Orhan Ziylan

istanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD, Çocuk Ürolojisi BD,

[Ufuk Tarhan @futuristufuk]

Fark etmişsinizdir. ChatGPT eskisine göre daha aptalca geliyor. Altı ay önce işe yarayan komutlarınız şimdi daha kötü sonuçlar veriyor. Yazılar daha yavan geliyor. Fikirler daha güvenli geliyor. İnternetin kendisi küçülüyor gibi. Her makale aynı okunuyor. Her e-posta aynı ses tonunda. Her cevap aynı ses tarafından yazılmış gibi geliyor.

Belki onu sizinle ilgili diye düşündünüz. Siz değilsiniz.

Oxford ve Cambridge'deki araştırmacılar, Nature dergisinde neler olduğunu kanıtlayan bir makale yayınladılar. Buna Model Çöküşü - Model Collapse diyorlar.

Açıklaması: Yapay zeka tarafından üretilen verilerle eğitilen yapay zeka, gerçek insan verilerinin neye benzediğini unutana kadar her nesilde daha aptal hale geliyor.

İnternet, yapay zeka tarafından üretilen içerikle doluyor. Blog yazıları. Makaleler. Yorumlar. Sosyal medya. Yapay zeka şirketleri, yeni nesil modelleri eğitmek için interneti tarıyor. Bu da yeni nesil yapay zekanın mevcut neslin çıktısı üzerinde eğitildiği anlamına geliyor.

Her döngü bilgi kaybediyor. Rastgele değil. Önce en nadir, en sıra dışı, en yaratıcı kısımları kaybediyor. Araştırmacılar bunlara "dağılımın kuyrukları" diyorlar. Tuhaf fikirler. Beklenmedik bakış açıları. İnterneti insani kılan şeyler. Bunlar önce kayboluyor.

Geriye kalan ortalama. Güvenli olan. Beklenen. Yavan olan.

Sonraki nesil bunun üzerinde eğitim alıyor. Ve daha fazlasını kaybediyor. Ve sonraki nesil bunun üzerinde eğitim alıyor. Ve daha fazlasını kaybediyor. Araştırmacılar bunun yavaş bir düşüş olmadığını kanıtladılar. Büyük bozulma sadece birkaç yineleme içinde gerçekleşiyor. Orijinal insan verilerinin bir kısmı korunsa bile.

Bunu büyük dil modellerinde, görüntü oluşturucularda, istatistiksel modellerde test ettiler. Desen her seferinde aynıydı. Çıktı, orijinal verilere hiç benzemeyen, dar, düzleştirilmiş bir gerçeklik versiyonuna doğru yakınsıyor.

Baş araştırmacı bunu açıkça ifade etti: "Büyük dil modelleri ateş gibidir. Faydalı bir araç. Ama çevreyi kirleten bir araç."

Kirlilik görünmezdir. İnternette hangi cümlenin insan tarafından, hangisinin yapay zeka tarafından yazıldığını göremezsiniz. Üzerinde eğitim alacak olan yapay zeka da göremez. Ve kuyruklar bir kere kaybolduktan sonra geri gelmezler. Hasar geri döndürülemez.

Bu artık bir tahmin değil. Bu bir teşhis.

Büyüdüğünüz internet, hiçbir algoritmanın yazamayacağı şeyleri yazan insanlar tarafından inşa edildi. Garip, kişisel, kusurlu, canlı. Bu internet sulandırılıyor. Her seferinde bir nesil yapay zeka ile. Ve geriye kalanlar üzerinde eğitilen modeller, dünyanın giderek daha küçük bir versiyonunu öğreniyor.

Model Çöküşü teknik bir sorun değil. Kültürel bir sorun. İnterneti okunmaya değer kılan şey, ilk kaybolan şeydir💡

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Peki, CHP o 100 mitingi yapmasaydı ne olurdu? - Diken https://t.co/WIaQtBWkgI

[Felsefe Parrhesia @Fparrhesia]

İsveç'te bir deney yapıldı. Evsiz insanlara kişi başı 10.000 dolar verildi. Bir yıl sonra sonuçlar incelendi ve ortaya çıkan tablo sosyologları şaşkına çevirdi.

++

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Tipik bir eşkiyalık, korsanlık davranışı. Yarın hangimizin devlet başkanını beğenmeyip kaçıracaklar, ülkemizi yönetme arsızlığına cüret edecekler. https://t.co/xF073AVHyT

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Erturgut Özkök yaşlandıkça saati günde 2 kere doğruyu gösteriyor.
https://t.co/xDJbR5Y1VY

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Ne şanslı sadece evinin altında🙄 https://t.co/UPAv4yS8Ca

[Atilla Yesilada @AtillaYesilada1]

Kremlin'den mektup var: Sen Trump'ı öpersen ben de seni pandiklerim

https://t.co/8ecGDePJrn

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

👍 https://t.co/f3puhh1uyI

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Nermin hoca ve Gülşah hanım.
Hayran olunacak yaşamlar, büyük kayıplar. https://t.co/0X6I0T3dbT

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Altına hücum https://t.co/2sWljAjJQN

[Evrim Kanbur @WhileTravelling]

Turkey just walked into the world’s most expensive trap, smiling, waving, and signing IOUs it hasn’t even figured out how to pay back because what Ankara is trying to do right now is the fiscal equivalent of ordering 300 Ferraris on credit while your bank account is already negative.

Turkey just promised to buy 300 planes and locked itself into 20-year LNG deals with U.S. suppliers. That’s a mortgage on the next two decades of your grandchildren’s future.

Buying hundreds of jets is straight up debt cosplay. Even if financed over decades, these planes are denominated in USD. Means Turkey just said, “We’ll pay you in dollars,” while the lira is busy free-falling like a skydiver without a parachute. When your interest rate (r) > your growth rate (g), the math is brutal:
Delta D = (r - g)D + new borrowing
Congratulations, Turkey just turbocharged its debt overhang problem. Keep in mind that Turkey still doesn’t have enough fire planes.

Then there’s the LNG contract. BOTAS signed a 20-year deal with Mercuria. Twenty. Years.
That’s basically saying: Hey, whatever happens in energy markets, shale boom, renewables, global price collapse, we’ll keep overpaying because we pinky-swore with Trump. Beautiful, if you’re Mercuria. Disastrous, if you’re a Turkish consumer footing the bill.

🤔300 planes + long-term LNG = massive imports.
😳Imports = foreign exchange outflow.
😱Outflow = bigger current account deficit.
😫Bigger CAD = more dependency on foreign capital inflows.
😵‍💫Foreign inflows = you’re one tantrum away from a sudden stop and devaluation.

The minute you’re tied into defense and energy contracts worth tens of billions, you’re not balancing anything, you’re leasing your sovereignty on a monthly plan. The U.S. now holds a remote control with two buttons for delivery delay and price adjustment.

Instead of investing in domestic aerospace, renewable energy, R&D, or education, Turkey is funneling billions into imports. That’s like skipping college tuition for your kid so you can buy your neighbor’s kid a car, a house and life insurance. It’s economically suicidal. You don’t build resilience by importing dependency. Ataturk wouldn’t have wanted this.

Turkey’s policymakers may think they scored diplomatic points, but what they really signed up for is a future of debt, dependency, and diminished autonomy. When growth slows, when FX reserves shrink, when interest payments eat the budget alive, remember these deals.

A massive economic own-goal. Instead of strengthening its economy, Turkey just mortgaged it. Planes will fly, LNG will burn, but the debt will stay grounded like a heavy chain around the country’s ankle.

The people selling Turkey these planes and gas don’t even need to lift a finger. They just sit back, collect the payments, and watch as Ankara tries to explain to its citizens why their kids’ future has been securitized for someone else’s balance sheet.

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Bu soruya kadar gelebildik ya… https://t.co/km1SU2SYOf

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Gelecekten ses veren siyasetçiler… - Diken https://t.co/FmSiTtGT99

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Boynuz kulağı geçti https://t.co/D5M7Ii0W9h

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Bravo 👏🏻 https://t.co/lR8HLyCl3S

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Ne seçeneği sunmuş? Düşüncesini özgürce söylemekten pişman olma seçeneği mi? https://t.co/w7O15TCjMy

[dokuz8haber @dokuz8haber]

🔴 Ankara Fen Lisesi öğrencileri yürüyor: Liseme dokunma!

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Şalgamın ortancası https://t.co/j9cEvtMdJe

[Orhan Ziylan @OrhanZiylan]

Gençlerin, öğrencilerin derdini anlamak çok mu zor! - Diken https://t.co/UNKgOXzHKT