در این اکانت، از علم به زبان ساده و دقیق مینویسم! پادکست "علم با احسان" رو هم کست باکس و در یوتیوب دنبال کنید [لطفا].
کست باکس:
https://t.co/HaJ0IgClJV
یوتیوب: https://t.co/eFL5zcMQr3
اینستاگرام: https://t.co/L9sRGpjAop
تلگرام: https://t.co/9iDuKhaxM2
در دنیایی که شبکههای اجتماعی برای نگهداشتن توجهت طراحی شدهاند، مصمم ماندن یعنی کنترل توجهت را پس بگیری و بهجای وقتگذرانی در دنیای پلتفرمی، برای ساختن دنیای خودت تلاش کنی!
آیا آسیب کبدی در گذشته میتواند باعث تشدید آسیب قلبی در آینده شود؟
بله، دستکم در آزمایشهای حیوانی نتایج نشان میدهد آسیبهای قبلی کبد میتوانند نوعی "حافظه ایمنی" طولانیمدت در بدن ایجاد کنند که حتی پس از گذشت زمان، واکنش التهابی بدن به سکته قلبی را شدیدتر میکند. پژوهشگران دریافتند که هنگام آسیب کبد، مادهای به نام اسید پالمیتیک آزاد میشود که میتواند برنامه سوختوساز و فعالیت سلولهای ایمنی را تغییر دهد. این تغییرات حتی بر سلولهای بنیادی خونساز در مغز استخوان اثر میگذارند و باعث میشوند سلولهای ایمنی بیشتری با ویژگیهای التهابزا تولید شوند. در نتیجه، هنگام وقوع سکته قلبی، این سلولها التهاب و آسیب بافت قلب را تشدید میکنند و احتمال ایجاد بافت فیبروزی را افزایش میدهند. نکته جالب اینکه این حافظه ایمنی در آزمایشهای پیوند مغز استخوان نیز قابل انتقال بود.
چرا گذشتهها درخشان مینمایند و آینده تاریک جلوه میکند؟
این پرسش که چرا گذشته در ذهن ما روشنتر و زیباتر از آنچه بوده به نظر میرسد، و چرا آینده غالباً تیره و اضطرابآور تصور میشود، یکی از کهنترین دغدغههای بشری است. شاعران و نویسندگان در وصف "حسرت روزهای رفته" و "بیم از فردای نیامده" قلم زدهاند، و دانشمندان علوم اعصاب، روانشناسی و تکامل کوشیدهاند با ابزارهای علمی آن را توضیح دهند. حاصل این تلاشها نشان میدهد که این تجربهی مشترک انسانی، نه توهمی ساده، بلکه نتیجهی همافزایی سازوکارهای عصبشناختی، روانی و تکاملی است.
/
از منظر نوروساینس، حافظه انسان دوربین عکاسی نیست که تصویری کامل و بیکموکاست از گذشته ثبت کند. بلکه بیشتر شبیه پردهای نقاشیشده است که رنگهای آن بهمرور تغییر میکنند. هیپوکامپ بهعنوان ساختاری کلیدی در ذخیرهسازی حافظه، با همکاری قشر پیشانی اطلاعات را تثبیت میکند، اما آمیگدالا یعنی مرکز پردازش هیجان، شدت بار هیجانی منفی را با گذشت زمان تضعیف میسازد. این مکانیسم دفاعی موجب میشود که خاطرات تلخ به مرور بیرنگ شوند، در حالی که لحظات مثبت یا خنثی پایدارتر میمانند. همین امر سبب میشود گذشته، آنگونه که بازخوانی میکنیم، روشنتر و آرامتر جلوه کند. در مقابل، وقتی شبکه پیشفرض مغز درگیر [پیشنگری] میشود، ناشناختگی آینده بهعنوان منبع تهدید فعال میشود. سیستم استرس بدن در چنین موقعیتی برانگیخته میشود و آینده بیشتر چون سایهای مبهم و تهدیدآمیز درک میگردد تا تصویری شفاف و امیدوارکننده.
/
روانشناسی این پدیده را از زاویهی دیگری توضیح میدهد. ذهن انسان گرفتار سوگیریهایی است که به صورت ناخودآگاه بر ادراک زمان اثر میگذارند. "نوستالژی" یکی از این سوگیریهاست! تمایلی به بازسازی گذشته به گونهای زیباتر از واقعیت، که حتی لحظات دشوار را در خاطره به صورت روایتی دلنشین بازآفرینی میکند. در سوی دیگر، سوگیری منفی (Negativity bias) سبب میشود که در مواجهه با آینده، تهدیدها و احتمال شکست را بزرگنمایی کنیم و فرصتها و امیدها را کماهمیتتر ببینیم. تفاوت بنیادی دیگری نیز میان گذشته و آینده وجود دارد: گذشته قلمرویی است که از آن عبور کردهایم و بر آن تسلط یافتهایم، رویدادهایش رخ داده و معنایشان تثبیت شده است. آینده اما قلمروی ناشناخته و غیرقابل کنترل است. همین احساس [کنترل بر گذشته] و [بیاختیاری در برابر آینده]، سرچشمهی آرامش در یاد دیروز و اضطراب در تصور فرداست.
/
اگر به چشمانداز تکاملی بنگریم، این سازوکارها معنای تازهای پیدا میکنند. در تاریخ طولانی تکامل، انسانهایی که با نگاهی محتاط و حتی بدبین به آینده مینگریستند، شانس بقا و بازتولید بیشتری داشتند. پیشبینی خطر در ناشناختهها، از صدای حیوانی در تاریکی گرفته تا تغییرات ناگهانی محیط، حیاتی بود. به همین دلیل، مغز ما بهگونهای شکل گرفته که آینده را بیشتر با بیم و نگرانی ببیند تا با امید و آرامش. در سوی دیگر، بازسازی دلپذیر گذشته کارکردی سازنده داشت! فراموشی دردها و آرایش لحظات شاد، انگیزهای برای ادامه زندگی در محیطی پر از دشواری فراهم میکرد. نوستالژی همچنین نقشی اجتماعی ایفا میکرد یعنی روایت خاطرات شیرین در جمع قبیله یا خانواده. این روایات پیوندها را تقویت میکرد و همبستگی گروهی را بالا میبرد، چیزی که برای بقای انسانِ اجتماعی امری حیاتی بود.
/
از این سه منظر، به روشنی پیداست که درخشاننمایی گذشته و تاریکنمایی آینده، نه نتیجهی خطا یا ضعف فردی، بلکه بخشی از معماری ذهنی و زیستی ماست. مغز با بازنویسی حافظه، گذشته را قابل تحمل و حتی دلنشین میسازد. روان با سوگیریهای خود، ما را به سوی ایدئالسازی دیروز و بیمسازی فردا سوق میدهد. و تکامل این گرایشها را تثبیت کرده است، زیرا آنها در گذر زمان برای بقای فرد و گروه سودمند بودهاند.
/
از این رو، تجربهی مشترک انسانی امل حسرت روزهای رفته و نگرانی از روزهای نیامده، بازتابی از سازوکارهای عمیقتر است. گذشته نه به سبب آنکه واقعاً روشنتر بوده، بلکه چون مغز آن را فیلتر کرده و بازسازی نموده است، چنین مینماید. آینده نیز نه لزوماً به سبب تاریکی واقعی، بلکه به دلیل نهادینهشدن مکانیزمهای بقا در ذهن، چنین جلوه میکند. آنچه ما تجربه میکنیم، بیش از آنکه تصویری از زمان باشد، محصول طراحی مغزی است که برای حفظ حیات، حافظه و خیال را به این شیوه سامان داده است.
آیا واقعاً میتوانیم با تصور کردن آیندهای که میخواهیم، مغزمان را طوری برنامهریزی کنیم که به آن آینده نزدیکتر شویم؟ علوم اعصاب درباره قدرت تجسم ذهنی و تبدیل رؤیاها به واقعیت چه میگوید؟
در علم عصبشناسی مفهومی به نام "تفکر آیندهنگر رویدادی" (Episodic future thinking) وجود دارد که نشان میدهد وقتی آیندهای مشخص را با جزئیات در ذهنمان تصور میکنیم، مغز از شبکههای مرتبط با حافظه، بهویژه هیپوکامپ، برای شبیهسازی آن تجربه استفاده میکند. همزمان بخشهایی از قشر پیشپیشانی در ارزیابی اهداف و تصمیمگیری نقش دارند. این فرایند میتواند باعث شود آیندهای که هنوز اتفاق نیفتاده، برای ذهن ما ملموستر و ارزشمندتر شود. در نتیجه، ممکن است بهجای انتخاب لذتهای فوری، تصمیمهایی بگیریم که با اهداف بلندمدتمان هماهنگتر هستند. تجسم ذهنی همچنین میتواند توجه ما را به فرصتها، رفتارها و انتخابهایی جلب کند که به آینده دلخواهمان مربوطاند. به بیان ساده، وقتی تصویر روشنی از کسی که میخواهیم بشویم داشته باشیم، راحتتر میتوانیم تشخیص دهیم که امروز باید چگونه رفتار کنیم. البته این به معنای آن نیست که صرفاً با فکر کردن، واقعیت تغییر میکند! بلکه تصویرسازی میتواند بر تصمیمها، انگیزه و اقدامات واقعی ما تأثیر بگذارد.
/
اما چگونه از این توانایی مغز استفاده کنیم؟ نکته مهم این است که فقط نتیجه نهایی را تصور نکنیم، بلکه مسیر رسیدن به آن را هم در ذهن تمرین کنیم. مثلاً اگر میخواهیم فردی موفق، بااعتمادبهنفس یا دارای مهارتی خاص باشیم، بهتر است یک صحنه مشخص از آینده را با جزئیات تصور کنیم: کجا هستیم، چه کاری انجام میدهیم، چه احساسی داریم و چگونه رفتار میکنیم. سپس باید اقداماتی را که ما را به آن نقطه میرسانند، همراه با موانع احتمالی و واکنش مناسب به آنها، ذهنی تمرین کنیم. ورزشکارانی مانند مایکل فلپس از چنین تمرینهایی برای آمادگی در برابر شرایط دشوار استفاده کردهاند و پژوهشهایی نیز نشان دادهاند که تمرین ذهنی میتواند به یادگیری مهارتهای حرکتی و بهبود برخی جنبههای عملکرد کمک کند. بنابراین قدرت واقعی تجسم آینده در این نیست که مغز خیال را با واقعیت اشتباه بگیرد...بلکه در این است که آیندهای را که میخواهیم بسازیم، به راهنمایی برای رفتار امروزمان تبدیل کنیم. آینده فقط چیزی نیست که منتظرش میمانیم! چیزی است که میتوانیم از همین امروز، با تصمیمها و اقدامات آگاهانه، در ساختنش نقش داشته باشیم.
ساعت های هوشمند از جمله اپل واچ چطور ضربان قلب شما رو اندازه میگیره؟
در واقع، اپل واچ ضربان قلب شما رو حس نمیکنه، بلکه از طریق چراغهای سبز کوچکی (LED) که صدها بار در ثانیه چشمک میزنن، جریان خون شما رو اسکرین میکنه. نور سبز این چراغها وارد پوست میشه! مقداری از اون توسط خون جذب میشه و بقیهاش به سنسورهای نوری ساعت برمیگرده. با هر تپش قلب، خون بیشتری تو رگهای مچ دست جریان پیدا میکنه و چون خون نور سبز رو جذب میکنه، نور کمتری به ساعت منعکس میشه. بین هر ضربان، نور بیشتری برمیگرده. ساعت با اندازهگیری سرعت تکرار این الگو، ضربان قلب رو محاسبه میکنه. همچنین برای جلوگیری از خطای ناشی از حرکت دست هنگام دویدن، اپل واچ از سنسورهای حرکتی و نرمافزار استفاده میکنه تا ضربان واقعی رو از نویزهای حرکتی جدا کنه.
یکی از پارادوکسهای ایمان داشتن اینه که اول به یه چیزی باور پیدا میکنی، بعد میری دنبال این که یه جوری بین باورت و روش علمی توی علوم تجربی ارتباط پیدا کنی تا ثابت کنی چیزی که بهش ایمان داری درسته. این همون Cherry-picking یا انتخاب گزینشی شواهده! یعنی بهجای اینکه دنبال حقیقت باشی، دنبال چیزایی میگردی که باورت رو تأیید کنن.
چرا ایران با وجود بحران شدید آب، همچنان به سدسازی ادامه داده است؟ در گزارشمان در نیویورک تایمز، من و اریکا سولومون همپوشانی قابلتوجه میان پروژههای آبی و تأسیسات نظامی را بررسی کردهایم. آیا برخی از این پروژهها کاربرد دوگانه داشتهاند؟ شواهد قطعی وجود ندارد، اما پرسشهایی جدی مطرح است.
#شهرک_موشکی
#بحران_آب
https://t.co/i5TIq8ISLw
#مغز ما چگونه میتواند روابطی را کشف کند که هرگز مستقیماً تجربه نکردهایم؟
پژوهشی تازه از دانشگاه آکسفورد، نشان میدهد بخشی از مغز به نام هیپوکامپ، که بیشتر به نقش آن در حافظه شناخته میشود، در کشف روابط پنهان و نتیجهگیری از اطلاعات قبلی نیز نقش اساسی دارد. پژوهشگران در آزمایشی با ۳۶ داوطلب، از آنها خواستند در یک بازی رایانهای روابط میان چند شخصیت را یاد بگیرند و با تغییر شرایط، اتفاقات بعدی را پیشبینی کنند. تصویربرداری مغزی نشان داد هیپوکامپ الگوی ارتباط میان شخصیتها را بازنمایی میکند و به افراد کمک میکند حتی بدون تجربه مستقیم برخی روابط، درباره آنها نتیجهگیری کنند. در آزمایشی دیگر با ۲۰ داوطلب، پژوهشگران با استفاده از امواج فراصوت، فعالیت هیپوکامپ را بهطور موقت تغییر دادند و مشاهده کردند توانایی افراد در یادگیری روابط و استنتاج از آنها کاهش یافت. جمعبندی پژوهش این است که مغز انسان فقط اطلاعات و تجربههای گذشته را ذخیره نمیکند! بلکه با کشف الگوهای ارتباطی میان آنها، میتواند روابط جدید را پیشبینی کند و خود را با شرایط تازه سازگار سازد.
#رشتو#خلاصه_کتاب پارادوکس روده-مغز
#بخش_اول
[۱]
رودهی شما ذهنتان را بیش از آنچه فکر میکنید شکل میدهد!
در داخل بدن ما انواع میکروب ها زندگی میکنند که بیشتر آنها در روده زندگی میکنند. این اکوسیستم داخلی، که به آن میکروبیوم روده گفته میشود، شامل تریلیونها باکتری از هزاران
#روز۲۱#روش_۲۱
۲۱. رقابت در قربانی بودن (Competitive victimhood) 💔
وقتی گروههای مختلف به جای شنیدن رنج یکدیگر، تلاش میکنند ثابت کنند بیشتر از همه آسیب دیدهاند، رنج به یک رقابت تبدیل میشود. هر گروه تاریخ دردهای خود را مطرح میکند و گاهی درد دیگران را کوچک میشمارد. به این پدیده "رقابت در قربانی بودن" میگویند. نتیجه ممکن است کاهش همدلی، افزایش دشمنی و دشوارتر شدن همکاری باشد. مسئله این نیست که چه کسی حق دارد از رنج خود حرف بزند! مسئله زمانی است که شنیده شدن یک گروه، به انکار رنج گروه دیگر وابسته شود.
#روز۲۰#روش_۲۰
۲۰. فرسایش اداری (Administrative attrition) 📑
گاهی برای محروم کردن مردم از حقوقشان، نیازی به گفتن "نه" نیست! کافی است مسیر رسیدن به آن حق را آنقدر طولانی، پیچیده و خستهکننده کنید که خودشان منصرف شوند. فرمهای بیپایان، ارجاعهای مکرر، پاسخهای مبهم و تأخیرهای طولانی میتوانند به ابزاری برای فرسایش تبدیل شوند. در چنین شرایطی، حقی ممکن است روی کاغذ وجود داشته باشد، اما در عمل دسترسی به آن تقریباً ناممکن شود. قدرت گاهی پشت یک میز اداری پنهان میشود.
#رشتو
[1]
داروهای جدید #دیابت و #کاهش_وزن
داروهایی که بر پایهی GLP-1 ساخته شدن، نسل جدیدی از درمانهای دیابت نوع ۲ و چاقی رو شکل دادن. هورمون GLP-1 به طور طبیعی بعد از خوردن غذا از سلولهای روده آزاد میشه و باعث ترشح انسولین، مهار گلوکاگون (هورمونی که قند خون رو بالا میبره)