RPO zwraca się do KGP w sprawie przestępstw z nienawiści.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich docierają sygnały o nasilającej się wrogości wobec mniejszości narodowych i etnicznych, cudzoziemców oraz innych grup narażonych na przestępstwa motywowane uprzedzeniami.
Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Komendanta Głównego Policji o informacje dotyczące zgłaszania takich przestępstw, wsparcia dla pokrzywdzonych i skuteczności ścigania sprawców.
W imieniu inicjatywy Białorusini a Dokument Podróży z radością przyjęliśmy słowa Pana Tomasza Cytrynowicza dotyczące rozpoczęcia prac nad projektem zmian w zakresie:
- wprowadzenia dwuletniego polskiego dokumentu podróży;
- nadania dokumentowi podróży statusu dokumentu tożsamości (ID)
Są to postulaty, o które zabiegamy już od dwóch lat i które zostały zawarte w naszej petycji. Mamy nadzieję, że zostaną one zrealizowane tak szybko, jak to możliwe. Życie nie czeka, a dokument o takich cechach był potrzebny już wczoraj.
Dziękujemy Polsce za dostrzeżenie naszego problemu i podjęcie działań w tej sprawie. Jednocześnie zwracamy się z apelem o możliwie jak najszybsze przygotowanie projektu nowelizacji przepisów.
Nie prosimy o przyspieszenie tych prac z powodu niecierpliwości. Jesteśmy do tego zmuszeni przez codzienną rzeczywistość, w której osoby posługujące się polskim dokumentem podróży napotykają na poważne bariery prawne i życiowe:
- Banki blokują rachunki bankowe, pozbawiając ludzi dostępu do własnych pieniędzy i podstawowych usług finansowych.
- Inkubatory przedsiębiorczości i agencje zatrudnienia odmawiają współpracy lub zatrudnienia, ponieważ polski dokument podróży nie jest przez nie uznawany za wystarczający dokument tożsamości.
- Nie można zawrzeć związku małżeńskiego, ponieważ dokument nie jest uznawany w odpowiednich procedurach.
- Niezwykle trudno jest uniknąć prawnej pułapki, w której do uzyskania zezwolenia na pobyt potrzebny jest polski dokument podróży, a do jego uzyskania wymagane jest zezwolenie na pobyt.
Za każdą z tych sytuacji stoi konkretny człowiek, jego rodzina, praca, plany i codzienne życie. Nie są to abstrakcyjne problemy administracyjne, które można odłożyć na później.
Dwuletni polski dokument podróży i uznanie go za dokument tożsamości to nie przywileje ani dodatkowe udogodnienia. To niezbędne warunki normalnego funkcjonowania, pracy i życia w Polsce.
Dlatego liczymy na to, że rozpoczęte prace legislacyjne będą prowadzone z należytą pilnością, a zapowiedziane zmiany jak najszybciej wejdą w życie.
@MSWiA_GOV_PL@RF_gov_PL@BiuroRPO@UdSC_gov_pl@hfhrpl@SIP_interwencja@FundOcalenie@oko_press@GazetaStoleczna@wyborczawroclaw@amnestyPL@ambroziak_a@d_sitnicka@KMigracyjne@DGPrawna@GabrielaMorStan@KochanMagdalena@kaminskimichal@G_Schetyna@PoselUrbaniak@RyszardPetru@ArturLacki@piotr_borys@PawelBlizniuk@piotradamowicz_@AK_Wisniewska@KarnowskiSopot@MarcinBosacki@LepkowskaGolas@widzimysiejutro
W imieniu inicjatywy społecznej „Białorusini a Dokument podróży” zwracamy się z apelem o uwzględnienie sytuacji obywateli Białorusi legalnie przebywających w Polsce oraz o stosowanie rozwiązań w zakresie weryfikacji dokumentów, które funkcjonują również w innych bankach w Polsce.
Z niepokojem przyjmujemy informacje o możliwej blokadzie rachunków bankowych lub ograniczeniu dostępu do środków od dnia 12 grudnia 2026 r. w związku z następującymi okolicznościami:
Brak karty pobytu w trakcie postępowania legalizacyjnego
Apelujemy do @BankMillennium o uwzględnienie praktyk stosowanych przez inne banki w Polsce i akceptowanie dokumentów, którymi cudzoziemcy mogą posługiwać się w okresie oczekiwania na decyzję urzędu, w szczególności zaświadczenia potwierdzającego, że postępowanie legalizacyjne jest w toku, stempla w paszporcie potwierdzającego złożenie wniosku oraz wizy.
Oczekiwanie na wydanie karty pobytu może trwać latami. Klienci nie mają wpływu na tempo pracy urzędów, mimo że dopełniają wymaganych formalności. Nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji opóźnień administracyjnych, na które nie mają wpływu.
Na mocy art. 100d bieg terminów rozpatrywania określonych spraw pobytowych prowadzonych przez wojewodów został zawieszony, co dodatkowo wydłuża czas oczekiwania na rozstrzygnięcie.
Rozumiemy obowiązki banku wynikające z przepisów prawa, w tym dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Zależy nam jednak na znalezieniu rozwiązania, które pozwoli pogodzić te obowiązki z rzeczywistą sytuacją klientów legalnie przebywających w Polsce.
Liczymy na wprowadzenie jasnych i jednolitych zasad, uwzględniających rozwiązania stosowane przez inne banki w Polsce, oraz na konstruktywny dialog.
@MSWiA_GOV_PL@RF_gov_PL@BiuroRPO@uknf@UOKiKgovPL@UdSC_gov_pl@hfhrpl@SIP_interwencja@FundOcalenie@oko_press@GazetaStoleczna@wyborczawroclaw@amnestyPL@ambroziak_a@d_sitnicka@KMigracyjne@DGPrawna@GabrielaMorStan@KochanMagdalena@kaminskimichal@G_Schetyna@PoselUrbaniak@RyszardPetru@ArturLacki@piotr_borys@PawelBlizniuk@piotradamowicz_@AK_Wisniewska@KarnowskiSopot@MarcinBosacki@LepkowskaGolas@widzimysiejutro
Dlaczego życia z polskim dokumentem podróży nie można uznać za pełnowartościowe?
Ponieważ Polski Dokument Podróży (PDP) nie jest pełnoprawnym zamiennikiem paszportu narodowego Białorusi, który pełni jednocześnie dwie funkcje: dokumentu podróży oraz dokumentu tożsamości (ID).
Polski dokument podróży jest wydawany tylko na rok, nie jest dokumentem tożsamości i jest bezpośrednio uzależniony od posiadania karty pobytu. Bez niej uzyskanie PDP jest niemożliwe.
Z jakimi problemami borykają się posiadacze PDP?
1. Pułapka prawna.
Aby uzyskać PDP, potrzebna jest karta pobytu, a aby uzyskać kartę pobytu — PDP. W warunkach obowiązywania art. 100d, zamrażającego terminy rozpatrywania spraw dotyczących kart pobytu, roczny okres ważności PDP i wieloletnie oczekiwanie na decyzję okazują się nie do pogodzenia.
Człowiek ryzykuje, że pozostanie bez ważnych dokumentów, utratę pracy i dostępu do rachunków bankowych. Jednocześnie na weryfikację dokumentów i pobranie odcisków palców w ramach postępowania legalizacyjnego należy stawić się z ważnym PDP.
Ta luka prawna nie jest uregulowana ustawowo i pogłębia katastrofę humanitarną w białoruskiej diasporze.
2. Problemy z zatrudnieniem.
Pracodawca ma obowiązek sprawdzić dokumenty pracownika. Nawet przy legalnym pobycie roczny PDP może okazać się niewystarczający, a sam dokument, który nie jest dokumentem tożsamości (ID), nie zawsze jest akceptowany.
Z takimi problemami szczególnie często spotykają się osoby zatrudniające się za pośrednictwem agencji i inkubatorów przedsiębiorczości. W rezultacie Białorusini posiadający PDP są w praktyce pozbawieni dostępu do znacznej części rynku pracy.
3. Ograniczenia dotyczące zawodów związanych z podróżami zagranicznymi.
Roczny okres ważności PDP stwarza poważne przeszkody dla:
* kierowców ciężarówek w transporcie międzynarodowym;
* pracowników sektora eksportowego;
* specjalistów ds. marketingu uczestniczących w międzynarodowych targach;
* sportowców;
* przedstawicieli świata sztuki;
* naukowców;
* studentów i uczestników programów wymiany;
* uczniów uczestniczących w wyjazdach integracyjnych.
4. Międzynarodowe konkursy.
Brak statusu dokumentu tożsamości (ID) utrudnia rejestrację na międzynarodowe konkursy nie tylko osobom dorosłym, lecz także utalentowanym dzieciom, w tym zawodowym sportowcom, którzy reprezentują Polskę.
5. Dzieci urodzone w Polsce.
Dziecko urodzone w Polsce, którego rodzice z powodu represji nie mogą wrócić na Białoruś, początkowo może posiadać jedynie polski akt urodzenia. Uzyskanie karty pobytu dla takich dzieci wiąże się z dodatkowymi trudnościami i koniecznością kontaktowania się z wydziałami konsularnymi reżimu łukaszenki.
6. Rejestracja małżeństwa.
Brak dokumentu tożsamości może stanowić przeszkodę przy zawieraniu małżeństwa.
7. Banki i kredyty hipoteczne.
Niektóre banki, w tym Millennium, nie uznają PDP. Sytuacja w przypadku kredytów hipotecznych jest szczególnie trudna: w ostatnich miesiącach, według relacji wnioskodawców, banki odmawiają udzielenia kredytów hipotecznych posiadaczom PDP ze względu na status tego dokumentu, a konkretnie na fakt, że nie jest on dokumentem tożsamości (ID).
8. Opieka medyczna i ryzyko pozostania bez niezbędnej pomocy pomimo posiadania ubezpieczenia.
Kolejki na badania i leczenie w ramach NFZ często wydłużają się do ponad roku. W momencie wizyty okres ważności PDP może już upłynąć, a nowy dokument nie będzie jeszcze dostępny, ponieważ dana osoba od lat czeka na kartę pobytu. Pojawia się ryzyko, że pacjent nie będzie w stanie potwierdzić swojej tożsamości i spotka się z odmową lub opóźnieniem planowanej operacji oraz udzielenia innej niezbędnej pomocy medycznej.
Prywatna opieka medyczna również nie rozwiązuje problemu: dana osoba może zapłacić za wizytę, badanie lub leczenie, ale brak ważnych dokumentów nadal może stwarzać przeszkody.
A co zrobić w przypadku nagłej hospitalizacji, jeśli nie ma się przy sobie ani karty pobytu, ani ważnego PDP?
Szczególnie narażone są dzieci. Nie mogą samodzielnie załatwiać spraw związanych z legalizacją pobytu i wyrabianiem dokumentów, a jednak to właśnie one mogą znaleźć się w sytuacji, w której pomoc medyczna jest potrzebna natychmiast.
9. Rekrutacja na uczelnie wyższe i kontynuowanie nauki.
Brak ważnego dokumentu tożsamości może stwarzać poważne przeszkody podczas rekrutacji na polskie uczelnie wyższe, potwierdzania danych kandydata oraz przechodzenia przez procedury przyjęcia na studia.
Jeśli okres ważności PDP upłynął, a nowa karta pobytu nie została jeszcze wydana, student ryzykuje napotkanie przeszkód biurokratycznych w krytycznie ważnym momencie — podczas rekrutacji, załatwiania dokumentów lub udziału w międzynarodowych programach edukacyjnych.
10. Wynajem mieszkania — podstawowa potrzeba życiowa.
Przy wynajmie mieszkania właściciele i agencje mogą wymagać ważnego dokumentu tożsamości. PDP nie zawsze jest akceptowany, a nieważny dokument i brak nowej karty pobytu mogą stać się przyczyną odmowy wynajmu lub przedłużenia umowy.
W rezultacie osoba, która legalnie mieszka i pracuje w Polsce, ryzykuje utratę możliwości wynajęcia mieszkania. Szczególnie narażone są rodziny z dziećmi, które potrzebują stabilności i bezpiecznych warunków mieszkaniowych.
11. Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG).
Prowadzenie działalności gospodarczej może wiązać się z kontrolami ze strony organów państwowych, podczas których konieczne może być potwierdzenie tożsamości i okazanie ważnych dokumentów.
Jeśli okres ważności PDP upłynął, a nowa karta pobytu nie została jeszcze wydana, przedsiębiorca ryzykuje napotkanie dodatkowych przeszkód biurokratycznych podczas kontroli oraz załatwiania spraw administracyjnych i podatkowych.
Co zrobić, aby uniknąć pułapki prawnej?
1. Złóż wniosek o nową kartę pobytu z wyprzedzeniem. Uwzględnij okres ważności paszportu lub PDP oraz czas rozpatrywania spraw w urzędach. Zaplanuj maksymalny zapas czasu.
2. Dołącz do wniosku osobne pismo. Wyjaśnij, że okres ważności paszportu lub PDP dobiega końca, i opisz możliwe konsekwencje: blokadę rachunków bankowych, problemy z pracą, brak ważnego dokumentu w momencie pobierania odcisków palców.
Nie zakładaj, że urząd sam oceni wszystkie zagrożenia związane z Twoją sytuacją.
3. Po 2–3 miesiącach od złożenia wniosku wysyłaj pisma i zapytania drogą elektroniczną do wojewody oraz wydziału rozpatrującego Twoją sprawę.
4. Zwróć się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Twoja sytuacja dotyczy nie tylko kwestii legalizacji pobytu, ale również aspektów humanitarnych.
5. Samodzielnie monitoruj przebieg swojej sprawy. Nie polegaj całkowicie na pomocnikach i pośrednikach, którzy mogą nie znać wszystkich niuansów prawnych lub nie zdawać sobie sprawy z istnienia pułapki prawnej.
6. Jeśli już znalazłeś się w krytycznej sytuacji — nie masz ani paszportu, ani PDP, ani ważnej karty pobytu, Twoje rachunki są zablokowane, a pracodawca przygotowuje się do zakończenia współpracy — nie wahaj się zwrócić do UDSC i MSWiA, składaj zapytania do PIP i Zielonej Linii. Przyjdź po poradę na nasz czat.
Problem PDP to nie tylko kwestia biurokracji, ale również problem humanitarny. Za dokumentami stoją ludzkie losy, zdrowie, praca, mieszkanie i przyszłość dzieci. Ludzie nie powinni stawać się zakładnikami systemu i płacić za jego niedoskonałości możliwością normalnego życia.
Ten problem wymaga nie tylko rozwiązania systemowego, ale przede wszystkim uwzględnienia jego ludzkiego i humanitarnego wymiaru.
@MSWiA_GOV_PL@RF_gov_PL@BiuroRPO@uknf@UOKiKgovPL@UdSC_gov_pl@hfhrpl@SIP_interwencja@FundOcalenie@oko_press@GazetaStoleczna@wyborczawroclaw@amnestyPL@ambroziak_a@d_sitnicka@KMigracyjne@DGPrawna@GabrielaMorStan@KochanMagdalena@kaminskimichal@G_Schetyna@PoselUrbaniak@RyszardPetru@ArturLacki@piotr_borys@PawelBlizniuk@piotradamowicz_@AK_Wisniewska@KarnowskiSopot@MarcinBosacki@LepkowskaGolas@widzimysiejutro
Historia 3. Co z pozostałymi warunkami umowy kredytowej?
Mieszkamy w Polsce od 2021 roku, a kredyt hipoteczny w Banku Millennium zaciągnęliśmy w 2024 roku. Kredyt został nam przyznany na podstawie kart pobytu i dokumentów podróży.
Zgodnie z umową na nasz rachunek osobisty musi co miesiąc wpływać kwota odpowiadająca dwóm ratom kredytu hipotecznego. Zazwyczaj spełniamy ten warunek, przelewając na rachunek nasze wynagrodzenia.
Teraz bank żąda białoruskich paszportów i odmawia akceptacji polskich dokumentów podróży dla cudzoziemca. Nawet jeśli będziemy w stanie spłacać kredyt z rachunku w innym banku, spełnienie warunku dotyczącego wpływów w wysokości dwukrotności raty na zablokowany rachunek stanie się niemożliwe.
Chodzi o około 1000 euro miesięcznie, które są potrzebne naszej rodzinie na codzienne wydatki. Jeśli rachunek zostanie zablokowany, możemy stracić dostęp do tych pieniędzy. Bank nie wyjaśnił nam również, kiedy ponownie będziemy mogli z nich korzystać.
Terminowo wywiązywaliśmy się z warunków umowy, ale obecne działania banku mogą uniemożliwić nam dalsze ich spełniani.
Historia 1. Kredyt hipoteczny, wynagrodzenie i ryzyko utraty dostępu do pieniędzy
Jestem klientem @BankMillennium od 2023 roku. Zaciągnąłem kredyt hipoteczny, przeniosłem do banku rachunek, na który wpływa moje wynagrodzenie, a w 2025 roku otworzyłem również rachunek inwestycyjny. Wszystkie raty spłacałem terminowo, a niekiedy nawet przed terminem.
W 2025 roku upłynął termin ważności mojego białoruskiego paszportu. Od 2023 roku w białoruskich placówkach dyplomatycznych nie wydaje się nowych paszportów. Obawiam się powrotu na Białoruś ze względu na ryzyko zatrzymania z przyczyn politycznych. Nie byłem tam od 2021 roku. Dlatego uzyskałem polski dokument podróży dla cudzoziemca, a obecnie oczekuję na kolejny dokument tego rodzaju. Moja karta pobytu jest ważna do jesieni 2027 roku. Pracuję legalnie i płacę podatki.
Po otrzymaniu powiadomienia o możliwej blokadzie rachunków udałem się do oddziału banku i zaproponowałem przedstawienie dokumentów potwierdzających legalność mojego pobytu oraz źródło dochodów. Bank odmówił. 14 października złożyłem reklamację za pośrednictwem aplikacji.
Jeśli moje rachunki zostaną zablokowane, mogę stracić dostęp do wynagrodzenia i środków potrzebnych na codzienne życie, a także napotkać trudności w spłacie kredytu hipotecznego. Nie uchylam się od swoich zobowiązań — chcę nadal je regulować, tak jak robiłem to do tej pory.
@MSWiA_GOV_PL@RF_gov_PL@BiuroRPO@uknf@UOKiKgovPL@UdSC_gov_pl@hfhrpl@SIP_interwencja@FundOcalenie@oko_press@GazetaStoleczna@wyborczawroclaw@amnestyPL@ambroziak_a@d_sitnicka@KMigracyjne@DGPrawna@GabrielaMorStan@KochanMagdalena@kaminskimichal@G_Schetyna@PoselUrbaniak@RyszardPetru@ArturLacki@piotr_borys@PawelBlizniuk@piotradamowicz_@AK_Wisniewska@KarnowskiSopot@MarcinBosacki@LepkowskaGolas@widzimysiejutro
Historia 2. Bank grozi blokadą rachunków obojga małżonków
Rok temu wraz z żoną zaciągnęliśmy wspólny kredyt hipoteczny w Banku Millennium. Miałem ważny paszport i kartę pobytu, natomiast żona posiadała kartę pobytu i polski dokument podróży dla cudzoziemca. Początkowo bank nie chciał otworzyć rachunku, ale udało się rozwiązać problem po wprowadzeniu do systemu aktu małżeństwa.
Niedawno żona otrzymała SMS z informacją, że jej rachunek zostanie zablokowany 12 grudnia 2026 roku, jeśli nie dostarczy wymaganych dokumentów. W oddziale poinformowano nas, że bank zablokuje rachunki obojga małżonków, mimo że posiadam ważny paszport. To samo potwierdzono w innym oddziale.
Skontaktowaliśmy się z doradcą kredytowym i złożyliśmy reklamację. Obawiamy się, że blokada uniemożliwi nam terminową spłatę kredytu. Ponadto przysługuje nam obniżka oprocentowania pod warunkiem aktywnego korzystania z rachunku. Jeśli ją stracimy, nasza miesięczna rata może wzrosnąć. Ewentualne opóźnienia w spłacie mogą również negatywnie wpłynąć na naszą historię kredytową.
Chcemy nadal wywiązywać się z umowy, ale działania banku mogą pozbawić nas możliwości robienia tego na dotychczasowych warunkach.
60 dni - tyle ustawa daje na decyzję o pobycie czasowym. W praktyce: śląskie 658 dni, pomorskie 598, lubuskie 555 (MSWiA, 6.07.2026). W 15 z 16 województw dłużej niż w 2023 r. Szesnaście urzędów w liczbach: https://t.co/2yU2FvTxHR
#kartapobytu#cudzoziemcy
Bank Millennium, domagamy się rozwiązania! Dostęp do własnych pieniędzy nie powinien zależeć od dokumentu, którego Białorusini nie mogą uzyskać.
Zwracamy się do Bank Millennium, Urząd do Spraw Cudzoziemców , Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego oraz Rzecznik Finansowy. Apelujemy o pilne zajęcie się sytuacją Białorusinów legalnie mieszkających w Polsce, którym grozi utrata dostępu do własnych rachunków bankowych. https://t.co/77QJSrJoev
@MSWiA_GOV_PL@uknf@RF_gov_PL@BiuroRPO@BankMillennium@UdSC_gov_pl