ترگوم؛ نگاهی به جهان درهمتنیده ادیان در اواخر عهد باستان. دورهای که یهودیت، مسیحیت شرقی و اسلامِ در حال ظهور درگیر ساخت هویت دینی و تکوین مرزهای متمایز خود بودند. اینجا با تکیه بر متون، کتیبهها و شواهد تاریخی به بررسی خاستگاه، تعامل و دگرگونیهای سنتهای دینی میپردازد.
۱- کشف یک رویدادنامۀ ناشناس مسیحی از سال 713 میلادی
کشف نسخه خطی Sinai Arabic 597 در صومعه سنت کاترین، نقطه عطفی در مطالعات تاریخ متأخر باستان و صدر اسلام محسوب میشود. در این رشتو به بررسی فنی «رویدادنامه مارونی ۷۱۳» میپردازیم.
@nonregemesse Thanks for posting this! Some media outlets may have overlooked or simplified things. Just to clarify: the text we have today is an Arabic translation of a lost chronicle written originally in Syriac.
۱۶- در مجموع، رویدادنامه مارونی ۷۱۳ یک منبع دست اول برای درک ریشههای تاریخ اسلام و روابط مذهبی در خاورمیانه است. مطالعات تطبیقی روی این متن جهت بازنگری در منابع قرن اول هجری همچنان ادامه دارد.
روایتی موجز و پاکیزه از اسناد گنیزا اما با یک تحفظ مهم که نویسنده بهخوبی رعایت کرده ولی خوانندهٔ نامتخصص ممکنست درنیابدش:
اسناد گنیزا –که در قرون دهم و یازدهم میلادی تدوین شدهاند نه در قرن هفتم که فتنهٔ هاجری سر برمیآورد– نمیگویند که خاستگاه اسلام چه و کجا بوده، بلکه راوی یک دیدگاه پلمیک (جدلی-دفاعی) در میان حلقهای از یهودیان قاهره در توضیح خاستگاه اسلام و در واکنش به پدیدهٔ آزارنده و ناخوشایند گسترش آنند ک�� بهطور خلاصه میگوید:
«محمد چیزی از خود نداشت و نیاورد، همان قرآن را هم نیاکان ما به شما دادند و البته نه با نیاتی نیک.» [بعلاوهٔ نیشی باز و یک :)))) طولانی.]
میان ایندو فرقست و نباید با هم اشتباه گرفته شوند.
🧵روایتی از خاستگاه قرآن در اسناد یهودی گینزای قاهره
۱- گنیزای قاهره مجموعهای شگفتانگیز از حدود ۴۰۰هزار نسخه خطی یهودی است. در میان این اسناد، دو دستنویس از سده دهم/یازدهم میلادی، یکی عبری، دیگری به خط عبری و زبان عربی، روایتی متفاوت و عجیب از خاستگاه قرآن مطرح میکنند.
۱۰ـ آنچه در اینجا بسیار جالب است سازوکار بازتولید روایات تاریخی در سنتهای دینی اواخر عهدباستان است. در اینجا به خوبی میبینیم که چطور یک واقعۀ ثابت تاریخی (گرویدن چند یهودی به محمد) در سنتها�� دینی یهودیت، مسیحیت و اسلامی به طرق مختلف بازتاب یافته و به نفع خود مصادره شده است.