Son 5 yılda kiralar 9, fiyatlar 8 kat arttı!
Sorusu: Aynı dönemde dolar kaç kat arttı?
Doları yatırımı tavsiye edenlerin ve sözünü dinleyenlerin durumu ne?
Siz kira sorununun Türkiye'de sadece 2023 yılında yaşandığını mı zannediyorsunuz?
Ev sıkıntısı sadece bu dönemde mi yaşanıyor?
Kiraya sınırlama Osmanlı'da da 1940'larda da yapıldı.
Ama sonu fiyasko ile bitti...
OSMANLIDAN GÜNÜMÜZE KİRA ÇIKMAZI
Tarih boyunca İstanbul'un iki sorunu hiç eksik olmamış; su ve ev. Bazı dönemlerde kısa süreli rahatlamalar olsa da sorun hep devam etmiş.
İstanbul'un su sorunu ayrı bir konu. Onu bir kenara bırakalım. Konut soruna bakalım.
Osmanlı'da İstanbul'un nüfusu 1600'lerden itibaren dondurulur. 1850'lere gelinceye kadar nüfus aşağı yukarı aynıdır. Sivil konutlar ahşap olduğu için İstanbul'da yangınlar eksik olmaz. Çıkan semt yangınlarında bir gecede binlerce ailenin evsiz kaldığı çok olmuş.
Osmanlı'da da sınırlandırılmıştı
Vedat Eldem'in Harp ve Mütareke Yıllarında Osmanlı İmparatorluğu'nun Ekonomisi kitabında anlattığına göre 1918 yılına kadar serbest kalan kiralara o yılın Nisan ayında, 1916 kira sözleşmeleri esas alınarak yüzde 50 oranında zam yapılması ve savaşın bitimini takip edecek 6. aya kadar kiraların dondurulması kararlaştırılır.
10 Haziran 1918'de çıkan 7 bin 500 binayı içindeki eşyalarla birlikte küle dönüştüren Fatih yangını şehirde konut buhranına neden olur. Buna ilaveten işgal kuvvetlerinin İstanbul'a yerleşmesi o zamana kadar harp öncesine göre yüzde 300’leri geçmeyen kira zamlarının birdenbire fırlayarak yüzde 700-800'lere çıkmasına neden olur.
Cumhuriyetin ilk yılları
Cumhuriyet döneminde kira sınırlaması ilk kez 1940'larda uygulanır. Dönemin İstanbul defterdarlarından Faik Ökte'nin anlattığına göre kira sınırlandırmasından genellikle kendisini savunmasını bilen bir kısım dar gelirliler yararlanmıştır. Bununla beraber birkaç senelik kiraya karşılık gelen hava parası ödenmeden kiralık ev bulmak zordu.
Ankara'da milletvekiline ev yok!
Ankara tarihinde büyük yangınla 1916 yılında tanışmış. Yangının tanığı o sırada Sinop'tan Ankara'ya sürgün edilen Refik Halit Karay'dır. 2 gün 2 gece süren yangında ağırlıklı olarak Ermenilere ait bin 33 ev, 913 dükkan, resmi ve gayri resmi binalar yanar.
1923'te TBMM'de milletvekili olan ve 27 yıl milletvekilliği yapan Falih Rıfkı Atay Çankaya kitabında şunları anlatır: Yakup Kadri ile beraber Hamamönü semtinde üç katlı eski bir ev tutmuştuk. İlkel bir taşra evi idi. Önce tahtakurusundan temizlemek için zamanın bütün ilaçlarını kullanmıştık. Misafirsiz yaşayamayacağımızı da düşündüğümüzden üç misafir odası döşemiştik.
Ankara'yı devlet bütçeden yapacaktı. İlk akla gelen şey Avrupa'dan bir Frenk şehirci çağırarak plan yaptırmak ve hükümetle dışardan gelen memurları yerleştirmekti. Saraçoğlu Apartmanları yapılıncaya kadar, az ve orta maaşlı memurlar, eski evlerde tahtakurulu birer odaya sığınmışlardır…
Düşünün dönemin iki gözde milletvekili ve memur aileleri oturacak ev bulamıyor.
İzmir ve Ege de alev alev yandı
Atatürk'ün İzmir'e geldiği gün büyük bir yangın çıkar. İddiaya göre yangını Türk ordularından kaçan Rumlar ve Yunan askerleri çıkartır. Olan İzmir'e olur. Ev sıkıntısı yaşanır.
Halide Edip Adıvar, İzmir'den Bursa'ya kitabında o günleri anlatırken "Yanmayanlar Yunanlıların vakit bulup da yakamadıkları, yaşayanlar da fırsat bulup da öldüremedikleri idi" der.
17) Türkiye'deki yeni oyunu anlamak içinOrta Vdeli Planı iyi okuyun!
Genelde Türkiye ve özelde İstanbul çok değerli hale gelecek.
Bu değerlenme sürecinde parasını ve yatırımlarını dolarda ve mevduatta tutanlar kaybedecek!
Varlıkta tutanlar çok kazançlı çıkacak!!!
16) Türkiye'de yeni bir oyun kuruluyor.
Bu oyunu iyi anlamak şart!
Bundan 10 yıl önce "İstanbul küçük Londra olacak" dediğimde herkes gülüyordu.
Bugün söylediklerim umarım anlaşılmıştır.
İstanbul küçük Londra olacak.
Londra'dan ev alamayan yabancılar İstanbul'dan ev alacak!
15) Yabancıya niçin satış düşüyor?
Çünkü değerleme raporu isteniyor.
Değerleme raporundaki fiyat satılacak fiyatın çok altında çıkıyor.
Yabancılar da gayrimenkul yatırım fonu hissesi alıyor.
Üstelik yabancı ucuza da almıyor.
Yerlilerden neredeyse yüzde 50 pahalıya alıyor:)
14) Bankalar konut kredisi vermediği halde fiyatlar bu durumdayken piyasalar normale döndüğünde fiyatlar ne olur?
Bunu iyi düşünün!
Bankalar eninde sonunda kredi verecek!
Kredi musluklarını sonsuza kadar kapatamazlar!
13) Kentsel dönüşüm projeleriyle birlikte ev ihtiyacı daha da artacak.
İhtiyaç arttıkça satıcıların eli güçlenecek.
Satışa çıkardığı evini bugün satamayanlar çok değil 1 yıl sonra sevinecek.
Kazançlı çıkacak.
12) Konut arzı olsaydı konut fiyatları dolar bazlı düşerdi.
Ama arz olmadığı için dolar bazlı artacak.
Şu an dolardaki yükselişe ayak uyduramayan evler oturmak için ev alacaklar için fırsat!
11) Merkez bankaları çok para bastı çoookkk!
Bundan dolayı para tüm dünyada varlıklar daha hale gelecek.
Türkiye'de ise mevduattaki para ile yastık altı paranın bir kısmı da gayrimenkule gelecek.
Yastık altındaki para reel bazda her yıl yüzde 3-5 erir!
Bu fark edilecek
10) Kiralara yüzde 25 sınırı çok saçmaydı.
Bu uygulama sürüdürülebilir değil.
Pireye kızıp yorgan yakılmaz!
Kiracıya kızıp ev satılmaz!
Piyasalar normale döndüğünde o evleri almak çok daha zor hale gelir.
9) Arz olmadığı için mevcut konutlar çok daha değerli hale gelecek.
Konutlarınıza sahip çıkın.
Yatırım için alınan ikinci ve daha fazla konuta ek vergiler gelebilir.
Ama dişinizi sıkın.
Deprem Yönetmeliği'ne göre inşa edilmiş konutunuz varsa buna sahip çıkın.
8) Konut alınmasından, satılmasından fiyatların düşmesinden ya da yükselmesinden benim bir çıkarım yok.
Beni ilgilendirmiyor.
Sosyal medyaya ayıracak vaktim de yok.
Ama sadece insanlara yardımcı olmak için bu bilgileri paylaşıyorum.
İsteyen alır isteyen satar.
6) Ayrıca 1990'lardan biliyoruz ki döviz ve faizdeki yükseliş konut fiyatlarına fazlasıyla yansır.
Faizdeki ve dolardaki para eninde sonunda gayrimenkule gelir.
Faiz bir yatırım enstrümanı değildir. Reel bazda paranın erimesidir.
Dolar bir yatırım enstrümanı değildir.
5) Ev fiyatları niçin yükselecek?
Arzın fazla olduğu piyasalarda fiyatı alıcı belirler.
Arzın az olduğu piyasalarda satıcı belirler.
Mevcut arz ihtiyacı karşılamaya yetmiyor. Yetmeyecek.
İnşaat malzemelerindeki artış arzı zorlaştırıyor.
İmkansız hale getiriyor.
4) Yatırım için ev alınır mı?
Çok mantıklı değil.
Onun yerine düzenli temettü veren ve temeli sağlam hisselere yönelmek mantıklı. TÜPRAŞ, Ereğli Demir Çelik ve Şişe Cam gibi.
Ayrıca yatırım için ev almak yerine temettü veren çimento hisselerinden de portföy yapılabilir.
3) Bu dönemde sıkışıp satanlardan ve kiracılardan usanıp da evini satmak isteyenler var.
Ya da yüksek faizin cazibesine kapılıp geçmişte yatırım için aldığı evi satıp faize yatırmak isteyenler oluyor.
Bu satışlar oturmak ev almak isteyenler için fırsat.
2) Bu adamlar yıllardır yanıldılar. Ama yıllardır aynı yanlışları, yanılmaları ve yalanları içeren videoları izlenme rekorları kırıyor.
Ev almak isteyenler doğruyu öğrenmeyi aramıyor.
Hayaline hitap eden söylemlerin peşinde.
Konut fiyatları ne olur?
1) Türkiye'de "Konut fiyatları düşecek", "Konut fiyatları yerle bir olacak" veya "Dolar 2 katına çıkacak. Ev fiyatları yarıya düşecek" gibi sözlerin takipçisi fazla olur.