Giang Tran

Founded Aura Network | Forbes Technology Council

[Giang Tran @GiangTranReal]

Congratz to @ninetyeight_hq, great projects will be coming soon with the passionate of @imlethanh98 @drofin69!!!

[Ninety Eight @ninetyeight_hq]

Introducing @KompassVC, our bespoke Web3 accelerator poised to support the next wave of successful startups dedicated to broadening #Web3 adoption.

Ready to elevate your startup? Learn more and apply 👉 https://t.co/UL4KbNlDcb

[Aura Network @AuraNetworkHQ]

Whispers in the shadows, the Dragon's power is nearly regained 🐉

It's coming back...

[Aura Network @AuraNetworkHQ]

The Year of Dragon's Li Xi: Unwrap your Blessings for 2024

Happy Lunar New Year!

Aura Network sends you the envelopes as a gesture of good wishes. You can also give your loved ones the envelopes using your fortune number, turning LiXi into Web3 style.

Details:

⏰ Time: 10th February - 20th February

📍 Venue: https://t.co/QMOA3wX1uT

Li Xi 🧧 comes in 3 exciting types, each offering different chances to win $AURA tokens and a guaranteed Dragon Gem:

⭐ Blue envelopes

⭐ Gold envelopes

⭐ Red envelopes

How to get your Li Xi: https://t.co/zZVC8xwqsT

Curious about Dragon Gems? 🐉

In the Year of the Dragon 2024, a radiant Dragon Gem was discovered, said to hold the key to endless fortune. Legends spoke of its ties to an ancient realm, promising incredible wonders to those who could wield its power. Thus began an epic journey as courageous adventurers set out to unlock the gem's secrets, ushering in a year filled with mythical quests and adventures.

Where to find your Fortune Number? 🔮

It’s somewhere on your X or other community channels. Aura Fortune Numbers are not just symbols, they can bring you real fortune, treasure, and joy!

The more the merrier! Let's make 2024 an amazing year filled with unforgettable memories!

Again! Happy Lunar New Year!

[Aura Network @AuraNetworkHQ]

The Year of the Dragon’s Li Xi: Unwrap Blessings for 2024 🐲🧧

Get ready for an enchanting Lunar New Year celebration from Aura Network! Thousands of lucky envelopes await, promising unexpected luck and delightful experiences!

Find out how to claim your luck here: https://t.co/zZVC8xwqsT

💰 Kickstart your prosperity journey: https://t.co/QMOA3wX1uT

[Aura Network @AuraNetworkHQ]

Special thanks to @impossible_'s for this incredible article 👏

SEA certainly has the optimal audience for crypto, and we have been leveraging our multiple strengths to lead Web3 adoption in the region.

Check out the article for details.

[Long Nguyen @EledraNguyen]

Series: Tech cho người non-tech (Số 1)

Bridge, IBC và những phương pháp giao tiếp liên chain.

Hôm nay chúng ta sẽ đi sâu vào khái niệm cầu nối (bridge) và rộng hơn là giao tiếp liên chuỗi (cross-chain communication, CCC). Hy vọng bài viết sẽ cho mọi người cái nhìn tổng quát về khái niệm, phân loại được các sản phẩm trên thị trường web3 và định hướng được tương lai của các dòng sản phẩm này.

Với việc càng ngày càng có nhiều chain được sinh ra với các mục đích khác nhau, việc luân chuyển tài sản trên đó, cũng như là việc giao tiếp giữa các chain để cải thiện trải nghiệm người dùng là điều vô cùng cần thiết

Giả sử có 2 chain X, Y và chúng ta cần chuyển 100 token x (token của chain X) sang Y để giao dịch. Phương pháp cơ bản sẽ là khoá (hoặc đốt) 100 x này lại ở X, không cho sử dụng nữa và tạo ra bản sao tương đương 100 y(x) trên Y. Muốn giải phóng 100 hay 10 x thì phải giải phóng lượng tương đương y(x) (khoá lại hoặc đốt bỏ). Điểm mấu chốt của việc này là việc khoá và giải phóng token được thực hiện như thế nào, bởi ai và quan trọng nhất là có tin tưởng (Trust) được không. Trust chính là điểm chúng ta sẽ dùng để phân loại các giao thức về bridge.

-------------------------------------------------------

Loại 1: Bridge sử dụng Trusted Third Party ( dùng bên thứ 3)

Tất nhiên cách dễ dùng nhất là có một bên thứ 3 đi đảm bảo việc khóa và giải phóng token. Trong này thì cũng có rất nhiều cách làm khác nhau. Có thể tin tưởng hoàn toàn bên thứ 3 này bằng cách gửi tài sản cho họ ở X và nhận tài sản tương đương ở Y. Cách này giống như gửi lên sàn CEX và rút ra. Hay như wBTC, giải pháp wrap Bitcoin để tạo ra wBTC trên Ethereum. Về cơ bản là bạn phải tin tưởng tuyệt đối vào bridge này.

Có cách khác để không phải tin hoàn toàn vào bridge, gọi là phương pháp "Escrow", nghĩa là bridge không sở hữu token mà chỉ lock tại đó thôi để làm việc khác. Hiện tại mục này có lẽ nổi tiếng nhất là Thorchain khi nghĩ ra một mô hình khuyến khích LP provider bỏ token x và y vào làm thanh khoản và cho phép người dùng khác luân chuyển token hay là swap trực tiếp dựa vào thanh khoản đó. Tương tượng như việc bạn chuyển tiền ra nước ngoài bằng cách ra Hà Trung ấy. Rất hay !

Tất nhiên để giảm thiểu rủi ro, cách dễ nhất là tách ông thứ 3 này thành nhiều bên dưới hình thức đa chữ ký (multisig) hoặc là tách thành hẳn 1 blockchain khác để đảm bảo security. Có rất nhiều vụ hack để đời vào bridge do ít chữ ký như Axie, Harmony làm tê liệt toàn bộ hệ sinh thái. Ngày nay phần lớn các bridge kiểu này đều đẩy ngưỡng đa chữ ký lên mức rất cao và giao cho nhiều bên độc lập kiểm soát.

Loại 2: Bridge dựa vào các phương pháp đồng bộ

Nếu muốn tránh hoàn toàn việc phụ thuộc vào bên thứ 3, phương pháp duy nhất là phải có một sự đồng bộ nào đó giữa X và Y để đảm bảo việc thực hiện việc khóa và tạo token thực hiện theo logic được cả 2 bên chấp nhận (đồng bộ). Trong quá khứ, phần lớn việc đồng bộ này đến từ các thuật toán mã hóa phức tạp như time lock, puzzle, etc với những yêu cầu rất khắt khe như là cả 2 chain đều phải làm cùng 1 lúc. Tuy nhiên trong 2 năm gần đây, một giao thức đã nổi lên và thay đổi hoàn toàn cục diện của bridge này, đó là giao thức Inter-Blockchain-Communication (IBC).

Cách IBC làm việc dựa trên một yếu tố gọi là Light Client. Nếu như mỗi node trong mạng blockchain gọi là 1 Full Client (vì nó chứa toàn bộ thông tin blockchain, các giao dịch, bằng chứng, ), thì light client là 1 phần thu gọn của chain chỉ chứa các block header và 1 số thông tin liên quan đến giao dịch mình cần mà thôi. VD full client có thể lên tới hàng Terra Bytes do chứa toàn bộ các giao dịch của tất cả mọi người thì light client chỉ chứa phần đầu của từng block và 1 số giao dịch liên quan nên chỉ rơi vào khoảng vài trăm Mega Bytes mà thôi. Như vậy trong trường hợp này, các node của Chain Y sẽ nhét thêm light client của chain X vào bộ nhớ của mình, từ đó các giao dịch chuyển x sang Y sẽ được các node của Y kiểm tra chéo với client client của X để xác định giao dịch đó có hợp lệ hay không. Như vậy, ở đây Y đặt niềm tin vào light client của X và ngược lại, không phụ thuộc vào bên thứ 3.

Để có được IBC như vậy, hệ Cosmos mất rất nhiều thời gian để implement được. Polkadot cũng có giao thức tương tự gọi là XCMP nhưng phát triển chậm hơn nên không có nhiều sự chú ý như IBC. Cách làm này cũng cho phép Cosmos tạo nên một hệ sinh thái với hơn 80 chain các loại và tương tác với nhau mà không cần bất kỳ sự tích hợp nào từ bên ngoài.

Tất nhiên IBC có một vài nhược điểm của nó (hiện tại). Việc 2 chain tin nhau nhiều khi cũng dẫn đến hậu quả đó là không thể kiểm soát được. Khi Terra crash, không có cách gì để ngăn chặn người dùng chuyển UST sang pool thanh khoản của các chain khác như Osmosis, Kava để rút cạn LP. Hay là nếu giao thức IBC ... có vấn đề thì toàn bộ 80 chain Cosmos sẽ toi theo. Từ trước đến nay đã có một lần điều đó suýt xảy ra nhưng may mắn là cộng đồng Cosmos đã phát hiện và vá lỗi này ngay lập tức. Hiện tại IBC cũng đã được phát triển để mở rộng ra các chain khác, đặc biệt là Hyperledger Fabric (blockchain private cho doanh nghiệp), Polkadot IBC qua Composable Finance, và sắp tới là cho Ethereum và Solana.

-------------------------------------------------------

Vậy hiện tại trên thị trường có những bridge nào đáng chú ý nữa ngoài những loại đã kể trên ? Điểm qua một chút nhé (Mình lấy content từ Uniswap report về các bridge tại đây: https://t.co/9eq67fpoa8)

Native Bridge: Trong các hệ L2, phần lớn việc bridge token từ Ethereum sang sẽ sử dụng các smart contract bị kiểm soát bởi L2 đó tương tự Rollup. Phần lớn sử dụng multisig. Tất nhiên là bạn tin tưởng L2 đó thì mới bridge token sang, nên là đi đường này có lẽ là tốt nhất.

@wormholecrypto : Bridge có volume khủng nhất mọi thời đại, đứng sau là crypto VC Jump to vật vã, bị hack thì rút tiền ra đền. Wormhole là 1 mạng bao gồm 19 nodes độc lập và đã có rất nhiều cải tiến suốt từ 2021 đến nay. Wormhole chỉ chơi với các chain lớn, tuy nhiên do đã tích hợp IBC nên việc kết nối với các chain trong Cosmos là cực kỳ dễ dàng.

@axelarnetwork : chạy một mạng Cosmos chain nhưng lại dùng mạng này để làm trusted third party cho việc bridge giữa các chain. Nhưng có 1 điểm đáng chú ý là AXL dựa vào một multisig 4/8 keys để quản lý các công việc như đặt rate limit hay cho một vài quyết định cần thực hiện nhanh trong các tình huống khẩn cấp. Axelar là Cosmos

@LayerZero_Labs : cũng là một mạng phân tán rất được mong chờ do nhiều ông lớn đứng sau. LZR cũng xài kỹ thuật light client để kết nối với các chain tương tự như IBC. Tuy nhiên LZR sử dụng 1 mạng lưới validator riêng để thực hiện việc bridge. Điều này cũng dẫn đến việc tập trung quyền lực cho mạng validator này.

@CelerNetwork: cũng tương tự như wormhole hay axl, Celer là một mạng blockchain và kết nối đến nhiều chain khác thông qua các smart contract. Bạn BD bên này cực kỳ kute và support nhiệt tình các dự án kể cả là nhỏ ❤️

@MultichainOrg :) CEO người Tàu bị bắt rồi, giải tán luôn cả cái bridge nên rất cẩn thận với những bridge như thế này nhé.

CCTP: Giao thức chuyển tiền USDC của Circle, Cơ bản là Circle sẽ thực hiện toàn bộ việc mint/burn token giữa các chain. Cái này tất nhiên là chắc nhất vì Circle in ra USDC, có vấn đề gì thì ... Circle đền.

CCIP: Giao thức bridge của chainlink, dựa vào mạng lưới third party oracle để đảm bảo việc bridge.

--------------------------------------------------------------------------

Đích đến sắp tới của bridge là gì ?

Bridge với vai trò trung chuyển tài sản là khái niệm hẹp của CCC. Tất nhiên khi đã chuyển được tiền thì đích đến tiếp theo sẽ là chuyển tất cả mọi thứ, từ NFT, đến các mã lệnh liên chain. Điều này sẽ cho phép lập trình viên tạo ra các giao thức mới đứng từ chain này gọi được sang smart contract của chain khác một cách dễ dàng. Hiện tại phần lớn chính các sản phẩm ở trên cũng không gọi mình là bridge nữa, mà tự gọi bằng các từ ngữ fancy hơn như: giao thức kết nối liên chuỗi, mạng đảm bảo khả năng tương tác liên chuỗi, etc.

Chính việc phát triển không ngừng nghỉ của các bridge, chuyển từ centralize sang decentralize, trusted party sang không cần trusted party đã tạo ra một viễn cảnh web3 multi-chain mới khi mà không còn sự giới hạn giữa các chain. Mỗi giao thức có thể tùy chọn cho mình phương pháp kết nối với chain khác dựa theo trade-off mình muốn. Người dùng cũng có nhiều lựa chọn hơn tránh rủi ro.

Bài viết dài, mất gần 1 ngày của mình nên đành phải post vào nửa đêm cho đúng hẹn, hy vọng sẽ nhận được sự ủng hộ của người đọc. Nếu bạn thấy hay, cho mình xin 1 tim và retweet, đủ 50 tim sẽ có động lực để viết tiếp không thì máu lười lại chạy lên não. Ngoài ra đây là ý kiến chủ quan của mình, dựa trên một vài bài báo khoa học và tài liệu public, chỉ tóm tắt lại để các bạn có khái niệm cơ bản và làm gốc để đi sâu hơn vào từng giao thức các bạn quan tâm nên nếu có gì thiếu sót xin cứ tự nhiên góp gạch nhé.

[2Lambroz 🐑 (🧑‍🍳🥩🤌) @2lambro]

[ Cosmo Speculation + Tech update ]
Cosmo + Mass adoption + Account Abstraction

@AuraNetworkHQ is a mass adoption chain & it has just launched SAM ( Smart Account Module ) a native modular AA solution

Giving devs app-store like development exp, improving & onboarding the mass!

[Giang Tran @GiangTranReal]

@iamjosephyoung Keep building :)

[hani19 @Cunn_19]

Có ai bullish về narrative AA trong mùa up tới không? Em Ni đã viết rất nhiều về mảng này. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về cuộc chạy đua của các blockchain platform trong mảng AA này và update thêm cho mn về AA mà team @AuraNetworkHQ đang phát triển nhé!

1/ AA trên Ethereum

Vấn đề về áp dụng AA trên Ethereum sẽ đến sau hầu hết các blockchain khác bởi vì có rất nhiều lớp tài sản trên Ethereum nên thời gian rối rắm và phức tạp, và hiện nay thì Ethereum đang đưa trách nhiệm này về cho một bên thứ ba làm

2/ AA trên các Layer2

Xét đến việc đưa AA lên mainnet thì hiện tại chỉ có Zksync là làm được, với Paymasster (chả fee gas bằng token khác ETH), Bundle (gói giao dịch lại), với Dapp nổi trội là Holdstation
3/ AA trên các Layer1
Phân khúc này thì có Near và Polkadot đang triển khai. AA trên Near thì sử dụng nhiều cặp khóa và có thể thực hiện được nhiều thao tác và phân quyền trên đó hơn là chỉ đơn thuần kí và thực hiện giao dịch. AA trên Polkadot thì sử dụng hệ thống Pallet
4/ AA trên Cosmos
Hiện tại thì cũng có nhiều chain con đang chạy để triển khai AA : Osmosis, Larry0x, Vectic, AbstractSDK,...
Và mình để ý nổi bật trong danh sách này có một chain đã mainnet AA là Aura Network
5/ Aura Network có gì nổi bật  ?

Thiết kế Modularity + AA
Team dành 12 tháng dày công để nghiên nghiên cứu với định hướng trở thành “Cosmos chain tập trung vào AA toàn diện với sự độc nhất” với 3 thành phần chủ yếu :
Module Smart Account: Bình thường thì giao dịch ở Cosmos sẽ đi qua các module của Cosmos hoặc là đi lên tầng smart contract. Nhưng với module này, tất cả giao dịch sẽ được đẩy lên contract để kiểm tra trước rồi mới đi tiếp theo logic thông thường. Điều này cũng đảm bảo việc backward compatible với các giao dịch truyền thống.
Pyxis Contract Suite:  là một bộ các contract về smart account được thiết kế theo kiểu plugin, có thể bật tắt theo ý người dùng.
Infrastructure Application: Tất cả những đổi mới mà Aura đưa ra đều không làm hỏng các luồng giao dịch cũ (không break các app có sẵn), nhưng lại đều được các app của hệ sinh thái cập nhật ngay lập tức để đảm bảo trải nghiệm thống nhất xuyên suốt cho người dùng cuối.

[Joseph Young @iamjosephyoung]

Wow, Cosmos will get Account Abstraction.

Fully customizable. It will make UX seamless.

Bullish on ATOM, and on Aura Network.

$TIA, $INJ, and $AURA 🔥

[Giang Tran @GiangTranReal]

@EledraNguyen @thanhnguyen3108 @AuraNetworkHQ @HoldstationW @iamjosephyoung =) uh cái gì khó anh em càng thích làm

[Long Nguyen @EledraNguyen]

Chuyện Account Abstraction, chuyện Modularity và câu chuyện @AuraNetworkHQ

Sáng ra cafe đàm đạo với anh @thanhnguyen3108 của @HoldstationW thông não về Account Abstraction của ZKSync, chiều về thì lại nói chuyện với @iamjosephyoung , một trong những người bạn ở @hashed_official đã từng giúp đỡ Aura rất nhiều trong việc định hướng sản phẩm. Câu chuyện đó là chúng tôi đang làm những gì và nó khác biệt ra sao với phần còn lại của thế giới. Mình xin tóm tắt 1 vài ý thế này.

1. Tại sao lại là AA và nó quan trọng như thế nào:
AA là một yếu tố quan trọng trong lộ trình phát triển của Ethereum. AA cho phép tạo các ví bằng các smart contract, tách khỏi sự phụ thuộc vào seed phrase trong crypto, đồng thời cho phép lập trình viên đưa thêm nhiều logic vào việc tương tác giữa ví với blockchain. Chính Vitalik là thành viên chủ chốt của Ethereum liên tục nhấn mạnh vào tầm quan trọng của AA và cho rằng đây là điều cần thiết nhất để crypto có thể thực sự được sử dụng rộng rãi.

2. L2 và AA
Vấn đề của Ethereum là nó rất khó thay đổi do có quá nhiều tài sản trên đó, một sơ suất nhỏ cũng có thể làm đảo lộn mọi thứ nên AA trên Ethereum hiện tại phải làm thông qua các dịch vụ của bên thứ 3 vừa chậm vừa rườm rà. Hiện tại chỉ có nền tảng L2 ZKSync là thực sự đã mang AA lên mainnet được. AA trên ZKSync có module PayMaster, cho phép các DAPP thực hiện các giao dịch trả phí bằng các token khác ko cần ETH, có Bundle để gom các giao dịch lại tiết kiệm gas. Ví AA thịnh hành nhất trên ZKSync hiện tại chính là Holdstation của Việt Nam, định hướng trở thành một eToro trên blockchain.

3. Các L1 khác và AA
các hệ sinh thái L1 khác thật ra đã đi trước và phát triển AA để cạnh tranh với Ethereum rồi. Mặc dù không nhiều người nói đến khía cạnh này nhưng Near là một hệ sinh thái tiên phong về AA. Tài khoản trên Near cho phép sử dụng nhiều cặp khóa và có thể thực hiện được nhiều thao tác và phân quyền trên đó hơn là chỉ đơn thuần kí và thực hiện giao dịch. Bên cạnh đó Polkadot cũng có những phương pháp AA cho riêng mình thông qua hệ thống pallet được thiết kế cho từng chức năng cụ thể như đa chữ ký, gom giao dịch, etc.

4. Cosmos
Ở Cosmos thì câu chuyện AA cũng đã được nhắc tới rất nhiều. Và cũng đúng như danh tiếng của mình, Cosmos mỗi người làm AA một kiểu. Osmosis, Larry0x, Vectic, AbstractSDK đều đang ráo riết triển khai AA theo cách riêng của mình và đều đang đặt nhiều hy vọng cho bước tiến này.

5. Và còn Aura thì sao ?
Aura hiện tại thì là chain đầu tiên của hệ Cosmos có AA trên mainnet. Là chain đầu tiên cho phép AA có thể chỉnh sửa và thêm bớt được mà không cần phải nâng cấp chain. Cũng là Cosmos chain duy nhất sở hữu đầy đủ tất cả các app đầu cuối có thể hỗ trợ AA hoàn toàn. Đạt được như vậy vì 2 điểm: Modularity (tính mô đun hóa) và Abstraction (tính trừu tượng). AA trên Aura gồm nhiều lớp.

- Module Smart Account: là module native trong Aura cho phép điều hướng các giao dịch xuất phát từ smart account đẩy lên tầng smart contract để xử lý. Bình thường thì giao dịch ở Cosmos sẽ đi qua các module của Cosmos hoặc là đi lên tầng smart contract. Nhưng với module này, tất cả giao dịch sẽ được đẩy lên contract để kiểm tra trước rồi mới đi tiếp theo logic thông thường. Điều này cũng đảm bảo việc backward compatible với các giao dịch truyền thống.

- Pyxis Contract Suite: là một bộ các contract về smart account được thiết kế theo kiểu plugin, có thể bật tắt theo ý người dùng. Đây là điểm khác biệt chủ chốt đối với các AA ở các hệ khác do việc phát triển thêm plugin hay bật tắt các chức năng này được thực hiện hoàn toàn ở contract chứ không ở tầng native chain nên việc phát triển sẽ nhanh hơn rất nhiều. Các plugin này cũng được chuẩn hóa và sẽ được đánh dấu thông qua các hình thức governance của network để đảm bảo tránh các trường hợp giả mạo lừa đảo.

- Infrastructure Application: Khi một chain có quá nhiều thay đổi sẽ dẫn tới việc các app hỗ trợ cho nó (ví, block explorer, indexer) ảnh hưởng rất lớn vì phải làm mới lại từ đầu. Nhưng với việc trực tiếp định hướng phát triển các app này ngay từ đầu, Aura hoàn toàn có thể tự tin phát triển các tính năng mới mà không sợ các sản phẩm hỗ trợ này không theo kịp. Tất cả những đổi mới mà Aura đưa ra đều không làm hỏng các luồng giao dịch cũ (không break các app có sẵn), nhưng lại đều được các app của hệ sinh thái cập nhật ngay lập tức để đảm bảo trải nghiệm thống nhất xuyên suốt cho người dùng cuối.

Việc đi tiên phong trong AA chính là một bước đệm lớn trong hành trình của Aura Network. Nếu bạn đang làm các sản phẩm web3, muốn phá bỏ những ràng buộc hiện tại của ví, của pass phrase và trải nghiệm người dùng, muốn đưa nó đến cho hàng triệu người dùng vốn chỉ quen với UX của các app fintech truyền thống thì hãy build trên Aura. Chúng tôi luôn thách thức các rào cản về mặt công nghệ, về trải nghiệm, về tinh thần của builder Việt.

[Aura Network @AuraNetworkHQ]

1/ We are super excited to announce that we are bringing Account Abstraction to Cosmos for the first time.

Through Aura’s Smart Account Native Module, developers can now create next-gen DApps with unparalleled user experience.

Cosmos is now the only ecosystem with built-in modularity and account abstraction through Aura.

[Giang Tran @GiangTranReal]

Một năm 2023 miệt mài build, @AuraNetworkHQ trở thành L1 đầu tiên mang Account Abstraction tới hệ sinh thái Cosmos.
Với lượng utility chất lượng ngày càng tăng, sẽ có nhiều tin vui cho Aura buidler, user, holder? Coming soon!

[Joseph Young @iamjosephyoung]

I'm fully back, and mega cycle is forming.

$BTC ETF & halving are nearing.

We need DApps that can spur true mass adoption.

Here's why this cycle, I'm bullish on modularity + account abstraction.

Optimism, Celestia, zkSync, and Aura Network are the frontrunners.

A thread 👇

[Giang Tran @GiangTranReal]

Respect to @KyberNetwork !!!

[Kyber Network @KyberNetwork]

KyberSwap Treasury Grants: Thank you for your patience while we were finalizing details regarding the KyberSwap Treasury Grant Program for KyberSwap users affected by the KyberSwap Elastic Exploit. Details on the Treasury Grants program have been published. Please find the details here:
https://t.co/TMUymb4EX5

[Long Nguyen @EledraNguyen]

Cosmos, the Interchain và những điều kỳ diệu

Thị trường crypto đang có nhiều tín hiệu tích cực suốt 3 tháng gần đây, chúng ta thấy BTC, SOL, AVAX tăng mất nóc, thềm halving, ETF, hạ lãi suất cũng sắp đến. Tất cả đều báo hiệu chúng ta đang không còn xa một chu kỳ bull run hứa hẹn. Mình cũng nhân đây xin viết vài dòng về một hệ sinh thái mà vốn gặp rất nhiều lời ra tiếng vào do drama không ngớt, nhưng lại có thật nhiều builder được kính nể và gần đây đạt được những thành công đáng chú ý trên thị trường: Cosmos, hay tên chính thức là Interchain ecosystem.

Nếu bạn thấy hay, cho xin mình một tim và retweet nhé.

1. Hệ sinh thái Cosmos là gì ?
Chúng ta có thể hiểu đây là cụm từ chỉ 1 hệ sinh thái crypto xây dựng từ Cosmos SDK. Đây là một bộ công cụ giúp lập trình viên có thể xây dựng nên các blockchain chạy Proof of Stake một cách nhanh chóng và hiệu quả. Sản phầm này được phát triển từ 2016 và chính là nền móng của những hệ sinh thái mà không ai trong web3 có thể chưa từng nghe tới: ATOM, Polygon, BSC (ngạc nhiên chưa), Terra (RIP) ... và những cái tên đình đám gần đây như Inj, Tia, Axl, tất nhiên là cả @AuraNetworkHQ nữa :p. Ngoài việc có chung một nền móng thì những chain này có khả năng rất lợi hại là có thể kết nối trực tiếp đến nhau thông qua giao thức giao tiếp xuyên chuỗi (IBC). Điều này giúp việc chuyển token, NFT, hay thậm chí là gọi thẳng sang smart contract giữa các chain trực tiếp, an toàn, trở nên rất dễ dàng. Cũng tránh được các rủi ro khi sử dụng các cầu nối (bridge) chỉ được đảm bảo bằng đa chữ ký (multisig).

2. ATOM, Cosmos Hub và Cosmos Ecosystem.
Như vậy chúng ta có Cosmos SDK và các chain xây dựng bằng bộ công cụ đó có thể IBC nói chuyện với nhau. Tất nhiên, cần phải có một chain đầu tiên ra đời sử dụng SDK đó. Đó chính là Cosmos Hub (2017) và token đại diện cho nó ATOM (tương tự như Ethereum - ETH, Ripple - XRP). Vì là chain đầu tiên, cũng là con đẻ của founder Cosmos nên ATOM luôn có vị trí đầu bảng trong hệ sinh thái. Cũng chính cộng đồng ATOM cung cấp tiền để nuôi team phát triển Cosmos SDK, IBC, cũng chính họ seed cho những dự án sau này như Osmosis, Celestia, và cũng chính họ hứng chịu tất cả mọi lời chỉ trích về cả một hệ sinh thái giá tụt không phanh vào mùa bear. Nhưng điểm khác biệt lớn nhất với các hệ khác, đó là ATOM không hề ép buộc bất kỳ những chain nào khác sử dụng Cosmos SDK phải trả tiền, hay phải đóng góp, hay thậm chí phải kết nối đến ATOM. Đó là sự tự do (sovereign) mà Cosmos SDK mang lại cho hệ sinh thái này. Tất cả đều hợp tác với nhau một cách tự nguyện, cùng dành tất cả kiến thức để xây dựng hệ sinh thái, cùng giúp nhau fix những lỗi bảo mật và hỗ trợ nhau lúc khó khăn. ATOM đối với Cosmos ecosystem ngoài là gương mặt đại diện còn là nơi gây sự ảnh hưởng đến giá các token khác theo hướng vĩ mô, do ATOM được list gần như tất cả mọi nơi, có rất nhiều pool thanh khoản TOKEN / ATOM hay là đơn giản mọi người vẫn gọi chung nó là Cosmos. Đâu đó có những sự hiểu nhầm về công dụng của ATOM, nhưng điều đó cũng đâu có gì đáng kể.

3. Interchain Security.
Đầu tiên chúng ta phải hiểu Security ở đây là nói đến bảo mật trong phạm vi của thuật toán đồng thuận, không phải về lỗi phần mềm hay hack thông thường. Đối với PoW như Bitcoin, Security của network được đảm bảo bởi việc thuật toán đào coin quá phức tạp, dẫn đến việc kiếm đủ tài nguyên để chiếm 51% của mạng lưới là quá đắt đỏ, càng nhiều người đào thì càng khó, càng secure. Đối với PoS thì lại khác, thuật toán đồng thuận dựa vào số đông sở hữu token đang stake của network. Như vây giá token càng cao, càng nhiều người stake, thì việc chiếm quyền của network càng khó. Như ở trên chúng ta biết, 1 chain riêng lẻ của Cosmos thì không bị ép buộc gì phải kết nối với những phần còn lại. Nhưng đó cũng là một vấn đề khi mà nếu cap của chain quá bé, hay là việc có một đơn vị sở hữu quá nhiều token sẽ hoàn toàn có thể chi phối chain đó, thậm chí là đảo ngược các giao dịch khi cần hard fork. Như vậy thì làm sao để Cosmos ecosystem có thể đảm bảo được nhỉ ? 2 phương pháp ra đời, 1 là lấy ATOM, đồng có cap cao nhất, decentralize nhất làm đại diện để bảo chứng cho các mạng khác. Đây là khái niệm Interchain Security, cũng tương tự như các L2 trên ETH vậy. Cách thứ 2 là Mesh Security, cho phép 2 hoặc nhiều chain liên kết chéo và đảm bảo security cho nhau (khởi xướng bởi Osmosis và Juno). Tất nhiên là cộng đồng ATOM thì chọn Interchain Security rồi. Đây là một bước tiến công nghệ rất phức tạp, cần nhiều năm để hoàn thiện, bước đầu tiên có thể chỉ cho 5-10 chain, nhưng mục tiêu dài hạn là hàng trăm, hàng ngàn chain đều có thể sử dụng.

4. Về giá trị cho người dùng.
Cosmos ecosystem hiện tại có 72 chain, và rất nhiều chain khác build trên Cosmos SDK nhưng chưa, hoặc không có ý định kết nối vào ecosystem như BSC, Thorchain, Polygon. Thực tế là các chain thì đều độc lập và có những hướng phát triển riêng, từ DEX, NFT, Game, etc. và hầu hết thì không trùng lặp về use case như việc có quá nhiều DEX tương tự nhau mà không có ưu điểm vượt trội. Các dự án DeFi hiện tại ở Cosmos đang tập trung nhiều ở Osmosis và Kujira vì đây là những chain lớn, được cộng đồng ủng hộ và có market cap rất lớn. Nhưng điều này không có nghĩa là các chain khác không có việc gì để làm. Việc chuyển tài sản qua IBC không phải là vấn đề về mặt kỹ thuật, mà là vấn đề về UX và standard để làm việc với nhau. Để một thứ vừa bảo mật, vừa dễ dùng, vừa decentralize thì thật khó đúng không nào. Nếu các bạn nghĩ Cosmos chậm bắt trend hay gì đó thì các bạn đang nghĩ ... hơi ngược khi mà Cosmos là tiên phong trong rất nhiều lĩnh vực. Việc trend hay không thì do dự án, do narrative là chính thôi. Đâu cứ phải bắt theo trend là hay đâu.

5. Decentralization, Security và những thứ ngoài ý muốn.
Có một vài sự kiện mà đã từng tốn không ít giấy mực của báo chí, cộng đồng. Điển hình như việc Juno Proposal 16 hard fork lấy lại tiền của 1 ví whale cheat airdop hay việc Osmosis tạm dừng chain không sản xuất block để vá lỗ hổng có thể rút thanh khoản. Thậm chí là trong sự kiện Terra sụp đổ, Osmosis cũng đã rất quyết liệt trong việc dừng chain, hot fix để tạm dừng pool OSMO/UST để tránh việc từ đó làm chết toàn bộ hệ sinh thái của mình. Trong trường hợp này thì ai đúng ai sai ? Câu trả lời nó là cộng đồng staker đúng. Tất cả những quyết định của một mạng blockchain đề được quyết định từ cộng đồng. Giống như Ethereum cũng từng hard fork để đòi lại tiền từ vụ DAO hack, từ đó đến nay tách mãi mãi thành 2 cộng đồng ETH và ETH classic. Lại quay về một chút về kỹ thuật nhé, mọi thứ của proof of stake đều phụ thuộc vào số đông những người nắm giữ token. Đó là fact, và việc cộng đồng Juno bỏ phiếu đòi lại token hay Sunny founder Osmosis quyết định liên lạc với tất cả các validator cùng đồng loạt rút phích cắm để bảo vệ token holder đều là vì cộng đồng. Đúng hay sai thì nó đều là lựa chọn của cộng đồng đó. Bản thân mình hold cả 2 token JUNO và OSMO, mình bán toàn bộ Juno do không đồng ý quyết định đó và hold Osmo vì nếu không khoản đầu tư của mình chắc chắn là về zero. Còn tại sao lại dừng chain nhỉ ? vì thuật toán đồng thuận Tendermint của Cosmos, không cho phép đảo ngược lại như BTC hay ETH, ở ETH 1 giao dịch ghi vào blockchain chưa chắc đã là final, vẫn phải đợi 1 thời gian để đảm bảo không có sự đồng thuận khác, còn ở COsmos, hoặc là phải tiếp tục, hoặc là phải dừng. Cosmos có đặc tính là fast finality, nên không dừng chain lại fix bug thì không thể giải quyết được vấn đề.

Ngoài ra thì bạn biết đấy, bạn đã đưa token lên sàn thì bạn không còn quyền gì với token đó nữa (not your key, not your coin), việc token trên sàn đc trade trong khi chain dừng thì cũng như bạn đang trade future vậy thôi. Nó không có thực.

6. Lời kết
Mình viết bài này vì muốn diễn giải các yếu tố hay nhầm lẫn với Cosmos, cũng xuất phát từ mình là nhà đầu tư đu đỉnh rất nhiều ở hệ sinh thái này suốt 2 năm nay, cũng như là mình là co-founder một chain trên Cosmos. Cosmos là vùng đất của sự tự do, sự sáng tạo, cũng là nơi có nhiều drama nhất web3 (mà bọn mình hay gọi đùa là DPS - drama per second). Thâm cung bí sử mình cũng biết khá nhiều do chơi lâu với nhiều nhân vật cũng có ảnh hưởng của cộng đồng. Mình luôn bullish vào sự sáng tạo và sự tự do của hệ sinh thái này. Đối với nhà đầu tư, hay các bạn nghiên cứu trẻ, hãy nhìn vào bản chất của hiện tượng dựa trên các phương pháp khoa học, tìm hiểu cặn kẽ về ý nghĩa, về bản chất của vấn đề, và hãy nói chuyện với những builder thực thụ. Việt Nam có nhiều builder lắm, ETH có Kyber, Cosmos có Aura, DOT có SubWallet, ZkSync có Holdstation, Game có Axie và có nhiều nhiều những anh em ngoài kia đang lo từng đồng để nuôi team xây dự án. Quyết định đầu tư hay quyết định build là của riêng từng người, nhưng hãy tránh những luồng ý kiến trái chiều gây xao nhãng đến sự thật.

[Makato.eth ≽ܫ≼ @ExMakato]

Anon, given the recent Cosmos traction, pay attention to projects that didn't move yet. $AURA! (https://t.co/SsUzTFxecD)

- Fundamentally strong gaming/L1 narrative
- backed by @hashed_official 👀

DYOR and you'll be surprised.

[IMPOSSIBLE (prev. Impossible Finance) @impossible_]

We are proud to highlight that our strategic partner, @AuraNetworkHQ has achieved a significant milestone within the @Cosmos chain by introducing the FIRST Play-and-Earn GameFi project, @Monsterra_P2E into the Cosmos ecosystem.

With the vision of becoming the primary Gaming Hub of Cosmos, Aura Network aims to revolutionize the gaming experience within the internet of blockchain.

Monsterra, is one of the top web3 games in Southeast Asia and renowned for its free play-and-earn mechanics, has achieved top rankings on various chains, including #BNB, #AVAX, and #OKX. The gameplay revolves around farming, property building, and battling other lands with the magical creatures named Mongen.

Now, with its official launch on Aura Network and Cosmos, has become the pioneer in interchain NFT gaming — By using the ISC-721, it allows users to mint and transfer NFTs between these respectively:
Aura Network ↔ @OmniFlixNetwork and Aura Network ↔ @StargazeZone

More details on ISC-721: https://t.co/qiGk2pog8G

Aura Network's capability to support projects migrating from EVM chains to over 72 IBC-connected Cosmos chains is showcased through this launch.

The migration of Monsterra diverse ecosystem, includes the base game, marketplaces, DAOs, guilds, bridges, and mini-game portals. Monsterra NFTs are also converted into IBC-compatible in-game NFTs (interchain), allowing users to transfer their treasures in the "Internet of Blockchains".

This move positions Aura as a comprehensive hub for ecosystem expansion within the Cosmos network, offering users a diverse and engaging experience.

The other achievements associated with migrating Monsterra to Cosmos are significant — Game assets are tokenized using CosmWasm on Aura Network and Monsterra’s mobile-compatible, utilizes the Aura Network Unity SDK, marking a first in the Cosmos ecosystem.

To celebrate this milestone, there are exciting campaigns for users engaging with Monsterra on their platform. With the reward pool of $20,000 (split into two phases), you can join the #MonsterraToCosmos voyage now:

1. Skip daily quests and join daily raffle ✅
2. Staking Competition 🥩
3. Top 10 most active & interactive players 🎮
4. Top 5 highest levels 🕹
5. Top 5 referral 🫂

#MonsterraToCosmos voyage is LIVE now! Channel your inner Monsterra 😈 and join now ⤵
https://t.co/pjoLjJJADc