Radio Nowruz | رادیو نوروز

رسانه‌ای برای گفتگو درباره‌ی اندیشه‌ها و پدیده‌های مهم در حوزه‌ی نوروز

[AISS @AISS_Afg]

انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان مفتخر است که همکار کنفرانس بین‌المللی «مبارزه با آپارتاید جنسیتی از رهگذر حقوق بین‌الملل: گردهمایی راهبردی» می‌باشد. این کنفرانس به میزبانی دانشکده حقوق دانشگاه میشیگان @UMichLaw به روز پنجشنبه، ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۵ برگزار می‌شود. این برنامه پژوهشگران، حقوق‌دانان و مدافعان حقوق زنان را گردهم می‌آورد تا درباره مبارزه جهانی برای پایان‌دادن به آپارتاید جنسیتی و راهکارهای حقوقی بین‌المللی برای پاسخگویی به بحث و گفتگو بپردازند.
برای ثبت‌نام و اشتراک، به لینک زیر مراجعه کنید:
https://t.co/lEHtqBS4ex

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

در میانه‌ی غوغای سده‌ی نهم هجری، امیرعلی شیر نوایی نه‌فقط وزیر و سیاست‌مداری هوشمند، که شاعری ذواللسانین بود؛ کسی که هم در تُرکی چغتایی و هم در فارسی، به‌زیبایی می‌سرود و نشان داد که زبانِ خلق، نیز می‌تواند زبانِ شعر و اندیشه باشد.

او پایه‌گذار سنت ادبی چغتایی، حامی شاعران و هنرمندان، و معمار نهادهای فرهنگی در خراسان و فرارود بود. شعر نوایی، صدایی برای وحدتِ زبان و سیاست، و تلاشی برای ساختن جهانی بود که در آن خرد و هنر در کنار قدرت بنشینند.
در لینک زیر، شنونده باشید. ⬇️
https://t.co/Ia7XW5nS3Q

[AISS @AISS_Afg]

سال‌روز استقلال افغانستان، فرصتی برای بازخوانی مفهوم دولت مستقل و نظام قانون‌مند در تاریخ کشور است. این روز نشان‌دهنده‌ی حق مشروع مردم افغانستان بر تعیین سرنوشت و اداره سرزمین خویش می‌باشد. گرامی باد!

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

ششمین دور اهدای جایزه بین‌المللی ابن‌سینا؛ همکاری فرهنگ‌ها برای صلح.

برنده‌ی جایزه:
عالی‌جناب ادی راما
نخست وزیر جمهوری آلبانی

تاریخ: پنجشنبه، ۴ سرطان، ۱۴۰۴ / ۲۶ جون ۲۰۲۵
زمان: ۱۸:۰۰ الی ۲۱:۰۰
مکان: لندن، انگلستان

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

فخر و نشانم پارسی‌ست #پارسی

[AISS @AISS_Afg]

برگی از تاریخ:

به تاریخ ۳۰ جوزا/خرداد ۱۳۹۸، انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان دومین سمپوزیم بین‌المللی «مکتب امنیتی هرات» را با حضور جمعی از پژوهشگران، دانشگاهیان، صاحب‌نظران داخلی و خارجی، فعالان مدنی، و اصحاب رسانه برگزار کرد. این برنامه در چهار نشستِ متوالی، مقالات و دیدگاه‌هایی در زمینه‌های گفتمان‌سازی، مدنیت خراسان، دولت‌داری نیکو و نسبت صلح با مدارا ارائه گردید. در این نشست، مفاهیمی چون امنیت، حکمرانی، حقوق بشر و صلح نه از منظر روایت‌های غربی، بلکه در چهارچوب سنت فکری و تمدنی شرق، به‌ویژه خراسان، مورد بررسی قرار گرفت. «مکتب امنیتی هرات» در تلاش بازاندیشی مفهوم امنیت و بیرون کشیدن آن از انحصار منطق نظامی و ترس، به سوی گفتمانی که در آن فرهنگ، حکمت و زیستِ انسانی نیز به شمار آید، بود. این سمپوزیم، بیش از آن‌که تنها یک نشست علمی باشد، کوششی‌ بود برای یافتن زبان مشترکی میان گذشته‌های گسسته و آینده‌های نانوشته. در روز دوم، این نشست، میزبان گفتگوهایی در باب «هویت و سیاست: صلح پایدار» و «آیا مهر به خراسان بازمی‌گردد؟» بود؛ پرسش‌هایی که همچنان در میان تاریخ معلق مانده‌اند.
https://t.co/4exm1aIX36

[AISS @AISS_Afg]

تا شش روز دیگر، انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان برگزار می‌کند:

ششمین دور اهدای جایزه‌ی بین‌المللی ابن سینا، همکاری فرهنگ‌ها برای صلح.

زمان: ۲۶ جون ۲۰۲۵ - ساعت ۱۸:۰۰-۲۱:۰۰
مکان: لندن، انگلستان.

با ما همراه باشید.

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

ای ایران، ای مرز پر گُهر...

[AISS @AISS_Afg]

در پنجمین دوره از اهدای جایزه بین‌المللی صلح ابن‌سینا که در جون ۲۰۲۴/سرطان ۱۴۰۳ در لندن برگزار شد، پروفسور جان بیلی و خانم ورونیکا دابلدی از بریتانیا، برنده‌ی این جایزه اعلام شدند. این زوج هنری، بیش از چهار دهه به مستندسازی و معرفی موسیقی محلی افغانستان در سطح بین‌المللی پرداخته‌اند. پژوهش‌های میدانی آنان در مناطق مختلف افغانستان، از بدخشان و هرات تا کابل، و همکاری‌شان با هنرمندان محلی، منجر به انتشار مجموعه‌های صوتی، تصویری و تحلیلی متعددی شده است.
بیشتر در وبسایت انستیتوت خواننده باشید. 👇🏼
https://t.co/GBYDXVnzmU

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

«ما چون در میدان دیپلماسی و صلح نسبی، موفق عمل نکرده‌ایم، در میدان جنگ جز برداشت نظامی و هزینه‌های جنگی، چیزی به دست نیاورده‌ایم. در حالی‌که دیپلماسی هوشمند منطقه و فرامنطقه، افغانستان را به جولانگاه سیاست‌های متضاد، منافع متقاطع و غیرقابل آشتی مبدل ساخته است. بدون این‌که ما درکی از وضعیت داشته باشیم و با برنامه و عمق بیشتر عمل کنیم، دیپلماسی برای ما فاجعه آفریده است.»

بیشتر در رادیو نوروز خواننده باشید.
https://t.co/pW9oYMwjfM

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

آباد باشی، ای ایران
آزاد باشی، ای ایران

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

«ای ایران ای مرزِ پُر گهر
ای خاکت سرچشمه‌ی هنر»

[AISS @AISS_Afg]

در سومین دوره‌ی اهدای جایزه‌ی بین‌المللی صلح ابن‌سینا که در حوت/اسفند ۱۳۹۹ - مارچ ۲۰۲۱ در کابل برگزار شد، آنارکلی هنریار، عضو پیشین مجلس سنای افغانستان، برنده جایزه شناخته شد. هنریار از اقلیت سیک افغانستان است و سال‌ها در سطوح مختلف سیاسی و حقوقی کشور، به‌ویژه در کمیسیون مستقل حقوق بشر و مجلس سنا، در زمینه‌ی حقوق اقلیت‌ها، آزادی مذهبی و مسائل زنان فعالیت کرده است. حضور وی در ساختار رسمی دولت، یکی از معدود نمونه‌های مشارکت اقلیت‌های مذهبی در افغانستان بوده است. @DrAnarkaliH @DrSimasamar @DrDadfarSpanta
بیشتر در وبسایت ما خواننده باشید. 👇
https://t.co/GXCOEO9NhX

[AISS @AISS_Afg]

در چهارمین دوره از اهدای جایزه بین‌المللی صلح ابن‌سینا که در سرطان ۱۴۰۲/جون ۲۰۲۳ در لندن برگزار شد، مجموعه‌ای از سازمان‌های یهودی بین‌المللی به‌عنوان برندگان این جایزه معرفی شدند. این نهادها، در جریان تخلیه‌ی اضطراری از افغانستان در سال ۲۰۲۱، در عملیات نجات و انتقال گروهی از شهروندان افغانستان، به‌ویژه روزنامه‌نگاران، فعالان حقوق زنان و اعضای جامعه مدنی نقش داشتند. حضور آن‌ها در فرایند اسکان ثانویه پناهندگان افغانستان به کشورهایی چون آمریکا، کانادا و آلبانی نیز ادامه یافت. @HIASrefugees @israaid @AJCGlobal @WJRelief
بیشتر در لینک زیر خواننده باشید. 👇🏻
https://t.co/MgPOhbhXhN

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

«تنوع قومی و فرهنگی، از مهم‌ترین مشخصه‌های جامعه‌شناسانه‌ی افغانستان است. اما به نظر می‌رسد این تنوع در کنار تعصب‌های قومی و سیاست‌های قوم‌گرایانه، باعث افزایش و فعال‌شدنِ شکاف‌های اجتماعی در افغانستان شده است.»
بیشتر در رادیو نوروز خواننده باشید.
https://t.co/jBoGZF0EBY

[AISS @AISS_Afg]

مقاله‌ی «چرا دیپلماسی خلیل‌زاد برای افغانستان فاجعه‌بار است؟» نوشته‌ی دکتر یعقوب ابراهیمی، در سال ۲۰۱۹ و هم‌زمان با اوج گفت‌وگوهای مستقیم میان ایالات متحده و طالبان منتشر شده است؛ نوشتاری انتقادی که نسبت به جهت‌گیری سیاسی و پیامدهای بلندمدت این روند هشدار می‌دهد. نویسنده، چهار عنصر کلیدی دیپلماسی خلیل‌زاد را برجسته می‌سازد: انزوای دولت جمهوری افغانستان، مشروعیت‌بخشی به طالبان، تضعیف ساختارهای امنیتی و اقتصادی، و ایجاد صف‌بندی‌های موازی در میان نخبگان سیاسی کابل. به باور ابراهیمی، به‌جای آن‌که این روند به ادغام طالبان در نظم سیاسی مشروع منجر شود، منطق گفتگو در عمل بر ادغام دولت در ساختار شورشی طالبان استوار شده است؛ رویکردی که با تجارب حل‌وفصل شورش‌ها در دیگر کشورها ناسازگار است و زمینه‌ساز بی‌ثباتی بیشتر. مقاله، پیش از سقوط جمهوریت و در میانه‌ی خوش‌بینی‌های ساختگی نسبت به صلح، تلاشی بود برای طرح این پرسش بنیادین که «صلح با چه قیمتی و به نفع کدام نیرو؟» - پرسشی که پاسخ ناگزیرش، اندکی پس از آن، در میدان رخ داد. @ibrahimii @realZalmayMK
لینک مقاله ⬇️
https://t.co/A3Yw9on2yp

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

با از بین رفتن نهادهای انتخابی، باطل شدن قانون اساسی، و انتقال قدرت از مسیر زور، وضعیت نمایندگی سیاسی افغانستان در خلا قرار گرفته است؛ نه ساختاری برای بازتاب اراده‌ی عمومی باقی مانده است و نه مرجعی که مشروعیت حقوقی و سیاسی داشته باشد.
پژوهش تازه‌ی انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان با عنوان «مکانیزم‌های ایجاد حکومت در تبعید برای افغانستان»، این خل را در چارچوب‌های حقوقی، تاریخی و نهادی بررسی می‌کند؛ در تلاش برای بازاندیشی مفهوم حکومت، در شرایطی که اقتدار مشروع در قلمرو داخلی موجود نیست و امکان تاسیس آن در چهارچوب‌های حقوق بین‌الملل و در خارج از مرزهای کشور قابل بررسی‌ است.

[AISS @AISS_Afg]

Afghanistan is not the first nation to face occupation without surrender. History offers many examples: the Free French government during World War II, Kuwait in 1990, the PLO for Palestine, and the Tibetan government since 1959. These exiled bodies influenced policy, united diasporas, and shaped resistance strategies. AISS’s new research examines what Afghanistan can learn from these precedents - and what unique conditions must be considered.

[AISS @AISS_Afg]

What makes a government-in-exile legitimate?
AISS’s upcoming report traces international precedents and asks what path is possible for Afghanistan’s democratic forces today.
Stay tuned!
#Afghanistan #GovernmentInExile #AISSResearch

[AISS @AISS_Afg]

برگی از تاریخ؛ ۱۳۹۹

کتاب «صد یاقوت هرات» پژوهشی است که توسط انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان تهیه و منتشر شده است. هدف این اثر معرفی صد تن از شخصیت‌های برجسته از حوزه‌های گوناگون فرهنگی، هنری، علمی، سیاسی، نظامی و اجتماعی است که در درازنای تاریخ این خطه‌ی باستانی درخشیده‌اند. در این پژوهش، هدف از هرات، شهری به معنای جغرافیای کنونی نیست، بل یکی از شهرهای مهم خراسان است که از غور گرفته تا کرانه‌های سیستان و از طوس تا نیمه‌های فاریاب را در برمی‌گیرد. این پژوهش در ده بخش تنظیم شده و در هر بخش، ده شخصیت معرفی شده‌اند که در مجموع صد چهره‌ی برجسته را شامل می‌شود. از جمله این شخصیت‌ها می‌توان به گوهرشاد بیگم، سلطان حسین بایقرا، امیرعلی‌شیر نوایی، عبدالقادر مراغه‌ای، احمدشاه مسعود، رویا سادات، اعضای تیم دختران ربات‌ساز هرات و حمیرا نکهت دستگیرزاده اشاره کرد. این اثر با هدف نشان دادن ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی هرات و معرفی آن به‌عنوان بخشی از میراث مشترک منطقه‌ای تهیه شده است.

[Radio Nowruz | رادیو نوروز @Radio_Nowruz]

مجموعه‌ی گازرگاه هرات

۱. بنای آرامگاه پیر هرات
زیارتگاه خواجه عبدالله انصاری، که با نام «گازرگاه شریف» در میان عام و خاص شناخته می‌شود، در ماه محرم سال ۸۲۹ هجری قمری به فرمان سلطان شاهرخ تیموری بر مزار این صوفی بلندآوازه‌ی قرن پنجم بنا شد. کمال‌الدین عبدالرزاق، مورخ نام‌دار هرات، در کتاب نفیس مطلع‌السعدین ذیل وقایع همان سال، در وصف این بنا چنین نوشته است:
«حضرت خاقان سعید (شاهرخ سلطان) در محرم این سال همایون‌فال، بنیاد عمارت مزار موردالنوار آفتاب آسمان ولایت، قطب سپهر هدایت، مطلع انوار غیب، مشرق اسرار لاریب، واقف سرایر لاهوت، کاشف ضمایر ملک و ملکوت، مقبول بارگاه حضرت باری، قطب وقت، خواجه عبدالله انصاری ـ قدس‌الله روحه و کثر بین صدیقین فتوحه ـ فرمود.»
این عمارت، پس از احداث، با کاشی، زرحل و لاجورد آراسته شد و خطوط و اشکال معقلی، کوفی و ثلث پیرامون آن نقش بست. شاهرخ میرزا موقوفات فراوانی برای این بارگاه تعیین کرد. بنای کنونی گازرگاه همچنان مبتنی بر همان طرح شاهرخی باقی مانده و تا امروز آباد است.
این مجموعه خود، موزه‌ای نفیس از هنرهایی چون معماری، سنگ‌تراشی، منبت‌کاری بر احجار، نقاشی دیواری، کاشی‌کاری معرق، خاتم‌کاری و خوش‌نویسی به‌شمار می‌آید که چشم هر بیننده‌ای را به خود می‌کشاند. اساس تربت پیر هرات بر طرح یک باغ (باغ نو) و سه صحن نهاده شده است.

فروغِ طلعتِ خورشید و چرخِ زنگاری
نمونه‌ای‌ست ز ایوانِ قطبِ انصاری
چو بنگری طرفِ چرخ در بروجِ نجوم
به عینه مگر آن بقعه است انگاری

۲. مدرسه‌ی گازرگاه
گفته‌اند نخستین بنایی که در جوار مزار پیر هرات ساخته شد، مدرسه‌ای بود که امیر عزالدین عمر مرغنی، نیای شاهان کرت، در زمان سلطنت سلطان غیاث‌الدین محمد ابن‌سام غوری بنیاد نهاد. این بنا، تا پس از حمله‌ی چنگیز نیز پابرجا بود و اگر آسیبی اندک دیده بود، در عهد ملوک کرت مرمت شد. امروزه، اثری از آن باقی نمانده است.

۳. باغ نو و نمکدان هرات
این باغ به همت امیر علی‌شیر نوایی، وزیر دانش‌پرور عصر تیموری، احداث گردید و در آن درختان کاج فراوان کاشته شده بود. در این باغ، دو بنای زیبا و شکوهمند در برابر هم قرار دارند؛ بنای شرقی «نمکدان علیا» و بنای غربی «نمکدان سفلی» نامیده می‌شود.
نمکدان سفلی با گذر زمان ویران گشته، اما نمکدان علیا هنوز با شکوه پابرجاست. این عمارت از درون هشت‌ضلعی و از بیرون دوازده‌ضلعی است. از هشت ضلع داخلی آن، چهار ایوان به سوی شمال، جنوب، شرق و غرب گشوده شده‌اند.
علت نام‌گذاری این بنا به «نمکدان» شباهت آن به نمکدان‌های خانه‌خانه و غرفه‌غرفه است. در میانه‌ی صحن باغ نو، حوضی سرپوشیده به‌نام «حوض هشت‌در» ساخته شده بود که به‌سبب شباهتش با بنای نمدان، چنین نام گرفته بود. گویا این اثر نیز از ساخته‌های امیر علی‌شیر نوایی بوده، که متأسفانه در سال‌های اخیر تخریب شده و اثری از آن باقی نمانده است.

۴. خانه‌ی زرنگار
در گوشه‌ی جنوب‌غربی صحن بزرگ زیارت خواجه عبدالله انصاری، خانقاهی عظیم از شاهکارهای معماری هرات قرار دارد که به «خانه‌ی زرنگار» شهرت یافته است. این خانقاه به شکل گنبدی ساخته شده و دروازه‌اش به سوی شمال گشوده می‌شود.
در گذشته، سقف و دیواره‌های آن با زرحل و لاجورد نقاشی شده بود. نگاره‌های این عمارت از درخشان‌ترین نمونه‌های هنر دیوارنگاری و سقف‌سازی دوره‌ی شاهرخ به‌شمار می‌آیند که تاکنون برجای مانده‌اند.

۵. خانقاه شیخ عمو
ابواسماعیل احمد بن محمد بن حمزه، مشهور به شیخ عمویه، از مشایخ بزرگ خراسان بود. در دانش روزگارش کامل، و در سخاوت و یاری به مستمندان، بی‌همتا بود. پیر هرات، خواجه عبدالله انصاری، بیست سال در خدمت او زیست. شیخ عمویه در علم حدیث دارای اسناد عالی بود و با بزرگان عصر خویش هم‌صحبت بود. وی در سال ۴۴۱ هجری قمری، در سن ۹۲ سالگی، درگذشت و مزارش در گازرگاه قرار دارد.
اسفزاری در روضات‌الجنات فی اوصاف مدینه هرات می‌نویسد که شیخ عمویه در این محل مسجد جامع و رباطی بنا کرد و مریدان بسیاری گرد او جمع شدند.

منابع:
۱. مآثرالملوک، ۱۳۷۲: ص. ۱۶۷
۲. رساله‌ی مزارات هرات، ۱۳۸۶: ص. ۶۳
۳. گازرگاه؛ قسمتی از تاریخ هرات، نوشته‌ی فکری سلجوقی، ۱۳۴۱