Purev

[BATENGINEER @batengineer]

Хятадын Эйр Чайна компани өөрийн үйлдвэрийн С919 онгоцоор УБ руу шууд нислэг хийж эхэлсэнд зарим иргэн ЗТЯ-д гомдол гаргаж, ИНЕГ С919 онгоцны маягийг хүлээн зөвшөөрсний дараа шууд нислэгт ашиглахыг зөвшөөрч ИНД-129 гэрчилгээнд тусгах бсан утгатай санал ирүүлсэн бгаан бн. 1944 оны Чикагийн конвенцийн зарчим ёсоор хэлэлцэн тохирогч аливаа улс зөвхөн өөрийн улсын jurisdiction хязгаарт л бүрэн эрхтэй бдаг. Өөр улсын агаарын тээвэрлэгч ямар маяг загварын агаарын хөлгөөр олон улсын нислэг хийхийг заах эрхгүй. Жишээлбэл ЗХУ-н Аэрофлот компани холын зайн нислэгийн Ил-62 гэдэг нисэх онгоцоор АНУ-н JFK нисэх буудал руу тогтмол шууд нислэг маш олон жил үйлдсэн. Ил-62-н аль ч загварыг FAA хүлээн зөвшөөрөөгүй. Гэхдээ Аэрофлот FAA-н type acceptance/approval-гүй онгоцоор АНУ руу нисэхэд ямар ч хориг тавьдаггүй бсан. Яг энэ зарчим Эйр Чайна компанийн С919 онгоцонд үйлчилж бгаа. Иймд олон улсын эрх зүйн зарчмаас гажсан үйлдэл хийхийг шаардаж гомдол гаргах шаардлагагүй, харин өөрөө агаараар зорчихдоо өөрийнхөө аюулгүй гэж үзсэн агаарын хөлөг ашиглаж бгаа компанийг сонгоод үйлчлүүлэх нь чөлөөтэй шүү. Та нарт сонирхуулахад Монголын агаарын орон үайгаар өдөр бүр дамжин өнгөрч байгаа олон зуун онгоцны ихэнх нь ИНЕГ-н type acceptance зөвшөөрөл аваагүй бдаг. Үйлдэл үр дүн ялгаатай мэт харагдавч эрх зүйн орчин нь нэг л юм. Иймд илүү зүйлд санаа чилээрхэлгүй сэтгэл амар бгаарай.

[Purev @Purev2014]

@ChnAmbMongolia Баярлалаа, энэ богинохон хугацаанд хамгийн нээлттэй сайд байлаа.

[S.Bayar @SBayar12]

УИХ-ын 57-р тогтоолыг батлаагүй 18 гишүүний нэрсийг би тэмдэглэж авсан байдаг. Нэр тань тэдний дунд алга. Тиймд таныг уг тогтоолыг батласан гэж би андуурчээ, уучлаарай. Та тэр үед эзгүй байсан бололтой. Үүнтэй холбогдуулан учирлаваас: 1. Харин ийн андуурах үндэс надад байж. "ГХО-ийн хувьцааны 34 хувийг авдгаараа аваад, харин хөрөнгө оруулах үүрэггүй байх гэрээ ЗГ хийх ёстой" гэж намын бүлэг дээр хэлж байсан үгийг тань би тэмдэглэн авчээ. Үүнийхээ дор "Зандаак маань поопров. Сэрэхгүй бол сайхан зүүд юм даа" гэж би коммент бичиж. Үнэхээр ч ийм "утопи", хэт пооп саналыг ГХО-ч яавч зөвшөөрөхгүй нь тодорхой. 2. Гэхдээ тэр яах вэ, болоод өнгөрсөн явдал. Сая РТ-й хийсэн сайн хэлцэлд таны ЗГ-ын гавьяа оролцоо бас байсныг би онцолсон. Та анзаараа биз. 3.Таны постонд дурсамжийн гурван номын маань нэрс дурдагджээ. Та уншсан бололтой. Баярлалаа. Бидний улстөр нэг л задархай бүтархай, эргэж буцсан, нөхөөс нажид их юм даа гэж халаглан2 бичсэн санаатай. Цаашид засрах биз, тийм ээ?

[Baabar @Baabarniitlelch]

Энэ лоозонгуудаас хэрэгжсэн ядаж ганц уриа байна уу?

[Embassy of China in Mongolia @cnembassyinmng]

🌟【БНХАУ-д суралцах оюутнуудын анхааралд】 Та бүхэн Элчин Сайдын Яаманд визийн хүсэлтээ өгнө үү!

2026 оны намраас эхлэн БНХАУ-д Х1, Х2 визээр суралцах оюутнууд өнөөдрөөс эхлэн визийн хүсэлтээ илгээх боломжтой боллоо.

Эрт хүсэлтээ гаргаж ачаалал ихтэй үеийн урт дараалал, хүлээлтээс зайлсхийгээрэй.

Та бүхэнд амжилт хүсье! 🎓

🌟【留学生必看】中国大使馆喊你办签证啦！

2026年秋季赴华留学的X1/X2签证，即日起可申请。

现在就动手申请，避开高峰期排队排到腿软，祝顺利拿到签证～🎓

[Baabar @Baabarniitlelch]

Чимид гуай, Гомбосүрэн гуай, Дэмбэрэл бид 5 нэг танихгүй америк хүнтэй уулзан компани байгуулаад би даргаар нь тавигдаж сарын 3500 долларын цалинтай болсон мөртөө татвараас бултсан тухай өнөө сайхан яриагаа дахин дэлгээч, түрүүн нийгмийн сүлжээгээр олж үзээгүй нь одоо сонсог. Дараа нь би чамайг шүүхэд өгье, Эхлээд чи яриадах.

[News Room @Newsroommongol]

2025: Зам барих нь татвар төлөгчдийн мөнгийг үр ашиггүй зарцуулж буй хэлбэр.
2026: Туулын хурдны замыг барих нь түгжрэлийг бууруулахад маш үр дүнтэй.
2025 онд тэрээр төсвийн 33%-ийг замд зарцуулж байгааг шүүмжилж, эмнэлэг, сургууль, эрчим хүч рүү хөрөнгө оруулалтаа чиглүүлэх ёстойг тайлбарлаж байв.

[ELBEGDORJ Tsakhia Mongol @elbegdorj]

Улс төр ярихгүй удсан байна. Клабхауст яриа өрнөлөө. Асуулт олон гарлаа. Эхлэл болон зарим хэсгээс нь дор эшлэв. Энд бүрэн эхээр нь оруулав. Дуустал сонсоод шэйрлээд байж дээ
"Жорлон"...Надаар 12 жил хооллож байгаа юм. Оюунэрдэнэ өөрөө эхлээд УИХ-аас явах хэрэгтэй. Гишүүн мэдэгдэл хийгээд шалгуулах, огцрох боломж үргэлж нээлттэй байдаг. Парламентын засаглалыг хамгаалах нэрээр хэргээ угааж яваа хүн. Баастсан нүүрээ угаах гэж ядаж байгаа гэж харж байна. Өмнө нь наадах чинь -Шүүх болохгүй байна гэдэг байсан. Гэмт хэрэг үйлдэж, хулгай хийж байгаагаа мэдэж байсан хүний үг л дээ. Ерөнхий сайдын суудлаас буугаад л ардчилал ямар хэрэгтэйг ойлгож.
Монголын шинэ үеийнхэн авлигач хулгайч гэж түүнийг таниад албан тушаалаас нь нохой мэт хөөж буулгасан. Одоо Оюун-Эрдэнэ Их хурлын гишүүний ажлаа сайн дураараа өгсөн нь дээр. Монголын парламентын өргөөнд хутга ханцуйлж явдаг тийм этгээдэд дотор нь суух ёс суртахууны эрх байхгүй. УИХ-ын танхимд тийм түүхтэй хүн юм улиглах тусам иргэдийн төрдөө итгэх итгэл алдарч байгаа юм. Улс орныг бүхэлд нь муухай харагдуулаад байна.
Оюун-Эрдэнэ эрх мэдэлд шунаж манай парламентыг, ардчиллыг өөрийн гараар бусниулсан. "Ардчиллын баян бүрд"-ийг ямар болгов? Авлига хулгайд нэвт идэгдсэн, албан тушаалтан нь дураараа дарангуйлдаг орон гэсэн ангилалд оруулсан. Дал руу бууж байсан авлигын индекс хэд болж доройтов? Хэвлэлийн эрх чөлөө, хүний эрхийн үзүүлэлтээр Монгол улс түүний засагласан таван жилд лав жаран байраар ухарсан. Үнэнийг хэлж бичсэн хэвлэлийнхэн, тэмцэх гэсэн иргэдийг тагнуул, цагдаа, мөрдөн, шоронгийн хаалганаас салгахгүй тамласан шүү.
Оюун-Эрдэнэ УИХ-д байна гэдэг бол өмнө нь 16 телевизийг мөнгөөр зодож яриулдаг байсан хүн амины давтан хэрэгтэн Амгаланбаатар төрийн ордонд алхаж явна гэсэн үг. Би тэгэж харж байгаа. Оюун-Эрдэнийг та нар Амгаланбаатар явж байна, ярьж байна гэж л хар. Нойлэрдэнэ өнөөдөр УИХ-ыг гэмт хэрэгтний хоргодох байр адил болгож байна.
Тэр зөвхөн Монголын түүхт төрийг хулгай худлаар бузарлаад зогсоогүй шүү. Хэрээ ахтайгаа нийлж ард түмний тунгалаг оюун санааг маш гүн хордуулсан. Иргэдийн тархийг угаах, хов живийн бузар нян үржүүлэх, хагалан бутаргах гэмт үйлдэл нь одоо ч үргэлжилж байна. Оюун санаа нь өвчилсөн зон олон муу муухайд донтсоор байгаад, түүнийг үйлдсээр үндэсний дархлаагаа алддаг. Ийм нүгэлтэй, хар мөртэй этгээд.
Тэмцдэггүй ард түмэн мөхдөг. Энэ жорлон Монголын ард түмний тэмцэх эрхийг булааж авах жигшүүрт гэмт үйлдлийг удаа дараа үйлдсэн. Дэлхийн хамтын нийгэмлэг 1948 оны 12 дугаар сарын 10нд Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал баталж хүний тэмцэх эрх нь соёлт хүн төрөлхтний нийтлэг хууль болсон. Энэ өдрийг сонгож 1989 онд Монголд ардчилсан хөдөлгөөн байгуулагдаж байгааг зарласан нь тохиолдол байгаагүй.
Иргэнийхээ тэмцэх эрхийг булааж авдаг Ерөнхий сайд, ямар ч албан тушаалтан байх ёсгүй. Манжийн төр ч ингэж балайрсан түүхгүй. Харин энэ цаг үед л иргэдийнхээ тэр үнэт эрхийг хэрхэн булааж болдгийг, яаж суртал ухуулга хийж, мөнгө хахуулиар сүлбэж, зохион байгуулж жүжиглэдэгийг бүгд харсан. 1990 онд Батмөнх гуай иргэдийнхээ тэмцэх эрхийг Оюун-Эрдэнэ шиг булааж авсан бол яахав. Гарч ирээд Ардчилсан Холбооны залуусын өөдөөс цуглаан зохион байгуулаад, өлсгөлөн зарласан бол яахав. Лав Монгол улс ардчилсан замаар замнаж чадахгүй болох байсан.
Та нарынхаас яадаг юм, миний санаанаас гардаггүй нэг зураг байдаг. Ковидын аюулыг сөрж өдөр шөнөгүй ажилласан хөөрхий эмч, сувилагч, асрагч нар цалингаа нэмүүлэх гэж Чингисийн талбайд олон хоног зогссоныг санаж байна уу? Хүйтэн усан бороо, мөндөрт шалбартлаа нүдүүлэн сууж байгаа тэр цагаан нөмрөгтэй эмч ажилчдын зураг. Одоо ч миний нүдэнд тэр зураг харагдах шиг болж даралт ихэсдэг. Нөгөө жорлон чинь тэднийг элдвээр дарамталж айлгаж хөөж явуулчихаад, араас нь "төрийн эсрэг боссон" гэж гүтгэж аюултай гэмт хэргийг эмч сувилагчдад тохох гэж шар махтай нь хатаасан.
Энэ түүхийг та нар битгий мартаарай. Харин өнөөдрийн сэдэвтээ эргэж ороход Оюун-Эрдэнэ яриад байгаа парламентынхаа дархлааг өөрөө гардаж аль хэдийн үгүй хийсэн хүн шүү. 1992-1996, 1996-2000 оныг би сайн санаж байна. Дотор нь сууж байсан. Тэр үеийн Их Хурал зовлонтой бүрэлдэхүүнтэй ч парламент төрхөө хадгалдаг байсан. Юун УИХ-ын дарга индрээс бодлогын сургаал айлдаж үг хэлээд суух. Ерөнхий сайд чуулганы нээлтэд үг хэлдэг, араас нь цөөнхийн төлөөлөгч ард олныхоо бухимдал, эрх баригчдын болохгүй бүтэхгүй бүхнийг илчилж ярьдаг байсан.
Одоо бол манай Их Хурал дээр үеийн МАХ намын бүгд хурал шиг болсон. Олон намын төлөөлөлтэй, парламентат ёсоо дээдэлдэг оронд хурал даргалагч тухайн чуулганаар хэлэлцэх асуудлаа танилцуулж, хурлыг зохицуулах, нээж хаах төдий л эрх эдэлдэг. Тэр бол олонхийг ч, цөөнхийг ч төлөөлөхгүй. Спийкэр нь бодлого номлож Ерөнхий сайд, сөрөг хүчин нь парламентын хугацааг чимээгүй сууж өнгөрөөх юм бол олонхи цөөнхөөр яах юм! Олон нам оролцсон сонгууль хийх утга нь юу болох билээ!
Оюун-Эрдэнэ шиг их мэдэлтэй ерөнхий сайд Монголын нэн шинэ түүхэнд байгаагүй. Ямар ч ерөнхий сайд Үндсэн хуулинд хоёр удаа гар дүрсэн түүх байхгүй. Алганд багтсан улс гэж дээдэлдэг ардчилсан шинэ үндсэн хуулийг тавин хувь хүртэл нь сэглэж зэрэмдэглэсэн. Чимэд гуай амьд байсан бол ингэхийг тэвчихгүй. Хууль тогтоох болон гүйцэтгэх эрх мэдлийн хяналт, тэнцвэр, бие даасан байдлыг бүрэн устгасан.
Засаг тогтвортой ажиллах ойлголт устсан. Их хурлын гишүүд засгийн газрын гишүүн болох гэж уралддаг болсон. Наад ИХ-ын гишүүд чинь ЗГ-ын гишүүд болж дуусталаа ЗГ-ыг огцруулна. Одоо гурав дах ЕС-ынхаа нүүрийг үзэж байна. МАН олонхи атлаа гол өрсөлдөгч намаа өвөртөө хийж бүрэн эрхт төлөөлөгч болгосон. УИХ-ыг засгийн газрын өргөтгөл болгож хувиргасан. Хариуцлага, хуулийн тэгш хэрэгжилт, хяналтыг устгахаар ардчилсан, парламентат ёс аяндаа мөхдөг.
Оюун-Эрдэнэ бол 1990оноос хойш гарч ирсэн хамгийн удаан эрх мэдлээ хадгалсан бас хамгийн их мөнгөтэй, хамгийн баян Ерөнхий сайд байв. Амлалтыг нь нэхэхээр, хариуцлага, үр дүн асуухаар -Би азгүй Ерөнхий сайд гэж шорон зан гаргаж баашилдаг л байсан болохоос. Таван жилд 260 гаруй их наяд илүү төсвийг тодотголтой нь зарлагадсан. Төсвийн гадуурх хулгай авлигал нь мэдэгдэж байгаагаар 150 илүү их наядаар яригдах болсон.
Таван жилийн дотор Монгол төрийн хүнд суртал, идэж уудаг нь албан ёсоор зургаа дахин нэмэгдсэн. Албан бусаар 1100 хувиар өссөн. Тиймдээ ч албан тушаалтнуудын ууж идэхийг дэлбэртэл нь өөгшүүлсэн Оюун-Эрдэнийг олон нийт хэн гэж хочилдог уу? "Жорлон" гэж түүнийг хочилдог болсон. Жидүү, нүүрс, тендер, Ирээдүй өв сан, Эрүүл мэндийн даатгалын улайссан данс, офтэйкүүд гээд. Түүний үед л нууцад авч байгаад их наядаар нь хулгайлдаг болсон. Иймэрхүү нууц гэрээ шийдвэрийн тоо 400-600 хүрч байна гэж сонссон шүү.
Жорлон Оюун-Эрдэний үед Монголын төр улсаа иддэг үр могой болсон. Манай иргэд хамгийн их ядуурсан. Нийтээрээ өрөнд баригдсан. Татвар дарамт, юмны үнэ тэнгэрт хадсан. Монголыг өөрөө өөрийгөө иддэг улс болгож хувиргаад тэр жорлон залуучуудад үзэн ядагдаж буусан. Занданшатарын, Учралын засгийн газар гэж үнэндээ байхгүй ээ. Оюун-Эрдэний бүтээсэн данхар жорлонд зарим нь суудал сэлгэсэн. Нилээд нь тэндээс биеэ дааж босож амжаагүй байна. Ямар сайндаа дараачийнх нь "чөлөөлье" гэж хашгирч бачуурч байхав. Та нар сонсож байгаа биз.
Одоогийн маргалдаж байгаа хуулийн төслийг би ажиллаж байхдаа цогцоор нь "Сонгогдсон болон томилогдсон албан тушаалтантай хариуцлага тооцох хууль" гэж УИХ-д оруулсан. Ерөнхийлөгчөөс өөр аль ч субъект санаачлахаас тойрдог хууль харилцаа гэж бий. УИХ-ын гишүүдтэй яаж хариуцлага тооцохыг Ерөнхийлөгч л оруулж авч гарч чадвал чадна, үгүй бол хэцүү. ЗГ тийм хууль санаачлах уу? Үгүй. Гишүүд бас үгүй. Оруулж ирвэл Ерөнхийлөгч л оруулж ирнэ.
Албан тушаалтантай тооцох хариуцлага цогцоор, шил дараад хэрэгжиж байж ёстой. Эхнийх нь явлаа. Араас нь олон түмэн нэхээд явуулдаг байх ёстой. Хариуцлага, ялангуяа улс төрчидтэй тооцох хариуцлага бүтэн цогц болж байж хэрэгждэг. ИХ-ын гишүүн асуудалд холбогдсон бол "би гарлаа" гээд зарлаад гараад явдаг. Тэгээд л болоо. Тэгэж зарласнаар УИХ-ын тогтоол гарсанд тооцдог, тэр өдрөөр тасалбар болж төрийн ордонд эргэж орох эрхгүй болдог.
Олон нийтээс сонгогдсон хүн өөртэйгээ тооцдогийг ёс суртахууны, УИХ-ын нам, бүлэг, парламентын бүтэц гишүүнтэй холбож шийдвэр гаргавал улс төрийн, шүүхээр явбал хуулийн хариуцлага болдог. Энэ тухай л хэлэлцүүлэг болж байх шиг байна. Гэхдээ албан тушаалтан огцрох боломж үргэлж нээлттэй байдгийг дахин сануулъя.
.....
Бусдын эрх ашигт худалдагдах шаарууд байвал хөрш ч бай, хэн ч ашиглана. Тэгэж ашиглагдаж байгаа үйлдлийг эрүүгийн хуулинд зүйлчлэн заах хэрэгтэй. Үйлдэл бүрт нь ял оноох бодлого зөв.
.....
Дээд шүүхийн шүүгчид Засгийн газрын гишүүний ажлыг давхар хашдаг байвал яах вэ? Гүйцэтгэх, шүүх болон хууль тогтоох эрх мэдэл тусдаа байхаар бид Үндсэн хуулиа боловсруулсан. Нийлчихээр ямар ч хяналт, хариуцлага алга болдог. Ерөнхий сайд, шадар сайд нар УИХ-ын гишүүн байж болно. Манай улс өөрийн онцлогтоо тааруулж ингэж явах нь зөв.
.....
Парламентын гишүүний дархлаа, халдашгүй байдал гэдэг бол гэмт хэрэгтний хамгаалалт биш. Харин улс төрийн дарамтаас хамгаалахад л оршдог.
.....
Улс төрд орж байгаа сэдэл чухал.
.....
Би 1994 онд яриа гарахад л УИХ-ын гишүүнээс чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгч байлаа. Шүүх дээр очоод цагаадсан.
.....
Юун Харбины гэрээ. Гүтгэлэг. Намайг яая гэхэв, хөрш найрамдалт орныхоо удирдагчийг ингэж гүтгэж болохгүй. Хоёр талаасаа авлигачидтай тэмцэх тухай л ярьж байсан. Одоо ажлаа хийж байгаа хүн, Си Жиньпин дарга хариу өгөх байлгүй дээ.
.....
Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг зөвхөн нэмэлтээр хийж анхдагч үзэл санааг хадгалж явбал зөв болно. Сүүлийн хоёр өөрчлөлт нэртэй юм манай сонгож авсан замыг эвдсэн.
.....
Оюу толгой, Бамбарууш кафе хоёрыг яаж харьцуулж болох.
....
Улс төрийн өндөр албан тушаалтнууд ажлаа минутын нарийвчлалтай нийтэд тайлагнадаг байхыг ил тод байдлын хууль гэж байгаа юм. Дарга нарын юу хийж байгааг мэдэхгүй бол ямар ч хяналтгүйтэй адил.
.....
Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог байсан бол одоо жорлон зүлгэгчтэй л сууж байх байсан. Оюун-Эрдэний үед ерөнхийлөгчийг томилсон бол Ховдын Болормаа л тэнд суух байв. Яаж азаар ард түмнээс сонгодог болсон юм.
....
Ерөнхийлөгчид наадуул чинь өөрсдөө элдэв юм авч ирж наадаг юм.
....
Сонгогдсон хүнээ эрүүлж татах иргэдийн эрх хэрэгжих бол баг, хороо бүр дээр тогтоосон босго давах ёстой. Энэ бол бараг боломжгүй. Ардчилал бол үйл явц. Эргэх холбоо. Тэр механизм ажиллаж байж амьд байдаг.
....
Би суух өрөөгөө Иргэний Танхим болгосон. Гайхамшигтай нь жилийн дотор 600 гаруй Иргэний Танхим улс даяар байгуулагдсан.
.....
Хамгийн том хулгайг өдөөсөн атлаа хариуцлагаас бултаж бусдыг айлын хоймроос буруутгаж суухыг харах үнэхээр гутмаар шүү.
.....
2005 онд анх удаа Монголын төсөв ашигтай гарч байв. Хулгайтай тэмцсэний үр дүн шууд гардаг.
.....
Хүн рүү бууны ам харуулахыг хаана ч цээрлэдэг. Төв талбайдаа буу тачигнуулах сайны ёр биш.
.....
Нэг гишүүн нь явахад онхолдоод өгдөг сул дархлаатай болчихсон юмуу, УИХ чинь. Тэгтлээ дордсон бол харин ч явуулж байж л дархлаа нь сэргэнэ. Төрийн жорлон бохирдсон бол усыг нь татах л хэрэгтэй.
.....
Улсаас том компани гэж байхгүй.
.....
Илээр хулгай хийх нь багадаад нууцад авдаг болсон. Тэр балиар хуулийг бушуухан хүчингүй болго.
.....
Над дээр мөлхөж орж ирж байсан хүн байхгүй. Монгол төрийг улсаа иддэг үр могой болголоо. "Үүнийгээ зогсоо" гэж Ерөнхийлөгч хэлэх л ёстой.
....
Би Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын төсвийг 2014, 2015, 2016 онд жил бүр 10 хувиас багагүй буулгаж байсан. Өөрөө үлгэрлэж бусдыг тийн буулгахыг уриалсан.
.....
Наад УИХ-ын гишүүд чинь сайндаа ЗГ-ыг огцруулаад байгаа юм биш сайд болох гэж санаархаж байгаа нь тэр.
.....
Эрдэнэт үйлдвэрээс эхлээд иргэд хувьцааг нь авдаг болгочих. Үнэ цэнэтэй л бол иргэдийн эзэмшилд очих нь зөв. Ингэвэл төр хулгайгаас сална.
.....
Баярцогт УИХ-ын дэд даргаас, Амарбаясгалан УИХ-ын даргаас огцрох бол ёс суртахууны хариуцлага хүлээж байгаа хэлбэр.
.....
Малчид малаа авсан шиг ашигтай аж ахуйн нэгжийн хувьцааг иргэд аваг. Иргэдээ хөрөнгийн зах зээлд оруулахгүй хаяснаар ихэнх нь ядуураад байгаа юм.
.....
Манай ард иргэд улам хэрсүү болоод байгаа. Харин улс төр нь хоцроод байна. Ард түмэн "А" авч байхад, улс төр "F" авч чадаж байна уу, үгүй юу!
.....
Улс төр яривал ч олон сэдэв байна даа...

[Баагий🇲🇳🇺🇸🇮🇱🇺🇦 @Baagij13310361]

Д.Баярхүү: Израиль-Иран: 40 хоног дайтаад үр дүн байна уу?

-Израилийн Батлан хамгаалах ба аюулгүй байдлын форумыг үндэслэгч бригадын генерал Амир Авивын дүн шинжилгээг бүрэн эхээр нь хөрвүүлэв.

Нэг талаас АНУ, Израиль, нөгөө талаас Иран оролцоод 40 хоног үхэн хатан байлдаад хоёр 7 хоногийн гал зогсоогоод байна. Ираны дэглэм эргэлтгүй унах болов уу, яах бол хэмээсэн хүлээлт гайхал, түгшүүр зэрэг төрүүллээ. Израилийн нийгэм, тэр дундаа сионист иргэдийн дунд түгшүүр төрүүлсэн дуу хоолой цууриатсаар. Ганц олдсон түүхэн боломжийг алдчихав уу гэсэн асуулт тасардаггүй.

Байлдааны үр дүн 40 хоногт

Гал зогсоох хүртэл Израилийн батлан хамгаалах арми (ЦАХАЛ) америкийн зэвсэгт хүчинтэй хамтран агаарын үй олон цохилтуудаараа өмнөө тавьсан зорилгодоо бараг хүрсэн. Зорилгоо жагсааж үзээд эргээд харвал 40 хоногт Ираны цэргийн үйлдвэр заводууд бүгд сөнөсөн, агаарын довтолгооноос хамгаалах систем ба агаарын цэргийн бүх дэд бүтэц бут цохиулсан. Ираны тэнгисийн цэргийн бүх флотыг Америкийн флот живүүлсэн. Цохилтууд үргэлжлээд нефть-химийн үйлдвэрүүд, ган хайлуулах ба цувих заводууд, гүүр, төмөр зам, тээврийн артерын гол зангилаа объектуудыг жагсаалаас хуу гаргаж, Ираны хувьсгалт гвардын олон арван тэрбум долларын орлогыг тасалдуулчихаад байна. Агаарын дайралтын хамтарсан кампанийн эхний шатанд Ираны дэглэмийн командын босоо тогтолцоо, дэглэмийн тулгуур Лалын хувьсгалыг хамгаалах корпусын удирдлага, залхаан цээрлүүлэх “Басиж”-ын бүтцийг устгах зорилтыг шийдлээ. Дараагийн шатанд бид эдийн засгийн дэд бүтэц рүү нь агаарын дайралтаа чиглүүллээ. Тэгэхдээ хоёрдмол үүрэг гүйцэтгэлээ. Дэглэмийн санхүүжилтийн уг суурийг нураалаа, мөн өөрчлөлт хийхийг Ираны нийгэм эрх баригчдаасаа шаардах нөхцөл бий болгохыг зорилоо. Гэхдээ зарим нэг чухал объектууд хөндөгдөөгүй үлдлээ. Өнөөгийн нөхцөл байдлыг ойлгоё гэвэл энэ нь зарчмын өнцөг юм. Иран нь азаар цэргийн потенциалынхаа нэлээд хэсгийг ууланд нууж амжлаа. Газрын нэн гүнд баллистик пуужингийнх нь комплексууд нуулттай байна. Америкийн стратегийн бөмбөгөгч B-2 тэр гүн рүү хүрч сөнөөж чадахгүй байна. Бас тэнд нь цөмийн объект, баяжуулсан ураных нь нөөц байна. Ираны уулс руу ордог нүх сүв зам туннелийг хаах гэж ЦАХАЛ оролдсон. Уулын гүнд буй хөөргөх харвах төхөөрөмжийг нь илрүүлэх гэж оролдсон, гэхдээ энэ бол тактикийн алхам байлаа. Харин стратегийн зураглалын хувьд зорилго хэвээрээ. Ямар ч гэсэн баллистик пуужингийн нь үйлдвэрлэлийг бүрэн устгасан. Хэрэв сэргээн байгуулна гэвэл олон жилийн ажил болно. Хуримтлуулсан нөөцөө хаашаа ч нууж чадахгүй.

Гал зогсоосон нь капитуляц биш, ердөө тактикийн амсхийлт

Ираны цахилгаан станцуудад Америк цохилт өгөхийн өмнөхөн Тегеранаас хэлэлцээнд бэлэн байгаагаа мэдэгдэж, хэлэлцээ хийх болсныг нь Вашингтоны сул дорой байдлын илэрхийлэл, хэлэлцээ хийгээд зогсчих юм байна гэж олон хүнд ойлгогдсон байх. Миний бодлоор арай өөр өнцөг харагдаж байна. Ираны тал ч өөрийнхөө нөхцөл болзлыг дэвшүүлсэн. Тэд юу гэсэн гээч. Хоёр 7 хоног биш, бүр 45 хоногоор гал зогсооно. Америкийн цэргийг бүрэн гаргана. Санхүүгийн нөхөн төлбөр авна, дайн дууслаа гэсэн баталгаа гаргуулна болж хувирсан. Хариуд нь АНУ юу гэсэн бэ? Иранд ямар ч баталгаа өгөхгүйгээр “хоёр 7 хоног”-оо тулгасан, холбоотнууд ухрахгүй үлдэнэ, Ормузын хоолойг нээх үүрэг Иран өөрөө хүлээхээр болсон. АНУ усан замын стратегийн артераар чөлөөтэй орж гарах эрхтэй болсон. Ийм амсхийлт холбоотнуудад ашигтай тусна. Амсхийлтээр далимдуулан Вашингтон нэмэлт хүчээ бүс нутагт татан авчирсан; Израиль нь дайнд хэрэглэх сум галт хэрэгслийнхээ нөөцийг сэлбэсэн. Гэхдээ бууж өгүүлэх капитуляцын тухай яриа өрнөөгүй. Дайн эхлэхээс аль өмнө АНУ шаардлагаа томъёолсон. Баллистик пуужингийнхаа программыг Иран зогсооно, бүр байхгүй болгоно, уран баяжуулалтаа Иран демонтаж болгоно, баяжуулсан уранаа хураалгана, гар хөл нь болдог прокси террорист хүчнүүдээ санхжүүжүүлэхээ болино гэж. Иран татгалзсан. Ингэж татгалзсан учраас, АНУ энд тавьсан шаардлагуудаа хүлээн авахуулах үүднээс дайн эхлүүлсэн. Логикоор төсөөлөөд үзвэл Ираны цэргийн потенциалын 90%-ийг нураачихаад байхад энэ жагсаалт доторхи шаардлага өөрчлөгдөөгүй байна.

Бүслэлт: Гал нээхгүй ч дайн үргэлжилсээр байна

Нийт 21 цаг үргэлжилсэн хэлэлцээн дээр Ираны тал капитуляц хийх нөхцлийг хүлээн авахаас татгалзсан учраас АНУ даралт шахалт үзүүлэх дараахи зэвсгээ ашиглах болжээ. Тэнгисийн зүгээс бүрэн блокад хийж Ираныг хаах. Миний үзэхээр энэхүү мөргөлдөөний явцад хэрэгжүүлэх хамгийн хатуу, эрс тэс арга хэмжээ нь энэ болно. Блокад нь зөвхөн Ормузын хоолойг хамрах төдийгүй, Ираны эргийн боомтуудыг ч хамарна. Цаашаа тэлээд Энэтхэгийн далай, Оманы эрэг хүрнэ. Энэ олон бооомтуудаар дамжиж Ираны экспорт, импортын 90% хэрэгждэг. Эдийн засгийн хувьд энэ блокад нь санкц, цэргийн ялагдлаас ч дутахгүй нөлөө үзүүлнэ. Эдийн засаг нь бараг нурна гэсэн үг. Блокадтай зэрэгцээд америкийн тэнгисийн цэрэг Ормузын хоолойг минагүйжүүлж байна. Ираны хувьд дарамтлах цорын ганц, сүүлчийн үр дүнтэй хэрэгсэл нь мина байсан. Одоо энэ хоолой нефтиэ экспортолдог АНЭУ, Саудын Араб, Кувейт гэхчлэн арабын орнуудын худалдааны хөлөг онгоцуудад чөлөөтэй болно. Ираны флот устгагдсан. Ираны боомтуудыг бүсэлсэн. Ираны агаарын орон зай АНУ, Израилийн эвслийн бүрэн хяналтад байна. Ираны дэглэм ямар байдалд орчихов? Израиль руу пуужингийн цохилт өгч, бүслэлтээ сэтэлнэ гэхэд тэр дороо хатуухан хариу цохилт амсахаар нөхцөлд байна.

Трампын стратеги: Нефть, SWIFT ба эвслийн шинэчлэл

Бидний цэргийн хамтарсан операцын цаана юу харагдав? Эдийн засгийн ба геополитикийн өргөн хүрээтэй логик ил боллоо. АНУ-ын эрх ашиг Израилийн тавьсан зорилтын хүрээнээс халиад явчихав уу? Яав? Ормузын хоолойг хэдийгээр блокадласан ч дэлхийн нефтийн зах зээл хөдөлгөөнд орж эхэллээ. Танкераар нефть зөөдөг трафик Ойрхи Дорнодоос халиад Америкийн боомтуудад руу чиглэж эхэллээ. Трамп энэ тухайгаа ил тодоор нийгмийн сүлжээнд бахдан бичжээ. Ормузын хоолойг хааснаар Америкийн нефтийн салбарын хувьд гэнэтийн ашиг гараад ирэх шиг боллоо. Америкийн нийлүүлэгчид өндөр үнээр нефтиэ борлуулах алхам руу дөхөж магадгүй байна. Гэхдээ АНУ-ын стратегийн зорилго нь үүгээр хязгаарлагдахгүй. Вашингтоны хувьд Ираны гадаад бодлогын чиг шугамыг өөрчлүүлэхийг зорино. Хятад руу чиглэсэн, Хятадтай сүжирдэн Тегераны гадаад бодлогыг Америкийн альянсад ашигтайгаар өөрчлүүлнэ гэсэн үг. Нефть-долларын тооцоо хийлгэхээр Ираны нефтийг SWIFT руу оруулчихна. Өрнөдийн санхүүгийн систем ба зах зээлийг алгасан шууд Америкийн эдийн засагтай уяад авна гэсэн үг. Энэ бол геополитикоор тогтохгүй том бодлого юм. Израиль энэ талаар АНУ-д даралт шахалт үзүүлэх, дайнаа дахин эхлүүлэх талаар нөлөөлж чадахгүй. Харин ч эсрэгээрээ бүс нутаг дахь Вашингтоны стратегийн сонирхол нь Израилийнхаас илүү өргөн хүрээний, цогц бодлого болж хэрэгжих нь байна. Баллистик пуужин, цөмийн программ, прокси хүчний сүлжээнээс Израиль болгоомжилж байгаа бол АНУ мэдээж ингэхийн сацуу нэмээд Ормузын хоолойд тавих хяналт, ираны нефтийг өөрийнхөө тойрогт оруулах, бүс нутгийн альянсыг дахин өөрчилж шинэчлэхийг зорино.

Ливан ба ХАМАС: Дуусдаггүй, алга болдоггүй фронт

Ирантай гал зогсоосон нь Ливанд хамаарахгүй. Дипломатчид хэлэлцээ хийж, нөхцлөө харицан ярилцаж байгаа боловч Ливаны өмнөд хэсэгт ЦАХАЛ байлдааны идэвхтэй ажиллагаагаа үргэлжлүүлсээр байна. Израилийн 5 дивиз одоо Ливан ажиллаж, Ираны эсрэг дайнаас чөлөөлөгдсөн израилийн авиац Хезболлад агаараас тасралтгүй цохилт өгч байна. Израилийн арми Өмнөд Ливанд 10 км гүн зурвас дагуу Хезболагийн түүхэн оромж болох Бинт-Жбейль хот руу дөхөж ирээд байна. Ливаны шиит хүн ам нь Литани, Захарани голын хойд эрэг рүү дүрвээд байна. Байлдааны ажиллагаа эрчимтэй өрнөж, Хезболлагийн хохирол ч үлэмж боллоо. Зэвсгийн сан хөмрөгөө устгуулсаар байна. Улс төрийн түвшинд мэдэгдэм ахиц дэвшил харагдлаа. Ливаны Засгийн газар Ойрхи Дорнод дахь Ираны жанжлалыг ойлгон мэдэрч, түүхэндээ анх удаа Израильтай шууд хэлэлцээ хийж байна. Тэгэхдээ энэ бол өөр нэг дохио сануулга байж болно. Болгоомжтой хандах хэрэгтэй. Ливаны Засгийн газар өөрийн төр улсаа удирдаж захирч чадахгүй байгаа нөхцөлд тэдний хувьд хоёр л зам байна. Нэг бол Хезболлагийн зэвсгийг бүрэн хураах, тэгээд Израильтай энх тайвны хэлэлцээр байгуулах, нэг бол нутаг орныхоо өмнөд хэсэгт Израилийн цэрэг урт удаан хугацаанд байрлаж байхтай эвлэрэх, ийм л хоёр зам байна. Газа бол тусдаа асуудал. Ливанд үндсэн хүчээ ЦАХАЛ төвлөрүүлж байх хойгуур ХАМАС байлдах хүч чадлаа сэргээж, дайнд бэлтгээд эхэллээ. Израилийн арми үүнийг нь тусгаж аваад урьдчилан сэргийлэх цохилт өгөөд эхэлсэн. Гэхдээ системээр нь шийдэж чадахгүй байна. Газад цэрэг оруулж ХАМАС-ыг устгах нь дараагийн үе шатны зорилт хүлээгдэж байна. Иймд Ливаны кампаниа эхлээд дуусгая, Ирантай асуудлаа зохицуулъя. Тэгэхдээ тодорхойгүй асуудал бас байна. ХАМАС өөрөө бууж өгч капитуляц болох уу, эсвэл Ираны дэглэм сүйрсний дараа бууж өгөх үү? Бараг л үгүй болов уу.

Прогноз: Дэглэмийн шийдэх хоёр сценар

Ираны хямралыг шийдэх хоёр л хувилбар үлдлээ. Хоёулаа ганц л зорилго дээр төвлөрнө. Эхний сценар. Одоогийн дэглэм бууж өгөх. Эвслийн тавьж буй бүх шаардлагыг Тегеран хүлээн авч хэлэлцээр байгуулна: баллистик пуужингийн программаа устгана, уран баяжуулах хүч чадлаа байхгүй болгоно, баяжуулсан уранаа олон улсын хяналтад өгнө, прокси хүчнүүдээ санхүүжүүлэхээ болино. Ингэснээр Ираны нутаг дэвсгэрт олон улсын хянагч байцаагчид очно. Хоёрдугаар сценар. Дэглэм солигдох. Эдийн засаг нь багалзуурдууллаа, дэд бүтэц нь нурлаа, ард түмэн нь тэсэхээ болилоо, ингээд Лалын БНУ дотроосоо коллапс боллоо. Ираны хүн амын ихэнхи нь олон жил дэглэмийнхээ эсрэг үзэл бодолтой байна. Гадаадаас дэглэмийг нь дарамтлаад ирэхлээр дотоодын үйл явц эргэлтгүй болно. Ийм хоёр сценар яг бодитой эсэх нь ердийн логикоор тодорхой харагдаж байна. Энэ дэглэм флотоо устгуулчихсан, аж үйлдвэрээ устгуулчихсан, далайн боомтууд нь бүслэгдсэн, агаарын орон зай нь дайснуудынх нь хяналтанд байна. Хувьсгалт гвардын удирдлага дараахи хоёр сонголтын өмнө тулж ирлээ: нэг бол бүх нөхцлийг хүлээн авах; нэг бол төлж барахгүй, дааж барахгүй их өртөг Иран төлөх.

Дүгнэлтийг орлуулж хэлэх үг

Ирантай хийж буй дайн дуусах яагаа ч үгүй байна. Хэлбэрээ л өөрчилсөн. Агаарын цохилт эдийн засгийн блокадаар солигдсон; фронтын шугам агаарын орон зайнаас тэнгисийн хонгил руу буусан, хэлэлцээний танхим руу шилжсэн. АНУ, Израиль хоёр нөхцөл байдлыг бүрэн хянаж байна, шахалт үзүүлэх бүх хөшүүрэг тэдэнд байна. Иран буланд шахагдсан, гарц алга, сууриараа ухралт хийхээс өөр гарц алга. Ойрхи Дорнодод стратегийн бодит байдал солигдох уу гэдэг дээрээ тулчихаад байгаа төдийгүй дэглэм хэр зэрэг удаан тэсэх вэ, үүнийх нь төлөө Ираны ард түмэн ямар үнэ өртөг төлөх вэ гэдэгтээ л тулчихаад байна.

[Бундан Болдсайхан @Boldsaikhan_dr]

гуйлт: Лазан Пема Дродхул гэж 1 настай Бутан хүү ээжтэйгээ: зүрхний хавсарсан хүнд гажиг засах мэс засалд орохоор: Бангкок 12:35-16:30 Хонконг 18:30-УБ 23:10 өнөөдөр нисэж ирнэ.
… анх гадагш явж буй тул: БКК-ХКГ—н онгоцны буудалд таарвал: нисэх хаалга руу зааж туслаад өгвөл

[KENZOO @kenzod1818]

Б.Пүрэвдорж: Бүгдийг чинь ногоон автобусанд чинь суулгаад 461 т 1 камерт хорино. 3 суудал авчихъя. АН-ын 3 БЭТ ийг хамтад нь...

[NTV @NTVmn]

Б.Пүрэвдорж: Тамираа тасартал хэрэлдэж байсан нөхдүүд өнөөдөр инээчихсэн сууж байна. Ямар жаргалтай байна аа та нар. Та нарыг 461-т нэг камерт хориод заавал ял өгнө. Ногоон автобусаар чинь Мааньтын чанга дэглэмтэй хорих ангид аваачиж, үлдсэн насыг чинь өнгөрөөнө. Ногоон автобусанд МАН-аас АН-д тавьсан гурван БЭТ-ийг ачна.

[Мөнхчулууны Зоригт @m_zorigt]

Тагнуул хэмээн ОХУ-д баривчлагдаад хэдэн сар болж буй Дорнод аймгийн Баян-Уул сумын малчин залуу яаж байгаа бол?

Гадаад харилцааны яам мэдээлэл өгнө үү! Танай яам иргэнээ олж ирэхийн тулд юу хийв?

Repost хийж өгнө үү.

[munduulei @munduuleid]

@TrafficPolicemn энэ нөхөрт арга хэмжээ авна уу!

Станцын замаас хороолол орох замд тасралтгүй зуурмаг зам дээр асгаж явлаа

Түгжрэлд зогсож байхад бүр оцойтол асгаж байна

[Odkonoo @odko_gerel]

Монгол улсыг хөгжүүлэх дургүй дээр нь хүмүүсийн тархийг яагаад угаадаг юм бол.

Төмөр зам баръя гэхээр “танк ороод ирнэ”
Усан цахилгаан станц баръя гэхээр “бэлчээр усанд автана”
Атомын станц барина гэхээр “амьтад мутацад орно”
Хурдны зам баръя гэхээр “бургас тайрлаа, гол ширгэнэ” гэнэ.

Бусад орон эрсдэлээ тооцоолж, усан дээр хүртэл хурдны зам барьж хөгжөөд байхад манайд л болдоггүй, алдаж буй цаг хугацаа, боломжийн өртгийг иргэд л хамгийн түрүүнд үүрч байна.

Зүгээр Улаанбаатар хотын иргэдээсээ бүх нийтийн санал асуулга явуулаад шийдчихээ боловсролтой, ухаантай хүмүүс нь худлаа эх орончдоосоо их байгаа гэдэгт итгэлтэй байна.

Зурагт/ 2015 онд нээлтээ хийсэн, гол дээр барьсан хурдны зам, хамгийн үзэсгэлэнтэй хурдны замаар нэрлэгдэж байжээ

[U.S. Embassy in UB @usembmongolia]

Монгол Улсыг АНУ-ын “Визийн бонд” хөтөлбөрт хамрууллаа

2026 оны 4 дүгээр сарын 2-ны өдрөөс эхлэн АНУ-ын B1/B2 ангиллын визийн бүх шаардлагыг хангаж буй Монгол Улсын иргэд виз олгогдохоос өмнө 15,000 ам.доллар хүртэлх хэмжээний барьцаа (визийн бонд) байршуулах шаардлагатай болно. Визийн ярилцлагын үеэр консул тухайн виз мэдүүлэгч визийн шаардлага хангаж байгаа эсэхийг мэдэгдэж барьцааг хэрхэн байршуулах талаар зааварчилгаа өгнө.
Виз мэдүүлэгчид гуравдагч этгээдийн цахим хуудас ашиглан барьцаа байршуулахгүй байх мөн консулаас албан ёсны заавар авалгүйгээр ямар нэгэн төлбөр хийхгүй байхыг анхаарна уу. Барьцааг бүрэн байршуулах хүртэл Монгол Улсын иргэдэд B1/B2 ангиллын виз олгох боломжгүй. Энэ шаардлага нь визийг хаанаас мэдүүлж байгаагаас үл хамааран хүчин төгөлдөр үйлчилнэ.
Хөтөлбөрийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах холбоосоор авна уу:
https://t.co/MrIxXSR25F

[GMTwalkerⓂ️ @GmTwalker]

Энэ нөхөр чинь дэлхий даяар цацагдчихаад байна. Тамхи зуучихсан, улсын хилээр хүн орж ирж байхад бр нохой хуцаж байгаа чинээ ч тоохгүй. Нөгөөдөх нь дэлхий тойрчихсон том инфлунсер яваад байдаг.

[Нуна @HishgeeNuna]

Мотоциклтой соло аялал хийдэг, Youtube дээр 3,26 сая дагагчтай Itchy Boots гэх эмэгтэй Монголд аялаж яваа бичлэгээ орууллаа. Гэтэл шалганы ажилчид амандаа тамхиа зуунгаа пасспортыг нь шалгаж байна, явж явж нэг суманд орж ирээд буудалдаа ортол гадаанаа 00-той бөгөөд сумаараа тоггүй сууж байна даа кк
https://t.co/WcqOXY45f8

[Батсайхан @Batsaikhan_0306]

Аливаа улс орны хилийг нэвтрэхэд хамгийн түрүүнд гаалийн ажилтнууд цэрэг харуулууд шалгалт хийж нэвтрүүлдэг манай улс хаа хаанаа ямар ч эмх замбараагүй хараа хяналтгүй хөл толгойгүй дэндүү гэхэд арай л дэндүү салан задгай байгааг харуулсан санаа зовмоор ичмээр дүр зураг вэ🤦‍♂️🤦‍♂️🤦‍♂️

[tuugii🕊️ @tuugii999]

Манай хилийн цэрэг, тэр модон жорлонгийн байж бгааг нь ээ. 🙈 ичмээр юмаа‼️🙈

Itchy Boots Монголд зочилсон бичлэг. 🇲🇳

Тэрээр 2018 онд ажлаасаа гараад өөрт байсан бүх зүйлээ зараад 1987 оны, өөртэйгээ нас чацуу YAMAHA Tenere мотоцикл худалдаж аваад 80-аад улсаар ганцаараа аялж байгаа аялагч бүсгүй Монгол улсад Ховд аймгийн Булганы боомтоор орж ирсэн нь 👍 /Жич: Өмнөх бичлэг/