Observaties vanuit het riool, extra editie.
De ombudsvrouw van de Volkskrant schrijft over de giftigheid van sociale media. Over haat, bedreigingen en een publiek debat dat ontspoort. De analyse is begrijpelijk, maar vooral onthullend.
Want achter het verhaal over X en Facebook verschijnt een ander verhaal. Dat van een krant die een inclusieve samenleving bepleit, maar zichtbaar moeite heeft met een deel van de samenleving dat niet meer binnen het eigen wereldbeeld past.
De Volkskrant schrijft veel en graag over diversiteit, representatie en het belang van verschillende stemmen. Dat zijn belangrijke thema’s. Opvallend genoeg verdwijnt die nieuwsgierigheid zodra die stemmen grof, boos of institutioneel wantrouwend worden. Dan zijn ze geen bron van inzicht meer, maar een moderatieprobleem.
Dat is geen unieke Volkskrantkwaal. Het is een symptoom van een bredere ontwikkeling. Hoogopgeleide, welvarende milieus verdedigen de open samenleving met grote overtuiging, maar doen dat steeds vaker vanuit sociale en culturele gated communities. Daar wordt gesproken over inclusie, terwijl het contact met mensen buiten die kring steeds beperkter wordt.
De ironie is dat de gevolgen van die open samenleving zelden als eerste neerslaan in diezelfde gated communities. De gevolgen van immigratie, woningdruk, concurrentie op de arbeidsmarkt, overbelaste publieke voorzieningen of afnemende sociale cohesie worden meestal het eerst gevoeld door mensen met minder inkomen, minder invloed en minder keuzemogelijkheden. Zeg maar het Volk uit de naam Volkskrant. Dat deel van de naam lijkt tegenwoordig vooral historisch erfgoed.
De krant die ooit pretendeerde het land te beschrijven, beschrijft steeds vaker een land zoals de eigen welvarende fans dat zien. De boze reacties onder Facebookberichten of op X worden niet gelezen als signalen uit de samenleving, maar als bewijs dat de samenleving ontspoort.
Misschien is dat wel de kern van de huidige polarisatie. Niet dat Nederlanders elkaar haten, maar dat verschillende werelden elkaar nauwelijks nog ontmoeten. De ene kant leest over de andere. De andere kant wantrouwt de eerste. Beide zijn ervan overtuigd dat zij de werkelijkheid beter begrijpen. De open samenleving wordt ondertussen verdedigd vanuit een gated community. Achter een slagboom die vooral bedoeld is om buiten te houden wat men binnen liever niet wil zien.
“De kritiek van de Volkskrant op X schept ook verplichtingen op andere sociale media”
https://t.co/YSTDVTT2ug
Wat mij misschien nog het meest stoort aan die €380 miljoen extra voor ontwikkelingshulp, is hoe achteloos er met belastinggeld wordt omgegaan.
Een minister is geen ondernemer, hij is tijdelijk ambtsdrager en beheert geld dat onder dwang bij burgers en bedrijven is opgehaald.
En toch kan er via een politieke deal ineens honderden miljoenen worden verschoven. Niet omdat wij dat willen of omdat Nederland daar beter van wordt. Maar omdat een begroting gered moet worden.
Dan moet je je toch afvragen: zijn politici eigenlijk wel geschikt om met dit soort bedragen om te gaan?
Een ondernemer die €380 miljoen verkeerd besteedt, gaat failliet. Een politicus verhoogt de lasten, schuift met potjes of bezuinigt later op iets anders. De rekening komt toch wel bij de burger terecht.
Misschien moeten we de burger niet alleen beschermen tégen bedrijven, markten en 'graaiers', maar vooral tegen een overheid die bijna onbeperkt geld kan uitgeven. Ons geld.
https://t.co/0UR64Z5Fk3