سازمان حقوق بشری رواداری با محکوم کردن بازداشت گستردهی زنان و دختران در هرات بهدلیل نوع پوشش، از تالبان خواسته است تمامی بازداشتشدهگان را بدون قید و شرط آزاد کنند. این نهاد همچنین بر توقف فوری آزار، بازداشتهای خودسرانه و رفتارهای تبعیضآمیز علیه زنان تأکید کرده است.
رواداری روز یکشنبه، ۱۷ جوزا، با نشر بیانیهای اعلام کرده است که بازداشت زنان بهبهانهی پوشش، نقض آشکار حقوق و آزادیهای اساسی آنان به شمار میرود. بهگفتهی این سازمان، چنین اقدامهای حق کرامت انسانی، آزادی فردی و حق رفتوآمد آزادانه زنان را زیر پا میگذارد.
در این بیانیه آمده است که بازداشتهای اخیر در ادامهی سیاستهای محدودکننده و تبعیضآمیز تالبان علیه زنان صورت گرفته و بخشی از روند گستردهتر سرکوب حقوق زنان در افغانستان محسوب میشود.
واکنش رواداری در حالی مطرح شده است که موج تازه بازداشت زنان در هرات با نگرانیهای گسترده داخلی و بینالمللی همراه شده است. گزارشها نشان میدهد که این اقدامها فضای ترس و نگرانی را در شهر افزایش داده است.
برخی از باشندهگان هرات پیشتر گفتهاند که پس از آغاز این بازداشتها، حضور زنان در مکانهای عمومی و سطح شهر بهطور چشمگیری کاهش یافته و بسیاری از خانوادهها نسبت به امنیت زنان نگران هستند.
تالبان تاکنون در مورد درخواست سازمان رواداری و گزارشهای منتشرشده دربارهی بازداشت زنان در هرات واکنشی نشان ندادهاند.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که نیروی هوایی این کشور فرودگاه مهرآباد تهران را هدف حمله قرار داده است. کانال ۱۲ اسرائیل اعلام کرده که این حمله در چارچوب عملیات اخیر ارتش اسرائیل علیه اهدافی در ایران انجام شده است.
همزمان، یک مقام امریکایی به آکسیوس گفته است که حملههای اخیر اسرائیل از نظر گستردگی، «نسبتا محدود» بوده است.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران در بیانیهای که صبح دوشنبه از سوی خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) منتشر شده، اعلام کرده است که اسرائیل با استفاده از موشکهای بالیستیک هواپرتاب، اهدافی را در داخل خاک ایران مورد حمله قرار داده است.
رسانههای اسرائیلی همچنین گزارش دادهاند که نیروی هوایی این کشور حملههای خود علیه اهداف وابسته به حکومت ایران را از خارج از حریم هوایی ایران انجام داده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که نیروی هوایی این کشور شماری از اهداف را در مناطق غربی و مرکزی ایران هدف قرار داده است. در بیانیهای ارتش آمده که جزئیات بیشتر این عملیات در زمان بعدی منتشر خواهد شد.
همزمان، رسانههای حکومتی ایران از وقوع چندین انفجار شدید در تهران و برخی مناطق دیگر کشور خبر دادهاند. گزارشها حاکی است که صدای انفجارها در نقاط مختلف شنیده شده است.
خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، بهنقل از منابعی گزارش داده که حملههای اسرائیل مناطقی در تهران، اصفهان، تبریز و برخی نقاط دیگر در غرب ایران را هدف قرار داده است. این خبرگزاری همچنین اعلام کرده که صدای انفجارهایی از محدوده کرج نیز شنیده شده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که جمهوری اسلامی با شلیک موشک به خاک اسرائیل، تنش میان دو طرف را وارد مرحله تازهای کرده است
پس از این حمله، سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد که ایران با پرتاب دور جدید راکتها «اشتباه بزرگی» مرتکب شده است. او تأکید کرد که اسرائیل اجازه نخواهد داد موازنه مورد نظر تهران شکل بگیرد و افزود که نیروهای این کشور برای مقابله با هرگونه اقدام احتمالی بعدی از سوی ایران در وضعیت آمادهگی کامل قرار دارند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد چند موشک شلیکشده از خاک ایران را شناسایی کرده و سامانههای دفاعی این کشور برای رهگیری آنها وارد عمل شدهاند. همزمان، یک منبع اسرائیلی به اسکاینیوز عربی گفته است که دستکم دو موشک پرتابشده از سوی ایران رهگیری و منهدم شدهاند. در پی این رویداد، سخنگوی ارتش اسرائیل تأکید کرد که تهران با شلیک این موشکها «اشتباه بزرگی» مرتکب شده و اسرائیل برای مقابله با هرگونه حمله احتمالی دیگر در آمادهباش کامل قرار دارد.
در همین حال، دو منبع نزدیک به نهادهای نظامی جمهوری اسلامی به ایراناینترنشنال گفتهاند که پس از حملههای روز یکشنبه اسرائیل به مرکز فرماندهی و برنامهریزی حزبالله در ضاحیه بیروت، یگانهای موشکی سپاه پاسداران به حالت آمادهباش کامل درآمدهاند. بهگفتهی این منابع، فرماندهان ارشد سپاه در ساعات اخیر درخواست رسمی خود را برای دریافت مجوز آغاز حملههای موشکی علیه اسرائیل به دفتر مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، ارسال کردهاند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که پیشتر علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، هشدار داده بود هرگونه حمله به بیروت میتواند با حملههای موشکی به مناطق شمالی اسرائیل پاسخ داده شود. بر اساس گزارشها، پس از این هشدار و با میانجیگری و فشار مستقیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، اسرائیل موقتا از اجرای یک حمله گسترده به بیروت خودداری کرد؛ اما حملههای تازه جنگندههای اسرائیلی به ضاحیه بار دیگر احتمال رویارویی مستقیم میان دو طرف را افزایش داده است. ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران نیز اسرائیل را به اقدام تلافیجویانه تهدید کرده و گفته است که باید منتظر پاسخ ایران در آسمان اسرائیل بود.
منابع نزدیک به سپاه پاسداران میگویند مقامهای نظامی جمهوری اسلامی نگراناند که خودداری از واکنش به حملههای اسرائیل، این کشور را به تشدید عملیات علیه حزبالله تشویق کند. بهگفتهی آنان، فرماندهان سپاه بر این باورند که نادیده گرفتن خطوط قرمز اعلامشده میتواند روحیه نیروهای حزبالله را تضعیف کرده و موقعیت جمهوری اسلامی را در میان گروههای همپیمان منطقهای آن با خطر مواجه سازد. در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حملههای اخیر به ضاحیه را واکنشی بهشلیک موشکهای حزبالله به شمال اسرائیل عنوان کرده است.
از سوی دیگر، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به خبرگزاری رویترز گفته است که تهران به هرگونه اقدام نظامی اسرائیل با شدتی بیشتر پاسخ خواهد داد و در صورت حمله، پایگاههای امریکا در منطقه نیز میتوانند در فهرست اهداف قرار گیرند. سپاه پاسداران نیز در بیانیهای اعلام کرد که پایگاه هوایی «رامات دیوید» را با موشکهای بالستیک هدف قرار داده و این اقدام را پاسخی به حملههای اسرائیل در لبنان دانست. این نهاد همچنین امریکا و اسرائیل را به نقض آتشبس متهم کرد و هشدار داد که در صورت تداوم حملهها، پاسخهای بعدی گستردهتر خواهد بود. همزمان، رسانههای ایرانی گزارش دادند که عباس عراقچی در گفتوگوهای جداگانه با مقامهای بریتانیا، ترکیه و پاکستان درباره تحولات امنیتی منطقه و واکنش ایران به رویدادهای اخیر رایزنی کرده است.
فوزیه کوفی، فعال حقوق زنان و نمایندهی پیشین پارلمان افغانستان، در واکنش به بازداشت دهها زن در هرات از مردم این ولایت خواست در برابر آنچه سرکوب تالبان خواند، دست به نافرمانی مدنی بزنند. همزمان، سفارت افغانستان در ایتالیا با انتقاد از سکوت جامعه جهانی در برابر این رویدادها، بازداشت زنان و دختران به دلیل نوع پوشش را نقض آشکار حقوق بشر دانست و خواستار پاسخگو شدن تالبان شد.
فوزیه کوفی گفته است که تالبان طی دو روز گذشته حدود ۶۰ زن را در این ولایت به دلیل «حجاب نامناسب» از دید این گروه بازداشت کردهاند.
کوفی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که فشارها بر زنان افغانستان همچنان ادامه دارد و بهگفتهی او، جنگ تالبان علیه زنان پایان نیافته است. وی تأکید کرد که بازداشتهای اخیر نیز در ادامهی همین سیاستها صورت گرفته است.
این فعال حقوق زنان با اشاره به دلایل اعلامشده از سوی تالبان برای بازداشت زنان، گفت که این گروه موضوع «حجاب نامناسب» را مبنای اقدام خود قرار داده است. او همچنین در اظهاراتی کنایهآمیز نوشت که تالبان به روزهای پایانی خود نزدیک میشوند و در این زمینه از ضربالمثل «مورچه که مرگش برسد، پر میکشد» استفاده کرد.
کوفی در ادامه ابراز امیدواری کرد که شهروندان هرات در برابر اقدامهای تالبان سکوت نکنند و در مقابل سرکوبها ایستادهگی نشان دهند.
همزمان، سفارت افغانستان در ایتالیا با انتشار بیانیهای نسبت به سکوت جامعه جهانی در برابر موج تازه بازداشت زنان در هرات انتقاد کرد. این نمایندهگی دیپلماتیک اعلام کرد که برخورد دوگانه برخی کشورها و نهادهای بینالمللی، اعتبار ادعاهای آنان دربارهی دفاع از حقوق بشر را زیر سؤال برده است. در این بیانیه آمده است که شماری از کشورها از ارزشهای حقوق بشری و حاکمیت قانون حمایت لفظی میکنند؛ اما در عمل یا در برابر تالبان سکوت اختیار کردهاند یا روابط خود را با این گروه ادامه دادهاند.
سفارت افغانستان در رم از سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، سازمان همکاری اسلامی، نهادهای حقوق بشری و جامعه مدنی خواست در برابر نقض حقوق بشر در هرات و سایر ولایتهای افغانستان بیتفاوت نباشند و از ابزارهای حقوقی و دیپلماتیک برای پاسخگو ساختن تالبان استفاده کنند. این نمایندهگی همچنین بازداشت زنان و دختران به دلیل نوع پوشش را نقض آشکار حقوق بشر و مغایر با ارزشهای دینی، فرهنگی و اخلاقی افغانستان دانست، با بازداشتشدهگان و خانوادههای آنان اعلام همبستگی کرد و هشدار داد که تداوم فضای ترس، ارعاب و خشونت میتواند پیامدهای جدی اجتماعی و انسانی در کشور به دنبال داشته باشد. در بیانیه تأکید شده است که این بازداشتها باید فوراً متوقف شوند و رفتارهای اخیر تالبان نشاندهنده زنستیزی نظاممند این گروه است.
هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) تأیید کرده است که تالبان موج تازهای از بازداشت زنان را در شهر هرات آغاز کردهاند.
این نهاد روز یکشنبه با انتشار بیانیهای ضمن ابراز نگرانی از این اقدامها، هشدار داد که ادامهی چنین روندی نگرانیهای جدی در زمینهی حقوق بشر را به همراه دارد.
در بیانیه یوناما آمده است که بازداشت زنان در هرات میتواند پیامدهای قابل توجهی برای وضعیت حقوق بشر در افغانستان داشته باشد.
این واکنش در حالی مطرح میشود که تالبان طی دو روز گذشته دهها زن را بهبهانهی رعایت نکردن حجاب مورد نظر این گروه بازداشت کردهاند.
یوناما همچنین تأکید کرده است که آزادی رفتوآمد از حقوق اساسی همه افراد است و زنان و مردان باید به صورت برابر از حقوق و حمایتهای قانونی برخوردار باشند.
این نهاد از مقامهای تالبان خواسته است که به حقوق بنیادین شهروندان احترام بگذارند و از اتخاذ و اجرای اقدامهای محدودکننده علیه زنان خودداری کنند.
منابع محلی در هرات میگویند که روند بازداشت زنان از سوی امربهمعروف تالبان در این شهر روز یکشنبه نیز ادامه داشته است. بر اساس این گزارشها، هشت زن در منطقه جبرئیل هرات از سوی نیروهای تالبان بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
بهگفتهی شاهدان، گروهی از ماموران تالبان که پنج زن نیز در میان آنان حضور داشتند، این هشت زن جوان را در یکی از بخشهای پررفتوآمد بازار جبرئیل بازداشت کردند. شاهدان تأکید دارند که این زنان از نظر پوشش، حجاب کامل داشتند.
این رویداد در ادامهی اقدامهای صورت گرفته است که تالبان برای برخورد با زنانی که به باور این گروه حجاب مورد نظر آنان را رعایت نمیکنند، آغاز کردهاند.
گفته میشود که این موج بازداشتها از روز شنبه در شهر هرات آغاز شده است. باشندهگان شهر گزارش دادهاند که در نخستین روز، دهها زن جوان به دلیل پوشیدن مانتو یا نداشتن روبند توسط تالبان بازداشت شدند.
در جریان عملیات روز شنبه، شماری از زنان از بازارها، مراکز خرید و جادههای شلوغ شهر هرات بازداشت و از محل انتقال داده شدند.
حضور شایق کفشانی، کودک ۱۴ ساله افغانستان، در یک مراسم رسمی در تهران که با مضامین سیاسی و ایدئولوژیک برگزار شد، بار دیگر بحث استفاده از کودکان در برنامههای تبلیغاتی و سیاسی را مطرح کرده است. این کودک در جریان مراسم با خواندن شعر و ایراد سخنرانی از سپاه پاسداران و جمهوری اسلامی ایران حمایت کرد.
این برنامه روز پنجشنبه، ۱۴ جوزا، به مناسبت سیوهفتمین سالگرد درگذشت روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی و علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در تهران برگزار شد. در بخشی از این مراسم، شایق کفشانی روی صحنه رفت و پیامهایی در حمایت از سپاه پاسداران و حکومت ایران ارائه کرد.
با اینحال، اطلاعاتی دربارهی چگونگی انتخاب این کودک برای حضور در این مراسم منتشر نشده است. با این حال، یکی از زنان حاضر در برنامه که به نظر میرسید در برگزاری مراسم نقش داشته باشد، اعلام کرد که از این کودک افغانستانی برای شرکت در این گردهمایی دعوت شده است.
شایق کفشانی در آغاز شعری در ستایش سپاه پاسداران خواند و سپس در سخنانی کوتاه از جمهوری اسلامی و آنچه «وحدت مردم ایران در برابر دشمنان» عنوان کرد، پشتیبانی نمود. او در شعر خود از سپاه پاسداران با عنوان «پیرو قرآن» و «رستم دوران» یاد کرد و مدعی شد که این نیروها اسرائیل را به زانو درآوردهاند.
حضور این کودک افغانستانی در برنامهای با محتوای سیاسی، بار دیگر نگرانیها دربارهی استفاده ابزاری از کودکان در فعالیتهای سیاسی و تبلیغاتی را افزایش داده است. نهادهای مدافع حقوق کودک و سازمانهای حقوق بشری بارها بهکارگیری کودکان در برنامههای سیاسی، امنیتی، تبلیغاتی و سرکوبگرانه را نقض حقوق کودکان و مغایر با تعهدات بینالمللی دانستهاند.
پیشتر نیز صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) با استناد به گزارشهای موجود اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی از کودکان، از جمله در ایستهای بازرسی، استفاده میکند.
سوفی کیلادزه، رئیس کمیته حقوق کودک ملل متحد، فرمان جدید تالبان دربارهی ازدواج دختران را مورد انتقاد قرار داده و گفته است که ازدواج کودکان یک مسئله حقوق بشری است و نباید بهعنوان موضوعی فرهنگی یا خانوادهگی تلقی شود. او تأکید کرده که این فرمان با معیارهای بینالمللی حقوق بشر و تعهدات افغانستان در چارچوب کنوانسیون حقوق کودک سازگار نیست.
بهگفتهی کیلادزه، فرمان تازه تالبان که ازدواج را به بلوغ مرتبط میکند و سکوت دختر را نشانه رضایت برای ازدواج میداند، «عمیقن نگرانکننده» است. او هشدار داده که چنین رویکردی میتواند به مشروعیت یافتن ازدواج کودکان منجر شود و حمایتهای قانونی موجود از کودکان را تضعیف کند.
رئیس کمیته حقوق کودک ملل متحد یادآور شده است که بر اساس کنوانسیون حقوق کودک، همه افراد زیر ۱۸ سال کودک محسوب میشوند و از نظر قانونی و روانی توانایی ارائه رضایت آگاهانه برای ازدواج را ندارند. او همچنین تأکید کرده که سکوت را نمیتوان رضایت واقعی دانست و این تفسیر خطر ازدواجهای اجباری و زودهنگام را افزایش میدهد.
این اظهارات در واکنش به فرمان شماره ۱۸ تالبان مطرح شده است؛ فرمانی که با تأیید هبتالله آخندزاده صادر شده و حداقل سن ازدواج دختران را از قوانین افغانستان حذف کرده است.
بر اساس این مقرره، ملاک ازدواج رسیدن به بلوغ دانسته شده و پدران، پدربزرگها و در برخی موارد سایر بستهگان اختیار گستردهای در ترتیب دادن ازدواج افراد زیر سن قانونی دارند.
کیلادزه گفته است که این فرمان با اصول اساسی کنوانسیون حقوق کودک، از جمله حق آموزش، سلامت، حفاظت در برابر خشونت و مشارکت در تصمیمهای مربوط به زندگی کودکان در تضاد قرار دارد. او همچنین تأکید کرده که عضویت افغانستان در کنوانسیون حقوق کودک همچنان پابرجاست و تغییرات سیاسی یا به رسمیت شناخته نشدن تالبان، مسئولیت این کشور در قبال رعایت حقوق کودکان را از میان نمیبرد.
شماری از زنان و باشندهگان هرات با نشر اعلامیهای، تشدید محدودیتهای تالبان بر پوشش زنان در این ولایت را محکوم کرده و آن را اقدامی «غیرعادلانه» و «کینهجویانه» دانستهاند. آنان باور دارند که محدودیتهای اعمالشده بر پایه برداشتهای افراطی و سلیقهای است و با پیشینه فرهنگی، اجتماعی و تاریخی هرات همخوانی ندارد.
این واکنشها در حالی مطرح میشود که تالبان در روزهای اخیر فشار بر زنان در هرات را افزایش داده است. بر اساس گزارشها، ماموران این گروه روز شنبه، ۱۶ جوزا، عملیات گستردهای را برای بازداشت زنانی که بهگفتهی تالبان «حجاب مورد نظر» را رعایت نکردهاند، در بخشهای مختلف شهر آغاز کردند. منابع محلی گفتهاند که تنها در یک منطقه شهر بیش از ۲۰ زن بازداشت شدهاند.
تالبان همچنین دستور داده است زنانی که از پوشش تعیینشده از سوی این گروه پیروی نمیکنند، بازداشت و زندانی شوند. شاهدان عینی میگویند نیروهای تالبان در نقاط مختلف هرات گروههایی از زنان را به همین دلیل بازداشت کردهاند؛ اقدامی که سبب افزایش نگرانی و هراس در میان باشندهگان شهر شده است.
در اعلامیه شهروندان هرات تأکید شده که انتخاب نوع پوشش باید بر اساس خواست و رضایت زنان و دختران باشد.
در این اعلامیه گفته شده است که تالبان نباید با حیثیت و کرامت زنان بازی کنند و اگر زنان از حق آموزش و اشتغال محروم شدهاند، نباید محدودیتهای بیشتری بر زندهگی آنان تحمیل شود.
امضاکنندهگان این بیانیه اجباری شدن پوشش چادری را مصداق بیعدالتی دانسته و هشدار دادهاند که ادامهی این روند، تأثیرات منفی بیشتری بر حضور زنان در عرصههای آموزشی، اجتماعی و اقتصادی خواهد گذاشت. آنان همچنین نسبت به تفاوت در اجرای مقررات میان ولایتهای مختلف ابراز نگرانی کرده و خواستار ایجاد زمینه گفتوگوی سازنده میان مردم و مسئولان تالبان دربارهی این موضوع شدهاند.
این در حالیست که در ماههای گذشته نیز گزارشهایی از بازداشت دهها زن و دختر و برخوردهای خشونتآمیز با آنان در جریان نظارت بر پوشش زنان در هرات منتشر شده است.
مطیعالله ویسا، رئیس انجمن «راه قلم» و از فعالان شناختهشده عرصه آموزش در افغانستان، موفق به دریافت جایزهی آزادی فرانسه در سال ۲۰۲۶ شد. این جایزه معتبر بینالمللی به پاس تلاشهای او در زمینه گسترش آموزش و حمایت از حق تحصیل کودکان، بهویژه دختران، به وی اهدا شده است.
آقای ویسا که برای دریافت این جایزه به فرانسه سفر کرده است، در گفتوگو با رسانهها اظهار داشت که این تقدیر بینالمللی از فعالیتهای آموزشی انجمن «راه قلم» برای او و همکارانش انگیزه و انرژی بیشتری فراهم میکند تا در راستای توسعه آموزش در افغانستان تلاشهای خود را گسترش دهند. وی نخستین فعال حوزه آموزش از افغانستان است که موفق به کسب جایزه آزادی فرانسه میشود. این جایزه علاوه بر ارزش معنوی و بینالمللی، شامل ۲۵ هزار یورو جایزه نقدی نیز است.
جایزه آزادی فرانسه هر سال از سوی دانشگاه نورماندی فرانسه و با هدف پاسداشت افرادی که در زمینههای حقوق بشر، آموزش، حفاظت از محیط زیست و حقوق کارگران فعالیتهای برجسته انجام دادهاند، اهدا میشود. روند انتخاب برندگان این جایزه بر محور مشارکت جوانان استوار است و افراد ۱۵ تا ۲۵ ساله از سراسر جهان میتوانند نامزدهای مورد نظر خود را معرفی و در انتخاب برندهگان نقش داشته باشند. بر اساس اعلام برگزارکنندگان، در سال ۲۰۲۶ مجموعا ۹۵۱ نفر از کشورهای مختلف جهان برای دریافت این جایزه نامزد شده بودند. پس از چندین مرحله ارزیابی و رأیگیری حضوری و آنلاین، سه نامزد به مرحله نهایی راه یافتند که در نهایت مطیعالله ویسا توانست عنوان برنده نهایی را از آن خود کند.
مطیعالله ویسا بیش از یک دهه است که از طریق انجمن «راه قلم» و با همکاری شمار زیادی از داوطلبان، برای گسترش دسترسی کودکان به آموزش در مناطق مختلف افغانستان تلاش میکند. فعالیتهای او شامل ایجاد فرصتهای آموزشی برای دختران و پسران، راهاندازی کارزارهای آگاهیدهی درباره اهمیت آموزش و دادخواهی برای رفع محدودیتهای آموزشی علیه دختران بوده است. وی پیش از این نیز در سال ۲۰۲۵ به دلیل فعالیتهایش در زمینه مبارزه با فساد و ترویج آموزش، موفق به دریافت یک جایزه بینالمللی از کشور قطر شده بود.
مطیعالله ویسا در ماه مارچ سال ۲۰۲۳ توسط نیروهای استخبارات تالبان بازداشت شد و پس از ۲۱۵ روز زندان آزاد شد. بازداشت او با واکنش گسترده نهادهای حقوق بشری، سازمانهای بینالمللی و فعالان مدنی در داخل و خارج افغانستان روبهرو شد و بسیاری از نهادها خواستار آزادی فوری وی شدند. کسب جایزه آزادی فرانسه توسط مطیعالله ویسا در حالی صورت میگیرد که محدودیتهای آموزشی، بهویژه برای دختران، همچنان یکی از مهمترین چالشهای افغانستان به شمار میرود. بسیاری از ناظران این موفقیت را نشانهای از توجه جامعه جهانی به تلاشهای مدافعان آموزش و حقوق بشر افغانستان میدانند.
محسن رضایی، مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی اختصاصی با شبکه سیانان اعلام کرد که سرنوشت هرگونه توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن به تصمیم دولت دونالد ترامپ دربارهی آزادسازی ۲۴ میلیارد دالر از داراییهای مسدودشده ایران بستگی دارد.
آقای رضایی روز جمعه در تهران گفت که مذاکرات میان دو طرف در وضعیت بنبست قرار گرفته و خروج از این وضعیت به اقدام دولت امریکا وابسته است. بهگفتهی او، اکنون این دونالد ترامپ است که باید برای شکستن بنبست موجود تصمیم بگیرد.
او همچنین هشدار داد که ازسرگیری درگیریها از سوی امریکا میتواند پیامدهای خطرناکی به دنبال داشته باشد. رضایی گفت در صورت آغاز دوبارهی جنگ، واشنگتن وارد «مسیر تاریک و پرخطری» خواهد شد.
بر اساس گزارشها، ایران خواهان آن است که ۱۲ میلیارد دالر از داراییهای مسدودشده این کشور همزمان با امضای یک توافق موقت آزاد شود و ۱۲ میلیارد دلار دیگر نیز در مرحله بعدی در اختیار تهران قرار گیرد. رضایی این درخواست را اقدامی برای اعتمادسازی توصیف کرد و گفت آزادسازی این منابع مالی میتواند زمینهساز فصل تازهای در روابط ایران و امریکا باشد.
او افزود که این ۲۴ میلیارد دالر بهعنوان آزمونی برای سنجش اعتماد میان دو طرف مطرح است و تأکید کرد که این داراییها متعلق به ایران است، نه امریکا. رضایی همچنین دربارهی احتمال دیدار میان دونالد ترامپ و رهبر ایران گفت که در شرایط کنونی چنین دیداری مطرح نیست؛ زیرا مذاکرات هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و بهگفتهی او، روند گفتوگوها در وضعیت توقف قرار گرفته است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که ترامپ در روزهای اخیر گفته بود به نظر میرسد روابط خوبی با رهبر ایران دارد و دیدار با او را «مایه افتخار» توصیف کرده بود. رضایی در پایان بار دیگر هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها از سوی امریکا، ایران دامنه جنگ را فراتر از منطقه خلیج فارس گسترش خواهد داد.
ائتلافی متشکل از ۷۳ نهاد جامعه مدنی، سازمان حقوق بشری، نهاد مدافع حقوق زنان، گروه حامی پناهندهگان و سازمانهای وابسته به دیاسپورای افغانستان از افغانستان، اروپا و دیگر نقاط جهان، با انتشار بیانیهای مشترک از رهبران اتحادیه اروپا خواستهاند هرگونه نشست برنامهریزیشده با نمایندهگان تالبان در بروکسل را لغو کنند.
این نهادها هشدار دادهاند که برگزاری چنین نشستهایی میتواند به مشروعیتبخشی و عادیسازی حاکمیت تالبان منجر شود؛ گروهی که بهگفتهی آنان مسئول نقض گسترده حقوق بشر، اعمال محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران و سرکوب آزادیهای اساسی در افغانستان است.
امضاکنندهگان بیانیه تأکید کردهاند که افغانستان تحت حاکمیت تالبان کشوری امن برای بازگشت پناهجویان نیست و از دولتهای اروپایی خواستهاند روند اخراج اجباری شهروندان افغانستان را متوقف کنند. آنان همچنین از جامعه جهانی خواستهاند در تعامل با تالبان، حقوق بشر، حقوق زنان و اصول عدالت را فدای ملاحظات سیاسی نکند.
در این بیانیه آمده است که هرگونه گفتوگوی رسمی با تالبان باید مشروط به رعایت حقوق اساسی شهروندان افغانستان، بهویژه زنان و دختران، باشد و نباید به منزله پذیرش یا عادیسازی سیاستهای این گروه تلقی شود.
این نهادها با شعارهای «افغانستان امن نیست»، «نه به اخراج اجباری»، «نه به عادیسازی تالبان » و «نه به معامله بر سر حقوق بشر» از رهبران اتحادیه اروپا خواستهاند در تصمیمگیریهای خود وضعیت وخیم حقوق بشر در افغانستان و نگرانیهای میلیونها شهروند این کشور را مدنظر قرار دهند. بهگفتهی امضاکنندهگان، هرگونه تعامل با تالبان بدون توجه به حقوق بشر و خواست مردم افغانستان میتواند پیامدهای منفی برای آینده کشور و تلاشهای جهانی در حمایت از حقوق زنان، آزادیهای مدنی و حفاظت از پناهندهگان داشته باشد.
دفتر سازمان ملل متحد روز جمعه ۱۵ جوزا، خبر مرگ فرشته عمادی، یکی از کارمندان صندوق جمعیت این سازمان در کابل را تأیید کرد.
این نهاد در اعلامیهای گفته است که از این رویداد عمیقن اندوهگین و متأثر است؛ اما دربارهی علت یا چگونهگی مرگ او هیچ اطلاعاتی منتشر نکرده است.
در بیانیه دفتر سازمان ملل در کابل آمده است: «از درگذشت فرشته عمادی، یکی از اعضای ارزشمند خانوادهای صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، ابراز تأسف میکنیم و جای او بهشدت احساس خواهد شد.»
این نهاد همچنین ضمن ابراز تسلیتهای صمیمانه، خواستار رعایت حریم خصوصی خانوادهای بانو عمادی شده است.
تا کنون هیچ واکنشی از سوی تالبان در این مورد منتشر نشده و جزئیات بیشتری نیز در دسترس قرار نگرفته است.
یک قاضی فدرال در ایالات متحده حکم داده است که توقف بررسی پروندههای مهاجرتی شهروندان ۳۹ کشور، از جمله افغانستان، از سوی دولت دونالد ترامپ با قانون مطابقت ندارد. این محدودیت پس از حادثه تیراندازی یک شهروند افغانستان به دو عضو گارد ملی امریکا در نزدیکی کاخ سفید وضع شده بود.
این سیاست روند رسیدهگی به درخواستهای پناهندهگی، اجازه کار، گرینکارت و شهروندی را برای شهروندان کشورهای مشمول متوقف کرده بود و هزاران متقاضی را در انتظار نگه داشته بود.
جان مککانل، قاضی ارشد دادگاه فدرال در رود آیلند، اعلام کرده است که ادارهی خدمات شهروندی و مهاجرت امریکا با اجرای این تصمیم از حدود قانونی خود فراتر رفته و مقررات مهاجرتی و اداری را نقض کرده است. بهگفتهی او، افراد تنها به دلیل کشور محل تولدشان از پیشبرد پروندههای مهاجرتی محروم شدهاند.
این حکم در پی شکایت شماری از نهادهای خدمات مهاجرتی و اتحادیههای کارگری صادر شده و عملن اجرای این سیاست را متوقف میکند. بیشتر کشورهای شامل این محدودیت در آسیا، افریقا، خاورمیانه و امریکای لاتین قرار دارند.
قاضی مککانل همچنین تأکید کرده است که این سیاست بسیاری از مهاجران را با وجود طی مراحل قانونی در وضعیت نامشخص حقوقی قرار داده است. بهگفتهی رسانههای امریکایی، این محدودیت به خانوادهها، کارگران، پناهجویان و جوامع مهاجر آسیب رسانده و آنان را از دسترسی به فرصتهای شغلی و حمایتهای قانونی محروم کرده است.
سپاه پاسداران ایران بامداد شنبه، ۱۶ جوزا، اعلام کرد که در واکنش به حملههای امریکا به سیریک و جزیره قشم، مجموعهای از اهداف متعلق به آنچه «دشمن در منطقه» خوانده شده است را با موشکهای نیروی هوافضا هدف قرار داده است.
این موضوع در بیانیهای از سوی روابط عمومی سپاه مطرح شد که در رسانههای ایران منتشر شده است.
همزمان، مقامهای کویتی اعلام کردند سامانههای دفاع هوایی این کشور چندین حمله موشکی و پهپادی را رهگیری کردهاند. خبرگزاری کویت گزارش داد که این عملیات رهگیری در ساعات نخست صبح شنبه انجام شده است.
به گزارش رویترز، ستاد کل ارتش کویت در اطلاعیهای توضیح داد که صداهای انفجار شنیدهشده در کشور ناشی از فعالیت سامانههای پدافندی بوده است. این نهاد همچنین از شهروندان خواست توصیهها و دستورالعملهای امنیتی صادرشده از سوی نهادهای مسئول را رعایت کنند.
فرماندهی مرکزی نیروهای امریکا (سنتکام) نیز اعلام کرد که نیروهای این کشور چند موشک بالستیک و پهپاد ایرانی را که به سمت تنگه هرمز و کشورهای همسایه در خلیج فارس شلیک شده بودند، رهگیری کردهاند. بهگفتهی سنتکام، پیش از آن نیز چهار پهپاد انتحاری ایرانی که به سوی تنگه هرمز در حرکت بودند، سرنگون شده بودند. این فرماندهی مدعی شد که پس از آن، ایران هفت موشک بالستیک به سمت کویت و بحرین پرتاب کرده است.
سنتکام در ادامه اعلام کرد که این پهپادها تهدیدی فوری برای عبور و مرور دریایی در منطقه محسوب میشدند و به همین دلیل نیروهای امریکایی به مواضع راداری ایران در گورک و جزیره قشم حمله کردهاند. بر اساس ارزیابی اولیه این فرماندهی، شش موشک شلیکشده رهگیری شده و موشک هفتم نیز به هدف خود اصابت نکرده است. سنتکام همچنین تأکید کرد که هیچ آسیبی به نیروهای امریکایی وارد نشده و ادعای ایران دربارهی آسیب دیدن ستاد ناوگان پنجم امریکا در بحرین صحت ندارد.
این نهاد افزود نیروهای امریکایی همچنان در حالت آمادهباش قرار دارند و در برابر آنچه «اقدامات تهاجمی بدون دلیل ایران» خوانده، به دفاع از خود ادامه خواهند داد.
برنامه توسعه سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تنها ۳۳ درصد شهروندان افغانستان به برق دسترسی دارند و این میزان در مناطق روستایی به کمتر از ۲۰ درصد کاهش مییابد. این نهاد میگوید افغانستان با وجود گذشت سالها از جنگ، همچنان از جمله کشورهایی است که با مشکلات جدی در بخش انرژی روبهرو است.
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی این سازمان، میزان مصرف سالانه انرژی برای هر فرد در افغانستان حدود ۷۰۰ کیلووات ساعت است؛ رقمی که در مقایسه با میانگین جهانی نزدیک به ۳۰ برابر کمتر بوده و نشاندهنده چالشهای گسترده در مسیر توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور است.
برنامه توسعه سازمان ملل تأکید کرده که دسترسی به انرژی پاک در افغانستان تنها یک موضوع زیستمحیطی نیست، بلکه به بهبود شرایط زندگی، حفظ کرامت انسانی و تأمین معیشت خانوادهها ارتباط مستقیم دارد. در بسیاری از مناطق روستایی، زنان هنوز برای تهیه هیزم مجبور به پیمودن مسیرهای طولانی هستند.
این نهاد همچنین هشدار داده است که استفاده گسترده از سوختهای جامد در خانههای روستایی باعث افزایش آلودگی هوای داخل منازل شده و خطرات جدی صحی را برای ساکنان به همراه دارد. بهگفتهی این سازمان، این وضعیت بهویژه فرصتهای آموزشی و اقتصادی زنان و دختران را محدود میکند.
در گزارش آمده است که از سال ۲۰۲۱ تاکنون، برنامه توسعه سازمان ملل هزاران پروژه انرژی تجدیدپذیر را در افغانستان اجرا کرده است. در نتیجه این برنامهها، سیستمهای خورشیدی در بیش از شش هزار مرکز، شامل مراکز صحی، مکاتب و کسبوکارها نصب شده و سالانه از انتشار بیش از ۳۳ هزار تُن دیاکسید کربن و مصرف بیش از ۱۲ میلیون لیتر دیزل جلوگیری شده است.
ریاست امر بهمعروف و نهی از منکر تالبان در ولایت هرات هشدار داده است که با زنانی که بدون رعایت حجاب تعیینشده از سوی این گروه در اماکن عمومی حضور پیدا کنند، برخورد قانونی صورت خواهد گرفت.
بر اساس اطلاعیهای این اداره در هرات، زنانی که با چهره آشکار و همراه با آرایش در سطح شهر دیده شوند و مقررات حجاب تالبان را رعایت نکنند، بازداشت شده و به زندان انتقال داده خواهند شد.
در متن این اطلاعیه، برای توجیه این تصمیم به برخی آیات قرآن و احادیث مرتبط با پوشش زنان استناد شده است. همچنین بر مسئولیت و اختیار مردان خانواده در نظارت بر نوع پوشش زنان خانواده نیز تأکید شده است.
طبق این دستور، مأموران امر بهمعروف تالبان در هرات موظف شدهاند با زنانی که از دید این گروه حجاب مناسب ندارند، برخورد کرده و آنان را بازداشت کنند.
همزمان، یک فایل صوتی در میان باشندهگان هرات منتشر شده که در آن فردی اعلام میکند این تصمیم پس از نشستی میان والی تالبان در هرات و مسئولان ادارهی امر به معروف اتخاذ شده است.
بر اساس محتوای این فایل صوتی، اجرای این دستور از روز شنبه، ۱۶ جوزا، آغاز خواهد شد. همچنین گفته میشود که برای عملی شدن این تصمیم، وکلای گذر و امامان مساجد موظفاند موضوع را به اطلاع مردم برسانند.
این فایل صوتی به یکی از کارمندان اداره حج و اوقاف تالبان در هرات نسبت داده شده است. با وجود آنکه تالبان در برخی ولایتهای دیگر نیز محدودیتهایی در زمینه پوشش زنان اعمال کردهاند، تاکنون هیچ مقام رسمی این گروه درباره این تصمیم در هرات بهصورت علنی اظهار نظر نکرده است.
این در حالیست که شماری از ساکنان هرات پیشتر گزارش داده بودند که مأموران امر بهمعروف تالبان بازرسیهای سختگیرانه و همراه با خشونت را دربارهی پوشش زنان در این ولایت از سر گرفتهاند.
معاون نماینده امارات متحده عربی در سازمان ملل در دیدار با نماینده دفتر یوناما، بر اهمیت حفاظت از حقوق شهروندان افغانستان، بهویژه زنان و دختران، تأکید کرده است.
غسق شاهین، معاون نمایندهی دایمی امارات در سازمان ملل، در دیداری با جورجت گانیون، سرپرست نمایندهگی ملل متحد در افغانستان، بر ضرورت دسترسی زنان و دختران افغانستان به آموزش، اشتغال و مشارکت برابر در زندهگی اجتماعی تأکید کرد.
نمایندهگی امارات متحدهی عربی در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده است که در این دیدار دربارهی وضعیت افغانستان و نقش ماموریت یوناما در حمایت از صلح و ثبات نیز گفتوگو شده است.
این رایزنی دیپلوماتیک در آستانهی دو رویداد مهم در سازمان ملل انجام شده است؛ قرار است شورای امنیت تمدید ماموریت یوناما در افغانستان را بررسی کند و نشست مرتبط نیز در ۲۷ جوزا برگزار شود. همچنین یوناما قرار است در ۱۷ جوزا گزارشی دربارهی وضعیت افغانستان ارائه کند.
امارات متحده عربی پیشتر نیز نگرانی خود را نسبت به وضعیت حقوق بشری در افغانستان ابراز کرده و در نشست شورای حقوق بشر بر تأمین حقوق زنان و دختران افغانستان تأکید کرده بود.
این کشور در سالهای اخیر نیز ارتباطاتی با زنان افغانستان داشته و در ماه سرطان سال گذشته، شماری از فعالان زن در دیدار با مقامهای امارات خواستار حمایت این کشور از حقوق زنان شده بودند.
منابع محلی در کابل گزارش میدهند که حوالی ظهر روز جمعه، ۱۵ جوزا، انفجاری در حوزه یازدهم شهر کابل رخ داده است.
بر اساس گفتههای این منابع، این انفجار در مقابل مکتب پسرانه سیدالناصری و در نزدیکی محل سکونت قدرتالله امینی، معاون والی تالبان در کابل، به وقوع پیوسته است.
در ویدیویی که از محل حادثه به دست رسیده، دیده میشود نیروهای تالبان دستکم یک زخمی را با رنجر از محل منتقل میکنند.
قدرتالله امینی اهل ولایت پنجشیر است و پیشتر به عنوان والی تالبان در این ولایت فعالیت داشته است.
تا این لحظه نوعیت انفجار مشخص نشده است و مقامهای تالبان نیز درباره این رویداد اظهار نظر نکردهاند. همچنین هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.