شاید تعجب کنی اگر بدانی تعداد زیادی از آدمها هر روز از سر کار به خانه برمیگردند،
غذا میخورند، در را میبندند، تا وقتی خوابشان ببرد گوشیشان را چک میکنند و از همان دنیای کوچک خودشان لذت میبرند.
همین.
تمام زندگیشان همین است.
شبی که توصیف اش را خواندی کاملا میشناسی، چون خودت هم بارها آن را زندگی کردهای.
از سر کار برمیگردی خانه. یک چیزی میخوری؛ شاید سرپایی، شاید جلوی یک صفحهنمایش.
در را میبندی. بعد گوشی را برمیداری. یک اسکرول، یک اسکرول دیگر، یکی دیگر… تا جایی که دستت شل میشود و وقتی بالاخره خوابت میبرد، نور صفحه هنوز روی صورتت افتاده است.
وقتی در دل این ماجرا هستی، شبیه یک تراژدی به نظر نمیرسد. بیشتر شبیه استراحت است.
از درو�� این چرخه، همهچیز راحت و آرام به نظر میرسد؛ و دقیقاً همین یکی از دلایلی است که این چرخه اینقدر خوب کار میکند.
و این چرخه را کسی طراحی کرده است.
حرکت پایین کشیدن صفحه برای رفرش کردن، همان حرکتی است که روی اهرم یک دستگاه اسلاتماشین انجام میدهی. این شباهت اتفاقی نیست.
«بی.اف. اسکینر» در دهه ۱۹۵۰ این موضوع را با کبوترها کشف کرد.
اگر جایزهای بهصورت تصادفی و بدون الگوی مشخص داده شود، اعتیادآورترین حالت ممکن به وجود میآید.
پرنده حتی وقتی غذا دیگر نمیآید هم نوک زدن را ادامه میدهد، چون نمیداند شاید نوک بعدی همان نوکی باشد که جایزه میدهد.
کازینوها صد سال است که روی همین اصل کار میکنند. امروزه اسلاتماشینها در آمریکا بیشتر از مجموع بیسبال، سینما و شهربازیها درآمد دارند.
«تریستان هریس» که در گوگل روی اخلاق طراحی ک��ر میکرد و در آزمایشگاهی در استنفورد آموزش دیده بود که هدفش پیدا کردن «درهای پشتی ذهن انسان» بود، خیلی صریح گفت:
«هر بار که گوشی را از جیبت درمیآوری، در واقع داری یک اسلاتماشین را امتحان میکنی تا ببینی چه چیزی گیرت آمده.»
فید را رفرش میکنی؟ همان است.
اینباکس ایمیلت را چک میکنی؟ همان است.
این پاداشهای تصادفی عمداً در محصول طراحی شدهاند، چون برای کسبوکار سود دارند. و آن کسبوکار، توجه توست.
جالب اینجاست که خود سازندگان این سیستم هم بعدها علناً به آن اعتراف کردند.
«شان پارکر»، نخستین رئیس فیسبوک، در سال ۲۰۱۷ گفت از همان ابتدا هدف این بود که تا جای ممکن زمان و توجه کاربران را مصرف کنند و کاملاً میدانستند که دارند از یک نقطه ضعف در روان انسان سوءاستفاده میکنند.
«چامات پالیهاپیتیا» که مسئول رشد فیسبوک بود هم گفت حلقههای دوپامینیای که ساختهاند، در حال از هم پاشیدن جامعه هستند.
اینها منتقدان بیرونی نیستند؛ معماران همان ماشینی هستند که دربارهاش حرف میزنند.
اما هزینه این ماجرا با تنها ارزی پرداخت میشود که هیچوقت دوباره پر نمیشود:
زمان.
امروزه یک فرد متوسط نزدیک به هفت ساعت در روز به صفحهنمایشها نگاه میکند که حدود چهار ساعت و نیم آن فقط روی گوشی است.
اگر حسابش کنی، میشود تقریباً هفتاد روز در سال.
هفتاد روز.
نه برای کار.
نه برای سفر.
نه برای چیزی که خودت انتخاب کرده باشی.
هفتاد روز از هر سال زندگی، ریخته شده داخل آن صفحه شیشهای.
وقتی این عدد را روی یک عمر کامل بسط بدهی، دیگر انتزاعی به نظر نمیرسد.
نویسندهای به نام «الیور برکمن» یادآوری میکند که اگر تا هشتادسالگی عمر کنی، چیزی حدود چهار هزار هفته زندگی خواهی داشت.
همین.
تمام زندگی.
تمام آدمهایی که دوستشان داری.
تمام جاهایی که خواهی دید.
تمام سهشنبههای معمولی و بیاهمیت زندگی.
همه در همین چهار هزار هفته خلاصه میشوند.
اگر هر سال هفتاد روز از آن را به اسکرول کردن بدهی، در مجموع تقریباً یک دهه از عمر بیداریات را واگذار کردهای؛ آن هم به محصولی که طراحانش صریحاً گفتهاند برای گرفتن همین زمان ساخته شده است.
راحت است که این وضعیت را تنبلی یا «زندگی کوچک» بنامیم.
اما واقعیت احتمالاً چیز دیگری است.
برکمن میگوید حواسپرتی معمولاً درباره خودِ حواسپرتی نیست.
ما سراغ گوشی میرویم تا از چیزی در لحظه اکنون فرار کنیم.
از سکوتی که بعد از بسته شدن در خانه ایجاد میشود.
از روزی که خوب پیش نرفته.
از فکری که دلمان نمیخواهد تا انتهایش دنبال کنیم.
گوشی همیشه آماده است تا راه فرار را فراهم کند؛ فوری، بیدردسر و بدون ا��نکه حتی یک بار از تو بخواهد با احساساتت روبهرو شوی.
برکمن شبکههای اجتماعی را ماشینی میداند که تو را وادار میکند به چیزهایی اهمیت بدهی که هرگز خودت انتخاب نکردهای به آنها اهمیت بدهی؛
و در نتیجه عمر کوتاهت را صرف همان چیزها کنی.
آنچه از دست میرود، معمولاً چیزهای بزرگ و نمایشی نیست.
و دقیقاً به همین دلی�� متوجه از دست رفتنش نمیشوی.
ادامه 👇🏻
@MetayerCharles@FurkanGozukara I’m agnostic, but if a ground war ever broke out, I would still defend my country. Even though I have never handled a weapon, at the very least I could slow an enemy soldier down, even if that meant taking a few bullets, long enough for trained forces to eliminate him.
⬇️
@shabar000 بیچاره تویی بدبخت
که حتی نمیتونی با اسم و رسم واقعی خودت نطق کنی
دنیا میفهمه و فهمیده که ایشون چه جایگاهی دارن
لازم نیست کودنهایی مثه تو تاییدش کنن
شرط «بصیرت» در نظام ج.ا، اعلام بیعت با مجموعهای از توهمات است. توهماتی از جنس «منافع ملی هزینه کردن در سوریه و ونزوئلا»، «تغییر معادلات به نفع 'محور مقاومت' بعد از ۷ اکتبر»، «بیاثر بودن تحریمها بر کشور»، «ایجاد بازدارندگی راهبردی از طریق غنیسازی یا حزبالله»... و امثالهم.
پذیرش رسمی اصول اعتقادی فوق، به مثابه بیان شهادتین، افراد را به طور خودکار به خانواده «خواص با بصیرت» وارد می کند. اما هر گونه تردید در نتایج عملی این جنس توهمات، شهروندان را مستقیما در زمره بی بصیرتان مرعوب، بیعزت و بیغیرت قرار میدهد.
@tanha1358 اون قدرت فاهمهای ک بوی اونو نفهمیده
یا اگه فهمیده
منفعتش رو اولویت داده ب تشخیصش
ب احتمال قریب ب یقین
ب قولشم عمل نمیکنه
ب شرف قول نده
بهش فکر کن
@tanha1358 (نقل به مضمون) از استاد قمشهای یادمه ک میگفتن:
[... تو چطور بوی پیاز رو تشخیص میدی
کار بد هم از کار خوب ب همین روشنی قابل تشخیصه...]
یعنی تو بوی پیاز گندیده رو
موقعی ک با خط سفید میومدی
متوجه نبودی؟