🔸️Fiziksel egzersiz (özellikle yüzme veya ani koşular)
🔸️Ani irkilme ve stres (yüksek bir alarm sesi, korna veya ani bir korku)
🔸️Uykudan ani uyandirilma
🔸️Tetikleyici ilaçlardan uzak durmaniz gerekir...
⭐️⭐️ Gerekirse beta-bloker (Beloc, dideral,Vasoxen vs) gibi kalbi koruyan ilaçlar kullanması hayati önem taşır....
🔷️QT uzamasi, ailede kalp hastalıkları varsa mutla bu kontrolleri yaptırip tetikleyici ilaclardan uzak durmak gerekir....
🔴MİDE İLAÇLARI (PPI) ve KALBE OLUMSUZ ETKİSİ
⭐️PPI (proton pompa inhibitörü) mide ilacları 《örnek : Nexium, Lansor, Esom vs》uzun süre kullanımda kalpte QT uzamasına neden olur...
⭐️Özellikle bazı antibiyotikler, mantar (antifunfal) ilaclari, antidepresanlar ile beraber kullsnilirsa...
🟥MEKANİZMA....
📌Önce QT konusunu şöyle açayım:
➖️Kalpte; temiz kanı vucuda, kirli kanı akciğere pompalayan odaların (ventrikül/karıncık), ilk kasılma başlangıcından (Q) kasılmayı bırakıp dinlenme anına geçtiği an(T) arasindaki süre...
👆Bu süre 0.44 ile 0.46 saniye arasinda olur...Yani elektirik akımının gelmesi ve çıkması arasında ki süre bu....LUB -DUP sesinin olduğu an...
▶️Elektrik gelince ne olur;
🔸️elektirik geldigi anda hucrede iyon kanalları açılır ve SODYUM bir kaç milisaniyede içeriye dolar...BARAJ KAPAĞI açılmış gibi düşünün....(baraj kapağı önemli..!)
🔸️Sidyum kapilari kapanir....Hücre kasılmaya başlar ve KALSİYUM kanalları açılır....Hucreye kalsiyum dolar ve iyice kasılır...(Şu anda kan pompalaniyor)
🔸️Bir kaç milisaniye sonra kalsiyum kanallarida kapanır ve potasyum kanallari açılır...Bu defa disardan degil, hucre içinde ki POTASYUM yine Baraj kapağı gibi açılan kanallardan disariya çıkar....
➖️Sodyum ve kalsiyum girdi, potasyum çıktı....ENERJİ HARCAMADIM...Açtım kapıları girdiler çıktılar....
👆Şimdi bizim bu hucreleri eski haline getirmeniz, gevşetmemiz lazim ki, odakara tekrar kan dolsun ve tekrar kasılıp pompalasin....
💧Sodyumu geldigi yere, hucre disina atmam lazım...potasyunuda eskisi gibi iceriye alacam...Bunu yapacak olan ise ;
⚠️Na / K - ATPaz (Sodyum porasyum pompasi)
💧Bu pompa hücre içinden 3 sodyumu alıp dışarıya atar, dışarıdan 2 potasyumu alıp içeriye sokar....(Eski haline geliyor hucre)
💧Ama dikat....! Gördüğünüz gibi pompanin sonunda ATP var....yani bu pompa enerji ile çalışır. Az once baraj kapaginı açtık paldır küldür girdiler, simdi durum öyle degil...
⭐️⭐️işte o ATP nin pompayw taşınması için MAGNEZYUM lazım....
‼️PPI mide ilacları ise uzun süre kullanimda MAGNEZYUM emilimini bozarak bu pompanin düzgün çalışmasını engeller....
👆Icerde KALSİYUM'u unuttuk....
🔸️Onu da SERCA pompası sarkoplazmik retikuluma pompalar.. Bu da ATP ve dolayısıyla MAGNEZYUM bağımlı...
🔸️Ya da Ca+2 - ATPaz dışarı pompalar, bu da ATP (magnezyum bağımlı)
🟢ANTİBİYOTİKLER, ANTİFUNGAL ve ANTİDEPRESANLAR...
🩸Bunlardan bazıları (isimlerini altta yazacam) potasyum baraj kapagini kapatır, inhibe eder....
⚠️Hani ilk başta Sodyum ve kalsiyum girmisti, kalp kasıldı, sonra kapak açılıp hucre icindeki potasyum çıkıyordu ya iste o kapaklardan 《IKr/hERG》tipi potasyum kanallari kapalı / bloke....
‼️Kalp (ventriküller) kasılmış halde kaldi QT suresi uzadı...
⭐️Bütün hepsi degil, sadece IKr/hERG tipi bloke...zaten hepsi bloke olursa defterimiz oracıkta kapanir...
🟦QT UZARSA.....
1️⃣➖️ Hucreler deşarj olmadan siradaki elektirik akımı gelir ve Duzensiz ani atımlar /ÇARPINTI olur....
2️⃣➖️ Beyne giden kan yetersiz olacağı icin baş dönmesi, göz kararması , sersemlik oluşur...
3️⃣➖️QT fazla uzarsa bayılma (senkop) gelişir...
4️⃣➖️Torsades de Pointes (Tehlikeli Aritmi)
QT uzamasının en tipik ve en korktugumuz şekli/ sonucu...Zaten bu durumda Kalp çizgisi EKG'de kurdele gibi bükülerek dalgalanmaya başlar. Kalp aşırı sekilde hızlı ve düzensiz atar, artık kan pompalayamaz, sadece titrer (ventriküler fibrilasyon)....《Bu apayri bir konu》
⛔️POTASYUM KANALINI BLOKE EDEN İLAÇLAR
🔷️Antibiyotikler:
🔸️Azitromisin, Klaritromisin, Eritromisin, Siprofloksasin, Levofloksasin, Moksiflokasin
🔷️Mantar İlaçları:
Flukonazol, İtrakonazol, Ketokonazol
🔷️Antidepresanlar: Sitalopram, Essitalopram, Amitriptilin
🔴SONUÇ....
👆Eğer PPI mide ilacı kullaniyor ve yazdigim bu ve buna benzer QT uzaması yapan ilac kullanıyorsaniz günlük;
⭐️⭐️⭐️MAGNEZYUM (sitrat,taurat,glisinat) kullanılmak gerekir....
🩸Eğer sizde herhangi bir QT uzaması tespit edilmişse
👇DEVAMI ALT TWİTTE 👇
🔴AKŞAM YEMEK SONRASI NEDEN UYKUMUZ GELİR...
▶️Burada mesele mide değil, beyin... Kısaca hücre seviyesinde anlatmaya çalışayım
🩸 Ağzımıza ilk lokma girdiği anda beynimiz "Birazdan enerji gelecek" mesajını alır. Daha glikoz kana karışmadan hazırlık başlar.
🩸 Karbonhidrat bağırsaktan emilir,kan şekeri yükselmeye başlar. Pankreas hemen insülin salgılar. Zaten buraya kadarımı hepimiz biliyoruz
➖️Olay buradan sonra başlar...
📌 İnsülin sadece şekeri hücreye sokmaz.
Kaslara;
🔸️Valin
🔸️Lösin
🔸️İzolösin
gibi aminoasitlerin girişini de artırır.
➖️Kanda bu aminoasitler azalınca, bir aminoasit geride kalır.
"TRİPTOFAN"
📌 Triptofan artık kan-beyin bariyerini daha kolay geçer.
➖️Beyinde;
Triptofan ilk once SEROTONİN'e dönüşür....Gündüz gayet guzel mutluluk, zindelik, duygusal denge saglayan hormon SEROTONİN.....
💧Güneş batinca işler degisir...Serotonin EPİFİZ bezinde "MELATONİN'e " dönüşür....
⭐️Melatonin = uyku hormonu....
❗️GÜNDÜZ; retinadan gelen ışık hipotalamus (SCN) uzerinden epifizi baskilar, Serotonin uretimini baskilar...
▶️SONUÇ; Akşam güneş ışığıda olmadığı için MELATONİN uyku getirir....
📌 AYRICA;
💧Yemekle birlikte parasempatik sinir sistemi devreye girer.
➖️Yani :
🔸️Savaşmayı bırak, Yemeği sindir moduna geçilir.
🔸️Kalp biraz yavaşlar.
🔸️Sindirim hızlanır.
🔸️Vücut gevşer.
⚠️Uyku biraz daha basar....
🔴SONUÇ:
⭐️EĞER YEDİĞİNİZ ÖĞÜNDE
🔹️ Beyaz ekmek
🔹️ Gazlı içecek
🔹️ Tatlı
🔹️Pilav
gibi yüksek glisemik yük taşıyorsa pankreasitan salinan insülin cevabı daha büyük olur.
❗️Ne kadar insulin, o kadar yalniz kalan TRİPTOFAN....Bu yüzden uyku hali de daha fazla olur....
⭐️ Protein ağırlıklı bir öğünde ise bu etki oldukça az hissedilir. Bu sebeple özellikle akşam ve öğle yemeklerinde karbonhidrat ağırlıklı beslenmemek gerekir...
📌 İyide evdeki neden aynı derecede uyumuyor ? hepimiz aynı yemegi yedik...
➖️Çünkü
🔸️ İnsülin direnci
🔸️ O gece olan uyku kalitesi
🔸️ Gece uykusunun süresi
hepsi bu uyku halinin ağırlığını etkiler...
📌Özellikle insülin direnci olanlarda yemek sonrasi uyku basması artar.....
⭐️AKŞAMLARİ PROTEİN AĞIRLIKLI BESLENMELI....
🔴ÜRİK ASİT YÜKSEKLİĞİ
🔶️Böbrek taşı, hipertansiyon, göbek yağına etkisi
🔶️Fruktoz (meyve şekeri) ürik asti nasıl yükseltir
🔶️Meyve suyu içmenin, meyve yemenin zamanlaması
🟣 GÜZEL SORU....
▶️Kolesterol ilacları KREATİNİN yükseltir mi?
➖️EVET.....
➖️Neden ?
📌Vucudumuzda ki Kolesterolun %30 'u gıdalardan gelirken ,
%70'ni karacigerde biz üretiriz.
💧Kolesterol ilaci olarak kullsnilan STATİNLER karacigerde bu kolesterolü ürettirmemek üzerine çalışır..AMA;
💧Ayni zamanda Koenzim Q10 uretiminide bozar. Bu Q10 bize mitokondride enerji uretimi için lazim...
💧Eğer Q10 olmazsa kaslarda enerji olmaz ve kas yıkımı olur, kaslar erir...
💧Kas erirkende elbette kana KREATİNİN salınır ve yükselir...
💧Iste bu sebeple Eğer STATİN (kolesterol ilacı kullanıyorsanız) günlük
⭐️ 100 mg Koenzim Q10 tak iye almanız iyi olur. Hem kas yıkımı oomaz, hem enerjiniz düşmez...
🩸AYRICA; Kas yıkımı demek Kemik erimesi / kemik dokunun zayiflamasi demektir.
🩸Kemiklerdeki osteoblastlar kaslardan gelrn sinyaller ile kemik yapımına/onarımına baslar...
🔴 TANSİYON....ORTALAMA ARTER BASINCI....HESAPLAMA...
⏩️SORU: Tansiyon değerim 90 /50...Normal mi?
➖️CEVAP : Sınırda geziyor...Neyin sınırı ?
🔸️Beyin, Böbrek, karaciğer vs organlara giden kan /basınç sınırı...Bu organların beslenme sınırı...
🔸️Biraz daha düşerse organlarin oksijen dahil BESLENMESİ AZALACAK....
🟥MEKANİZMA...
💧Dün attığım flood içeriginde büyük tansiyon ile küçük tansiyon arasindaki farkın NABIZ BASINCI olduğunu ve neleri bize anlattigini yazmıştım.
💧Bugün ki mevzu ise tansiyon ile organlara giden kan/oksijen/besin arasındaki bağlantı...Burada küçük tansiyon önemli...
🩸 ORTALAMA ARTER BASINCI (MAP = Mean Arterial Pressure)
⭐️Kalbin, organlara gönderdiği ortalama perfüzyon basınç....
➡️FORMÜL;
➖️MAP = Diyastolik + (Nabız Basıncı ÷ 3)
📌ÖRNEKLER
1️⃣➖️
🔸️ Tansiyon : 120 / 80
🔸️Nabiz basıncı: 40 (Bunu dün görmüştük, büyük küçük arasindaki fark)
➖️Formüle uygulayalım
MAP = 80 + (40 ÷3)
MAP = 80 ÷ 13.3
MAP = 93.3....
2️⃣➖️
🔹️Tansiyon : 140/90
🔹️Nabız basıncı = 50
MAP = 90 + (50 ÷ 3)
MAP = 90 + 16.6
MAP = 106.6 ...
3️⃣➖️ (sorulan örneği yapalim)
🔸️ Tansiyon: 90 / 50
🔸️Nabiz basıncı: 40
MAP = 50 + (40÷3)
MAP = 50 + 13.3
MAP = 63.3...❗️❗️
⚠️⚠️Iste bu 3️⃣ numaralı örnekte beyin ve böbreğe kan /oksijen akışı zayıf....Bir şey ller aslında bize sinyal verir..
⏩️İlk belirtiler başlar
💧BEYİNDE
🔸️Baş dönmesi
🔸️Göz kararması
🔸️Sersemlik
🔸️Konsantrasyon bozukluğu
🔸️Uyku hali
🔸️Anlama güçlügü
🔸️Kelimelerde yutma,sıralama bozuklugu seklinde ilerler...
💧KALPTE (kroner arterler az beslenir),
🔹️Çarpıntı (kompansasyon olarak)
🔹️Göğüs sıkışması
💧BÖBREKTE (kan az/idrar az)
🔸️İdrar miktarında azalma
🔸️Koyu idrar
🔸️Kreatinin yükselmesi
⚠️Yoğun bakımda idrar çıkışının takip edilmesinin nedenlerinden biriside budur...
💧KASLAR ve DİĞER DOKULAR
🔹️Halsizlik
🔹️Çabuk yorulma
🔹️Soğuk el ve ayaklar
🔹️Solukluk
👆Dikkat ederseniz kan yok degil, anemi filanda yok...organlara ulasan basınç düşük...Şöyle bir metafor yapalım
🩸12 katlı bir bina var ve beledeyenin şebeke suyu geliyor
🔸️MAP 90 : Binada bütün katlarda musluklara su rahat ulaşıyor
🔸️MAP 65 : en üst katlarda hala su akiyor ama basınç azalmaya başlıyor....Mutfakta su açılırsa, o anda banyo yapanın su azaliyor...(SIKINTININ BAŞLADIĞI DÖNEM, ORNEKTEKİ 90 /50 TANSİYON)
🔸️MAP 50 : üst katların bazılarına su ulaşmıyor....
🔸️MAP 40 : artık sadece ilk 4-5 kata su ulaşıyor....
🟣Diyelim iki kisi var birisi 20 digeri 45 yanında....Aynı etkiyi mi yapar ? HAYIR...
💧20 yaşındaki sağlıklı biri 25-30 dakika MAP 50'yi tolere edebilir.
💧Septik şoklu bir hasta için MAP 50 ciddi bir durumdur.
💧Uzun yıllar hipertansiyonla yaşamış birinde bırakın 50'yi , MAP 60 bile çok belirgin semptom yapar...Çünkü organlar uzun yillar zaten yuksek basınca alismis, kanlanma aninda düşerse semptomlar aşırı sekilde hemen hissedilir...
💧❗️Ama her şartta ve yaşta MAP 60 yukarda saydığım semptomlara yavaş yavaş neden olur..
➖️Abone olanlar hatirlayacaktir, aslında bu MAP düşüklüğü sebepli kan akışının azlığı, kalp hastalıkları konusunda geçen; tıpkı stenoz ya da sol ventrikülün yeterli basmamasi sebepli iskemi gibi; "hipoperfüzyona bağlı iskemi" çeşididir....
🟢BIR BASKA ÖRNEK
🔸️Tansiyon: 110 / 50.....
🔸️Nabız basıncı : 60
MAP = 50 + ( 60 ÷3)
MAP= 70....
👆Şimdi 90/50 ikende , 110/50 ikende aslinda küçük tansiyon ayni...AMAA;
MAP nirinde 63, birinde 70....iste bu sebeple 110/50 tansiyon olanda o semptomlar bu sekilde hissedilmeyecek...yani sadece küçük tansiyona bakmak fikir vermez,MAP degeri önemli...
🔴SONUÇ
🔸️Nabız basıncı: 30-50 arası
🔸️MAP: 70 -100 arası...
👆Bu araliklar ideal araliklardir....
🔴NABIZ BASINCI.....
➖️Tansiyon ölçtük ve sonuç 12 /8
🔸️Sistolik: 120 mm/ Hg
🔸️diyastolik : 80 mm/Hg
➖️Peki arada ki 40 barem fark ne ? Iste bu fark "NABIZ BASINCI" ve bu basınç oldukça önemli sinyaller verir....
🟥MEKANİZMA...
💧Kalpte sol ventrikül içinde 120 ml kan vardı....
Kasıldı ve içindeki kanın 70 ml'sinj aort damara pompaladi...
🔸️Kanin hepsi pompalanmaz...120 de 70....yaklaşık %58...Enjeksiyon Fraksiyonu (EF) %58..gayet guzel.... eğer bu % 35 olsaydi 120 ' de 42 ml pompalsmis olacakti..
🔸️Kalp yetmezliği.....Yetmiyor, vucuda yeterli kan gitmiyor...
💧Diyelim kalp normal ve basti...Iste o kanin damara hucum ettigi anda damar duvarinda olusan basınç SİSTOLİK yani BÜYÜK tansiyon...
💧Sol ventrikül kasilmayi bitirip gevsedi, o anda damarda kalan son basinc ise DİYASTOLİK yani KÜÇÜK tansiyon....Şimdi ornekle gidelim;
1️⃣➖️
🔸️Tansiyon: 160 /70
🔸️Nabız basıncı 90
👆Bu damar boze bir şey anlatıyor.
➖️Burada mesele sadece "tansiyon yüksek" değil
🔹️damar esnekliği bozulmuş...
🔹️Damar eski lastik hortum gibi sertleşmiş
🔹️Kalp vurunca basınç yukarı fırliyor; ama damar gevşeyip basıncı ememiyor
🟣Geniş/yuksek nabız basıncı bize be anlatir:
⭐️Damar sertliği
⭐️Aort kapak kaçağı
⭐️Aort darlığı/sklerozu
⭐️Hipertiroidi
⭐️Ağır anemi
⏩️Hasta der ki: 160/70 Hocam küçük tansiyonum iyi....Hayir degil...Zaten küçük tansiyon çokta dusersevkronek arterler beslenmez.. Kalp damarları DİYASTOLİK-te beslenir. 40-50-60 civarinda olan küçük tansiyon iyi bir sey degil...75-80-85 ideal olani
2️⃣➖️
🔸️Tansiyon. 90/70
🔸️Nabız basıncı. 20
👆Bu kezde kalp yeterince kan fırlatamıyor...
➖️Yani sorun sert damar değil, düşük atım hacmi....110 geliyor 40 ml kan atıyor....
⭐️Kalp yetmezliği olabilir...ya kalp kasi sertlesti basmıyor, ya kalinlasti icine 129 degilde 80-90 ml kan dolup 40 atiyor.
⭐️Aort darlığı var....plak /kalsifikasyon sebepli daralmis...Lavabo borusu gibibdudunun, tıkalı alta su az gidiyor. .
⭐️Dehidratasyon /Susuzluk var.....Su yoksa zaten buyuk ve küçük tabsiyin birbirine fazla yakin olur...
👆Yani burada kalp 'vuruyor' ama ileriye yeterli kan gönderemiyor....
⚠️⚠️Burada dikkat edilecek konu tek ölçümle hüküm vermenek gerek...
➖️Tansiyon:
🔹️5 dk dinlenme sonrası,
🔹️kol kalp hizasında...
🔹️ 5 dakika araliklarla ölçülmüş
🔹️2-3 ölçüm ortalamasıyla değerlendirilir.
🔴SONUÇ
🩸tansiyon cihazı sadece büyük/küçük tansiyonu
vermez...
➖️Bazen
🔸️Damar sertleşmiş.
🔸️Kalp zorlanıyor.
🔸️Kapakta kaçak var.
🔸️Vücutta su hacmi azalmış....DER...
🩸Damarı genç tutmak çok onemlidir...
🔸️Damar sertleştikçe sistolik yükselür, nabız basıncı açılır/büyür....
➖️Bu nedenle:
✅ Aşırı Sigara / alkolu bırakmak
✅ Düzenli yürüyüş ve egzersiz
✅ Bel çevresi genisliginj azaltmak
✅ Kan şekeri kontrolünunelden kacirmamak
✅ Yeterli uyku ÖNEMLİ....
🩸Damar iç duvari olan ENDOTEL ne kadar sağlıklıysa damar o kadar elastik kalır.
➖️Bu nedenle bu bolgenin koruyucusu ve dostu olan
🔸️HESPERİDİN
🔸️OMEGA-3
🔸️R-LİPOİK ASİT
🔸️L-ARJİNİN
kullanımı önemli...
🩸 Beslenmede
🔹️Yeşil yapraklı sebzeler (nitrat kaynağı)
🔹️Balık
🔹️ Zeytinyağı
🔹️ Kuruyemişlerden ceviz,findik,badem
🔹️Nar
🔹️Kırmızı pancar önemli
🩸 Haftada en az 150 dk yürüyüş
(Aksamlari 25-30 sakika tempolu...)
➖️Yürüyüş damarlar için, ozellikle bacaklardaki venoz janin kalbe geri gidebilmesi için okdukca önemli...
⭐️En nihayetinde o cihazda büyük ve küçük arasında ki fark önemli....Nabiz basıncı size damarınızın resmini çeker....
🔴 Günlük 2 saatlik öfke....
➖️Her gün mutat olarak 2-3 saatlik;
"öfke, kin, kaşları çatma, dişleri sıkma, kafada birileri hakkinda surekli kurma, senaryo yazmz hali"
➖️bağışıklık sisteminizi o gün için 7-8 saat baskılar....Uyumadanda kolay kolay toparlamaz...
🔸️NK hücre fonksiyonları azalir
🔸️ T lenfosit yanıtları zayıflar
🔸️ Kronik inflamasyon artar
🔸️ Enfeksiyonlara yatkınlık artar
🔸️ Uyku kalitesi bozuksa etkisi daha da fazla olur...
➖️Sistem "düsman var" algısına girer...❗️
▶️Öfke kontrolünün en kolay yolu yeni şeyler öğrenmek, yeni bilgiler ogrenmektir....Konunun ne olduğu hiiiç ama hiç önemli degil.
🔹️Uzay, silahlar, tıp, dinler tarihi, kuşlar, kelimelerin kökeni , camın tarihçesi, At'ın neden duygusal bağ kurduğu... her hangi bir konu...
➖️Teknolojinin ve bilginin bu kadar kolay ulaşılabilir olduğu bir dönem aslında muazzam bir firsat..
➖️Hele şu siyasi konular, yok futbol, yok erkek burnunu tutarsa şu demek, kadın kulağını kaşırsa bu demek gibi seylerin altinda tartışıp kufur kiyamet yazışmak sadece size zarar verir.... Biri burnunu tutmus, öbürü kulak kaşımış, hepsi bu....siz uzun süreli kortizol salgilatmayin.
➖️Yoksa o surekli kas/eklem agrisi,yorgunluk, uyusanda bir türlü uykuyu alamamanin sonu gelmez....
⭐️Bu arada; Kuşlarada çok imrenmemek lazım, uçmanın da çoğu çırpınmak....