Lost Library

İsmail Şen

[Lost Library @LibraryLost]

Mısır'a gidenlerin bugün dahi görebilecekleri kaotik trafik manzarasını gösteren, Ahmet Rıfkı tarafından çizilmiş ve 9 Kasım 1927 tarihinde yayınlanmış bir karikatür...

[گاري كاتير @Cartooonaza1839]

"هل للنوم حرمة في هذه البلاد؟ - متى تقوم الحكومة بواجبها فتنظم حركة المرور وتمنع ضجة الأوتوموبيلات الضخمة (من لوري وأوتوبوس) في أحياء السكن التي يصبو أهلها في الليل إلى شيء من الراحة والهدوء بعد عناء النهار"

كاريكاتير نشِر في مجلة "الفكاهة" في عددها الـ٥٠ بتاريخ ٩ نوڤمبر ١٩٢٧.

[Lost Library @LibraryLost]

“Hilalin düşmanlarına karşı”

“Senelerden ve hatta asırlardan beri milyonlarca dindaşımızı zulum ve düşmanlıkları altında inletmekte
olan üç cebbar ve gaddar devlete (İngiltere, Fransa ve Rusya) karşı hilalin hakkını ve şerefini yükseltmek için elde silah cesaretle ayağa kalkan Osmanlılık...”

6 Kasım 1914, Tasfir-i Efkar

3 Kasım 1914’te Çanakkale Boğazı önündeki İngiliz savaş gemileri, henüz savaşa girmemiş olan Osmanlı İmparatorluğunun tabyalarını bombaladı.
Birkaç gün sonra yayınlanan Tasfir-i Efkar gazetesi, Çanakkale için “Hayat Yolu, Hakk Yolu, Şan Yolu!” diye manşet atar. 11 Kasım 1914’te Osmanlı Devleti, bu üç devlete karşı savaş ilan eder.

[گاري كاتير @Cartooonaza1839]

واضح أن رفقي ما فقدتش بصمته ولا أسلوبه وأيديولوجيته من لما كان في تركيا، فرق ٨ سنوات تقريبًا بين الكاريكاتير ده من Āydede في ٨ يونيو ١٩٢٢ لغاية كاريكاتير الفكاهة.
نفس الفكرة، «عمل النساء».

[Lost Library @LibraryLost]

Gazeteci Belediye Başkanı İlişkilerinin Tarihi…

Osmanlı döneminin son Şehremini Mehmed Ziyaeddin Bey hakkında Sedat Simavi’nin dergisi Güleryüz’de yayınlanan karikatürde, mütevazı makam masasında, elinde kağıtlarla Ziyaeddin Bey’e ilk icraatını soran gazeteciye verdiği cevap, gazetecilerin gözünde belediye başkanının basına bakışını yansıtıyor. “Biraz da şehreminlerini iltizam edelim (kayıralım)” başlıklı karikatür, basının, belediye başkanlarının basına bakış açısını nasıl gördüklerine dair fikir veriyor:

“Muhabir – Efendim ilk icraatınız hangisi olacak?
Emin-i Cedid (Yeni belediye başkanı) – Sizin gibi yüz bulmuşlara kapımı kapatmak.”

Bu karikatürden, karikatüristin belediye başkanlarının gazetecileri “yüz bulmuş” olarak gördüklerini düşündüğü çıkarımı yapılabileceği gibi, belediye başkanlarının bazı gazetecilere, çeşitli ihsanlarla “yüz vermesi” de eleştiriliyor olabilir. Yeni belediye başkanına gazetecilere fazla yüz vermemesinin kendisi için iyi olacağı mesajının verildiği de söylenebilir.

Güleryüz, 16.03.1922

[Lost Library @LibraryLost]

Osmanlı devletinin cihat ilanından birkaç gün önce bir Alman dergisinin kapağı: “Padişah çağırıyor.”

Nov 10 1914, Simplicissimus

#cartoon #ww1 #satirical

[Lost Library @LibraryLost]

Günümüze kalanlar az değil çokmuş…

[Kaybolan Tarihin Peşinde @mehmet_dilbaz]

Karikatür Altındaki Diyalog (Günümüz Türkçesiyle):

— Demek kışın de köşkte kalacaksınız. Önü ova, arkası dağ; kıyamette nasıl barınacaksınız, üşümez misiniz?

— Aa, niçin üşüyeyim? Babamın kütüphanesi, Arap harfleriyle yazılmış koca koca kitaplarla dolu... Onları yakar ısınırız!

Akbaba mizah dergisi - 4 Ekim 1928

#kaybolantarihinpeşinde

[Lost Library @LibraryLost]

Türkiye’de cumhuriyetin ilanından sonra daha çok gündeme gelen “Hâkimiyet-i Milliye” prensibinin muhatabının erkekler olduğunu gösteren bir karikatür. Henüz kadınların seçme ve seçilme hakları yoktur. Erkek memlekete hâkim olmuş ama evine hâkim olamamıştır.
Dışarıda cumhuriyetin ilanını kutlayan erkeklerin elindeki dövizde “Yaşasın Hâkimiyet-i Milliye” yazıyor.
Evin içinde ceberrut zevcesinden dayak yiyen mazlum zevç feryat ediyor:

“Zevç – Koca memlekete hâkim oldum ama ne fayda, evime hâkim olamadım…”

Kelebek, 6 Aralık 1923

[Lost Library @LibraryLost]

1928'de başlayan ve 1930'lar boyunca süren "Vatandaş Türkçe Konuş" kampanyasının yansımalarından biri...

Cemal Nadir,
Akşam, 16 Mayıs 1934

[Propagandopolis @propagandopolis]

German cartoon from the Second World War (October 1940) showing the British John Bull crying during the Axis advance.

[Lost Library @LibraryLost]

Cover of a satirical magazine published in Turkey when Stalin died...

"Not find what he expected."

"Stalin is buried here."

Cartoonist Turhan Selcuk
Akbaba magazine, March 19, 1953

[Lost Library @LibraryLost]

“- Kurban Bayramı bugün mü başlıyor baba?
- Hayır, bugün bitiyor oğlum!”

Dergi Akbaba, karikatürist Ramiz…

1923 Kurban Bayramı, Lozan Anlaşmasının imzalandığı 24 Temmuz günü başlamış. Karikatür muhtemelen İstanbul’un işgalinin bitişini haber vermesi dolayısıyla Lozan Anlaşması ile ilişkilendirilmiş.

Sağda cami silüeti altında kurbanı sırtlanmış kesmeye giden tipler, solda Beyazıt Kulesinin altında eşyalarını sırtlanmış itilaf kuvvetleri askerleri görülüyor. O dönem Beyazıt meydanı kurban pazarıydı.
Babanın göğsündeki Gelibolu Yıldızı madalyası Çanakkale Savaşı gazisi olduğunu gösteriyor.

Via @Mollanasraddinx

[Lost Library @LibraryLost]

Köroğlu Kurban Bayramı kapağı:
Köroğlu, bir tayyareden “Kurban”, “Paralarını”, “Tayyare Cemiyetine”, Verin!” yazan duyurular atıyor ve millete sesleniyor:
“Ey millet kurban paralarınızı tayyareye verin, havadan gelecek tehlikelere kurban olmayın!”

Yeni Köroğlu, 30.5.1928

[Lost Library @LibraryLost]

“Mübarek Kurban Bayramı bütün milletimizle diğer mümin kardeşlerimize mübarek olsun.
Karagöz – Hay Allah razı olsun şu mübarek bayramdan! Hem biraz ucuz et yüzü göreceğiz. Hem derisini Tayyare Cemiyetine verip vatan müdafaasına hizmet edeceğiz.”

Karagöz, 30 Mayıs 1928

[Lost Library @LibraryLost]

19 Mayıs 1944’te Cumhuriyet gazetesinde yayınlanan bu Cemal Nadir imzalı iki parçalı karikatürün altına, Namık Kemal’in Vatan Mersiyesi’ne Mustafa Kemal Atatürk’ün ağzından bir nazire de yazılmış:

“Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini
Yok imiş kurtaracak bahtı kara mâderini”
Namık Kemal

“Vatanın bağrına düşman dayasın hançerini
Bulunur kurtaracak bahtı kara mâderini”
Mustafa Kemal

#19Mayıs

[Lost Library @LibraryLost]

19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kapsamında Biga’da “Asi’den Gazi’ye Karikatürlerde Atatürk” sergisi açılıyor.

📍 Biga Belediyesi Fuaye Alanı
📅 19 Mayıs 2026 Salı
🕑 14.00
@alpersenbiga

[Lost Library @LibraryLost]

“Karagöz - Aman paşam, gözüm paşam, şu büyük eseri kurtarmak için etrafını sıkı sıkı kapayalım. Bu taşları dikmedikçe tehlike her vakit başımızdadır.”

Tak’da, “Zafer ve Saltanat-ı Milliye”, taşlarda, “Cumhuriyet, Asayiş, Adalet, Refah”

Karagöz 24.10.1923

[Lost Library @LibraryLost]

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üçüncü defa Cumhurbaşkanı seçilmesi dolayısıyla yayınlanan bir karikatür.

“Gazi Babamız tekrar Reisicumhur oldu.
Karagöz - Ey büyük Gazi, Milletvekilleri, milletin candan dileğiyle yine seni bu koltuğa seçtiler. İstiklal Harbi’nde bizi nasıl düşmandan kurtardınsa, iktisat cenginde de sıkıntıdan kurtaracağına imanımız var. İntihabın uğurlu, mübarek olsun, ulu Reisimiz!”

Karagöz 9 Mayıs 1931

[Lost Library @LibraryLost]

Maaş zammı, emekli maaşları, asgari ücret veya enflasyon her gündeme geldiğinde böyle bir karikatür yayınlamak gelenektendir:)

Bu da 1940 yılından…

“- Pirince, yağa, şekere yüzde yirmi zammet oğul.
- Fiyatlar mı yükseliyor usta?
- Hayır… Maaşlar yükseliyor.”

Cemal Nadir
Akbaba, 12 Aralık 1940

[Lost Library @LibraryLost]

Ağrı İsyanı hakkındaki bu karikatür, isyanın arkasındaki gücün İngiltere olduğunu söylüyor.

Britanya’nın stereotipi John Bull’un sol elinde Arap, sağ elinde Fars, onların üstünde muhtemelen Rıza Tevfik ve Refik Halit, en üstte ise bir Kürt isyancı.

Cumhuriyet, 12 Temmuz 1930