@IbrahimSait_ Most tasks that don’t require deep reasoning can easily be done locally. For those, there isn’t a huge gap between a good local model and frontier models.
DCF nedir? İyi bir borsacı olmak için gerçekten elzem mi?
DCF'i iyi öğrenen bir genç ne kadar bir maaş alabilir?
Son yıllarda TR şirketleri için yapılan DCF çalışmalarındaki en büyük handikap ne?
Bugün DCF üzerine uzunca konuşalım istedim. Hem sektörde kariyer yapmak isteyen gençlere hem de piyasa katılımcılara çok faydası olacağını düşünüyorum.
Discounted Cash Flow yani indirgenmiş nakit akımı yöntemi ile bir şirketin gelecekte elde etmesini düşündüğümüz nakit akışlarını makro ekonomik şartlar ve genel durum itibari ile belli oranda iskonto ederek bugüne indirgeriz. Adı o yüzden indirgenmiş nakit akımıdır zaten.
DCF gerçekte iki taraflı olur. Buy side ve sell side şeklinde iki farklı amaçla da yapılabilir. Eğer şirkete satış amacıyla değerleme yaptırıyorsa bu Sell side, şirketi almak için değerleme yaptırılıyorsa bu buy side olur.
DCF'i bir önceki işimde merge and acquisition departmanında valuation yaparak öğrendim, Türkiye'de yıllarını SPK'da çalışarak geçirmiş 50+ ve hayatını matematiğe adamış 40+ yaşlarındaki çok kıymetli ve bence TR'de bu işin duayenlerinden olan iki hanımefendiden öğrenmem benim için büyük şans oldu. (Başka bir yazının konusu olsun ama DCF konusunda çok daha titiz olmaları nedeniyle kadınların daha iyi olduğunu düşünüyorum )
Buy side ve sell side DCF'in psikolojisi
Şöyle düşünün, bir şirketi almak için değerleme yaptırıyor olsanız, o şirketin değerinin düşük çıkmasını istersiniz ve mümkün olan en yüksek iskonto ile almak istersiniz. Eğer şirketi satmak istiyorsanız da mümkün olan en yüksek değeri bulup en iyi fiyata satmak istersiniz.
Gerçek bir M&A sürecinde bu sebeple buy side taraf şirketin değerini düşürmek için sürekli finansallarda değeri düşürebilecek bir şey ararken, sell side değerlemelerde ise etik ve yasal kurallar dahilinde mümkün olan en iyi sonucu çıkarmaya çalışırlar. Piyasa teamülü budur, dünyanın her yerinde böyledir. 2018 yılının benim de içinde olduğum yılın en büyük M&A projelelerinden birinde J&P Morgan masadaydı, onların sell sidedaki iyimserliği bana bu iş akışını anlamak için büyük fayda sağlamıştı ve tecrübe kazandırmıştı.
Burada şunu düşünün, siz birinden almak istediği şirketin değerini ölçmek için para alıyorsanız(bugün sağlam bir DCF Değerleme raporu 500bin$ vardır) şirketin değerini olduğundan çok çıkarmaya karşı zaten başlangıç anıyla bir psikolojik baskı içerisinde oluyorsunuz. Sizin paranızı ödeyen adam daha düşük bir değer istiyor çünkü. Fakat diğer taraftan da profesyonel etik ve güvenilirliğinizi kaybetmemeniz gerekiyor.
Dünyada çokça şöyle de çalışılıyor, örneğin bir bilirkişi değerleme sürecinde sell side'a destek oluyor. Geçici CFO vb bir atamayla bu işleri çok iyi bilen biri değerleme süresince şirkette görev alıyor ve şirketin mümkün olan en iyi fiyata satılması için buy side olarak değerlemeye gelen kurum çalışanları ile günlerce süren toplantılar yapıyor. Günün sonunda bu kişi, şirketin değerinine savunduğu argümanlarla ne kadar ekstra bir katkı yapmayı başarırsa, o katkının belli bir yüzdesini direkt prim olarak alıyor.
Değerlemeyi yapan kurum ise, kurum prestijini ve etiği koruyarak sell side ise en yüksek, buy side ise en düşük değeri bulmaya çalışır. Yukarıda bahsettiğim sell side danışmanları da zaten satıcıyı bu kurumların insafına bırakmamak için satıcı tarafından atanıyor.
Bunları neden anlatıyorum?
Yukarıda anlattıklarım doğrultusunda sermaye piyasalarında yapılan değerlemeler sonucu bu raporların buy side mı sell side mı olduğunu anlarsanız, borsaya bakış açınız çok gelişir. (buradaki buy side sell side al önerisi sat önerisi değil lüten karıştırmayın yukarıda açıkladım zaten ne olduklarını)
Yani sermaye piyasaları için yazılan bir rapor, AL önerisi de verse, SAT önerisi de verse, TUT önerisi de verse, doğası gereği sell side bir rapordur. Yani burada aracı kurumun raporu bir fikri satar, bu fikir AL, SAT ya da TUT olabilir. Şimdi sell side bir raporda dikkat edilmesi gereken hususları yukarıda anlattıklarım doğrultusunda düşünün lütfen.
DCF elzem mi ?
İyi bir borsacı olmak için DCF elzem mi diye sorarsanız, size iyi borsacı tanımınızı sorarım.
DCF bilmeden iyi getiriler sağlayabilir, temaları okuyabilir ve güzel işlemler yapabilirsiniz bunu rahatlıkla söyleyebilirim.
DCF bilmeyen iyi bir borsacı, Rio sahillerindeki yetenekli plaj futbolcusu gibidir. Sizi Nou Camp'taki Şampiyonlar Ligi finaline sadece yetenek taşıyamaz. İdman yemeniz, vücut çalışmanız gerekir. İşte o çalışmalardan sadece biridir DCF.
Burada subjektif fikrim şu, yetenekli ama tembel insanlar, yeteneksiz ve tembel insanların arasında çok sıyrılır. Çalışkan ve yeteneksiz insanların oturduğu masaya zaman zaman oturabilir, çalışkan ve yetenekli insanların ise elini sıkabilirse bile büyük başarıdır.
Yani aslında konu hayattan ve borsadan ne beklediğinizle ilgilidir. Rio sahillerinin özellikle sezonda(yani ralli zamanlarında) aranan insanı olmak size yeterse sorun yok, Nou Camp istiyorsanız DCF ve bunun yanında pek çok şey daha gerekir.
Her DCF bilen iyi borsacı da değildir. Ben detaylı bir şekilde 3 senede öğrendim, belki başka biri 1 senede öğrenir, ama DCF bu işin en büyük sırrı değil onu da söyleyim. DCF bilen çok iyi borsacı olacak diye bir kural ASLA yok. Bu işin aslı öngörü kabiliyeti, vizyon, bileşke hesaplayabilme, neden sonuç ilişkileri kurabilme, sektör bilgisi, psikoloji gibi şeylerdir. DCF bu işin memuriyetidir. İsteyen herkes öğrenebilir, ama az önce saydığım temel şeyler biraz doğuştan gelir veya 1 senede ya da 3 senede öğrenemezsin. O sebeple bunu öğrenen müthiş borsacı olur hayali de satmak çok büyük ayıp olur. Bu bahsettiğim özelliklere sahip değilsen, DCF bilmek bir işe yaramaz. DCF bu yetenekleri anlamlandırır ve daha iyi kullanmanızı sağlar.
DCF'i iyi öğrenen bir genç ne kadar bir maaş alabilir?
Çok borsa kabiliyeti olmasa ve fikir yaratamasa da, yani sadece bu işin memuriyetini yapıp verilen fikirleri doğru DCF ile rakamlaştırıp raporlaştırabilen biri 1-3 yıl tercrübe ile 2bin$ net, senior ve üstü pozisyonda kuruma göre değişmekle birlikte 4-6bin $ arası para kazanır günümzü TR şartlarında. Eğitim geçmişi çok iyi değilse, bu rakam törpülenir elbette. Bu dediğim rakamlar memur gibi DCF yapan ama iyi yapan bir profesyonel için geçerli. Yetenekten bağımsız rakamlar yani.
Son yıllarda TR şirketleri için yapılan DCF çalışmalarındaki en büyük handikap ne?
Gelecek yıllardaki nakit akışlarını bugüne belli bir iskonto ile indiriyoruz dedik. Şimdi şu an TR'de her makul profesyonelin yaşadığı sorun şu.
Bir model kurdunuz, ve bu modelde şirkete bir büyüme oranı varsaydınız diyelim. Enflasyon o kadar yüksek ki, siz %10 büyüme varsaymanıza rağmen şirket %5 büyüse bile, enflasyonun büyüklüğü bu hatayı tamamen yutuyor. Sizin %50 varsaydığınız enflasyon %80 olunca, büyümedeki o fark çok küçük bir hata kalıyor. Son yıllarda çıkan raporların hızlıca hedef fiyatlarına gelmesinde bunun önemli etkisi var, bunu bir analistin dürüstçe söylemesi gerekir.
Ben bunu önleyebilmek adına, enflasyondan bağımsız modeller geliştiriyorum. Yani şirketin satışlarını TL olarak ya da parasal değer olarak değil, direkt ürettiği şeyden adet olarak tahmin edip o adetleri bugüne indirgiyorum. Bu çok uzun belki 2-3 saat anlatmam gerekir. Her sektörde işe yaramıyor. Ama bu yüksek enflasyon ortamında çok ama çok işe yarıyor.
Sonuç olarak aşırı yüksek enflasyon TR şirketleri için yapılan en titiz DCF çalışmasına bile art niyet olmaksızın ciddi bir kuşku getiriyor.
Bir analist olarak, genel anlamda sermaye piyasaları için yapılan değerleme raporlarının doğası gereği biraz daha gevşek olduğunu düşünüyorum. Size yazının başında bahsettiğim M&A süreçlerinde yapılan değerleme sonucunda, genellikle raporda çıkan fiyat yakınlarında bir fiyata el sıkışılır. Bağlayıcılığı vardır çünkü. O sebeple borsa al sat raporlarına göre çok ama çok daha ciddi raporlardır. Esasen DCF bunlar için vardır.
Size son olarak şunu söyleyim, gerçek hayatta el sıkışılan anlaşmaların önemi büyüktür, o sebeple bir sektörde borsaya açık olmayan şirketlerin ne değerlerle satıldığını bilmek müthiş bir avantajdır.
https://t.co/twIwA8qjXg
Bu siteden sektör sektör takip edebilirsiniz. Böylece uzun uzun DCF yapılarak yapılan anlaşmalardaki rakamlara bakarak, çok ciddi fikir sahibi olursunuz sektörlerle ilgili.
Bu hafta bu kadar. Önümüzdeki hafta vakit bulabilirsem Türkiye'deki hüstad ekosistemi üzerine analizlerimi paylaşmayı düşünüyorum.
İyi pazarlar.