FactNameh | فکت‌نامه

سایت درستی‌سنجی با تمرکز بر ایران

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

در پادکست ۲۷۳ فکت‌نامه، ادعای حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات حامیان جمهوری اسلامی را بررسی و چند موضوع اقتصادی از جمله تورم را مرور می‌کنیم. ویدیوی بابک زنجانی و ربات چینی و فکت‌چک‌های مرتبط با درگیری اخیر ایران و اسرائیل از دیگر سوژه‌های این اپیزود هستند.
https://t.co/mYFr6NXu0W

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

4/
These two examples, reflect a media ecosystem that has become detached from reality.
For the Islamic Republic, when real-world indicators such as elections expose limits to its legitimacy, the response is to construct an alternative numerical reality. Whether adding millions to a crowd or thousands to a casualty count, the method is the same. When reality does not support the narrative, the numbers are simply invented.
Dive into the full analysis to see how the regime attempts to mask its legitimacy crisis:
https://t.co/mHS0z9lnM6

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

1/
✍️ Phantom Millions and Imaginary Casualties

The recent analysis by Factnameh highlights the Islamic Republic's persistent use of mathematically impossible figures to project domestic consensus and military success.
Two recent examples perfectly illustrate this defining habit. In the past week, we have yet again been faced with inflated numbers coming from the regime to manufacture an image of a popular regime that is very much successful in its military operations when neither has any ground in reality.🧵⬇️

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

3/
Example 2 - The Imaginary Casualties: Alireza Davoudi, a state TV expert and deputy of Radio Tehran, claimed on television that over 1,000 US and 2,000 Israeli soldiers were killed in a recent 40-day conflict.
In reality, verified international data showed 13 US and 24-26 Israeli fatalities.
The idea that thousands of dead soldiers could be secretly buried without free press coverage or grieving families noticing is utterly absurd.
Without transparent and democratic means to assess public support, the state relies on constructing an alternative numerical reality.⬇️

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

در پادکست ۲۷۳ فکت‌نامه، ادعای حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات حامیان جمهوری اسلامی را بررسی و چند موضوع اقتصادی از جمله تورم را مرور می‌کنیم. ویدیوی بابک زنجانی و ربات چینی و فکت‌چک‌های مرتبط با درگیری اخیر ایران و اسرائیل از دیگر سوژه‌های این اپیزود هستند.
https://t.co/mYFr6NXu0W

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

🎥 آمار شاخ‌دار درباره تجمعات حکومتی

امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس، ادعا کرده ۶۰ میلیون نفر حداقل یک‌بار در تجمعات شبانه حکومتی ماه‌های اخیر شرکت کرده‌اند.
از نظرسنجی‌های موجود داخل ایران تا ادعاهای دیگر رسانه‌ها و مقام‌های جمهوری اسلامی، عددهای مختلفی برای این مساله ذکر شده است؛ از ۲۰ تا حدود ۴۰ میلیون نفر.
هرچند هیچکدام از این آمارها با منابع مستقل قابل تایید نیستند، اما حتی همین اعداد و ارقام هم با ادعای ۶۰ میلیونی ثابتی فاصله زیادی دارد.
این نخستین‌بار نیست که درباره جمعیت حامیان حکومت ایران اغراق می‌شود اما ادعای اخیر، با اختلاف بزرگترین عددی است که تاکنون مطرح شده است.
ویدیو را می‌توانید در یوتیوب ببینید:👇
https://t.co/tZYxt5CIdl

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

✍️ آناتومی یک سقوط؛ از سانحه بالگرد آپاچی نزدیک سواحل عمان چه می‌دانیم؟

سقوط یک بالگرد تهاجمی AH-64 آپاچی آمریکا در نزدیکی سواحل عمان در ۱۸ خرداد ۱۴۰۵، به یکی از بحث‌برانگیزترین رویدادهای نظامی منطقه تبدیل شده است.
سنتکام ابتدا اعلام کرد این بالگرد هنگام گشت‌زنی دچار سانحه شده و دو خدمه آن نجات یافته‌اند، اما گزارش‌های بعدی و اظهارات مقام‌های آمریکایی از احتمال نقش جمهوری اسلامی در سرنگونی آن خبر دادند. با این حال، وزارت دفاع آمریکا هنوز علت قطعی حادثه را اعلام نکرده است.
آپاچی یکی از پیشرفته‌ترین بالگردهای تهاجمی جهان است که علاوه بر ماموریت‌های ضدزره، در سال‌های اخیر برای رهگیری پهپادهای کم‌سرعت مانند شاهد ۱۳۶ نیز به کار گرفته شده است.
این بالگرد با استفاده از توپ ۳۰ میلی‌متری، موشک‌های هلفایر و سامانه‌های پیشرفته هدف‌گیری می‌تواند پهپادها را شکار کند، اما همین مأموریت‌ها خطراتی جدی نیز به همراه دارد؛ از جمله آسیب ناشی از انفجار پهپاد در فاصله نزدیک.
در بررسی فنی حادثه، پنج سناریوی اصلی مطرح شده است: اصابت مهمات پرسه‌زن ۳۵۸، آسیب ناشی از انفجار پهپاد در نزدیکی بالگرد، برخورد مستقیم پهپاد به دلیل خطای انسانی، حمله یک پهپاد شاهد مجهز به سامانه هدایت اپتیکی و در نهایت شلیک موشک هوا‌به‌هوا از روی یک پهپاد.
هر یک از این فرضیه‌ها از نظر فنی امکان‌پذیر هستند، اما هیچ‌کدام تاکنون با شواهد رسمی تایید نشده‌اند.👇
https://t.co/lfThh7Mmgp

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ویدیوی منتسب به حمله آمریکا به جنوب ایران، قدیمی است

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به حملات نظامی آمریکا در بامداد ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ به شهرهای جنوبی ایران است.
این ویدیو قدیمی است و ارتباطی با حملات روزهای اخیر ندارد.
این ویدیو حملات ۴ مارس ۲۰۲۶ (۱۲ اسفند ۱۴۰۴) به شهرک صنعتی استقلال تهران را نشان می‌دهد که همان زمان در کانال تلگرام «وحید آنلاین» منتشر شده بود.👇
https://t.co/pDy5qEuOHN

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به معرفی تیم ایران در جام جهانی آمریکا

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند لحظه ورود و معرفی تیم فوتبال ایران در افتتاحیه جام جهانی را نشان می‌دهد.
در این ویدیو نمادهایی مشابه تخت جمشید و کوه دماوند در یک جشن در فضای شب نمایش داده می‌شود و در رسانه‌هایی مثل تسنیم و تابناک نیز منتشر شده است.
این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.
موارد متعددی در ویدیو غیرعادی هستند؛ از جمله پرچم‌ها، تراکم جمعیت، فضای بین ردیف‌ها و آتش‌بازی از میان حاضران.
مراسم افتتاحیه جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ آمریکا ۲۱ خرداد در ساعت ۹ شب به وقت تهران و ۱۱:۳۰ صبح به وقت مکزیکوسیتی در ورزشگاه مکزیکوسیتی برگزار شد.
بخش معرفی ایران شامل ورود پرچم به دست یک مرد در حدود شش ثانیه بود و همه کشورهای شرکت‌کننده به همین ترتیب معرفی شدند.👇
https://t.co/pCzU19jw8k

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

🔹 درباره کشف موی قاچاق از ایران در ارمنستان چه می‌دانیم؟

این روزها خبر کشف محموله موی طبیعی قاچاق از ایران در مرز ارمنستان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و برخی کاربران آن را به کشته‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴ نسبت دادند.
بررسی رسانه‌های ارمنستان نشان می‌دهد اصل خبر کشف و توقیف موی قاچاق صحت دارد، اما اعداد مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی بسیار بیشتر از واقعیت است.
سند مستقیم یا نشانه آشکاری برای تایید یا رد این ادعا وجود ندارد که این موها متعلق به جان‌باختگان کشتار دی‌ماه ۱۴۰۴ باشد.
بررسی گزارش‌های رسانه‌ای نشان می‌دهد تجارت و قاچاق موی طبیعی در ایران موضوع تازه‌ای نیست.
گزارش‌های متعدد از بازار خرید و فروش مو، صادرات آن به کشورهای همسایه و ارتباط این تجارت با مشکلات اقتصادی و فقر منتشر شده است.👇
https://t.co/KHIZBVedYn

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ادعای نادرست توقیف یک کشتی آمریکایی به نام آریستا در تنگه هرمز

رسانه‌های داخلی ایران با انتشار ویدیویی ادعا کرده‌اند سپاه پاسداران یک کشتی باری را در تنگه هرمز توقیف کرده و این کشتی، «آریستا»، متعلق به یک شرکت آمریکایی است.
این ادعا نادرست است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد «آریستا» نام دو کشتی متفاوت (یک کانتینربر و یک فله‌بر) است که هیچ‌کدام آمریکایی نیستند.
کشتی کانتینربر آریستا با شماره IMO 9348493 در سال ۲۰۰۶ در چین ساخته شده، با پرچم کومور فعالیت می‌کند و در سوابق خود تحت نام‌ها و پرچم‌های مختلف جابه‌جا شده است.
این کشتی در شبکه‌ای از شرکت‌های کشتیرانی ثبت‌شده در امارات و مرتبط با ساختارهای تجاری بین‌المللی فعالیت دارد و در فهرست تحریم‌های آمریکا نیز قرار گرفته است.
کشتی فله‌بر آریستا با شماره IMO 9244831 نیز یک شناور ساخت ژاپن است که تحت مدیریت شرکت ثبت‌شده در امارات و مدیریت فنی یک شرکت هنگ‌کنگی فعالیت می‌کند و در مسیرهای تجاری، از جمله بنادر روسیه، تردد دارد. این کشتی نیز ارتباطی با آمریکا ندارد.
بر اساس شباهت‌ها به نظر می‌رسد شناوری که در این ویدیو دیده می‌شود کشتی کانتینربر آریستا است که نه‌تنها آمریکایی نیست بلکه عضو شبکه موسوم به ناوگان سایه ایران و تحت تحریم ایالات متحده است.👇
https://t.co/rDxKBWRpCS

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ انتساب نقل قول نادرست به مهدی تاج درباره ترجیح آب‌وهوایی مکزیک به آمریکا از سوی کادر فنی

عکس‌نوشته‌ای از مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران منتشر شده که ادعا می‌کند او گفته: «مشکل صدور ویزا شایعه است و کادر فنی آب و هوای مکزیک را به آمریکا ترجیح داده است».
این ادعا نادرست است و چنین نقل‌قولی در هیچ رسانه معتبری منتشر نشده است.
برخلاف این نقل‌قول، مهدی تاج مکررا از دولت آمریکا و فیفا به دلیل مشکلات صدور ویزا برای تیم‌ ملی و کادر فنی انتقاد کرده است.
جابه‌جایی محل استقرار تیم ملی به تیخوانا در مرز مکزیک، راهکاری برای مدیریت بحران ویزا بوده و هیچ ارتباطی به ترجیح آب‌وهوایی نداشته است.
مشکلات ویزا برای کاروان ایران واقعی بوده و باعث ایجاد ابهام و تاخیر در ورود تیم شد. در نهایت، با وجود صدور ویزای بازیکنان، تعدادی از اعضای تیم اداری و پشتیبانی موفق به دریافت ویزا نشدند.
رئیس فیفا تأکید کرده که سیاست‌های ورود به هر کشور در اختیار دولت‌هاست و فیفا اختیار تغییر این تصمیمات را ندارد.👇
https://t.co/8oT5yaimLh

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ویدیوی قدیمی آتش‌سوزی در فیلیپین، ارتباطی با حمله اخیر ایران به اسرائیل ندارد

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به حملات موشکی اخیر ایران به اسرائیل است.
این ویدیو، قدیمی و مربوط به آتش‌سوزی ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ در فیلیپین است و ربطی به جنگ ایران و اسرائیل ندارد.
گستردگی این ادعای نادرست با استناد به این ویدیو به قدری بوده که وب‌سایت‌های متعددی از جمله AFP آن را بررسی کرده و ارتباط آن با حملات ایران به اسرائیل را نادرست تشخیص داده‌اند.👇
https://t.co/cx6Rs5IYJ6

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ویدیوی منتسب به آثار حمله موشکی اخیر به تل‌آویو، قدیمی است

پس از حمله‌های موشکی متقابل ایران و اسرائیل در روزهای اخیر، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که ادعا می‌کند آثار تخریب‌های ناشی از همین حملات را در تل‌آویو نشان می‌دهد.
این ویدیو قدیمی است و مربوط به حمله‌های روزهای گذشته نیست.
این ویدیو اولین‌بار در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۵ خرداد ۱۴۰۴) یعنی حدود یک سال پیش و در زمان جنگ ۱۲ روزه در یک کانال تلگرامی عبری‌زبان منتشر شده بود.
در آن زمان این ویدیو به عنوان صحنه‌هایی از حمله موشکی ایران به شهر «بت‌یام» در جنوب استان تل‌آویو معرفی شده بود.👇
https://t.co/rZQFympNoC

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ آمارهای شاخ‌دار کارشناس صداوسیما درباره تلفات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه

علیرضا داودی، کارشناس شبکه خبر و قائم مقام رادیو تهران، در یک برنامه تلویزیونی مدعی شد که در جریان جنگ ۴۰ روزه، اسرائیل بیش از ۲۰۰۰ کشته و ۵۰۰۰ زخمی و آمریکا نیز دست‌کم ۱۰۰۰ کشته و ۷ تا ۸ هزار زخمی داده است.
بررسی گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌ها و نهادهای اسرائیلی و همچنین رسانه‌های دیگر مانند الجزیره قطر نشان می‌دهد، آمار واقعی تلفات، فاصله بسیار زیادی با این ادعا دارد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی تایمز آو اسرائیل، هاآرتص و مؤسسه آلما، در پایان جنگ ۴۰ روزه مجموع کشته‌شدگان در اسرائیل و کرانه باختری حدود ۲۴ تا ۲۶ نفر و شمار زخمی‌ها بیش از ۷ هزار نفر اعلام شده است.
هیچ‌یک از این منابع و گزارش‌ها (چه اسرائیلی و چه بین‌المللی) از کشته شدن هزاران اسرائیلی خبر نداده‌اند.
در مورد آمریکا نیز آمارهای رسمی سنتکام، پنتاگون و گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد در جریان عملیات‌های مرتبط با این جنگ، ۱۳ نظامی آمریکایی کشته و حدود ۴۰۰ نفر زخمی شده‌اند.
این ارقام با ادعای «بیش از هزار کشته و هفت تا هشت هزار زخمی» فاصله‌ای بسیار زیاد دارد.
این در حالی است که ساختار ثبت و اعلام تلفات در آمریکا و اسرائیل، شامل اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها، ثبت در سامانه‌های رسمی، پوشش رسانه‌ای و روندهای قانونی، پنهان کردن هزاران کشته و زخمی را عملا بسیار دشوار و حتی ناممکن می‌کند.👇
https://t.co/NrPiRMLxot

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ تکرار ادعاهای بی‌اساس درباره حمله اف-۵ ایرانی به پایگاه آمریکا در کویت

در روزهای اخیر ادعای «حمله جنگنده اف۵ ایرانی به پایگاه آمریکا در کویت» دوباره بازنشر شده است.
پیش‌تر در فکت‌نامه بررسی و تشریح کردیم که این ادعا از نظر فنی و مستندات قابل اتکا، بدون پشتوانه است؛ ادعایی که هیچ جزئیات، شواهد و حتی تاریخ مشخصی ندارد و با توانمندی‌های جنگنده‌ای قدیمی مثل F-5 در برابر لایه‌های راداری، پدافندی، آواکس و گشت‌های هوایی طرف مقابل، سازگار نیست.
در این بازنشرها و ادعاهای جدید، همچنین گفته شده که سرنگونی سه جنگنده F-15 آمریکا با پدافند خودی، به دلیل حمله هوایی F-5 ایرانی بوده؛ اما این ادعا نادرست است.
شواهد و گزارش‌ها، با حادثه آتش‌به‌خودی و درگیری هوا به هوا به‌دست جنگنده‌های کویتی سازگار است، نه با حمله F-5 ایرانی یا شلیک سامانه‌های پدافندی آمریکایی. دولت کویت نیز رسما مسئولیت این حادثه را بر عهده گرفته است.👇
https://t.co/5nInwTopGg

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

✍️ تورم غذا در اردیبهشت ۱۴۰۵؛
⚠️هزینه سبد کالابرگ خانوار از ۱۶ میلیون تومان گذشت

رئیس‌جمهور و مقام‌های دولتی در ایران ماه‌هاست از لزوم افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی حرف می‌زنند، اما تاکنون رقم کالابرگ افزایش پیدا نکرده است.
این در حالی است که چشم‌اندازی از تامین اعتبار برای افزایش کالابرگ دیده نمی‌شود. در بودجه ۱۴۰۵ حتی برای پرداخت کالابرگ یک میلیونی نیز ۴۸ هزار میلیارد تومان کسری وجود دارد.
به گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه مواد غذایی در اردیبهشت به ۱۲۰ درصد رسیده؛ یعنی متوسط قیمت مواد غذایی حدود ۲/۲ برابر افزایش پیدا کرده است.
در فهرست اقلام غذایی منتخب مرکز آمار نیز قیمت مواد غذایی اصلی به نسبت سال قبل همین موقع، بین ۱۰۰ تا بیش از ۴۳۰ درصد (روغن) افزایش داشته است.
بنابراین متوسط قیمت مواد غذایی اصلی در مناطق شهری به نسبت سال گذشته، بین ۲ تا بیش از ۵ برابر افزایش داشته است.
طبق محاسبات فکت‌نامه، هزینه تأمین سبد ۱۱ قلم کالای پایه کالابرگ برای هر نفر به بیش از ۵ میلیون تومان و برای خانواده سه‌نفری به حدود ۱۶ میلیون تومان رسیده است.
با این حساب یک خانوار کارگری سه‌نفره باید ۶۵ درصد درآمد ماهانه خود به اضافه کمک‌هزینه کالابرگ را برای تامین تنها ۱۱ قلم غذای اصلی هزینه کند.👇
https://t.co/KoRq1ETkZT

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ویدیوی قدیمی آتش‌سوزی در فیلیپین، ارتباطی با حمله اخیر ایران به اسرائیل ندارد

ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به حملات موشکی اخیر ایران به اسرائیل است.
این ویدیو، قدیمی و مربوط به آتش‌سوزی ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ در فیلیپین است و ربطی به جنگ ایران و اسرائیل ندارد.
گستردگی این ادعای نادرست با استناد به این ویدیو به قدری بوده که وب‌سایت‌های متعددی از جمله AFP آن را بررسی کرده و ارتباط آن با حملات ایران به اسرائیل را نادرست تشخیص داده‌اند.👇
https://t.co/cx6Rs5IYJ6

[FactNameh | فکت‌نامه @factnameh]

❌ ویدیوی منتسب به آثار حمله موشکی اخیر به تل‌آویو، قدیمی است

پس از حمله‌های موشکی متقابل ایران و اسرائیل در روزهای اخیر، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که ادعا می‌کند آثار تخریب‌های ناشی از همین حملات را در تل‌آویو نشان می‌دهد.
این ویدیو قدیمی است و مربوط به حمله‌های روزهای گذشته نیست.
این ویدیو اولین‌بار در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۵ خرداد ۱۴۰۴) یعنی حدود یک سال پیش و در زمان جنگ ۱۲ روزه در یک کانال تلگرامی عبری‌زبان منتشر شده بود.
در آن زمان این ویدیو به عنوان صحنه‌هایی از حمله موشکی ایران به شهر «بت‌یام» در جنوب استان تل‌آویو معرفی شده بود.👇
https://t.co/rZQFympNoC