I have always considered the sires of these two champion mares, The Autumn Sun and St. Mark’s Basilica, to be remarkably similar from a pedigree perspective. Both stallions are out of Galileo mares, and their second damsires are Lear Fan. Lear Fan, one of the stallions that transmits the Goody Two-Shoes influence most strongly, has produced exceptional results whenever the X-chromosome transmission pathway is open in a pedigree. In both The Autumn Sun and St. Mark’s Basilica, that pathway is open for their fillies. For that reason, the success of their daughters is hardly surprising.
Çin 43 milyar dolar harcadı, hâlâ yapamadı.
Litografi makinesi.
Yapabilen firma sayısı: 1. ASML, Hollanda.
Yapmaya yakın firma sayısı: 0.
100.000 parça. 5.000 tedarikçi. 60 ülke.
ASML'in kendisi sadece %15'ini üretiyor. Ama bir araya getirip çalıştırabilen tek firma onlar.
Tedarik zincirinin kalbi Almanya.
Aynalar Zeiss, lazer TRUMPF. İkisinin de alternatifi yok. Zeiss bu aynaları atomdan ince parlatıyor. Almanya büyüklüğüne büyütsen en büyük pürüz 0.1 milimetre.
Bu hassasiyeti ölçecek aleti bile başka kimse yapamıyor.
1 megawatt elektrik giriyor, cipe ulaşan ışık 25 watt.
Dünyanın en pahalı makinesi, insanlık tarihinin en verimsiz ışık kaynağıyla çalışıyor.
Nikon denedi, bıraktı.
Canon denedi, bıraktı.
Her şeyi kendi içlerinde çözmeye çalıştılar. 100.000 parçalık sistemi tek başına götüremezsin.
ASML farklı yaptı. Müşterilerini ortak etti. Intel, Samsung, TSMC 2012'de toplam 5.4 milyar dolar yatırdı. Hisse karşılığı. Müşterileri aynı zamanda yatırımcısı oldu.
Çin deneme aşamasında. SMEE henüz ticari ölçekte DUV makinesi satabilmiş değil. EUV prototipi gizli laboratuvarda. 3.000'den fazla araştırmacı. Bir kısmı eski ASML çalışanı. Makineyi söküp kopyalamaya çalışıyorlar.
Henüz tek çip basabilmiş değiller.
1984'te Philips'in arka bahçesinde, yağmur sızdıran bir barakada 31 kişiyle kuruldu.
Bugün piyasa değeri ~700 milyar dolar. Bu makine olmadan 5 nanometrenin altına inilemez.
Çin'in prototipi 150 watt üretiyor. ASML'inki 600.
Aradaki fark en az 10-15 yıl.
First crop taylarıyla fırtına gibi bir başlangıç yapan (AEI: 2.44) Efforia'nın yearling tayları, bugün düzenlenen JRHA Select Sale'de de oldukça yüksek fiyatlara alıcı buluyor. #Epiphaneia ve oğlu #Efforia sayesinde #Roberto hattı Japonya'da adeta küllerinden doğuyor.
Son dönemde Epsom Derby'nin lider aygır çıkarmakta zorlandığı, hatta yarışın eski prestijini kaybettiği yönündeki söylemler giderek yaygınlaşıyor. Hatta bu söylem öyle bir noktaya ulaştı ki, bundan hareketle 2400 metrede koşulan tüm derbiler zan altında bırakılmaya başlandı.
Öte yandan Kentucky Derby'den ise büyük bir hayranlık ve övgüyle söz edildiğini gözlemliyorum. Eğer ölçüt lider aygır yetiştirmekse, doğal olarak Kentucky Derby'nin bu alanda çok başarılı sonuçlar vermiş olmasını beklemeliyiz, değil mi?
Peki son 30 yılda Kentucky Derby'nin Amerika'da tek bir lider aygır bile çıkaramadığını biliyor muydunuz? Dahası, ülkesinde lider aygır çıkarma istatistiği açısından son 30 yılın en başarısız derbi yarışı Kentucky Derby'dir. Buna rağmen prestiji hiçbir zaman sorgulanmaz.
Gelin, önyargıları bir kenara bırakalım ve İngiltere, İrlanda, Fransa, Almanya, Japonya, Amerika ile ülkemizdeki derbileri istatistikler üzerinden değerlendirelim.
Bu alandaki açık ara en başarılı ülke Japonya. Son 30 yılda dört Tokyo Yushun galibi Japonya'da lider aygır olmayı başardı. Bu isimler King Kamehameha, Deep Impact, Kizuna ve Duramente. Üstelik çok daha dikkat çekici bir istatistik var: Son 16 yılda Japonya'da lider aygır olan isimlerin tamamı Tokyo Yushun galibi. Hatırlatmakta fayda var; Tokyo Yushun da 2400 metrede koşulan bir derbi. (16/25)
İngiltere ve İrlanda'ya baktığımızda ise son 30 yılda lider aygır olmayı başaran tek derbi galibi, 2001 yılında hem Epsom Derby hem de Irish Derby'yi kazanan Galileo. Galileo öylesine baskın bir aygırdı ki, diğer derbi galiplerine fırsat tanımadan İngiltere ve İrlanda'da 12 yıl boyunca lider aygır olmayı başardı. (12/25)
Fransa'da ise 1999 yılı Prix du Jockey Club galibi Montjeu, ülkenin son yerel derbi galibi lider aygırı oldu. (1/25). Buna karşılık Galileo, Motivator, Sea The Stars ve Camelot gibi Epsom Derby galipleri Fransa'da da lider aygırlık unvanına ulaştı. (5/25)
Almanya'da ise Deutsches Derby galipleri Samum (1), Adlerflug (3) ve Sea The Moon (2), ülkelerinde lider aygır olmayı başardılar. Toplamda bu sayı altıya ulaşıyor. (6/25)
Gelelim Amerika ve Kentucky Derby'ye. Yazının başında da belirttiğim gibi, son 30 yılda hiçbir Kentucky Derby galibi Amerika'da lider aygır olmayı başaramadı. (0/25)
Kentucky Derby'yi kazanıp daha sonra Amerika'da lider aygır unvanına ulaşan son iki isim, 1995 galibi Thunder Gulch ile 1977 galibi Seattle Slew'dür.
Part I statüsünde yer almayan ve sürekli Part I ülkelerinden aygır ithal eden ülkemizde dahi tablo bundan daha olumludur. 2004 Gazi Koşusu ikincisi Kaneko, 2015-2021 yılları arasında tam altı kez lider aygır sıralamasında Victory Gallop'un ardından ikinci sırada yer aldı.
Şimdi asıl soru şu:
➖ Japonya'da son 16 yılda %100, son 25 yılda ise %64 oranında Tokyo Yushun galipleri lider aygır olurken;
➖ İngiltere ve İrlanda'da son 25 yılda %48 oranında Epsom Derby galipleri lider aygır olurken;
➖ Almanya'da son 25 yılda %24 oranında Deutsches Derby galipleri lider aygır olurken;
neden 2400 metrede koşulan bu derbilerin artık aygır çıkaramadığı ve prestij kaybettiği iddia ediliyor da;
➖ Fransa'da son 25 yılda yalnızca %4 oranında Prix du Jockey Club, %20 oranında ise Epsom Derby galiplerinin lider aygır olduğu; üstelik bunların tamamının 2400 metrelik derbi galipleri olduğu;
➖ Amerika'da ise son 25 yılda Kentucky Derby galiplerinin lider aygır olma oranının %0 olduğu;
neredeyse hiç gündeme getirilmiyor?
Özetle, hız ile stamina arasındaki denge dönemsel eğilimlere göre sürekli değişir. Ancak değişmeyen tek ilke, bu dengenin korunmasıdır. Stamina ağırlıklı bir kısrak popülasyonuna sahip olduğunuzda sprinter ve miler aygırlar öne çıkar, daha süratli taylar yetiştirilir. Bu taylar zamanla damızlık popülasyonuna katıldığında ise denge bu kez sürat yönüne kayar. İşte tam bu noktada yüksek stamina taşıyan aygırlar yeniden değer kazanmaya başlar.
Dolayısıyla bugünden hareketle "Artık Epsom Derby galipleri sadece jump aygırı olur." sonucuna varmak, dönemsel bir eğilimi kalıcı bir gerçek gibi yorumlamaktan ibarettir. Büyük resmi gözden kaçırmaktır. Bazı Derby galiplerini jump aygırı yapan unsur mesafe dayanıklılıkları değil, geç gelişim göstermeleridir. Buna karşılık erken gelişim gösteren Derby galipleri, geleceğin lider aygırı olmaya her zaman en güçlü adaylar arasında yer almaya devam edecektir.
Saygılar. 👋
Tekdüzelikten uzak, doğru bir pedigri bilincine sahipseniz; ancak prova yarışlarından sonra görüş bildirebilen yarış basınının aksine, bir safkanın gelişim, mesafe ve pist yatkınlıkları hakkında tay henüz bir yaşındayken bile tutarlı öngörülerde bulunabilirsiniz. #BayNalçakan
Herkesin #FearlessKing hakkında oldukça karamsar olduğu bir dönemde, sevgili @patronaholi ile birlikte bu iyimser programı çekmiştik. Sonrasında ise birçok yetiştiriciden, "İzledikten sonra aygıra bakış açım değişti." yorumunu almıştım.
Şimdilerde ise genç aygır, burada anlatılanlara oldukça paralel bir kariyer başlangıcı yaptı. Gazi programının ilk yarışında dişi tayı Rock of Beautiful'un gösterişli galibiyeti izleyenler için sanırım sürpriz olmamıştır. 😀
https://t.co/kNPl8Zjywg
Diamond Necklace, Fransa dişi tay denemenin ardından Prix de Diane'i (Fransa kısrak koşusu) de kazanarak, dişi üçlü tacını gerçekleştirmek için eylül ayındaki Prix Vermeille'i bekleyecek.
Why do racehorses wear ice boots after racing? 🐎❄️
It’s not just for comfort — it helps reduce inflammation, prevent injury, and speed up recovery after intense runs.
Elite care for elite athletes. 💪