Аудитын тухай ярилцъя

Аудитын тухай, төсвийн талаар үнэн зөв мэдээллийг өгөх, төсөвт хяналт тавих, үр дүнг иргэдэд хүргэх, ярилцлага өрнүүлэх зорилготой.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Хүрэнгий бузрыг ухвал далай, далай

[r. davaadorj @rdavaadorj]

Зөвхөн хулгай дээрэм биш улс орныг эдийн засгаар сүйрүүлэх бодлого хэрэгжиж байжээ!

Нийслэл төсвийн алдагдлаа нөхөхийн тулд Засгийн газраас зөвшөөрөл авч 2.9 их наяд төгрөгийн үнэт цаас гаргажээ. Гэхдээ бүр ноцтой нь:

🔴 Хүү нь 12%, 13%, 14%

🔴 Хугацаа нь ердөө 1-3 жил

🔴 2024 онд гаргасан 500 тэрбум төгрөгийн бондын төлбөрөөс ганцхан жилийн дотор 212.8 тэрбум төгрөгийг хүү, үндсэн төлбөрт төлж эхэлсэн байна. Өнөөдөр зам барих нэрээр авсан мөнгийг татвар төлөгчдийн олон зуун тэрбумаар нь хүү төлж эхэлжээ.

[Я.Цэцэнзаяа @ZayaTsetsen]

25.12 сарын эхээр нийслэлийн төсвийн хэлэлцүүлэг болоод АТГ урьдчилсан сэргийлэх соён гэгээрүүлэх хэлтсийн дарга Х.Ихмөрөн гэдэг хүн нийслэлийн ИТХ-н төлөөлөгч нарын 54+% нь нийслэлийн ТӨК, ХХК, холбоотой төслийн ТУЗ гишүүн бна гэж танилцуулж бсан санагдаж бна. Гэтэл 62,5% бжээ

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Автобусаар их тогложээ.

[Ade @Ade1206mn]

🟥 Улаан өнгөтэй Сүхбаатарын зурагтай шинээр авсан 224 автобус мотор нь цохиод хашаанд хэвтэж байгааг ЗГ нууцалж байгаа юм бна. Тайлангаа ч нууж бна.

Түгжрэлийн сайд үүнийг "хямд чанартай автобус", гүйцэд хангалттай орж ирээгүй бга тул тайлагнахгүй гэв.
АТГ @iaacmn шалгана уу?

[Ade @Ade1206mn]

🟥 Улаан өнгөтэй Сүхбаатарын зурагтай шинээр авсан 224 автобус мотор нь цохиод хашаанд хэвтэж байгааг ЗГ нууцалж байгаа юм бна. Тайлангаа ч нууж бна.

Түгжрэлийн сайд үүнийг "хямд чанартай автобус", гүйцэд хангалттай орж ирээгүй бга тул тайлагнахгүй гэв.
АТГ @iaacmn шалгана уу?

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Зөв зүйтэй шийд гаргалаа.

[ЧИМЭЭ @Chimee_D]

За нэгч гэсэн ажил урагшилж байгаам байна.👍
Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр Байдрагийн Усан цахилгаан станцын ажил эхэллээ.👍

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

МЕГА ТӨСЛҮҮД: https://t.co/GfyrOiBmWP

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Дэмжүүштэй санал
https://t.co/lSQNaHghdA

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Нефтийн үйлдвэрээ явуулах байсан юм.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

@hariad_uyanga Нутгийн буяны барилга бол чанар сайтай байдаг. Бусдыг нь мэдэхгүй.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Мөнгөтэй, ил тод, иргэдийн бодит оролцоотой байвал бололгүй яах вэ. Мөнгөөр хотоо биш, хэдэн хүн, нам угждаг, ХХК байгуулж иргэдтэй өрсөлддөг, тэрбумтнууд төрдөг байж болохгүй.

[Н.Сугар @Sugar_ntv]

Нийслэлийг их төсөвтэй, эрх мэдэлтэй болчихлоо. Энэ нь буруу гэдэг хандлага их явж байна. Хот, дүүрэгт ажиллаж байсан хүний хувьд буруу биш харин ч илүү их төсөв, эрх мэдэлтэй болох ёстой гэж боддог.

1. Илүү их санхжүүжилт хэрэгтэй. Улаанбаатар хотод Монгол Улсын хүн амын тал нь оршин суудаг. Өөрөөр хэлбэл улсын бүх асуудлын тал нь энэ хотод бий гэж болно. Гэвч 2021 оноос өмнөх 30 жилийн хугацаанд Улаанбаатар хотын төсөв аймгийн төвтэй ижил түвшинд явж ирсэн. Үр дүнд нь дэд бүтэц нь зөвхөн төвдөө, түгжрэл, утаа, боловсролын чанар нь алдагдсан тухгүй хот болсон юм. / Бодлого, төвөвлөлтийн алдаа, авлигын сөрөг нөлөө бас бий/

2. Илүү их эрх мэдэл хэрэгтэй. УИХ-ын гишүүдийн олонх нь орон нутгаас сонгогдсон байдаг. Ихэнх нь тойрогтоо л юм хийхийг, хийсэн болохыг боддогоос биш Улаанбаатар хотын тулгамдсан асуудлууд шийдэгдээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүсдэг нь цөөхөн. Тийм учраас хот санхүүгийн эрх мэдэлгүй байх тусам хувийн, тойргийн эрх ашгаа урдаа тавьсан УИХ-ын гишүүдийг царайчилж, одоо байгаа асуудал чинь улам л нэмэгдэнэ. / Харин ажил хийхдээ өөрсдөө ашиг сонирхлын зөрчил гаргах вий гэдгийг хянаж байх ёстой. Угаасаа төрийн албаныхан дунд өөдгүй хүмүүс цөөнгүй байдаг/

3. Анх Нийслэлд ороход чухал үүрэгтэй даргын албан тушаалд "гайхмаар" хүмүүс томиглогдчихсон байдаг байсан. Чадамжгүй, сэтгэлгүй, яагаад гэж бодмоор хэд хэдэн хүмүүс байдаг байлаа. Хэсэг хугацааны дараа яагаад гэдгийг ойлгосон. Учир нь УИХ-ын гишүүдийн "тавиул" байдаг. Тэр хүнийг нь халчих гэхээр УИХ дээр нэг кнопны дэмжлэгээ алдана. Ажлаа явуулах, улс төрийн сонирхлыг хангах 2-ын голоор эвтэйхэн алхах арга нь энэ. Магадгүй нийслэлийг эрх мэдэлтэй болчихлоо гээд бухимдаад байгаа гишүүд дагуулуудаа тэжээж чадахгүйдээ бухимдаж байж болох юм.

4. Нийслэлийн удирдлагуудыг "томорч" байна бухимдацгаагаад байна лээ. Хийж байгаа ажлаа мэдэж байгаа, нарийн мэдээлэлтэй хүн рүү бодит байдлаа мэдэхгүй, өнгөцхөн харчихсан популист улс төрчид дайраад байхаар угаасаа шал утгагүй санагддаг. Мэдэхгүй байж мэддэг юм шиг цэцэрхээд байхаар угаасаа шал тэнэг шд.

Дахиад хэлье. Хоолойд тулсан их асуудлаа шийдэхийн тулд нийслэлд их мөнгө, их эрх мэдэлтэй хэрэгтэй. Өнөөдрийн улс төрийн явцуу эрх ашгийн төлөө өнгөц харж, санаатай санаандгүйгээр хорлохгүй байгаасай.

[Н.Сугар @Sugar_ntv]

Нийслэлийг их төсөвтэй, эрх мэдэлтэй болчихлоо. Энэ нь буруу гэдэг хандлага их явж байна. Хот, дүүрэгт ажиллаж байсан хүний хувьд буруу биш харин ч илүү их төсөв, эрх мэдэлтэй болох ёстой гэж боддог.

1. Илүү их санхжүүжилт хэрэгтэй. Улаанбаатар хотод Монгол Улсын хүн амын тал нь оршин суудаг. Өөрөөр хэлбэл улсын бүх асуудлын тал нь энэ хотод бий гэж болно. Гэвч 2021 оноос өмнөх 30 жилийн хугацаанд Улаанбаатар хотын төсөв аймгийн төвтэй ижил түвшинд явж ирсэн. Үр дүнд нь дэд бүтэц нь зөвхөн төвдөө, түгжрэл, утаа, боловсролын чанар нь алдагдсан тухгүй хот болсон юм. / Бодлого, төвөвлөлтийн алдаа, авлигын сөрөг нөлөө бас бий/

2. Илүү их эрх мэдэл хэрэгтэй. УИХ-ын гишүүдийн олонх нь орон нутгаас сонгогдсон байдаг. Ихэнх нь тойрогтоо л юм хийхийг, хийсэн болохыг боддогоос биш Улаанбаатар хотын тулгамдсан асуудлууд шийдэгдээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүсдэг нь цөөхөн. Тийм учраас хот санхүүгийн эрх мэдэлгүй байх тусам хувийн, тойргийн эрх ашгаа урдаа тавьсан УИХ-ын гишүүдийг царайчилж, одоо байгаа асуудал чинь улам л нэмэгдэнэ. / Харин ажил хийхдээ өөрсдөө ашиг сонирхлын зөрчил гаргах вий гэдгийг хянаж байх ёстой. Угаасаа төрийн албаныхан дунд өөдгүй хүмүүс цөөнгүй байдаг/

3. Анх Нийслэлд ороход чухал үүрэгтэй даргын албан тушаалд "гайхмаар" хүмүүс томиглогдчихсон байдаг байсан. Чадамжгүй, сэтгэлгүй, яагаад гэж бодмоор хэд хэдэн хүмүүс байдаг байлаа. Хэсэг хугацааны дараа яагаад гэдгийг ойлгосон. Учир нь УИХ-ын гишүүдийн "тавиул" байдаг. Тэр хүнийг нь халчих гэхээр УИХ дээр нэг кнопны дэмжлэгээ алдана. Ажлаа явуулах, улс төрийн сонирхлыг хангах 2-ын голоор эвтэйхэн алхах арга нь энэ. Магадгүй нийслэлийг эрх мэдэлтэй болчихлоо гээд бухимдаад байгаа гишүүд дагуулуудаа тэжээж чадахгүйдээ бухимдаж байж болох юм.

4. Нийслэлийн удирдлагуудыг "томорч" байна бухимдацгаагаад байна лээ. Хийж байгаа ажлаа мэдэж байгаа, нарийн мэдээлэлтэй хүн рүү бодит байдлаа мэдэхгүй, өнгөцхөн харчихсан популист улс төрчид дайраад байхаар угаасаа шал утгагүй санагддаг. Мэдэхгүй байж мэддэг юм шиг цэцэрхээд байхаар угаасаа шал тэнэг шд.

Дахиад хэлье. Хоолойд тулсан их асуудлаа шийдэхийн тулд нийслэлд их мөнгө, их эрх мэдэлтэй хэрэгтэй. Өнөөдрийн улс төрийн явцуу эрх ашгийн төлөө өнгөц харж, санаатай санаандгүйгээр хорлохгүй байгаасай.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Манайд сонгуулийн төлөө байх юм, яанаа.

[r. davaadorj @rdavaadorj]

Увайгүй улс төрч дараагийн сонгуулийн төлөө ажилладаг бол төрийн зүтгэлтэн хойч үеийнхээ төлөө ажилладаг.

Уинстон Черчилль (Winston Cherchill)

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Бөөнөөр нь хэвлэж авчирчихаад, олны шүүмжээс устгаж чадна шүү.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Ганц ч болов сайхан мэдээтэй. Одоо учирсан байгаа байгалийн хохирол, шилжүүлсэн мөнгө, бусад юмных нь учрыг олъё. Хариуцлага хүлээдэггүй, хүлээлэгддэггүй болохоор санаан зоргоор байх юм.

[Боннын Т.Алтангэрэл @bonnie_altai]

Эрхэм Ерөнхий сайд @NyamUchral танд баярлалаа!

Туулын хурдны замыг хүний эрх, байгаль экологи, ундны усны эх үүсвэр, УБ хотын амьдрах орчин талаасаа ноцтой, нөхөж баршгүй хор хохирол авчрахаар төсөл гэж үзсэн учир манай Оюуны Инноваци ТББ-ын хуульчдын багаас:

- Байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээг хууль зөрчсөн учраас хүчингүй болгуулахаар (цаашлаад төслийг зогсоох) захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан, процесс үргэлжилж байгаа;

- Усны тухай хуульд гол усны үндсэн хамгаалалтыг үгүй болгосон өөрчлөлтийг хүчингүй болгуулахаар Цэцэд хандсан байгаа;

- Усны хуулийн дээрх өөрчлөлтийг тус хуулинд буцаан сэргээлгэхээр УИХ-ын D-парламентад нийтийн өргөдөл үүсгэж, цахим гарын үсэг цуглуулж байгаа (одоогоор 5354 гарын үсэг бн)

- Иргэний нийгмийн байгууллагууд тус төслийг нэн даруй зогсоох нэгдсэн мэдэгдэл хамтран гаргалаа.

Иргэд Туулаа хамгалах нь нам бүлэглэлтэй огт хамаагүй, цэвэр оршихуйн төлөө, ирээдүйн төлөө, аливаа дэд бүтцийн төсөл байгальд хамгийн бага хохиролтой хувилбар нь байх, хууль ёсны дагуу байх, тогтвортой, хүмүүнлэг хөгжлийн төлөө тэмцэл юмаа.

Энэ тэмцэлд олон залуус, эрдэмтэд, мэргэжилтнүүд, сэтгүүлчид, улс төрийн намууд, иргэд, хуульчид, иргэний нийгэм, иргэд энэ улсынхаа эзний ёсоор үнэт зүйлийнхээ төлөө манлайлж, тууштай, зорилго нэгтэй үзлээ. Хатан Туулаа хамгаалж чадлаа, эхний ээлжинд. Баярлалаа! 💦💦💦
Усны асуудал манайд их эмзэг, туйлын хариуцлагатай, байгальд зохицсон, хүндэтгэлтэй хандах учиртай гэдгийг энэ хэдэн өдөр харууллаа.
Бид дээрх ажлуудаа үргэлжлүүлэх болноо.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Багадаа эрэг дээр нь тоглож, жараахай шүүрдэж явсан хүний хувьд хийж байгааг нь харахаар гомдмооор, мөнгө угаах л арга байна гэж бодогддог.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Манайхан л эсэргүүцээд, шүтээд байгаа. Орос ч Хятад ч адил. Монголчууд л эх орноо босгоно.

[Баагий🇲🇳🇺🇸🇮🇱🇺🇦 @Baagij13310361]

МОНГОЛ БОЛ ЗӨВЛӨЛТИЙН ШООВДОР КОЛОНИ УЛС БАЙСАН!
Оросын түүхч Е.ТРИФОНОВ
Анхнаасаа Зөвлөлт улс Монголыг эзлэхдээ, тэнд байсан цагаантныхаа цэргийг нам дарах зорилготой байсан болохоос биш алс бөглүү хоцрогдсон энэ улс Москвагийн сонирхлыг хэзээ ч татаж байсангүй. Онц сонирхол байхгүй гэсэн нь хязгаарлагдмал хаант засаглал, Оросуудын дургүй буриад больщевикуудыг тус улсад илгээснээр харж болно. Больщевикүүд европт төвдтэй байлаа. Тэдний гол мөрөөдөл нь үйлдвэр, технологи хөгжсөн Герман байсан ч цаашдаа АНУ тэр мөрөөдлийг нь булаасан юм. Хятад, Иран, Турк Арабын бусад улсад хэрэгжүүлж байсан бодлого нь Монголын хувьд дэлхийг эзлэх түшиц газар гэж л бодож байсан. Больщевикүүдын бусад хамтрагч улсуудын энэ жагсаалтанд гэхэд л хөөрхий Монгол улс хамгийн сүүлийн байранд орж байлаа. Тэдний хувьд Монгол бол асар хоцрогдсон зэрлэгүүд. Өөрийн санаа бодлыг илэрхийлэх ертөнцөд илэрхийлэх ямар ч боломжгүй байлаа. Зөвлөлтийн эсрэг тэмцэнэ гэдэг нь монголын хөрөнгөтнүүд, үндсэрхэг үзэлтнүүдийн хувьд ямар ч боломжгүй зүйл байсныг онцлох хэрэгтэй. “Том ах”-ын дүрд хувирсан ЗХУ, Монголыг улстөр болон эдийн засгийн гадаад харилцаанаас нь таслаж, өөрсдийн талдаа авсан больщевик монголчуудаар 1920 он гэхэд Да хүрээнээс англи, бельги, япон, америк компаниудыг амархан хөөлгөж дөнгөв. 1926 онд Монголын засгийн газар өөрсдийн залуусыг Герман, Францад боловсрол эзэмшүүлэхээр явуулсан авч, сургуулийг нь дүүргэлгүйгээр 1929 онд Москвагийн шаардлагаар тэднийг эргүүлэн татсан байдаг. Энэ тухай И.И.Ломакинагийн “Монгольская столица, старая и новая” гэдэг номонд энэ тухай тодорхой бий. Чингээд 1924 онд Монголын засгийн газар, ЗХУ-д зэвсэг захиалсан. Үүнд хэдэн мянган винтов, хэдэн зуун пулъёмот, хэдэн арван их буу багтаж байлаа. Москва энэ зэвсгээ зах зээлийн ханшаар өгөлгүй, хэдэн дахин нугалж, бүр цэвэр алтаар тооцоо хийх гэрээ шаардан үзэглэжээ. Гадаад ертөнцөөс таслагдсан Монгол улсын хувьд Кремлийн энэ шаардлагыг хүлээж авахаас өөр ямар ч сонголт байсангүй. Бүх төлбөр тооцоо хийгдсэний дараа монголд ирсэн зэр, зэвсгийг задалж үзсэн Монголын Ардын армийн удирдлагууд гайхав. Учир нь цэвэр алтаар тооцож нийлүүлсэн эдгээр зэр зэвсгүүд хуучирсан, эвдэрсэн, дахиж засагдахааргүй эд байлаа. Винтов гэхэд л гол нь зэвэнд идэгдсэн, хугархай замагтай пульёмат, аль 19-р зууны эвдэрхий их буу байлаа. Үүнд бухимдсан Монголын удирдагчид сэмхэн Итали улсаас зэр зэвсэг худалдан авах гэрээ байгуулав. Тэгтэл үүнийг сонссон Москва Монгол-Италийн зэвсэг худалдах авах гэрээ амархан цуцалж, энэ гэрээг байгуулсан монгол цэргийн дарга нарыг цааш харуулжээ. Энэ гэрээнээс хойш Зөвлөлт, Монголын хоорондох нөхөрлөл ийм маягаар ах нь дүүгээ ходорсоор бүр мөлжсөөр явж ирсэн бөгөөд ЗСБНХУ задран унах хүртэл Монголыг хөлдөө чирсэн байдаг. Зөвлөлтийн холбоочдын Монголд байгуулсан холбооны шугам гэхэд л эхний ээлжинд Оросын байгууллага цэргийнхэнд үйлчлэх зориулалттай байлаа. Тусламжаар байгуулсан цөөн тооны үйлдвэр, засварын завод нь үнэн хэрэгтээ БНМАУ-д амьдардаг орос мэргэжилтэн, ажилчид, цэргийнхэнд зориулсан гэхэд болно. Монголын бүх уул уурхайн салбар тэр чигээрээ Москвагийн шууд мэдэлд байсан юм. Бүр 1991 он хүртэл Монгол улсад ажиллаж, амьдарч байсан гадаадын мэргэжилтнүүдийн 98 хувь нь оросын мэргэжилтэн, ажилчид байв. Монголчуудын дотор энэ бүхнийг хийж чадах мэргэжилтэн, ажилчид байсан ч тэднийг “Ах нар” ажилд авах хүсэл байсангүй. Үүний тод жишээ нь 1989 оны арванхоёрдугаар сард монголчуудын нэг хэсэг жагсаал цуглаан хийж, МАХН-ын эсрэг тэмцэл өрнүүлэв. Тэсгим хүйтэн Улаанбаатарын шөнө, Д.Сүхбаатарын талбай дээр олон зуун мянган хүн цуглаж, анхны үр нь нь И.Сталины хөшөөг төв талбайгаасаа зайлуулав!
1950 оны үед Монголоор дамжуулан Москва, Бээжингийн төмөр замыг барьсан. Энэ төмөр зам ЗХУ, БНХАУ-ын үйл хэрэгт зориулагдсан ба Зөвлөлт холбоот улс энэ төмөр замыг анхнаасаа 100 хувь эзэмшиж байв. Харин 1974 онд Зөвлөлтийн байгууллагууд аварга том зэсийн баяжмал хийх “Эрдэнэт” комбинатыг барихдаа ах дүүгийн тусламж нэрийн дор “сайхан үлгэр” зохиов. Уг үйлдвэрийг барих зардлыг Москва хүчээр өөрсдөөсөө өндөр хүүтэй тэднээр зээлүүлсэн. Монголчууд олон жил энэ өндөр хүүтэй зээлийг төлсөн дөө. Монголын уул уурхай, Зөвлөлтийн аж үйлдвэрийг дэмжихэд бүх ашгаа зориулж байлаа. Өчүүхэн хэсэг нь эх оронд нь зориулагдаж байлаа. Зэс гэхэд л дэлхийн зах зээлийн ханшнаас хамаагүй бага үнээр Монголчуудын зүрх сэтгэлийг гонсойлгон СССР лүү ачиж байсан юм. Энэ бол хагас колони оронд хэрэгжүүлдэг эдийн засгийн “Найрамдалт” харилцаа юм. Зэсийн “Эрдэнэт” үйлдвэрийг оросууд хэрхэн цөлмөсөн тухай “Таинственная продажа Россий своей долий ГОК” гэсэн гарчигтай нийтлэл “https://t.co/s5zTwWJfCA” сайтад тодорхой бий. Гайхалтай нь ийм аварга зэсийн комбинат барьж өгсөн хэрнээ хажууд нь жижигхэн ган хайлуулах үйлдвэр барьж өгөхөөс эрс татгалзсан түүхтэй. Гангийн хувьд 100 хувь ЗХУ-аас хамааралтай байсан Монгол 1993 онд Япончуудад хандан, Дарханд төмөрлөгийн үйлдвэр байгуулав. “Говь” ноолуурын үйлдвэрийг 1981 онд Япончууд барьж өгсөн. ЗХУ-д монголын савхин хүрэм, нэхий дээл брэнд болж байлаа. Тэгтэл тэр үйлдвэрийг Югославын мэргэжилтнүүд Щвейцарь, Баруун Герман, Итали, Английн тоног төхөөрөмж суурилуулан байгуулсан байх жишээтэй. И.И.Ломакина-гийн “Монгольская столица, старая и новая” номын 272 дугаар хуудсанд энэ талаар тодорхой дурьджээ. Орос-Монголын хоорондох ах дүүгийн гэх харилцаа биш харин капиталист орнуудтай байгуулсан бизнесийн хамтын ажиллагаа нь монголд хамаагүй ашигтай байсан нь харагдаж байна. Монголын бусад социалист улс, гадаад ертөнцтэй харилцахыг Москва цээжээрээ хааж, хориглож, хатуу хяналт тавьдаг байжээ. Зөвлөлт Монголын харилцааг хөгжүүлэгч оросуудын гол ажил нь дүү нараа гадаад дэлхийгээс таслах байсан юм. Монголын экспортын барааны хүрэх газар нь хамгийн доод үнээр ЗХУ-аар эхэлж, ЗХУ-аар төгсөх ёстой. Импортын бараагаа Монголчууд Москвагаас хэд дахин өндөр үнээр худалдах авахад ганбат найрамдлын мөн чанар оршиж байлаа. Монголын дэлхийд алдартай ноолууран бүтээгдэхүүн гэхэд капиталист болон социалист улсуудад 20 хувь, үлдсэн 80 хувийг ах нартаа үг дуугүй тушаах даалгавартай. Нэг тонн ямааны ноолуурыг ЗХУ-д тухайн үеийн ханшаар тушаахад 17 мянган рубль, Унгарт 36 мянган рубль, Японд 85 мянган доллар, Англи улс Монголын ноолуурыг 1 тонныг худалдаж авахад 90 мянган доллар төлөхөд бэлэн байлаа. Гэвч “Орос ах” юу гэж зөвшөөрөх вэ дээ.
Монголын гол экспорт болох махыг гэхэд Зөвлөлт дотоодын зах зээлээсээ даруй 3 дахин бага үнээр авдаг байлаа. Энэ гэрээний ачаар Монгол улс ямар ч тохиолдолд маш их алдагдал хүлээдэг байсан ч ашгүй 1991 он, Ардчилалтай золгож, Монголын Засгийн газар толгойн өвчнөөсөө салсан юм. ЗХУ үргэлж Монголчуудыг гадаад ертөнцтэй харилцах холбоог тасласаар ирсэн. Москва 1920 онд гэхэд Монголын Германы ферм, барилга, арьс шир, даавууны үйлдвэрүүдийг зогсоов. Мөн 1960 он гэхэд тус улсын цорны ганц нефть боловсруулах үйлдвэрийг Кремлиэс хүчээр шахуу хааж, өндөр үнээр нефть, түлшээ дэлхийн зах зээлийн үнээс өндөр үнээр авах нөхцөлгүй болгов. Маршал Х.Чойбалсангийн цуст цэвэрлэгээ хүртэл Монголын бүх Ерөнхий сайд, оросын колончлолын бодлогыг эсэргүүцэж байсан юм. Гэвч НКВД тэдгээр ерөнхий сайд, монголын удирдагчдыг толгой дараалан нохой шиг буудаж дуусгасны дараа энэ гомдол чимээгүй болсон. Тэр үед БНМАУ бол ЗХУ-ын колони гэдгийг ямар ч эргэлзээгүйгээр нийгэм, эдийн засаг, соёл, дипломат харилцаа, цэрэг армийн явуулж байсан үйл ажиллагаанаас нь харж болдог. Тэгвэл Их Британи, Холланд, Бельги, Франц улсууд яг ийм аргаар колони улсуудаа шулж, мөлжиж байсан юм. Ганц ялгаа нь барууныхны колончлолын бодлого нэг их удалгүй сулардаг бол Монголд явуулж байсан Москвагийн нударга жил ирэх тусам чангарч байсан нь гаслантай. Оросуудын хувьд Монгол улс гэдэг нь хамгийн дургүй, үл хүндэтгэдэг, хаашаа ч зайлж чадахгүй гэж дээрэнгүй ханддаг КОЛОНИ УЛС байв. Энэ нь Их Британи Африкийн Сомали улсыг мөлжиж, шулж байсантай тун төстэй. Гэхдээ Их Британи Энэтхэг, Өмнөд Африк зэрэг улсдаа хайртай байсан шиг.
ЗХУ Монголоос юу авав?
Нэхий дээл, эсгий гутал, хонины арьсан хөнжил энэ бүхнийг Зөвлөлтийн армид жижигхэн Монгол сэтгэл харамгүй нийлүүлж байв. Дайны үед монголчууд өөрсдөө өлсөж, ядарсан хэрнээ хамаг өнгөтөө өөдтэй, мөнгө, арьс шир, агт морь, эсгий ноос, мөнгөө фронтод явуулж байлаа. Тэр үеийн жижигхэн Монгол улс тийм их зүйлийг бидэнд өгч чадсаныг оросууд бид хэзээ дурсах дургүй байдаг нь харамсалтай. Орост төлөх ёстой өр ямар ч байсан хуулийн дагуу бус хуулийн гадуур юм. Далан жил Монгол оронд байрласан Зөвлөлтийн нүсэр арми, тус улсыг хамгаалах бус, өөрсдийн аюулгүй байдлыг хангаж байсан. Тэгэхээр Монгол хүн бүр Орос гүрэнд баярлаж, талархах ёстой юу? Бүх үйлдвэр, байшин барилга, зам харилцаа, боловсрол, эрүүл мэндийн салбар, цэрэг арми, удирдах аппаратын барилга байгууламжыг орос ах нар барьсан гэж боддог. Гэхдээ энэ бүхнийг монголчуудын хөрөнгө, зээл хэмээх Москвагаас олгож байсан өндөр хүүтэй мөнгөөр босгосон гэдгийг монголчууд санаж явах хэрэгтэй!
Ядаж байхад барьсан орон сууц, барилга байгууламж нь эх хувиа гүйцэхгүй, чанар муутай, өвөлдөө хүйтэн. Зөвлөлтийн барьж өгсөн хорооллууд нь гэхэд явган хүний зам, машин зам, замын тэмдэг, тэмдэглэлээ байхгүй, замбараагүй барьсан хэдэн барилга. Төв зам, хотын өргөн чөлөө, гүүрийг анхнаасаа бариагүй, хот төлөвлөлт маш буруу хийсэн. Мөн дизайн, архитектурын хувьд өнгө үзэмж муутай. Ерэн онд Зөвлөлтийн улаан арми буцах тушаал Кремлиэс авсан. Тэд буцахдаа цэргийн хотхон, олон давхар байр, клуб, цэцэрлэг, сургуулиа орхисон. Дээд газраас оросын офицер цэргийнхэнд юу ч тайлбарлаагүй тул монголчуудын хийж байгаа ажил гэж дургүйцэж байсан гэдэг. Бүр цэргийн жанжин штабын удирдлагууд хүртэл БНХАУ-ын удирдагчдын хүсэлтээр М.С.Горбачёв гарын үсэг зурж, БНМАУ-аас цэрэг армиа гаргасан гэдгийг тэр үед мэдээгүй. Дээд удирдлагынхаа тушаалаар оросын цэрэг, армийнхан бүх байшин, цахилгаан шат, дэлгүүр хоршооныхоо хаалга цонхыг эвдэж, хүн амьдрах нөхцөлгүй болгов. Жишээ нь оросын цэргийн хотхон байрлаж байсан нисэхийн бетон талбайг эвдэхийн тулд их буугаар буудах тушаал өгч байжээ. Оросуудын хувьд монголчуудыгаа олон жил мөлжиж, шулчихаад амьдарч байсан хотхон суурингаа бүрэн бүтнээр нь хүлээлгэж өгөх сайхан сэтгэл байсангүй. Үүний төлөө Монголчууд өнөөдрийг хүртэл Орос ах нартаа талархах ёстой гэж үү?! Сталины тушаалаар 17 мянган лам, сайд чекист гээд 20 гаруй мянган гэм зэмгүй хүнийг цаазлан хороосон. Зөвлөлтийн цэргүүд монголын онгон дагшин байгаль, хөрс шороо, малын бэлчээрийг хээрийн сургуулилт хийх нэрээр орвонгоор нь эргүүлсэн. Хэдэн мянган түүхийн давтагдашгүй дурсгалт сүм хийдийг ямар ч шалтгаангүй нурааж, газрын хөрснөөс арчсаныг юу гэж ойлгох вэ. Монголын 1920-1990 оны түүх бол тэд маш их цаг хугацааг алдсан харамсалтай түүх юм. Хятад, Япон, Солонгос, Тайланд гэх мэт дорнын агуу их соёлт гүрний нэг Монголчууд биш гэж үү? Энэ ард түмэн социализм нурсны дараа өөрсдийн хөгжлөөрөө батлаж байна. Соц хамтын лагерь нурснаар Монголчууд өөрсдийн эрх дураар хөгжлийнхөө зам руу амар тайван орсон юм. Гэхдээ Зөвлөлтийн өв, алхам тутамд мэдрэгдсээр байдаг. Улаанбаатарт тав, болон есөн давхар хуучин барилгууд. Дөнгөж одоо тэд Улаанбаатар хотоо өөрсдийн гараар дэлхийн стандартын дагуу барих, босгох ажилдаа орж байна. Монголчуудад үлдээсэн оросын бас нэгэн өв хөрөнгө бол архидалт, авилга, хээл хахууль. Орост бэлтгэгдсэн монголын мэргэжилтнүүдийн ур чадвар өнөөгийн соёлт нийгэмд тэнцэхгүй, гологдож байгаа. Хуучин оросын харилцаанд монголчууд хүлцэнгүй, тэчвээртэй ханддаг. Орос хүний арьс өнгөөр ялгаварлагч словян зан чанар, ихэмсэг бардам онгироо занг мартчихсан гэж үү? Хэдийгээр оросын мэргэжилтнүүдийн дунд жинхэнэ сайн хүн байсан л байх. ЗХУ-ын суртал ухуулгын машин өнөөдрийг хүртэл оросууд бол агуу хүмүүс хэмээн монголчуудын дийлэнхийг “кодлож” орхисон нь гайхалтай! Хэдэн арван жил оросууд бид монголчуудтай хамт байсан болохоор тэд харийнхан биш. Монголчуудын хувьд ч гэсэн Орос бол элэг нэгтэй хөрш. Орос, Монгол хоёрын хоорондын өнгөрсөн харилцааг та бүхэн санаж, өнгөрсөн түүхэндээ үнэнч шударгаар дүгнэлт хийж яваасай. Яагаад гэвэл манай хоёр улс цаашид ч зэрэгцэн оршсоор байх болно.

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

ЗГ хууль өөрчлөхгүй.

[Elch.mn @Elch_mn]

Н.Учрал: Жилийн борлуулалтын орлого нь 50 сая байгааг 400 сая болгож НӨАТ-аас чөлөөлөх хэрэгтэй. Мөн үл хөдлөхийн 2 хувь буюу байраа зараад хоёр дахь байраа авахад нь "Орлого орж байна" гээд татвар авдаг байж болохгүй. Энэ мэт хуулийг өөрчлөхөд цаг хугацаа орох учраас ЗГ-ын түвшинд шийдвэрлэдэг больё

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

Яаж ийж байгаад татвар нэмнэ гэсэн удирдлагатай байх гутамшигтай. Ард иргэдийн амьдрал ямар түвшинд байна? Иргэд юу хүсч байна? Энүүхнийг мэдэхгүй цээж баячууд төрийн буянг даахгүй нь тодорхой.

[Mrs. Shuulen @mrs_neg]

ИРГЭД БИД НЯМБААТАР ХААНТАЙ НИЙСЛЭЛД 30+ ТӨРЛИЙН ТӨЛБӨР, ХУРААМЖИЙГ БОДИТООР ТӨЛДӨГ‼️

2026 оноос нэмж 👇👇
31. Түгжрэлийн татвар
32. Төлбөртэй бүс
33. Зам ашиглалтын шинэ систем
төлбөр төлнө

🏙️ 1. НИЙСЛЭЛИЙН ТАТВАР
1. Нийслэлийн албан татвар (0–2%)

🏠 2. ХӨРӨНГӨ, ГАЗАР
2. Үл хөдлөхийн татвар (0.6–1%)
3. Газрын төлбөр
4. Газрын эрхийн төлбөр
5. Үл хөдлөх зарсны 2%

🚗 3. АВТОМАШИН
6. Автотээврийн татвар
7. Зам ашигласны төлбөр
8. Зогсоол

💼 4. ОРЛОГО
9. ХХОАТ
10. ААНОАТ
11. НӨАТ
12. Нийгмийн даатгал
13. Ногдол ашиг, хүү

🛢️ 5. ОНЦГОЙ ТАТВАР
14. Шатахуун
15. Тамхи
16. Архины татвар
17. Автомашины онцгой татвар

🏢 6. ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ
18. Иргэний бичиг баримт
19. Гэрчилгээ
20. Газрын бүртгэл
21. Лиценз
22. Шүүх, нотариат

🏘️ 7. ӨДӨР ТУТМЫН ЗАРДАЛ
24. Хог
25. Ус, дулаан, цахилгаан

🛍️ 8. ХОТЫН АШИГЛАЛТ
26. Гудамж талбай
27. Реклам
28. Түрээс

🌿 9. БАЙГАЛЬ ОРЧИН
29. Бохирдлын төлбөр
30. Ногоон байгууламж

🔥 10. ИРЭХ ДАРАМТ
31. Түгжрэлийн татвар
32. Төлбөртэй бүс
33. Зам ашиглалтын шинэ систем

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

10-д жилийн өмнө 24-р сургууль 9.05-нд заалаа будаад, дээд давхарт анги нь байсан миний хүү харшилж, бие нь улайгаад, бүгдэд нь хэлээд ямар ч үр дүнд хүрээгүй. Эмч, багш, хичээл архлэгч... гээд л уулзсан. Бусад хүүхэд зүгээр л байна гэсэн.

[ЖААЛХҮҮ @THEJAALQ]

Тэр сайд майд яах вэ. Чуулган дээр бас л ноцтой юм ярилаа.
"Цусны хорт хавдар үүсгэдэг нь батлагдсан маш аюултай уусгагч будгаар сургууль цэцэрлэгийн анги танхимыг буддаг. Энэ будгаар будсан орчинд хамгийн багадаа 28 хоногийн дараа том хүн орохыг зөвшөөрдөг!
Гэтэл бид энэ будгаар 8/25 нд анги танхимаа будаад 9/1-нд хүүхдүүдээ шууд л оруулчихдаг. Ямар аюултай вэ гэдгийг хүмүүст ойлгуулж өгөөч" гээд УИХ-ын нэгдсэн чуулганд ярьж байна!!!

[Аудитын тухай ярилцъя @SainAudit]

@batengineer Зам ч үгүй, бургас ч үгүй, гол ч үгүй, мөнгө ч үгүй болох нь тодорхой. Дараагийн сонгуулийн мөнгө босгоод, Нямбаатар ч үгүй болох тул буух эзэнгүй, буцах хаяггүй мөнгө угаалт