فردی که تلاش می کند با لهجه تورکی و بدون ارائه سند و مدرکی صرفا از روی احساس حقارت به تاریخ و تمدن پرشکوه تورک ها در ایران گوه خوری و توهین می کند، ضمن اینکه خزرها شامان بودند نه یهودی و هیچ سند قوی و قابل اتکایی مبنی بر اینکه کاسپی نامی ایرانی بر این دریا بوده وجود ندارد
وقتی در این فیلم آشکارا هویت و زبان مردم تُورک آزربایجان از طرف افراس نژاد پرست انکار میشود، طبیعی است که باید پاسخ مستدل و محکم داد. بااینحال، برای داوری دقیق درباره محتوای فیلم و ادعاهای مطرحشده در آن، باید به متن کامل فیلم، پژوهشهای دانشگاهی و منابع معتبر ��اریخی و زبانشناختی مراجعه کرد؛ این جمله بیانگر ارزیابی و نظر شخصی است، نه یک واقعیت اثباتشده بدون ارجاع.
هیچکس حق ندارد به ملت آزربایجان بگوید شما تُورک نیستید، در حالی که زبان مادری میلیونها نفر تورکی آزربایجانی است و هویت تُورکی بخش مهمی از تاریخ و فرهنگ آنان به شمار میرود. درباره شمار گویشوران، پیشینه تاریخی و جایگاه هویتی این زبان و جامعه، باید به دادههای رسمی جمعیتی، پژوهشهای زبانشناختی و مطالعات تاریخی معتبر، مانند آثار دانشگاهی و منابع نهادهایی چون یونسکو و مرکز آمار ایران، ارجاع داد؛ زیرا آمار دقیق زبان و قومیت در ایران بهطور منظم و یکسان منتشر نشده است. اهمیت هویت تورکی برای بسیاری از مردم آزربایجان واقعیتی اجتماعی و قابل مشاهده است، اما تبیین تاریخی آن نیازمند استناد مشخص و پرهیز از تعمیمهای بیمنبع است.
بحث علمی با انکار هویت مردم فرق دارد. اگر کسی ادعایی تاریخی دارد، باید آن را با سند معتبر، ارجاع روشن به منابع اولیه و پژوهشهای داوریشده ثابت کند، نه با تمسخر، تحقیر و شعارهای نژادپرستانه. همچنین باید میان واقعیت مستند، تفسیر پژوهشگران و برداشت شخصی از تاریخ مرز روشنی گذاشت و سخنان پانفارس بهرام مشیری در مورد تورکان آزربایجان...