Duuya

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

БОДИТ БАЙДАЛ: ГАЛ ДЭЭР ТОС НЭМЭХ АРГА
Засгийн газар нь 2027 онд Тесвийн зардлыг 32.2%-иар огцом тэлж, төрийн албан хаагчдын цалин, ахмадуудын тэтгэврийг 15-20%-иар нэмэх тухай Төсвийн багц хуулийг УИХ-д өргөн барьсан. Цалин, тэтгэврийг нэмэх нь зөв!
Гэвч одоо 13%-тай байгаа инфляц 20%-д хүрвэл ГАЛ ДЭЭР ТОС НЭМЭХ-тэй адил Цалин, тэтгэврийн нэмэлт нь инфляц-д идэгдээд дуусна. Үр дүнд нь улс,нийт иргэдээрээ хохирно. Сүүлийн 6 жилийн алдаа давтагдана. Иймд төсвийн үрэлгэн, үр өгөөжгүй зардлаа хасч, түүгээрээ цалин тэтгэврийг нэмэх нь ЗӨВ!
https://t.co/0Yyph1dZL6

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

БОДИТ САНАЛ: Сошиал Хэрэглэгч Иргэд Та Бүхнийг доорх Тайлбараас Сүүлийн 10 жилд
ЗГ, Монгол банк, энэ 2 байгуулагын бодлогыг зангидаж нийт иргэдийг төлөөлж төрийн эрх барьж хууль баталдаг УИХГишүүд, улмаар УИХ-ын олонхын шийдвэрийн үр дүнг харна уу? Иймд төрийн бодлогоо засах талаар тойргоосоо сонгогдсон эрхэм УИХГишүүддээ хандахад зүгээр байхаа!УИХ-ЫН ГИШҮҮД ТӨСВИЙН БУРУУ БОДЛОГОО ЗАСАЖ, ИРГЭДИЙГ ТӨЛӨӨЛЖ, ТӨРИЙН ЭРХ БАРИЛЦАХ ҮҮРГЭЭ ХЭЗЭЭ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ВЭ?
Парламентын засаглалтай олон оронд УИХ-ын үйл ажиллагааг УИХ-аас гарсан шийдвэр нь Монгол Улсын хөгжлийг хааш нь хөтлөсөн бэ. Тодруулбал энэ шийдвэрүүд нь ард,иргэдийн амьдралд ямар үр дүн авчирсан бэ.?УИХ нь гаргасан шийдвэрээ хэрэгжүүлүүлэхэд ЗГ-ыг хэр сайн шахаж, хяналт тавьж ажилласан бэ” гэсэн хоёрхон том үзүүлэлтээр дүгнэгддэг. Мэдээж үүнээс ч олон үзүүлэлтээр ч дүгнэх боломжтой.
УИХ-ын гаргасан шийдвэрийг Засгийн газар нь хэр хэрэгжүүлсэн болохыг олон улсад Government Effectiveness буюу Засгийн газрын үйл ажиллагааны үр ашиг гэх үзүүлэлтээр хэмждэг.Энэ нь товчхондоо "засгийн газар УИХ-ын болон өөрийн гаргасан бодлогуудаа хэр үр дүнтэй хэрэгжүүлж, иргэддээ төрийн үйлчилгээг хэр сайн үзүүлж байгааг" харуулдаг үзүүлэлт юм.Гэвч,энэ үзүүлэлт 2017 онд 41хувьтай байсан бол 2025 онд 34 хувь болж даруй 7 хувиар буурчээ. 2026 онд энэ үзүүлэлт сайжрахгүй.Энэ үзүүлэлтээр 2025 оны байдлаар Япон 96.7, Өмнөд Солонгос 90.6 , Хятад 73.6, Вьетнам ойролцоогоор 56, Монгол Улс 34 хувьтай л байна.
МУ-н энэ үзүүлэлт 50 хувиас доош байгаа нь тун дааруу дүн авч байна гэсэн үг. Дараагийн УИХ-ын гишүүд гол нь олонхын бүлгийн гишүүд, энэ Засгийн газрын ажлыг хэмждэг үзүүлэлт нь төсвийн хөрөнгө оруулалтын үр өгөөжийн үзүүлэлт ( Public Investment Efficiency Gap) юм.Энэ үзүүлэлт 2016 онд 54 хувьтай байсан бол 2025 онд 41хувьтай болж даруй 13хувиар буурч, олон улсын хэмжээнд сүүл мушгиж байна.Төсвийн хөрөнгө оруулалтын үр өгөөжийн үзүүлэлт нь ийм муу байгаа нь Засгийн газар улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээгээ ач холбогдлоор нь ЭРЭМБЭЛЭХГҮЙ-гээр УИХ-д өргөн барьж ирсэнтэй шууд холбоотой.Эрэмбэлэх гэдэг нь хамгийн чухал зүйлээс эхлэн хязгаарлагдмал цаг хугацаа,хүн, мөнгө гм нөөцийг хуваарилах тухай нийтлэг аргачилал юм. Тухайлбал төсвийн хөрөнгө оруулалтан дээр эдийн засгийн үр өгөөж,нийгмийн үр өгөөж, төсвийн тогтвортой байдал, зардал ба үр дүнгийн оновчтой байдал,э/з-н аюулгүй байдал гэсэн хүчин зүйлүүдийг ашиглаж эрэмбэлнэ.Төсвийн хөрөнгө оруулалтын үр өгөөж ийм муудсан байгаа нь Эрх баригч нам, түүнийЗГ ньтатвар төлөгчдийн хөрөнгөнд үнэхээр сэтгэлгүй, үрэлгэн хандаж ирсэний нотолгоо юм.Ер нь хөгжилтэй орны иргэд парламентийн гишүүдийнхээ ажлыг тэр тойрогт хийгдсэн хөрөнгө оруулалтаар дүгнэдэггүй. Иймээс л “төрийн мөнгөөр буюу таны татварын мөнгөөр санхүүжүүлж, дахиад хувийн компаниар сургууль зам барилга барьж өглөө гэж улс төрчдийг магтах ньтаны мөнгийг гаргаж өгсөн АТМ-ийг магтахтай адил юм” гэсэн онч үг гарсан байх.Сөрөг хүчний ажлыг ардчилсан, хөгжилтэй орнуудад олонхын Засгийн газарт хяналт тавьж, бодлого өрсөлдүүлэн алдааг нь засч чадаж байсан уу. Хууль зөрчсөн улс төрийн албан тушаалтантай болон төрийн албан хаагч, хууль сахиулах байгуулагын ажилтан,ТӨК-иудын удирдах ажилтан зэрэг хүмүүстэй холбогдох хуульд заасан хүрээнд хариуцлага тооцуулж байсан уу?зэргээр хэмждэг. Тэрнээс юун хамтарсан ажлын хэсэг, эрх баригчдад ундааны улаан ногоон лазаар дохиулж төсвийн хөрөнгө оруулалтын үр өгөөжгүй арга хэмжээг дэмжих.Энэ нь улс төрийн ёс зүй тааруу байгааг илтгэнэ.Харин нь Засгийн газар төсвийн хуулиар цөөнхийн гишүүдийн тойргийн хөрөнгө оруулалт зэрэгт ялгавартай хандсан байвал ҮХ зөрчсөнд тооцогдож холбогдох сайдыг огцруулах асуудал зүй ёсоор тавигддаг нь улс төрийн соёл ба зарчим.Тэрнээс цөөнхийн гишүүн нь тойргийнхоо хөрөнгө оруулалтын асуудлаар эрх баригч намын сайд, дарга нарт тал засах, хувийн ашиг сонирхлоор асуудлаа шийдүүлэх нь улс төрийн ёс зүйгүй байгаагаас гадна, ард иргэдийн сонголтонд хүндэтгэлгүй хандсанд тооцогдоно…Үргэлжлэлийг face-ээс
https://t.co/aVSstJezCT

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

ИРГЭНИЙ САНАЛ:Энэ үнэн. Үлдсэн 18 орчим %-нь төсвийн хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээ. Гэвч хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээний э/з-ийн үр өгөөж нь Дэлхийн банкны гишүүн орнууд дотроо сүүл мушгиж яваа.
Төсвийн энэ их урсгал зардал дотор гаднаас авсан зээлийн хүү нь суудаг. Хүү нь ч яах вэ? Энэ зээлийг буцааж төлөх үеийн ₮-тэй харьцах ам$-н алдагдалыг тооцвол овоо юм гарна байх.Тооцдог байгууллага байдаг бол тооцож үзээсэй! Ер нь төсвөө огцом2 тэлээд, өндөр алдагдалтай батлаад урсгал зардлаа гадны зээлээр нөхдөг улс орнуудал ЗГба УИХ( парламент)-ыг нь дампууралд хөтлөгчид гэдэг гсн.Дунд зэргийн орлоготой айл ч ийм балай санхүүгийн менежмент хийхгүй.
Тийм учраас л төрийн албан хаагчид болон ахмадуудын цалин тэтгэврийг нэмж болно, гэхдээ үрэлгэн,өгөөжгүй төсвөө хэмнээд тавих бүрэн боломжтой.
Тухайлбал улсын төсвөөс янз бүрийн төрлийн том, бага оврын цахилгаан станц барихаа зогсоож, гадаад, дотоодын хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар бариулж менежментийг нь мөн хувийн хэвшлээр хийлгэх. Чинээлэг өндөр хөгжилтэй орнуудад ч цахилгаан станцыг хувийн хэвшлийн хөрөнгөөр бариулдаг. Харин төр,засаг эдийн засгийн хөгжлийн үндэс болох эрчим хүчний салбарт тавих хатуу хяналтаа бол”ЭРЧИМ ДАМЖУУЛАХ СҮЛЖЭЭГЭЭРЭЭ” дамжуулж хянадаг. Энэ сүлжээний менежментийг ньАрд иргэд болон төр нь хувьцаа эзэмшдэг хувьцаат компани явуулдаг.Манай улсын дамжуулах сүлжээний тогны алдагдал нь маш их гэдэг. Төр нь зөв тогтолцоог бий болгож чадахгүй удахаар
энэшдээ. Гүйх нохойд гүйдэггүй нь саад гэдэг шиг!
Баян орнуудад ҮХ-нд нь үнэгүй гэж заасан учраас ЕБС-ийн 90 орчим %-нь төрийн болон орон нутгийн өмчийнх, 5 орчим % нь хувийн өмчийн тусгай боловсролын сургууль. Эмнэлэгийн дийлэнхийн дийлэнх нь хувийн хэвшил. Харин цэцэрлэг бол төр:хувийн хэвшил 40:60-ийн харьцаатай. Энэ нь ч сургуулийн өмнөх насны хүүхдүүдэд ээлтэй гэдэг. Гэтэл МУ-сад цэцэрлэгийнх нь 86% нь төрийн өмчийнх. Энэ цэцэрлэг, яслынхаа 25%-ийг нь иргэд, хувийн компанид менежментийн хувьчлалаар өгчихөөд төр нь урсгал зардлыг нь өгөөд, стандартын хяналтаа тавиад явдаг болоосой. Тэгвэл олон айлын амьдралд хэрэг болно. Зөв хийх нь чухал.Нөгөө даахгүй нохой юу яана гэдэг билээ. ЕБССалбар гэж бүтэхгүй, гэдэг нь сургалтын чанар нь уначихсан, энэ чанарын ялгаа маш ихэссэн, сайд нар ихэнхдээ БЗСан болон Урсгал зардлын маргаан, барилга барих гэсэн 3 үндсэн ажил эрхэлдэг, ашиг сонирхлын зөрчилтэй ч юм шиг,сонин хэрүүл шүглэсэн салбар бна. Энэ нь тогтолцоо нь буруу, шудрага бус байгаатай холбоотой байх!

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

САНАЛ: санал нийлэхгүй байна!НӨАТатвар нь энэ дэлхийд анх гарсан үндэслэл нь
экспортыг дэмжих, ялангуяа нэмүү өртөг шингэсэн экспортын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг дэмжих.Өөрийн оронд нь түүхий эд нь байдаг бол тухайн бүтээгдэхүүн( стратегийн чанартай)-ий импортонд тодорхой түвшний НӨАТ тогтоож үндэсний үйлдвэрээ хамгаалах case байдаг.Жишээлбэл цемент,
Тухайлбал бид төмрийн хүдрээ 1тн-ыг нь 100-150 ам $ -аар экспортолж байна. Тэгвэл төмөр хийц хийж нэмүү өртөг шингээгээд экспортлоход 4-5 дахин илүүц орлого олно. АН-ын мөрийн хөтөлбөрт байтугай олон улсад экспортын бүтээгдэхүүндээ НӨАТ-тэй болгодог орныг нэг их сонсоогүй юм байна даа! Хэцүү юм бэ?

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

САНАЛ: Эхлээд 2026 онд инфляцийн голчийг 6 %-д байлгана гэж УИХ-аар мөнгөний бодлого батлуулсан. Гэтэл энэ 08 сард 13% болсон. Яагаад ийм болсон шалтгаан, хэн хариуцлага хүлээх талаар УИХГишүүд Монгол банк( МБ)-наас асуух хэрэгтэй.
Ер нь ЗГ-ийн төсвийн зардлыг хэт их тэлсэн хуулийг УИХ баталсан.
Ийм хуулийг батлах гэж байхад МБ-ны удирдлага тавиул царайлаад дуугай сууж байсан хам хэрэгтэн.Дагуулаад МБ нь зах зээлд мөнгийг хэт нийлүүлж инфляцийг өдөөснөөр инфляц
ийм өндөр түвшинд хүрсэн. Үр дүнд нь хүнсний барааны инфляц 30%-д хүрсэн. Энэ %-ийн лав тал % нь мөнгөний буруу алдаатай бодлоготой холбоотой.Тэгээд өнгөрсөн борооны цув нөмрөв гэгчээр баахан мөнгө зах зээлд маш ихээр нийлүүлсэнийхээ дараа “саяхан
бодлогын хүүгээ 12.5% болгон өсгөж,мөнгөний бодлогоо хумьсан, үр дүнд нь арилжааны банкнаас иргэд, компаниудын авдаг зээлийн хүү өсөх нөхцлийг бүрдүүлсэн.
МБ-ны үндсэн ажил нь “₮-н ханшны тогтвортой байдлыг хангах, инфляцийн голчийг төлөвлөсөн( УИХ-р батлуулсан) хүрээнд тогтвортой барих” гэсэн 2 ажил. Гэтэл энэ 2026 онд ₮-ийн ам$-тай ханш 16%-иар буурсан.
Ингээд ₮-н худалдан авах чадвар бас унасан.
Тэгэхээр ажлаа хийж чадсангүй.
Үр дүнд нь иргэдээс инфляц хэмээх 13 %-ийн далд татварыг нэмж авсан. Энэ далд татварт хамрагдсан иргэдийн тоо 1.2 сая орчим байх. Харин нь төрөөс төрдөг тэрбумтануудад бол энэ инфляц юу ч мэдрэгдэхгүй нь тодорхой.Тиймээс 2027 онд дахиад л төсвийн зардлыг 32.3%-иар нэмэгдүүлэх төсвийн хуулийг УИХ-д өргөн барьчихсан бололтой.Үүгээр зогсохгүй инфляц тооцоход ашигладаг сагсны бараанд ордоггүй, импортын өргөн хэрэглээний барааны үнэ 20-30-%иар өссөн бх.
Энэ аймхай, тавиулын удирдлагатай МБ-ны дунд хугацааны бодлогынх нь үр дүнд Монгол улсын дундаж орлоготой иргэдийн тоо жил бүр буурч,орлого багатай иргэдийн тоо өсч, залуус гадагш дайчин,10 Монгол хүний 5 нь ядуувтар, ядуу амьдрах болж байна! Хаана хариуцлага байна!

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

Эрхэм Сошиал Хэрэглэгч Иргэд Та бүхэнд Хандаж Байгаад Анхаарна уу? Жил бүр УИХ-аар Батлагддаг Төсвийн Тухай Багц Хуулиуд нь Ирэх оны Бидний Амьдралтай Салшгүй Холбоотой Байдаг Билээ!!!
УИХГишүүдээ Төсвийн Буруу Бодлогоо Засч, Ард Иргэдийг Төлөөлж Төрийн Эрх Барилцах Үүргээ Хэзээ Хэрэгжүүлж Эхлэх Юм бэ?
Доорх тайлбаруудаас 126 гишүүнтэй УИХ-аас “сүүлийн 8 жил буруу явуулж ирсэн, ард иргэдийг залилан хуурсан байдалтай, тэдний амьдралын чанарын өсөлтийг зогсоосон болон уруудуулсан, баян ядуугийн ялгааг ихэсгэж ядуурлыг нэмэгдүүлсэн, эсрэгээр эрх баригч намын дарга улс төрчид болон тэдний тойрон хүрээлэгчдэд ээлтэй, төрөөс олон тэрбумтаныг төрүүлдэг”төсөв, санхүү, мөнгөний, ТӨК-иудын засаглалтай холбоотой буруу, алдаатай бодлогыг засахыг шаардаж байгаа юм.
Төр ТОМОРСНООР хувийн хэвшлийн орон зай хумигдаж, авилгал өсч, ядуурал нэмэгдсэн нь нотлогдож байна. Ирэх оны Улсын Төсөв нь 2027 онд Монгол улсын“895мянга” орчим өрхийн хэтэвч( орлого) Зузаарах уу? Эсхүл Дундарахуу гэдгийг шийднэ.

[ӨДРИЙН СОНИН @DNN_MN]

УИХ-ын гишүүд ээ, төсвийн буруу бодлогоо засч, ард иргэдийг төлөөлж төрийн эрх барилцах үүргээ хэзээ хэрэгжүүлж эхлэх юм бэ

https://t.co/v5NGipMrfY

УИХ-ын гишүүн асан, судлаач Д.Ганхуягийн нийтлэлийг хүргэж байна.

Парламентын засаглалтай Монгол улсад УИХ-ын үйл ажиллагаа нь “УИХ-аас гарсан шийдвэр нь Монгол Улсын хөгжлийг хааш нь хөтлөсөн бэ? тодруулбал УИХ-аас гаргасан шийдвэр нь ард,иргэдийн амьдралд ямар үр дүн авчирсан бэ? УИХ нь гаргасан шийдвэрээ хэрэгжүүлүүлэхийн ЗГ-ыг хэр сайн шахаж, хяналт тавьж ажилласан бэ?”гэсэн хоёрхон том үзүүлэлтээр дүгнэгддэг. Мэдээж үүнээс ч олон үзүүлэлтээр ч дүгнэх боломжтой. Ардчилсан, зах зээлийн эдийн засагтай, хуулийн болон парламентын засаглалтай оронд Төр,засаг ард түмнийг удирдана гэж ярих нь ихээхэн хоцрогдсон ойлголт. Харин улс орны хөгжлийг төрийн бодлогын шийдвэр нь хааш нь хөтлөх вэ? гэдэг нь чухал. Тодруулбал төр, засгийн ажлын үндсэн чиг үүрэг нь иргэдийн ажиллаж, амьдрах таатай, өрсөлдөх чадвартай орчныг бүрдүүлэх юм.

Гэтэл төр, засаг долоон хоног бүр л ТӨК-иудын удирдлагын холио солио луйврын асуудал ярина. Одоо болиоч ээ, ЗГ аж ахуй бизнесийн ажилд хутгалддаг хоцрогдсон ажлаасаа татгалзсан нь дээр гэж хэлэх байна! Бусад хөгжилтэй орныг судлаасай! Тэгвэл өнөөдөр “Ард иргэдийн амьдрал нь ам.доллартай харьцах төгрөгийн ханшны огцом бууралтаас улбаатай төгрөг худалдан авах чадварын уналт,инфляц ба юмны өсөлт, өндөр зээлийн хүү зэрэг гурвалсан дарамтанд тэсэхийн аргагүй” болж байна. Энэ байдал нь сүүлийн 10 жилд сонгуулийн мөчлөг бүрээр (УИХ-ын болон ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх болон сонгуулийн жил ) төсвийн зардлыг 25-35 хувиар арай дэндүү огцом тэлж ирсэнтэй шууд холбоотой нь судалгаагаар тогтоогддог. ЗГ төсвийн зардлын их хэмжээгээр тэлэхэд Монголбанк(МБ) нь мөнгөний нийлүүлэлтээ өсгөнө, энэ өсгөлт нь инфляцийг өдөөж, инфляц өсөөд ирэхээр, МБ энэ инфляцийг хязгаарлахын тулд бодлогын хүүгээ өсгөдөг үр дүнд арилжааны банкны зээлийн хүү өндөр хэвээр буюу 24 хувь болон түүнээс дээш хувьтай байна...

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

Эрхэм Сошиал Хэрэглэгч Иргэд Та бүхэнд Хандаж Байгаад Анхаарна уу? Жил бүр УИХ-аар Батлагддаг Төсвийн Тухай Багц Хуулиуд нь Ирэх оны Бидний Амьдралтай Салшгүй Холбоотой Байдаг Билээ!!!
УИХГишүүдээ Төсвийн Буруу Бодлогоо Засч, Ард Иргэдийг Төлөөлж Төрийн Эрх Барилцах Үүргээ Хэзээ Хэрэгжүүлж Эхлэх Юм бэ?
Доорх тайлбаруудаас 126 гишүүнтэй УИХ-аас “сүүлийн 8 жил буруу явуулж ирсэн, ард иргэдийг залилан хуурсан байдалтай, тэдний амьдралын чанарын өсөлтийг зогсоосон болон уруудуулсан, баян ядуугийн ялгааг ихэсгэж ядуурлыг нэмэгдүүлсэн, эсрэгээр эрх баригч намын дарга улс төрчид болон тэдний тойрон хүрээлэгчдэд ээлтэй, төрөөс олон тэрбумтаныг төрүүлдэг”төсөв, санхүү, мөнгөний, ТӨК-иудын засаглалтай холбоотой буруу, алдаатай бодлогыг засахыг шаардаж байгаа юм. https://t.co/I4qw5Ulc2w

[Suzuki Mongolia @Suzuki_Mongolia]

МОНГОЛ УЛСЫН ШИНЭ ЗААН Д.АЛТАНЦООЖИД “ЗААН ЖИМНИ”-Г ГАРДУУЛЛАА Монгол Улсын шинэ Заан Д.Алтанцоожид үе үеийн Заан цолтнуудад гардуулж ирсэн “Заан Жимни” бай шагналыг 10 дугаар сарын 1-ний өдөр ёслол төгөлдөр гардууллаа.

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

САНАЛ: Алт,зэс , мөнгө , нефт зэрэгт биржийн үнэ гэж бий.
Нүүрсэнд биржийн үнэ гэдэг нь элбэг биш.Нүүрс нь төмөрлөгийн үйлдвэрийн, эрчим хүчний энэ дотроо илчлэг ихтэй, багатай, баяжуулсан, баяжуулаагүй, гашуун сухайт боомтын, шивээ хүрэн боомтын, уурхайн ам нөхцлийн гээд олон янз байдаг.
Харин тухайн боомтонд нүүрсний төрөлжсөн агуулахтай бол энэ үнийг баримтлах боломжтой байх.Биелэгдэх магадлал тааруу хууль батлуулчихаад Яаманд ажилладаг залуусыг янз янзаар загнаад байх юм. Хэцүү байдаг байх доо!

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

МЭДЭЭ:Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын харьяат шинэхэн улсын
заан Д.Алтанцоожод ЗААН ЖИМНИ-г гардуулж өгсөн,сайхан залуу байна лээ. Үндэсний бөхийн аварга болоорой хэмээн ерөөсөн.
Монгол түмнийг маань Монгол үндэстний соёлын нэгэн тулгуур багана болох Бөхийн босоо цагаан хиймор үргэлж ивээж байх болтугай!

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

САНАЛ: Тэмүүжин гишүүн Үндсэн хуул(ҮХ)-иа барьж маш зөв байр суурийг илэрхийлж байна даа,
Монгол улсын ҮХ-д “Төрийн эрх ард түмний мэдэлд, ард иргэд энэ эрх мэдлээ хууль тогтоох, төрийн эрх дээд байгууллага УИХ-д сонгосон УИХГишүүдээрээ дамжуулж, мөн шууд оролцож барилцана гэж заасан байдаг.
Тэгээд орон даяар хэрэгжих хууль батлах, баялагийн дахин хувиарлалт буюу иргэд, компаниудын төлсөн татвараас бүрдэх Улсын төсвийн тухай хуул ( орлогын зарцуулалт гм)- ийг батлах эрх нь УИХ-ын онцгой бүрэн эрхэд хадгалагддаг. Гэтэл нь ЗГ нь татварын орлогыг, түүнчлэн төрийн өмчит компаниудын орлогыг дур мэдэн зарцуулчихдаг гэх. Ийм үйлдэл нь хууль зөрчсөн төрийн,түмний эсрэг гэмт хэрэг. Нөгөө талаас Ерөнхий сайд нь төрийн хууль биелүүлэх ажлыг УИХ-ын өмнө хариуцах ҮХ-ийн заалттай. Мөн газрын хэвлийн баялаг түүний зарцуулалт ч яг төсвийн хууль шиг УИХ-ын шийдэх бүрэн эрхэд байдаг.Гэтэл Чингис Баялагийн сан( ЧХБС)-гийн дарга Даваадалай гэсэн байх, 1 хүн
энэ сангийн хөрөнгөөр Багануурт хагас коксын үйлдвэр барина гм мэдэгдэл хийгээд байх юм.Ингэмээргүй байна.Иймд ЧХБС-гийн орлогыг ч зарцуулалтыг ч зөвхөн УИХ-н баталсан хуульд зааснаар зарцуулах учиртай.Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж өргөн барьж УИХ 2015 онд баталсан “Ирээдүйн Өв Сангийн” хуульд зааснаар 2024 он гэхэд 5 тэрбум ам$ цуглах бсн.Гэтэл Ковидын үед УИХ-ын суудлын 83.3% бүрдүүлж байсан хэт олонхын ЗГ тараагаад хоосон болсон. Тайлан ч тавигдаагүй байх.Өнөөг хүртэл ҮХ-д нийцэхгүй, маш муу туршлага гэвэл Ерөнхий сайд мэдээд сонгуульд зориулж энэ сангаас нийт иргэдэд бэлэн мөнгө тарааж ирсэн явдал. Эндээс л эхлэж ашигт малтмалтай ихтэй оронд Баялагийн хараал бий болдог гэх.МУ-сад аль хэдийн энэ хараал ирчихсэн.Манай зарим дарга нар нь САН гэхээр л хоослох, тонох гэж боддог байж магадгүй.
Уг нь САН-г чинь арвижуулаад, арвижсанаасаа тодорхой хэсгийг зарцуулдаг нийтлэг ойлголт, хөгжилтэй орнуудад бдг.Одоо энэ ЧХБС-д хэдэн ₮ хуримтлагдсан бх. Энэ хөрөнгийг хэрхэн арвижуулах, арвижнаас нь хэдэн %-ийг нь жил бүр зарцуулж байх талаар УИХ орон даяар хэлэлцүүлэг хиймээр байна. Ийм сан нь ард иргэдийн буюу ахмадууд, одоо, ирээдүй хойч гэсэн 3 үеийн сайн сайхны төлөө зарцуулагддаг нийтлэг жишигтэй.Энэ сангийн арвижсан хөрөнгөнөөс нь Ахмадуудын тэтгэвэрт нэмэгдэл өгөх, залуу гэр бүлийн анхны орон сууцны моргейжийн зээлд дэмжлэг өгөх, нийт айл өрхийн цахилгааны төлбөрт дэмжлэг үзүүлэх, малчдын НДШ-д хөнгөлөлт үзүүлэх гээд олон иргэдийг хамарсан а/х-г авах боломжтой.
Мөн Төрийн өмчит компани( ТӨК)-иудын засаглал нь улс төрөөс хараат бус тодруулбал сайд нар болон ЗГ-аас хол байдаг.Сайд нар болон ЗГ шаардлагатай бол хөндлөнгөөс шалгалт оруулдаг гэх.Норвегийн сан дээр билүү манай дарга нар 100 гаруй удаа очсон мөртлөө яагаад тэр сайн засаглалыг нь нэвтрүүлэхгүй олон жил болж буйг гайхдаг.
Энэ орнуудад ТӨК-иудын бодлого, зохицуулалт, хяналт, үйл ажиллагааны үнэлгээг
нь тусгай статустай, улс төрөөс хараат бус хороо явуулдаг гэх
Энэ хорооны гишүүдээр жинхэнэ мэрэгжсэн экспертүүдийг тусгай шалгуураар сонгодог гх.Гэхдээ хорооны ү/а нь ард иргэдэд жинхэнэ ил тод байдаг,
ТӨК-иудын удирдлагын ажлыг дунд хугацаа(5 жил)-ны зорилтын биелэлтийг KGI( key goal indicator), жил бүрийн Бизнес төлөвлөгөөний биелэлтийг KPI( key performance indicator)-ээр гаргуулаад тайланг нь парламентийн ЭЗБХ сонсоод шаардлага хангасан бол гэрээг нь сунгуулдаг гэх.Харин өнөөгийн МУ-ын ЗГ-ын харьяа Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газар байх, энэ газарт туршлага, чадвартай мэрэгжилтэн цөөхөн,жинхэнэ дампуу, хэдхэн том дарга улс төрчдийн захиалгыг гүйцэтгэдэг, тэдний тавиулуудыг ээлжлэн ТӨК-иудын ТУЗ-н дарга, г/з-г шалгуургүйгээр томилдог сонин газар. Энэ нь нөгөө чононд хонь хадгалуулна гэдэгтэй агаар нэг.2016 оноос хойш 2026 оны байдлаар МУ-ын авилгалын индекс44 байраар ухарсан.Авилгалын гол сурвалж ньТӨК-иуд, төсвийн хулгай,сангуудын
луйвар 3 гэдэг ньсудалгаагаар тогтоогдсон бдг.ТӨК-иудын өмч нь ард иргэдийн өмч.УИХГишүүд ажлаа хиймээр бна.Эрх баригч МАН ч тун тусгүй бна даа.Ийм л юм хоорондоо булаацалдаад бна уу даа?

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

САНАЛ: Монгол улс дахь АНУ-ын элчин сайд маш чухал сэдвүүдийг хөнджээ. Ашигт малтмалын тухай хууль(АМТХ)-д
”төр стратегийн ордод 34 хүртэл%-г эзэмшихээр болсон тохиолдолд
уг 34%-даа оногдох хөрөнгө оруулалтыг төр өөрөө гаргахаас гадна(2007 оны АМТХ-д байгаа заалт), энэ “34% хүртэл хувиа ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрөөр ( АМНАТ)орлуулж болно” гэсэн заалтыг 2014 онд АМТХ-д оруулсан өөрчлөлтөөр нэмж батлуулсан юм. 2024 онд Ураны орд дээр Францын Орано хк-тай байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээнд энэ төрийн эзэмшлийн %-г АМНАТ-аар орлуулсан нь зөв байсан гэж боддог,

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

САНАЛ-ыг иргэнийхээ хувьд дэмжиж бна.
Гэвч одоо инфляц 13%-тай байна.Үүний шалтгааныг оношлох нь чухал.
Ер нь бол сонгууль угтуулж ЗГ,УИХ дахь олонх нь төсвн зардлыг огцом ихээр тэлж ирсэнтэй холбоотой.Тэгээд Монгол банк нь мөнгөний хэт нийлүүлтээс үүсэлтэй ам$-тай харьцах ₮-н ханшны уналтыг тогтворжуулахын тулд бодлогын хүүгээ байнга өсгөдөг. Үр дүнд нь
иргэд байгуулагын авдаг арилжааны банкны зээлийн хүү бүс нутагтаа хамгийн өндөр хэвээр.Ийм байдлаар нийт иргэд₮-ын худалдан авах чадварын уналт, өндөр зээлийн хүү гсн 2 давхар дарамтанд байсан бол одоо дээр нь инфляц нэмэгдэж
3-лсан дарамтанд тэсч ядан амьдралаа залгуулж байгаа бх.Өндөр инфляц нь бага орлоготой иргэдэд хүнд тусч, тэдний тоог нэмэгдүүлэхээс гадна, дундаж орлоготой давхаргын иргэдг бага орлоготой иргэдн эгнээнд шилжүүлдэг хорлонтой далд татвар гдг.Зэс болон алтны үнэ 2-3 дахин +дээд нүүрсний үнэ сайн бхд яагаад ₮-н ханш байнга унаад байдаг юм бэ?Сагсны барааны инфляцид махны үнэнээс гадна,бензин, цахилгаан болон дулааны үнэ нөлөөлж эхэлсэн.Төрийн албан хаагчд(ТАХ)-ын цалин,ахмадуудын тэтгэврийг нэмэхийг хэн ч эсэргүүцэхгүй бх.Гэхдээ 2027онд төсвн зардлыг ингэж тэлэхэд инфляц 20% хүрэхийг үгүйсгэхгүй. Энэ тохиолдолд нөгөө цалин,тэтгэврийн нэмэгдэл нь
аль хэдийн инфляцид идэгдчихвэл үндэстэнээрээ хохирно.Иймд өндөр инфляцийг улам өрдөх бодлогын шиийдвэрг УИХ гаргамааргүй бна.
Ийм болохгүй гэсэн нотолгооны хувьд ЗГ-ын байр суурь тодорхойгүй бн.Энэ байдалд Монгол банк-ны байр суурь маш тодорхой бх ёстой.Өөрөөр хэлбэл ТАХ болон ахмадуудын олонх нь сонгуулн хамгийн идэвхтэй нийгмн бүлэг. Тодруулбал аливаа шийдвэр Буух эзэнтэй Буцах хаягтай байвал сайн,
Энэ 2026 онд инфляцн голч нь 6% бна гэсэн гэтэл одоо яг дахин өсөөд 13%-тай болж.Гэтэд126 гишүүнтэй УИХ яагаад иргэдийнх хэтэвч 13%-иар,үүнээс ч илүү%-иар нимгэрчээд байхад, хариуцсан эзэнтэй нь хариуцлага ярихгүй бна вэ?2027 онд инфляцийн голчийг 8% гэжээ. Энэ зорилт хэрэгжих үү?УИХГ нь нийт иргэдийн эрх ашгийг дээдлэнэ гэсэн агуулгатай тангараг өргөдөггүй билүү! Ямарч орны төсвийн бодлогын нэн тэргүүний зорилт нь тухайн жилд нийт айл өрхийнхээ хэтэвчийн нимгэлэхгүй байхад оршино. Төсвн хөрөнгөөр цахилгаан станц( ЦС)-ууд барина гэх.
Хөгжилтэй баян орнууд ч төсвн хөрөнгөөр бараг ЦС барьдаггүй. Хувн хэвшлээр бариулж менежментийг нь хийлгэдэг. Харин эрчим хүчний салбар дахь төрн хатуу хяналт зохицуулалтаа бол цахилгаан дамжуулах гол сүлжээгээрээ дамжуулж хийдэг. Иймд УИХ дахь АН-ын бүлгн залуус 2027 онд “нийт иргэдийнхээ орлогын худалдан авах чадварыг, өсгөдөггүй юмаа гэхэд тогтвортой байлгах”-ыг зорилт болгож бна гэж ойлголоо.
Хамгийн зөв гарц бол энд ЗГ нь бүтцийн өөрчлөлт болон э/з-ни реформ-ыг олон улсад байдаг сонгодог утгаар нь хийх.Жижигхэн жишээ хэлэхэд яамдын 14-өөс хэтрүүлэхгүй цөөрүүлэх гм. Энэ талаар миний face болон Х-д мэдээлэл бий.Тогтмол судалгаа л хийдэг юм

[首相官邸 @kantei]

【お知らせ】
９月２２日（現地時間）、高市総理は、米国のトランプ大統領と会談を行いました。

※両首脳による冒頭発言要旨（速報版、仮訳）
（トランプ大統領）
　ありがとうございます。大変に尊敬されている日本の総理大臣と御一緒できるのは光栄です。総理は素晴らしい仕事をしてきました。総理の数字、私はいつもあなたの数字を見ていますが、日本の産業は非常にうまくいっています。日本はうまくいっています。極めて大きな進展で、総理と御一緒できるのは光栄です。総理は私の友人です。これまでの期間に互いをよく知るようになりました。彼女は偉大な総理大臣になるでしょう。歴代の偉大な総理大臣の一人として名を残すことになります。
　そして今回も同じ顔ぶれの同席者の皆さんの中には、長年にわたってよく知っている人も何人かいます。彼らはタフで頭が切れます。あなた方と御一緒できて光栄です。本当にありがとうございます。

（高市総理）
　ドナルドが日米同盟に非常に力強くコミットメントしてくれていること、改めて感謝します。今、アジアも含めてですね、非常に安全保障環境が厳しい中で、今日、私たちが、ドナルドと私が国連本部でこうやって首脳会談をするということは、世界に向けて日米同盟の強さを示すことになると考えています。
　知っていらっしゃると思いますけれども、先週私は内閣改造を行いました。１８人の閣僚のうち１０人が交代するという大きな改造でした。しかし、御安心ください。皆さんのカウンターパートはみんな留任しました。茂木外務大臣、それから片山財務大臣、そして赤澤経済産業大臣、そして小泉防衛大臣です。これからも政策責任者同士の人間関係をさらに深化させて日米同盟を揺るぎないものにしていきたいと考えています。
　今、AＩですとか半導体ですとか、重要鉱物など、ドナルドと私のリーダーシップのおかげで、日米間で経済安全保障の協力も進んでいます。
　今日はたくさんのイシューをお話ししたいので、そろそろ会談を始めましょう。ありがとう。

[ӨДРИЙН СОНИН @DNN_MN]

Өнөөгийн Монгол Улсын цахилгаан эрчим хүчний системийг "нэгдмэл, ганц хэрэглэгчийн загвар"-аас татгалзаж, аажуухан "олон шатлалт, сонгомол загвар" руу шилжүүлэх шаардлагатай. Гэсэн хэдий ч огцом либералчлах (үнэ чөлөөлөх) буюу огцом үнэ нэмэх нь аюултай байдалд хүргэж байсан зарим орны гашуун түүхийг сайтар судлах хэрэгтэй. Ер нь одоогийн ЗГ болон Эрчим хүчний яам нь энэ салбарыг 5-10 жилд хөгжүүлэх төсөл(milestone)-өө УИХ, ард иргэд, хөрөнгө оруулагчиддаа хэзээ танилцуулах юм бэ? Сүүлийн үед салбарын хөгжлийн бодлогоо УИХ-аар батлуулаагүй мөртлөөсөө ойрын хүрээлэл дотроо сонгон шалгаруулалт хийж байна гэсэн мэдээлэл нэлээн гарч байна энэ бол бас л асуудал байх. Хөгжилтэй орнууд эрчим хүчний салбараа шинэчлэхдээ айл өрхүүдийн цахилгаан &дулааныг хэрэглээний дээд хязгаарыг тогтоон өртөгөөс нь үл ялих доогуур үнээр,бусад байгууллага болон ААНэгжууд, төрийн байгуулагуудад бол өртгөөс бага зэрэг дээгүүр үнээр борлуулах бодлогыг баримталсан байдаг. Уул уурхайн компаниуд өөрсдийгөө эрчим хүчээр хангахыг нь чөлөөтэй болгох хэрэгтэй!

https://t.co/UQiPle6EWg

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

СОНИН ҮЗЭГДЭЛ: Нүдээ аниад сонсож болно, сонирхолгүй байвал сонсохгүй байж болно… хүний эрх. Төрийн бүх шатны улс төрийн албан тушаалтан төрийн жинхэнэ албан хаагч, төрийн өмчит компанийн удирдлагыг элдвээр хэлж олон нийтэд таалагдах(ПОПУЛИСТ), өөрийн нэр хүндээ өсгөж(дарга ДАРАНГУЙЛАГЧ)болно гэсэн ямар ч хууль ардчилсан,хуулийн засаглалтай Монгол улсад байх(КОММУНИСТ) учиргүй. Хуулийн дээр хэн ч
байх учиргүй! ПОПУЛИСТ, КОММУНИСТ, ДАРАНГУЙЛАГЧ маягийн улс төрийн албан тушаалтан л ийм юм хийнэ!
Залуу хүн байж хаанаасаа ийм юм сурдаг байнаа…

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

АНХААРАЛ ТАТСАН МЭДЭЭЛЭЛ:
Айлын хүүхдүүд ч гялалзуулах юм даа!
Японы анхны эмэгтэй ерөнхий сайд Такаичи санае-ийн ЗГ өнгөрсөн чуулганаар “ Хүчирхэг Эдийн Засаг” цогцлоон бүтээхтэй холбогдсон хуулиудыг парламентаараа батлуулсан.

Энэ "хүчирхэг эдийн засаг"-ийг
бүтээхэд "санхүү болон хөрөнгийн зах зээл"-ийн тогтолцоог сайжруулах, Санхүүгийн хэрэгсэл, биржийн тухай хууль болон Төлбөрийн үйлчилгээний тухай шинэ хуулийн хэрэгжилтийг хангаж байна. "Хүчирхэг эдийн засаг"-т хүрэх "өсөлтийн стратеги"-ийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэхэд санхүү болон хөрөнгийн зах зээл дээр гарч буй өөрчлөлтөд нийцүүлэн "санхүүгийн хүч "-ийг бий болгох, энэ хүчийг ашиглахад тогтолцооны шинэтгэлийг хийж байна.

"Крипто хөрөнгийн зохицуулалтыг хянан үзэх" тухайд, дотоод болон гадаадын хөрөнгө оруулагчид "крипто хөрөнгө"-ийг "хөрөнгө оруулалтын объект" гэж үзэх болсон өнөөгийн нөхцөл байдлыг харгалзан, бид инновацыг дэмжихэд анхаарахын зэрэгцээ "хэрэглэгчийн хамгаалалал"-ыг бэхжүүлж байна.

Хөрөнгө оруулагчдын хувьд чухал мэдээлэл болох "компанийн тогтвортой байдлын талаарх мэдээллийг ил тод болгох, баталгаажуулах" асуудлын хүрээнд, бид уур амьсгалын өөрчлөлт болон бусад хүчин зүйлстэй холбоотой тогтвортой байдлын мэдээллийн ил тод байдлыг сайжруулж, найдвартай байдлыг хангах үүднээс,харьцуулах боломжийг нэмэгдүүлж байна.
"Гарааны бизнесүүдийн санхүүжилтийг дэмжих" тухайд, бид хөрөнгө оруулагчдыг хамгаалахад анхаарахын зэрэгцээ, мэдээлэлийг ил тод байлгахтай холбоотой зохицуулалтыг хөнгөвчилж, мэргэжлийн хөрөнгө оруулагчдын хүрээг өргөжүүлж байна.

"Үнэт цаасны шударга бус арилжаа болон холбогдох асуудлын зохицуулалтыг хянан үзэх" тухайд, сүүлийн жилүүдэд хууль зөрчсөн үйлдэл гэж тодорхойлох боломжгүй шударга бус арилжаа,түүнтэй төстэй үйл ажиллагаа гарах, торгуулийн арга хэмжээ нь таслан зогсооход хангалтгүй байх, мөрдөн шалгах ажиллагаанд хамтран ажиллах боломжгүй болох зэрэг тохиолдолууд гарч байсан учраас бид холбогдох зохицуулалт, болон бусад арга хэмжээг хянан үзэж байна.

Эдгээр санаачилагуудаар дамжуулан бид "өсөлтийн стратегид хөрөнгийн нийлүүлэлт"-ийг нэмэгдүүлэхийг зорьж байгаа бөгөөд "зах зээлийн шударга, ил тод байдал" болон "хөрөнгө оруулагчийн хамгаалалалт "-ыг хангаснаар "хөрөнгийн эерэг хурдацтай,эргэлт"-ийг нэмэгдүүлэх юм гэжээ!

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

Хачин Юмаа:Хөгжилтэй орны эрүүл нийгэмд бол 21-р зуунд Төрд ажиллаж байгаа улс төрийн албан хаагч нар ийм хачин мэдэгдэл хийхгүй. Өмнөх дарга нь ч юмуу, өөрөө ч юм уу мэдэхгүй.Хэн нэгэн дарга хэн нэгэнд өгсөн газрын ч юм уу Зөвшөөрлийг цуцаллаа гэхээр баярладаг, ийм мэдэгдэл хийсэн даргыг дэмждэг хүмүүс байдаг бололтой, Үнэхээр хоцрогдсон дарга нартай улс юмаа Монгол улс,Эхлээд зөвшөөрөл өгсөн даргатай хариуцлага тооц.Тэгээд тэр зөвшөөрөл эзэмшиж байсан компанийн газрын төлбөр болон бусад зардлыг төрөөс нөхөн төл…Тэгээд төрийг хохироосон шийдвэр гаргасан тул өөрсдөө огцордог болдоо.
Ингэснээр Төрийн болон Татвар
Төлөгчдийн Хөрөнгө Өвддөг, Өвдөлтөө Мэдрүүлдэг болно,
Урд хөршийн бизнесмен-үүд Хятадын коммунист намынхан
“Биднийг Байнга Айдастай байх Зорилгоор ч Байж Магадгүй”байсхийгээд Хэн Нэгнийг авилгалын Хэргээр Цаазалж байгагаа орон даяар ТВ-гээр харуулдаг.Угтаа бол Хятад авилгал ихтэй улс,Авилгалын сурвалж нь энэ намд л байдаг. Үр дүн нь Хятадын төр,засагт ард иргэдийн итгэх итгэл суларч, нийгэмд ноцтой харгис гэмт хэрэг гарах нь нэмэгдээд байх шиг бна гэж ярих юм билээ… хэн мэдлээ!

[Davaajav Gankhuyag @gankhuyagMP]

СОДОН МЭДЭЭ:
Хүүхэд Сурагчид, Оюутан Залуусд Бридж корпорац нь Физикийн Шинжлэх Ухааныг Ойлгон Нээж, Ирээдүйгээ бүтээхэд нь дэмжиж ажиллана,