Dashbaatar

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@hero_bbaatar Чи болон танай дүү хоёрын гормон сайнгүй болоод удаж байх шиг байна.

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@enkhboldz Шившгийн атигар нохойн гөлөг чи одоо далдар аа!

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@Elch_mn Үзлийн царайтай мал, царай шигээ тархитай.

[Baabar @Baabarniitlelch]

@livetvmn ГХО-ыг татахын тулд эхлээд дотоод дахь уул уурхайн дээрэм тонуулыг зогсоох хэрэгтэй. ГХО тэнэг биш, Монгол төр өөр дотроо дээрэм тонуул замбараагүй байдал, гэмт хэрэгтээ яаж хандаж байгааг харж байгаа.

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@enkhboldz Зандаахүү чи битгий хуцаа, төрийн дайсан чонын бэлтрэг.

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@ShinebayarTny OЭ-н цаад эзэн нь Ж юм чинь, харин сая тодорхой мсж өглөө. Харин Хүүк болж байнаа.

[Solongo 💛💙 @soko_888]

Данх хэрэгтэй бол зарлана гэж 8 жил шантаажилсан бол Энхтүвшин гишүүн ердөө 4хөн сарын дотор эхнээс нь тэдний нэрсийг зарлаад өглөө шдээ...👏👏👏

Супер! @tuvsche

Энэ эрчээрээ байгаарай. 🙏😊

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@m_zorigt Энэ арга хэмжээ бол зөв, торгуулиар цэгцлэхгүй бол өнгөрсөн. 1-р эгнээнд зогссон байтугай, явж байгааг нь ч ач. Захаас нь ачаад байх хэрэгтэй.

[S.Bayar @SBayar12]

Сайн мэдээ. UK бол дэлхийн 5 дахь том эдийн засагтай улс (GDP (PPP) $3,17 trillion) мөн. Нью Йоркийн дараа орох дэлхийн банк санхүүгийн төв бол Лондон юм г.м.

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@ukrainiansquad Yes, Mongolians will always support the people of Ukraine!

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@ukrainiansquad Mongolian supports Ukraine.

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@Uyanga_ts Онц охин, ээж хоёрт баяр хүргэе. Цаашдын зам нь дардан, ирээдүй нь гэрэлтэй байг ээ.

[Үндэсний Эвсэл @UndesniiEvsel]

ХҮСЭЭД БАЙСАН ЗҮЙЛ НЬ Н.НОМТОЙБАЯРЫГ ЭРГЭЖ УЛС ТӨРД ИРҮҮЛЭХГҮЙ БАЙХ. ХАРАМСАЛТАЙ НЬ ТЭД НЭГ ЗҮЙЛИЙГ МАШ ДУТУУ ТООЦСОН. МИНИЙ ДОТООД СЭТГЭЛИЙН ХҮЧИЙГ ЕР ТООЦООГҮЙ

[Ч.Лодойсамбуу @Lodoisambuu]

Хар пиарынх нь цаана хамаг үнэн нь дараатай бий!

[Dashbaatar @DashbaatarB]

@Shigtgee Үсгүй бол гоё л доо

[Мэндсайхан ЭНХСАЙХАН @Enkhsaikhan_PM]

Сенат Тусламж үзүүлэх тухай хуулийн төслийг баталжээ

Гарын үсэг зурах л үлдлээ

Түүхийн хуудас эргэж байна

[Baabar @Baabarniitlelch]

Ойрд гэнэт гурилын эсрэг МАН толгойлсон хөдөлгөөн өрнөлөө. Гурилын үнэ, гурил үйлдвэрлэгчдийн эсрэг энэ ширүүн тэмцэл гурилын импортын татварыг тэглэх дээр очив. Ингээд Оросоос баахан бэлгийн (зудын тусламж нэрээр) улаан буудай орж ирэв. Оросууд Украны эзэлсэн нутгаас асар их будаа дээрэмдсэн нь дэлхийн зэвүүцлийг хүргэнгүүт Пригожины төрийн эргэлт хийсэн төв Африкийн гуйлгачин орнуудад тусламж нэрээр өгч, дээрэмдээгүй зүгээр ядарсан орнуудад сайн санааны тусламж болгох гэж авсан гэж тайлбарлах болжээ. Энэ тусламж хүртэх эрхтэй орныхоо тоонд Монголыг оруулж. Эндээс мэдээж ашиг хүртэхээр шийдсэн Монгол удирдагчид үүнээ зөвтгөхийн тулд эхлээд үндэсний үйлдвэрлэгчдээ гутаах гүтгэх кампанит ажил санаачлав. Ганцхан гурил үйлдвэрлэгчид л үнээ өсгөсөн, гагц тэд л шуналтай, тэд л ганцаараа төрөөс тэтгэлэг авсан, бусад юмны үнэ өсөөгүй, бусад нь төрийн дэмжлэг аваагүй юм шиг тоглолт. Хожим оросын энэ шижээргүй дээрэмд хамтрагч болсон орны бүртгэл гарахад Монголын нэр тэнд үүрд зоолттой үлдэнэ. Жижиг ашиг том хохирол.

[Тогмидын ДОРЖХАНД @dorjkhand_t]

Сонгууль бүрээр популизмын золиос болдог уул уурхайн салбарын хөгжлийн асуудлыг ХҮН нам мөрийн хөтөлбөртөө тусгаж ажиллана.

#БодлогоорӨрсөлдье!

[PU @BataaPurev]

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд Б.Уянга
#PDAC2024

[BATENGINEER @batengineer]

1. ГЭРЭЭ (CONTRACT) ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Гэрээ гэдэг нь хуулиар албадаж болох тохиролцоо (agreement) юм. Гэхдээ бүх гэрээ тохиролцоо байдаг бол тохиролцоо бүр гэрээ болдоггүй. Тохиролцоог гэрээ болгохын тулд тодорхой элемент, нөхцөлүүдийг хангасан байх ёстой.

Гэрээ нь аман, албан ёсны (formal), албан бус (informal) байж болно. Жишээ нь, цайны газраас аяга кофе авч уухад байгуулагддаг худалдах, худалдан авах гэрээ нь аман гэрээ байдаг. Албан ёсны гэрээ байгуулах олон тохиолдол байдаг. Жишээ нь, газар болон бусад үл хөдлөх хөрөнгөтэй холбоотой гэрээг албан ёсоор буюу бичгээр байгуулахыг хуулиар шаарддаг. Гэтэл үйл хөдлөлөөр илэрхийлэгддэг албан бус гэрээ бас бий. Тухайлбал,та өдөр бүр автобусанд суухдаа төлбөр төлөх гэх мэт. Энэ тохиолдолд хэн ч бие биедээ ганц ч үг хэлэхгүйгээр гэрээний эрх,үүрэг болон элементүүд биелэлээ олж байдаг.

Гэрээ гэдгийг, хэрэв тохиролцоогоо зөрчвөл хуулиар хохирол барагдуулахыг шаардах эрх үүсдэг,сайн дураараа өгсөн амлалтын цогц гэж ойлгож бас болно.

Гэрээний үндсэн элементүүд нь дараахь болно:

1. Хоёр буюу түүнээс олон эрх зүйн чадамжтай этгээдийн хооронд (capacity);
2. Харилцан зөвшөөрсөн амлалтуудыг бие биедээ өгөх замаар (санал тавих - offer болон саналыг хүлээн авах - acceptance);
3. Хангалттай тодорхой асуудлаар (certainty);
4. Эрх зүйн харилцаанд орохыг эрмэлзэж (intention to enter legal relationship);
5. Ямар нэгэн солилцоотойгоор (consideration);
6. Бусад формальность буюу шаардлагыг хангаж (гэрээний талууд-privity, тохиролцооноосоо буцахгүй байх үүрэг -estoppel);
7. Хууль бус зорилгоор биш, хуулийн дагуу байгуулсан тохиролцоог гэрээ гэж хүлээн зөвшөөрч болдог.

Гэрээг яагаад заавал албаддаг вэ? Ердөө л амлалт шүү дээ гэж маргах хүн гарч магадгүй. Гэрээний элементүүдийн хамгийн чухал нэг зүйл нь Consideration буюу Солилцоо гэдэг элемент байдаг. Солилцоогүй ямар ч тохиролцоо гэрээ болж,түүнийг албадах эрх үүсдэггүй. Солилцоо нь гэрээний нөгөө талд тодорхой хэмжээний гарз (detriment) учруулж байдаг. Чи гэрээгээ нэг талаас биелүүлэхгүй байхад нөгөө талд хохирол учрах нөхцөл үүсдэг. Иймд өөрийн чинь өгсөн амлалт биелээгүйгээс бусдад хохирол учрах нь шударга бус зүйлд тооцогддог тул гэрээг хуулиар албадах хэрэгцээ үүсэж байдаг юм.

Гэрээний албадлагын гол зорилго нь, гэрээг зөрчсөнөөс үүссэн хохирлыг барагдуулж, гэрээг огт зөрчилгүй биелсэн мэт үр дүнд хүргэх, тухайн гэрээ биелээгүйгээс болж учирсан хохирол, олох байсан ашгийг нөхөн олгоход чиглэгддэг байна.

Agreement буюу тохиролцоо нь meeting of the minds (бодлууд огтлолцох) буюу санаа бодол нийлэх (consensus ad idem)-ийг шаарддаг. Үүний тулд бодол санаагаа үгээр (бичгэн буюу аман хэлбэрээр), эсхүл өөр ямар нэг байдлаар илэрхийлж (үгнээс урган гарсан санаагаар, үйл хөдлөлөөр, эсхүл орчны нөхцөл байдлаар-автобусанд суудаг жишээг сана), мөн хуулиар оноосон байдлаар ойлголцож (жишээ нь, Хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах хуулиар бараа бүтээгдэхүүнийг худалдах гэрээнд хуульд заасан нөхцөлүүд тусгагдсанд тооцдог), харилцан санал нэгдсэнээр гэрээ үүсдэг.

Санал тавих гэж юу вэ?
Санал тавих гэдэг нь санал тавигчаас (the offeror) [санал хүлээн авах] нөгөө талд (the offeree), хэрэв тэр тал нь саналыг хүлээж авсан тохиолдолд санал тавигчийн хувьд хуулиар албадаж болох тодорхой нөхцөлийн тухай илэрхийлснийг санал тавих гэж ойлгоно.

Санал тавих үеийн эрх мэдлийн хуваарилалт

Санал тавигчийн эрх мэдэл - гэрээний нөхцөлийг тодорхойлох

Саналыг хүлээн авагчийн эрх мэдэл – саналыг хүлээн авснаар гэрээг үүсгэх
Санал хүлээн авагч талд мөн дараахь эрх мэдэл байдаг:
- Саналыг буцаах => ингэснээр санал дуусгавар болдог;
- Сөрөг (угтуулсан) санал тавих => ингэснээр анхны санал буцаагдаж дуусгавар болдог;
- Тодруулга авах => энэ тохиолдолд анхны санал хүчинтэй хэвээр үлддэг бөгөөд оршин байсаар байдаг;
o- Ямар ч хариу өгөхгүй байх => энэ тохиолдолд учирлаж болохуйц (reasonable) хугацааны дараа анхны санал устсанд тооцогдож болдог.

Жишээ болох кэйсүүд

Hyde v Wrench (1840) 49 ER 132.
Факт: W өөрийн фармаа £1,000-р худалдахаар санал болгожээ. Харин H түүнийг нь £950 -р худалдан авч болох юм гэсэн ба W түүнийг нь хүлээж авахгүй гэсэн тул H, W-ийн анхны санал болгосон £1,000-р авч болохоо хэлжээ. W үүнд нь хариу хэлээгүй тул H гэрээг биелүүлэхийг шаардан шүүхэд зарга мэдүүлжээ.
Шийдсэн нь: Шүүх, H анхны саналаас өөр санал угтуулан тавьснаараа W-гийн анхны саналыг цуцалж, дуусгавар болгосон байсан тул тэр саналыг дараа нь хүлээн авсан байх боломжгүй. Иймд гэрээ байгаагүй хэмээн шийдсэн байна.

Stevenson Jacques v McLean (1880) 5 QB 346.
Факт: M тонныг нь 40$-р 3800 тонн ширэм зарах саналыг ирэх Даваа гариг хүртэл тавьж байгаагаа S рүү цахилгаанаар бичиж санал болгожээ. Даваа гаригийн өглөө S хариу цахилгаан бичихдээ ‘40$-р нийлүүлэх үнээ 2 сараас дээш хугацаагаар мөрдөх үү, эсхүл өөр урт хугацаатай байх боломжтой юу’ гэж асуусан байна. М-с хариу ирээгүй ч өдрийн 1:34 pm цагт түүний анхны саналыг хүлээн авснаа S цахилгаан явуулж мэдэгджээ. Гэвч М-с өөр хэн нэгэнд зарсан тухай цахилгаан хүлээн авсан байна. Гэрээний зарга шүүхэд очжээ.
Шийдсэн нь: Шүүхээс, эдний хооронд гэрээ байгуулагдсан байсан гэж үзжээ. Учир нь S-н явуулсан цахилгаан бол зөвхөн тодруулга авсан асуудал байсан бөгөөд анхны саналыг буцааж, дуусгавар болгосон асуудал байхгүй байсан гэж үзсэн байна.

Гэрээний нөхцөлийн хувилбарын төлөөх тэмцэл.

Санал болгогч, саналыг хүлээн авагчийн хооронд гэрээний эцсийн хувилбарын нөхцөлийн төлөөх тэмцэл байнга үргэлжилдэг. Яг хэнийх нь санал болгосон нөхцөлөөр гэрээ байгуулагдсан бэ гэдэг асуудал их маргаан дагуулдаг байна.

Эхний этгээд гэрээг өөрийн нөхцөлөөр байгуулахыг санал болгоход,нөгөө этгээд нь тэрхүү саналыг няцаагаад өөрийн нөхцөлөөр гэрээ байгуулах саналыг угтуулан тавих гэх мэтээр эцэс төгсгөлгүй үргэлжилж болно. Энэ процессийг negotiation буюу “хэлэлцээрийн үе” ч гэж болно.

Уламжлалт толин тусгалын зарчмаар бол санал тавьж, саналыг хүлээн авах үе нь гэрээ байгуулагдах тэр үе гэж тооцогддог. Гэхдээ энэ нь харилцан үгүйсгэгдэх зөрөөтэй саналуудын орчинд эцэс төгсгөлгүй үргэлжлэх талтай.

Гэрээ яг хэзээ байгуулагдсан бэ гэдгийг тогтоохын тулд дараахь 3 аргын аль нэгийг сонгож тодорхойлдог:

1. “Сүүлийн үгийг хэн нь хэлсэн бэ” гэдэг аргачлал (The “last shot” approach) Энэ аргачлалаар дүгнэхэд, хамгийн сүүлчийн нөхцөлийг танилцуулсны дараа ямар нэгэн эсэргүүцэл, өөрчлөлт, засваргүйгээр тэр чигээр нь хүлээн авсан бол тэр мөчид гэрээ байгуулагдсан гэж үздэг;

2. The “higher status doctrine” буюу илүү давуу статустай баримтыг үндэслэн ямар нөхцөл тохирсон талаархи маргааныг шийдэж болдог. Жишээ нь, ямар санал хүлээн авсныг нотолсон зөвшөөрөх бичиг байгаа бол шүүх түүнийг үндэслэн гэрээ байгуулагдсан гэж тогтоодог;

3. Глобал буюу нийлэг аргачлал (The “global” or “synthesis” approach). Хэрэв гэрээ байгуулсан процесс нь уламжлалт санал тавих, саналыг хүлээн авах, эсхүл зөрүүлээд өөр санал тавих гэх мэт танигдахуйц тод байдлаар харагдах боломжгүй тохиолдолд энэ аргачлалыг хэрэглэдэг. Энэ аргачлалын хүрээнд шүүх талуудын хэлсэн үг, үйлдэл, солилцсон баримт зэрэг гэрээ байгуулахад харуулж, гаргаж байсан бүх зүйлсийг цогцоор нь ажиглаж, хэдийгээр бүрэн бус, төгс бус байсан ч гэрээ байгуулахад ямар үүрэгтэй байсныг нь хамтад нь дэнсэлж байгаад гэрээ байгуулагдсан байсан эсэх, байгуулагдсан байсан бол ямар нөхцөлөөр байгуулагдсаныг тогтоох шийдвэр гаргадаг.

Butler v Ex-Cell-O Corp (England) [1979] 1 WLR 401.
Факт:
Санал - Offer [5 сарын 23]. Худалдагч B худалдан авагч E руу машин худалдах санал илгээсэн байна. Ингэхдээ саналын арын нүүрэнд “хувирагч үнийн заалт” оруулсан буюу үнийг нийлүүлэх үед тогтоох нөхцөлийгтусгажээ.
Угтуулсан санал - Counter offer [5 сарын 27]. E хариуд нь угтуулсан өөр саналтай захиалга өгсөн бөгөөд уг саналын доод талд “урьдчилан тогтоосон үнээр” гэж бичсэн байх бөгөөд саналыг хүлээж авсныг мэдэгдэх бөглөдөг маягттай тасалбартай байсан байна.
Угтуулсан саналыг хүлээн авсан [6 сарын 5]. Худалдагч В саналыг хүлээн авсныг хариу мэдэгдэх маягтыг бөглөөд явуулахдаа “саналыг эргэн харсны дагуу” гэж бичиж явуулжээ.
Шийдсэн нь: Давж заалдах шүүх дээр харилцан солилцсон баримтуудыг нягталсны дүнд “саналыг эргэн харсны дагуу” гэдэг нь зөвхөн үнэ болон нийлүүлэх өдөртэй хамааралтай байсан гэж тогтоосон бөгөөд үнийг хатуу тогтоох Е-гийн саналыг хөндөөгүй бгөөд В-гийн анхны саналыг сэргээгээгүй байна гэж үзсэн байдаг.
Ингээд 10 жил заргалдсаны эцэст Е энэ зарганд ялсан байдаг.

Гэрээ бодит байсан уу, эсхүл мэдээжийн байсан уу?
Талууд тохиролцоонд хүрчихлээ гэж бодож байж болох ч тэд яг юун дээр тохиролцсон эсэх асуудал нь нэлээд олон тохиолдолд асуудал үүсгэдэг. Ихэнхдээ харилцан үл ойлголцол байснаас үүдэлтэй маргаан үүсэх нь бий.

Жишээ нь, машин зарж байгаа хүн хөх өнгийн машины тухай ярьж тохиролцчихлоо гэж ойлгож байтал худалдан авч байгаа хүн түүний хажууд байсан нил ягаан өнгийн машиныг худалдан авах тохиролцоо хийлээ хэмээн андуурах нь амьдралд тохиолдож болдог.

Санал нийлэх буюу consensus-т хүрэх шаардлага нь талуудын хүсэл бодлууд субъектив биш, харин объектив байдлаар шалгагдсан байхыг шаарддаг.

Өөрөөр хэлбэл Smith v Hughes (1871) 6 QB 597 кэйс дээр Blackbum шүүгчийн хэлснээр “хүний цаад хувийн санаа ямар байхаас үл хамаарч учир мэдэх (reasonable) нөгөө талын тавьж буй нөхцөлийг өөрийн үг, үйлдлээр зөвшөөрч байгаа байдлаар, итгэгдэхээр байсан байвал” тэр хүн гэрээнд хүлээтэй мэт (bound) болж, түүнийг биелүүлэх үүрэг үүсдэг.