Czy państwo rzeczywiście oszczędza na wychowankach domów dziecka?
Wydatki na ich usamodzielnienie są nieadekwatne do realiów. To jednak tylko pozorna oszczędność budżetowa. Za brak mądrego wsparcia na starcie płacimy później wszyscy jako społeczeństwo i to gigantyczny rachunek wystawiany nam przez lata.
Jak wygląda praktyka? Co roku ponad 6 tys. młodych osób opuszcza pieczę zastępczą. Często mają zaledwie 18 lat i zostają rzuceni na głęboką wodę: bez oparcia w dorosłym i bez odpowiednich środków finansowych na start. Zamiast skończyć szkołę średnią czy pójść na studia, muszą walczyć o przetrwanie. Łapią jakąkolwiek pracę, by opłacić rachunki. To nie tylko brutalne zderzenie z rzeczywistością , ale też konkretna, mierzalna strata finansowa dla nas wszystkich jako podatników.
W raporcie „Koszt utraconego potencjału” policzyliśmy to dokładnie:
👉 Gdy młody człowiek po domu dziecka z powodu braku wsparcia nie kończy szkoły średniej lub zawodowej, całkowita wartość obecna utraconych korzyści wynosi 690 tys. zł, z czego 52 tys. zł zasiliłoby budżet w formie podatku dochodowego.
👉 Jeśli przerwie studia licencjackie, wiąże się to z utratą ponad 1,8 mln zł wartości dodanej w gospodarce, co przekłada się na o 216 tys. zł mniejsze wpływy do budżetu państwa od każdej takiej osoby.
Do tego dochodzą późniejsze koszty zasiłków czy przeciwdziałania bezrobociu, jeżeli nie uda mu się znaleźć żadnej pracy. To prosta matematyka i rachunek efektywności - inwestowanie w młodych ludzi po domach dziecka po prostu nam się opłaca.
Kluczem jest reforma systemowa:
1⃣Przekształcenie roli opiekuna w asystenta usamodzielnienia - mądrego dorosłego, który towarzyszy młodemu człowiekowi i jest odpowiednio do tej funkcji przygotowany.
2⃣Indywidualny plan usamodzielnienia musi stać się narzędziem pracy i ewaluacji postępów, a nie tylko papierem w szufladzie.
Jako koalicja organizacji wspierających dzieci i młodzież z domów dziecka mamy konkretny plan reformy pieczy zastępczej. Niedługo nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej trafi do Parlamentu. Wtedy zobaczymy, czy posłowie i senatorowie chcą realnych zmian systemowych, czy wolą dalej udawać, że dbają o budżet.
Raport „Koszt utraconego potencjału” znajdziecie w komentarzu. Przeczytajcie. 📑👇
Wyobraź sobie, że wkraczasz w dorosłość, ale Twoi rodzice zawiedli. Nie masz obok siebie ani jednej bliskiej osoby, która pomogłaby poukładać życie po osiągnięciu formalnej dorosłości. Z czym mierzą się młodzi ludzie, którzy opuszczają pieczę zastępczą bez odpowiedniego wsparcia? 🤔
Dane Najwyższej Izby Kontroli są alarmujące: zaledwie 37% byłych wychowanków placówek pracuje rok po ich opuszczeniu, a co dziesiąty staje się niestety klientem pomocy społecznej. To wyniki drastycznie gorsze niż w przypadku ich rówieśników wychowujących się w dobrze funkcjonujących rodzinach.
Niewydolny system, który nie potrafi bezpiecznie przeprowadzić tych młodych ludzi przez proces dorastania, generuje wymierne koszty, które ponosimy wszyscy jako podatnicy:
📉 3 771 zł - tyle średnio miesięcznie kosztuje NFZ opieka psychiatryczna lub leczenie uzależnień jednej osoby.
🏠 1 407 zł - to koszt zaledwie 30 dni pobytu w noclegowni.
💸 1 722 zł - wynosi miesięczny zasiłek dla bezrobotnych, do którego dochodzą jeszcze wydatki na pomoc żywnościową i zasiłki celowe.
Wsparcie wychowanków pieczy zastępczej wchodzących w dorosłość to nie tylko nasz moralny obowiązek. To przede wszystkim racjonalna decyzja ekonomiczna. Dorosły wychowanek, którego wyposażono w niezbędne kompetencje i zasoby, staje się fundamentem silnego społeczeństwa. System powinien go wspierać, a nie naprawiać błędy za publiczne pieniądze, gdy dojdzie do kryzysu.
Państwo ma obowiązek dbać o grupy szczególnie narażone na wykluczenie. Dlatego przygotowaliśmy raport „Koszt utraconego potencjału”. Chcemy na podstawie danych uświadomić ministrom i posłom, że efektywna pomoc w usamodzielnianiu się to konieczność, która opłaca się nam wszystkim. To, czy potrafią zapobiec marnowaniu potencjału młodych ludzi z pieczy zastępczej, będą mogli udowodnić już niebawem, gdy nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej trafi do Parlamentu.
👉 Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią raportu. Link znajdziesz w komentarzu poniżej.
Co motywuje ekspertów, praktyków i badaczy z różnych części Polski, by w upalny piątek przyjechać do Warszawy? ☀️
Bez wątpienia chęć wypracowania kluczowych obszarów badawczych do naszego nowego projektu, który dotyczy sytuacji rodzin zastępczych w Polsce.
Ponieważ ten obszar pieczy zastępczej jest poniekąd dla nas nowy, zależy nam, by badanie zostało szeroko skonsultowane bezpośrednio ze środowiskiem. W naszym warsztacie wzięli udział przedstawiciele rodzinnych domów dziecka, stowarzyszeń i fundacji działających na rzecz rodzin zastępczych, PCPR-ów, ROPS-u, środowiska naukowego, a nawet sędzia rodzinna. 🤝⚖️
Serdecznie dziękujemy wszystkim za obecność i żywą dyskusję wokół badania. To było pięć godzin naprawdę intensywnej pracy, która przebiegła tak sprawnie dzięki profesjonalnemu wsparciu @OEwaluacji, realizującego badanie. 👏
Jaki jest cel naszego nowego projektu badawczego? 🤔
Chcemy przeprowadzić pogłębioną analizę sytuacji rodziców zastępczych w Polsce – poznać ich motywacje oraz bariery, na jakie natrafiają w codziennym życiu. Zależy nam na uzupełnieniu luk informacyjnych w tym obszarze, dlatego zestawiamy ze sobą dwa punkty widzenia: samych rodzin zastępczych oraz wspierających je instytucji. Pozwoli to rzetelnie ukazać ich codzienne wyzwania w obliczu obecnych kryzysów społecznych i ekonomicznych. 💼📉
Co dalej? 🗓️
Pracujemy nad narzędziem badawczym, a już od połowy lipca ruszamy z właściwym badaniem, które będzie oparte na pogłębionych wywiadach oraz ankietach ilościowych.
📉 Koszt utraconego potencjału zaczyna się od źle zaprojektowanego wsparcia
🧭 Wyobraź sobie, że masz 18 lat i zamiast przygotowań do matury czy planowania studiów, Twoim jedynym celem jest przetrwanie. Tak wygląda wymuszona samodzielność, z którą mierzą się wychowankowie pieczy zastępczej. System, zamiast gwarantować równe szanse, zmusza ich do rezygnacji z ambicji. Wybierają jakąkolwiek pracę, byle tylko starczyło na wynajem i jedzenie, ponieważ oferowane przez państwo wsparcie rozmija się z rynkową rzeczywistością. A mieszkań treningowych, socjalnych czy komunalnych z niższymi opłatami jest w Polsce wciąż zbyt mało💸
🧐 W teorii młodzi ludzie opuszczający domy dziecka mogą liczyć na trzy rodzaje świadczeń finansowych: pomoc na zagospodarowanie, pomoc na usamodzielnienie oraz świadczenie na kontynuację nauki. Brzmi to kompleksowo, ale diabeł tkwi w szczegółach. Wysokość pomocy na usamodzielnienie zależy od liczby lat spędzonych w pieczy zastępczej, a jej najniższa wartość nie pozwala dziś na opłacenie najmu pokoju nawet przez trzy miesiące. Z kolei najwyższa kwota nie pokryje kosztów rocznego najmu w mieście o relatywnie niskich cenach.
⚠️ Co gorsza, przepisy promują fikcję. Świadczenie na kontynuację nauki jest na tyle niskie, że i tak nie pozwala na samodzielne utrzymanie. Gdy młoda osoba studiuje dziennie, nie ma możliwości podjęcia pracy na pełen etat. W efekcie młodzi ludzie często zapisują się do szkół policealnych lub na uczelnie tylko po to, by formalnie otrzymać te pieniądze. Choć ministerstwo proponuje podniesienie tego świadczenia, w nowelizacji ustawy wciąż nie przewiduje się weryfikacji, czy edukacja przynosi jakiekolwiek efekty. To nie jest mądry start w dorosłość. ⛔
📊 W naszym raporcie „Koszt utraconego potencjału” na bazie danych statystycznych pokazujemy, że tak zaprojektowany system jest ślepą uliczką. Uzmysławiamy, jak bardzo marnujemy potencjał młodych ludzi z pieczy zastępczej. By skończyć z fikcyjną kontynuacją nauki, proponujemy konkretną zmianę np. system stypendialny wypłacany przez pierwsze 2-3 lata po opuszczeniu domu dziecka, który nie odcina wsparcia tylko dlatego, że ktoś nie poszedł na studia. Młody dorosły, który od razu idzie do pracy, nie jest gorszy od tego, który podejmuje fikcyjną naukę, byle tylko otrzymać wsparcie finansowe.
Stypendium oparte o rzeczywiste cele, realizacja planu usamodzielnienia, bieżąca współpraca z Asystentem Usamodzielnienia, to warunki powodzenia w dorosłym życiu. Zamiast zmuszać do kombinowania, zacznijmy pomagać mądrze.
Link do całego raportu z interesującymi analizami systemu znajdziecie w komentarzu 💬
📊 Garść danych dot. pieczy zastępczej!
Z danych GUS wynika, że w 2025 r. w pieczy zastępczej przebywało 78,3 tys. dzieci – z czego 60,7 tys. w pieczy rodzinnej, a 17,5 tys. w pieczy instytucjonalnej (domach dziecka).
🏠 Co roku system opuszcza ok. 6-7 tys. osób tuż po ukończeniu 18. roku życia. Podczas gdy statystyczny Polak wyprowadza się z domu rodzinnego w wieku 27 lat.
📉 Ta dziewięcioletnia różnica, przy jednoczesnym braku systemowego wsparcia i mądrego mentoringu, naraża ich na bezrobocie, kryzysy psychiczne oraz bezdomność. Szczegółowo tę sytuację przeanalizowaliśmy w naszym raporcie społeczno-ekonomicznym pt. „Koszt utraconego potencjału”. Zapraszamy Was do zapoznania się z nim, by uzmysłowić sobie, jak duża część naszego społeczeństwa - młodych osób - jest praktycznie niewidoczna dla państwa tylko dlatego, że urodziła się w domu, który nie był dla nich bezpieczny. Link w komentarzu👇
🤝 Każdego dnia dokładamy starań, by to zmienić, pracując z dziećmi, młodzieżą, młodymi dorosłymi i kadrą placówek, aby przywrócić im sprawstwo i wiarę w siebie. Na poziomie systemowym publikujemy raporty, rozmawiamy z przedstawicielami administracji publicznej, posłami, a także składamy propozycje zmian ustawowych. Chcemy przekonać rządzących, że młodzi ludzie z pieczy zastępczej też zasługują na uwagę i odpowiednie, jakościowe wsparcie, które pozwoli im na bezpieczny start w dorosłość.
Po co przygotowaliśmy raport „Koszt utraconego potencjału” i dlaczego jego premiera przypada właśnie na ten rok? 🤔📊
Decydenci często zadają nam pytanie: „Ile kosztują Wasze postulaty w obszarze usamodzielnienia? Budżet jest ograniczony, musimy racjonalnie wydatkować środki publiczne”.
Dlatego przygotowaliśmy ten raport i publikujemy go w tym roku, gdy trwają prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. 📑
✅„Koszt utraconego potencjału” to rzetelna analiza przygotowana przez CASE - Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, która za pomocą danych liczbowych pokazuje, jak w praktyce wygląda życie usamodzielniających się wychowanków.
Tą analizą udowadniamy, że jakościowa reforma pieczy zastępczej to inwestycja, która się zwróci!
Jeżeli system odpowiednio zatroszczy się o potencjał tych młodych ludzi, w przyszłości państwo nie będzie musiało ponosić kosztów związanych z bezrobociem, bezdomnością czy kryzysami psychicznymi w tej grupie społecznej. 💰
Skuteczna reforma to przejście od zwykłego administrowania procesem usamodzielnienia do efektywnego inwestowania w potencjał wychowanków pieczy zastępczej. 🌱
Więcej o raporcie dowiecie się z wypowiedzi Bartka @b_jojczyk z FDI. Posłuchajcie! 🎙️⬇️
📱 Link do raportu „Koszt utraconego potencjału. Ekonomiczna analiza systemu pieczy zastępczej” znajdziecie w komentarzu.
Dzieci to nasza przyszłość – te z domów dziecka też! 👶✨
Wszystkim dzieciakom, i tym młodszym, i tym starszym, życzymy po prostu dobrych, mądrych dorosłych wokół siebie. Takich, którzy pomogą Wam spokojnie wejść w dorosłość. Chcemy, żeby system o Was pamiętał, a codzienne warunki dawały Wam poczucie bezpieczeństwa i spokój do nauki czy rozwijania pasji. Życzymy Wam, żeby Wasz potencjał był dostrzegany, a marzenia się spełniały. I co najważniejsze, żebyście nie musieli liczyć na łut szczęścia i myśleć, że „jakoś to będzie”. Każde z Was ma prawo do dobrego, dopasowanego do potrzeb wsparcia, które pomoże Wam spokojnie wybrać własną drogę życiową🌱
Jako FDI jesteśmy blisko Was. Zawsze możecie na nas liczyć, dbamy i będziemy dbać o to, żebyście mieli godne warunki, by dorastać i się rozwijać, a także pomoc, której potrzebujecie. Wasza przeszłość bywała trudna, dlatego przyszłość powinna oznaczać już tylko spokój i stabilizację. 🤝❤️
Dzisiaj w internecie pojawi się mnóstwo miłych życzeń z okazji Dnia Dziecka. Bardzo liczymy na to, że za ciepłymi słowami pójdą też konkretne decyzje. Chcemy, żeby państwo pamiętało o wszystkich dzieciach. Jest ku temu świetna okazja – przygotowywana nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Mamy nadzieję, że głos społeczny zostanie usłyszany i Wasze potrzeby zostaną zaopiekowane!
🧡 Dzień Rodzicielstwa Zastępczego 🧡
Przy okazji pracy nad naszym najnowszym poradnikiem mieliśmy okazję porozmawiać z rodzinami zastępczymi z różnych regionów Polski. To doświadczenie pozwoliło nam jeszcze lepiej poznać ich codzienne wyzwania i potrzeby.
Te rozmowy pokazały nam, jak kluczowe znaczenie ma relacja 🤝. Opiera się na niej nie tylko więź rodzica z dzieckiem, ale też współpraca z instytucjami, takimi jak PCPR czy samorządy. Jeśli te relacje bazują na zaufaniu i partnerstwie, wiele problemów można rozwiązać na wczesnym etapie, zapobiegając kryzysom i ryzyku rozwiązania rodziny. Rodzicielstwo zastępcze to niezwykła misja, która jednak wiąże się z ogromną odpowiedzialnością, czego kandydaci muszą mieć świadomość 💡.
Jako FDI mieliśmy zaszczyt w piątek odebrać tytuł Ambasadora Rodzicielstwa Zastępczego za pracę na rzecz rozwoju rodzinnej pieczy. Dlaczego o tym piszemy dzisiaj? Ponieważ to dla nas ogromne wyróżnienie i motywacja do dalszego działania! 🚀 Nasz poradnik traktujemy jako punkt wyjścia.
Chcemy dalej identyfikować luki systemowe i szukać rozwiązań, by system lepiej wspierał również rodziców zastępczych. Ma to bezpośredni wpływ na pieczę instytucjonalną, z której wychowankami pracujemy na co dzień. Im silniejsze będą rodziny zastępcze, tym mniej dzieci będzie wracało do domów dziecka. W najbliższym czasie planujemy przekuć wnioski z poradnika w pełnowymiarowe badanie naukowe 📊.
🌱 Z okazji Dnia Rodzicielstwa Zastępczego wszystkim Rodzicom Zastępczym życzymy siły, wytrwałości i niesłabnącej energii. Robicie świetną robotę i każdego dnia zmieniacie życie dzieci na lepsze! Dobrze, że jesteście! 🧸❤️
Apelujemy o ambitną reformę pieczy zastępczej! ⚖️
✍️ Wspólnie z organizacjami, które od lat wspierają dzieci i młodzież z placówek opiekuńczo-wychowawczych: Fundacją Atalaya, Fundacją Samodzielni Robinsonowie, Fundacją Szczęśliwej Drogi, Fundacją po DRUGIE oraz Towarzystwem Nasz Dom, złożyliśmy w ramach konsultacji publicznych do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (@MRPiPS_GOV__PL ) kompleksową analizę rządowego projektu nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w obszarze procesu usamodzielnienia. 📑
❌ Niestety, w obecnym kształcie proponowane przez resort zmiany nie zapewnią wychowankom pieczy zastępczej bezpiecznego startu w dorosłość. Bez uwzględnienia naszych propozycji zmian w przepisach, proces usamodzielniania pozostanie jedynie fikcją na papierze. 📄
Przedstawiliśmy konkretne i merytoryczne postulaty, które mają na celu jakościową, a nie tylko kosmetyczną reformę systemu. Na czym dokładnie nam zależy? Posłuchajcie @b_jojczyk z FDI. 🎙️
🔗 Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią naszej opinii i postulatami zmian na blogu FDI.
Link znajdziecie w komentarzu. 👇
Piątek, piąteczek! 🙌 Jeżeli szukacie podcastu, który warto przesłuchać w weekend, mam coś dla Was. 🎧
Problemy z mieszkaniem, edukacją czy odnalezieniem się na rynku pracy... dlaczego wejście w dorosłość osób po domu dziecka jest tak trudne? Na to pytanie w rozmowie z redaktor Eweliną Kamińską w podcaście „Do przemyślenia” @PR24_pl odpowiadał @b_jojczyk z FDI. 🎙️
W tym tygodniu Bartek rozmawiał również z redaktor Anną Rokicińską na falach @RadioNowySwiat o tym, jak zmienić system, by nie rzucał kłód pod nogi młodym osobom z pieczy zastępczej i nie pozbawiał ich szansy na bezpieczną i stabilną przyszłość. 📻✨
Zachęcamy do posłuchania! Linki do obu audycji znajdziecie w komentarzu. 👇
Osiemnastka to tylko liczba – do prawdziwej samodzielności trzeba się przygotować
👥 Podczas naszej ostatniej konferencji ekspertów wybrzmiało to wyjątkowo głośno: proces usamodzielniania wychowanków pieczy zastępczej wymaga fundamentalnej przebudowy, a nie tylko kosmetycznych zmian. Raport „Kto zapyta, jak się masz?” obnaża trudną prawdę – młodzi ludzie opuszczający placówki mają w sobie determinację, by żyć inaczej niż ich rodziny biologiczne, ale system zamiast im to ułatwiać, zmusza ich do walki o przetrwanie kosztem aspiracji zawodowych i wykształcenia. 📉
🛣️ Nowelizacja ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej to dopiero początek drogi do stworzenia efektywnych rozwiązań. Zaproponowane w projekcie zmiany, patrząc na obecne realia, są niewystarczające. Czego brakuje?
🏗️ Kluczowe jest przemodelowanie roli opiekuna usamodzielnienia tak, by była to osoba faktycznie towarzysząca młodemu człowiekowi i odpowiednio przygotowująca go do dorosłości. Dr hab. @kmieciak_b, Główny Koordynator ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego w @BiuroRPO , słusznie zauważył podczas debaty, że proces usamodzielnienia musi opierać się na realnej strukturze formalnej, a nie urzędowej fikcji.
⚠️ Dziś opiekunami bywają osoby przypadkowe, nieprzygotowane do pełnienia tej funkcji, co czyni obecne przepisy martwymi. Tylko mądra, długofalowa relacja daje młodym szansę na bezpieczny start. System powinien gwarantować wsparcie opiekunów usamodzielnienia z prawdziwego zdarzenia – państwo nie może uznawać swojej misji za zakończoną w dniu osiemnastych urodzin wychowanka. 🛡️
🌱 Dlatego jako FDI publikujemy raporty i przygotowujemy stanowiska wierząc, że system można zmienić. Celem jest zagwarantowanie stabilnej i bezpiecznej przyszłości 77 tysiącom dzieci i młodzieży, którzy przebywają obecnie w pieczy zastępczej.
Temat jest dla Ciebie ciekawy? Chcesz dowiedzieć się, jakie jeszcze kwestie wybrzmiały podczas naszej konferencji ekspertów?
Zachęcamy do przeczytania wpisu na naszym blogu i obejrzenia retransmisji z wydarzenia. Link znajdziesz w komentarzu. 👇
„Ponad 1% dzieci w Polsce wychowuje się poza rodziną biologiczną – i ten odsetek rośnie. To jest szczególnie niepokojące, bo jednocześnie mamy niż demograficzny(…). Intuicyjnie można by więc oczekiwać, że dzieci w systemie też będzie mniej” – mówi w rozmowie z redaktor Karoliną Nowakowską @k_nowakowska_ dla @DGPrawna , @b_jojczyk z FDI.
W artykule przeczytacie o tym, jak wygląda system pieczy zastępczej w Polsce i jak wiele dzieci wciąż czeka w kolejce na bezpieczne miejsce do życia. Bartek poruszył też trudny temat kryzysu usamodzielnienia oraz wskazał konkretne kroki, które mogą naprawić ten nieefektywny system.
Ciekawa rozmowa i bardzo ważne, choć momentami bolesne wnioski. Cały wywiad przeczytasz w dzisiejszym wydaniu gazety i na jej stronie internetowej (link w komentarzu)! 🗞️✨