Eritrea #Education

https://t.co/FidgJV9THg

[Yared Tesfay @ytmn2]

Siem Eyob-Abraha, a talented player for the Eritrean National Team, has officially completed a permanent transfer to Polish club KS Cracovia. This move marks an important step in his career as he prepares to play in Poland's top league. Siem Eyob-Abraha previously showcased his abilities with Sheffield United, a club within the EFL Championship renowned for its highly competitive atmosphere. His dedication and performance earned him a place in the July 2024 cohort of thirteen youth players awarded scholarship contracts by the club, reflecting both his potential and the confidence the coaching staff placed in him. With the formal announcement of his transfer to KS Cracovia, we extend our best wishes as he begins this new chapter with his club while continuing to serve the Eritrean National Team. #ENFF #DiscoverEritrea #AFCON

[Yared Tesfay @ytmn2]

In 2019, I interviewed British documentary photographer and filmmaker Jenney Matthews. This interview commemorated the anniversary of Eritrea's struggle for independence. Our discussion provided valuable insights into her experiences during her visit to the Sahel in the 1980s. Jenney recounted her visit to Afabet—a pivotal site during the Eritrean War of Independence—where she took powerful photographs that captured the essence of the struggle. One key moment she shared came during her time at Nadew Izz. Her images not only documented the harsh realities of war but also highlighted the resilience and determination of the Eritrean people in their quest for freedom. Additionally, Jenney shared her harrowing experiences visiting Ethiopian prisoners of war in Hishkeb Sahel. Throughout her distinguished career, which spans over four decades, Jenney Matthews has documented numerous significant global events. Her body of work includes not only the independence struggle in Eritrea but also the fight for social justice in Nicaragua with the Sandinistas and the catastrophic events of the 1994 Rwandan genocide. Jenney’s unwavering commitment to capturing these critical moments in history has solidified her reputation as a highly respected figure in documentary photography and filmmaking. #DiscoverEritrea

[Yared Tesfay @ytmn2]

Eritrean National Football Federation (ENFF) President and CECAFA President Paulos Weldehaimanot attended the final of the 2026 CAF Women’s Champions League CECAFA Qualifiers in Kigali, Rwanda. Paulos Weldehaimanot, the President of the Eritrean National Football Federation (ENFF) and CECAFA, attended the final of the 2026 CAF Women’s Champions League CECAFA Qualifiers in Kigali, Rwanda. During the closing and awards ceremony, President Paulos presented honours as the regional competition concluded. This marked his first year leading CECAFA, in addition to his role with the ENFF. The tournament featured Denden FC, an Eritrean women's club that represented the country among ten clubs from East and Central Africa, marking their second appearance in the CECAFA qualifiers. The competition is part of CECAFA’s ongoing efforts to strengthen women's football in the region. Throughout the tournament, President Paulos reaffirmed the organization’s commitment to expanding opportunities and development pathways for women in football. He took part in the closing and awards ceremony, presenting honours as the regional competition concluded in Kigali. He attended during his first year leading CECAFA, alongside his role as President of the Eritrean National Football Federation. The tournament also featured Eritrean women’s club Denden FC, who represented the country among ten clubs from across the East and Central African region, marking their second appearance in the CECAFA qualifiers. The competition formed part of CECAFA’s continued efforts to strengthen women’s football across the region, with President Paulos also reaffirming the organisation’s commitment to expanding opportunities and development pathways for women in football during the tournament.
https://t.co/A7JOhgQQyt

[Yared Tesfay @ytmn2]

The Eritrean National Team is proudly reflecting on its incredible journey, showcasing the exceptional talent and deep camaraderie that define the squad. This unity shines as players consistently lift each other up, creating a positive atmosphere that elevates their performance. Excitement is building among fans as the team gears up to face Kenya on September 26th—a match that promises to be a thrilling showdown you won’t want to miss! Following that, the team will play against South Africa in Cairo, sparking even more anticipation. We warmly invite all fans to come out and support the team at Al-Salam Stadium on September 30th. The energy will be electrifying! #ENFF #DiscoverEritrea #EmbassyMedia
https://t.co/gqM42KLwU8

[Yared Tesfay @ytmn2]

Today, Tuesday, September 1st, marks the 65th anniversary of the start of the armed struggle for independence in Eritrea, celebrated both within the country and in the diaspora. Following the end of European colonialism, Eritrea was placed under a federal arrangement with Ethiopia, a decision made against the wishes of the Eritrean people. This arrangement began when the United Nations passed a resolution on December 2, 1950. The federation lasted for ten years before Ethiopia proceeded to annex Eritrea. The violation of this federal agreement by Ethiopia, combined with the international community's silence, left the Eritrean people with no choice but to initiate an armed struggle for independence. On September 1, 1961, Hamid Idris Awate announced the beginning of the war of liberation. Awate is honored by Eritreans as the founding father of this struggle. In honor of his contributions, many government and private institutions have been named after him, and a statue has been erected in Haikota, located in the Gash Barka region.
Before the armed struggle began, the people of Eritrea had been fighting legally and politically against Ethiopian repression and international conspiracy. From 1941 to 1961, they sought the right to self-determination through peaceful means, but their efforts were in vain. On December 2, 1950, when the United Nations passed its federal resolution, Ethiopia's and its allies' interests took precedence over those of the Eritrean people. From the very beginning, it was evident that the right to self-determination for the Eritrean people was sacrificed to protect the interests of Ethiopia and her allies. This interest was clearly articulated by U.S. Secretary of State John Foster Dulles, who stated: “From the point of view of justice, the opinions of the Eritrean people must be taken into account. Nevertheless, the strategic interests of the U.S. in the Red Sea region, along with considerations of security and world peace, necessitate that our country remain allied with Ethiopia.” As a result, the establishment of an independent and sovereign Eritrea was obstructed to serve others' interests. The historical right of the Eritrean people to self-determination was overlooked, leading to a situation where, as African nations moved from colonial rule to independence, Eritrea transitioned from European colonialism to Ethiopian domination.
#DiscoverEritrea

[Yared Tesfay @ytmn2]

After the United Nations implemented the resolution, Ethiopia used various means to undermine the federal agreement. The foundations of the federation were systematically eroded, freedoms were restricted, and Eritrean symbols and identity were obliterated. It became inevitable that the Eritrean people would eventually say, “enough is enough.” Thus, the Eritrean armed struggle began a year before Ethiopia’s unilateral dissolution of the federation in November 1962, and three years after the establishment of a clandestine movement known as the Eritrean Liberation Movement in November 1958. Hamid Idris Awate inspired the people, especially the revolutionaries, by demonstrating how the struggle should be fought and making them aware of their strength. His call for Eritreans to join the fight resonated throughout the country and shook the feudal establishment in Addis Ababa. This courageous, insightful initiative to begin the armed struggle instilled hope in the freedom-seeking population by clearly showing them a path to liberation. The liberation struggle against the heavily armed invading Ethiopian army—initially trained and supported by the USA and later by the USSR—was a battle against superior forces aligned with Ethiopian colonisation. Throughout the armed struggle for independence, Eritrea faced Africa's largest army. The Eritrean revolution transformed the entire society, serving as a catalyst for political and mental liberation in Eritrea. It was a mass social revolution with direct influence that extended even into Ethiopia. The Eritrean revolution significantly altered the course of history in both Eritrea and Ethiopia. Its impact did not end with Eritrea's liberation; it inspired Eritreans to rise against Emperor Haile Selassie and Mengistu, freeing the people of both countries from tyranny and laying the foundation for a peaceful, stable environment. The Eritrean people's long, bitter struggle for independence created a social bond, a collective memory, and a shared sense of glory—elements that now underpin a mutual commitment to living in harmony. #DiscoverEritrea

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

መልእኽቲ ህዝባዊ ግንባር ብኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም 2026

*"...ባሕቲ መስከረም 1961፡ ዕለተ ብስራት ንታሪኻዊ ሕርያ ህዝቢ ኤርትራ - ምስግጋር ናብ ዕጥቃዊ ተጋድሎ’ያ። መሰል ርእሰ-ውሳኔኡ ብጎበጣ ተረጊጹ ክጭፍለቕ፥ ግዳይ ጂኦ-ፖለቲካዊ ረብሓታት ርእሰ-ሓያላን ክኸውን ናይ ዘይፈቐደ ህዝቢ፥ ዝለዓለ መልክዕ ግብረ-መልሲ ተቓውሞን፡ መግለጺ ቅባጸት ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልስን’ያ፡ዝነበረት"።

*"...ሎሚ፡ ዘይፈገዱ፣ ስዕረት ዘይተዋሕጠሎም፡ ሕልሚ ምስፍሕፋሕ ዝደገሶም፡ ንሓደስቲ ጎይቶት ከገልግሉ ሴፍ መዚዝካ ምንብጥባጥ ዝብረሆም ዘሎ፡ ኲናት ዘሳሕዮም ዘሎ፡ 'ኣይፋልኩምን፡ ንቐዳሞት ዝለከመ ምርጫ ኣይትድገሙ'፡ መልእኽቲ መስከረም’ዩ"።

https://t.co/AnagohgK9K

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

#Eritrea is solemnly commemorating today the 65th Anniversary of the beginning of the Armed Struggle for national liberation and human dignity.

As it will be recalled, a small people and nation had to suffer the ordeals of Africa's longest war of liberation, (1961-1991), simply because their inalienable right to decolonization, the pronounced provisions of international law, were brazenly compromised and subordinated to mollify the geopolitical interests of global powers and their regional surrogate.

In this respect, September 1st, 1961, epitomizes the noble determination, as well as history of resilience and heroism, of a small people who chose not to succumb to injustices and the logic of crude force or military power!