Turufat Tukura Gemechu

development expert

[Jawar Mohammed @Jawar_Mohammed]

አዲስ እንደ ሲንጋፖር?

ባለፈው ሰሞን ሲንጋፖርን የጎበኙ የብልጽግና አመራሮች የከተማዋን ውበት ከማድነቅ አልፈው ፊንፊኔን ሲንጋፖር አድርገናታል እያሉን ነው። አስደማሚዋ ሲንጋፖር በወጣነቴ ዘመን ለሁለት ዓመታት የተማርኩባት ከዚያ ወዲህም በተደጋጋሚ የጎበኘኋት ሀገር ናት። እንዲሁም ይህቺን ከ60 ዓመታት በፊት ደሃ የወደብ ከተማ የነበረች ሀገር የፈጣን እድገት ተምሳሌት ያደረጋትን መሪ ሊ ክዋን ይው (Lee Kuan Yew) ሥልጣኑን ከለቀቀ በኋል በጡረታ ዘመኑ ሲሰጣቸው የነበሩትን ሌክቸሮች በአካል የመከታተል እና ጥያቄዎችን የመጠየቅ እድልም አግኝቼ ነበር፡፡ ስለሆነም የብልጽግና ሰዎች እውነትም የሲንጋፖርን ፈለግ መከተል ከፈለጉ፣ አሁን የሚታየውን የከተማዋን ውጫዊ ገፅታና ውበቷን በደፈናው ለመኮረጅ መሞከር ሳይሆን እዚህ ለመድረስ ያስቻላትን መሰረታዊ መነሻ እርምጃዎች መመርመርና መገንዘብ ይገባቸዋል።

ሊ ክዋን ዪው እራሱን ጠይቄ እንደመለሰልኝ፣ የሲንጋፖር ፈጣን እድገት ዋነኛ መሰረቶች ( foundations) የመጀመሪያው ሰላምና ደህንነት (peace and security) ማረጋገጥ ሲሆን ሁለተኛው ችሎታን መሰረት ያደርገ መንግስታዊ አስተዳደር (merit-based bureaucracy) መገንባት ናቸው። ሰላም እና ደህንነት (Peace and Security) ሲንጋፖር ሉዓላዊ ሀገር ሆና ስትመሰረት (1965) ለግጭት መንስዔ በመሆን ሰላም እና ደህንነትን ሊያናጉ የሚችሉ ሁለት ጉዳዮች ነበሩ፤ ብሄር እና መደብ።

ከብሄር አንጻር የደሴቷ ነባር ሕዝቦች (native) በሆኑት ማሌይ እና ቀኝ ገዢዎች ለጉልበት ሥራ አምጥተዋቸው በቁጥር አብላጫ በሆኑት ቻይናዎች መካከል በነጻነት ዋዜማ ሽኩቻ ተጀምሮ ነበር። ይህንን አደጋ የተረዳው ሊ ክዋን ዪው ‘ሳይቃጠል በቅጠል’ በማለት ለብሄር ግጭት ምክንያት ሊሆኑ የሚችሉ ጉዳዮችን ገና ከጠዋቱ ለመፍታት ወሰነ። በቋንቋ ረገድ፣ ሁሉም በሀገሪቷ የሚኖሩ ሕዝቦች ልጆቻቸውን በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው ማስተማር መብታቸው እንደሆነ ተደነገገ። በተጨማሪም ሁሉም ህጻናት እንግሊዝኛን እንዲማሩ በማድረግ የጋራ መግባቢያ እንዲኖራቸው አስቻለ። እንዲሁም መሌይ (Bahasa Melayu) “ብሄራዊ ቋንቋ” እንዲሆን በመደንገግ፣ ለነባሩ ሕዝቦች ልዩ እውቀና (special recognition) ተሰጠ።

ከዚህ ፍትሃዊ የቋንቋ ፖሊሲ በተጨማሪም ከላይኛው እስከታችኛው እርከን ያለው የመንግሥት ሥልጣንም የተመጣጠነ እና አካታችነትን መሰረት ያደረገ እንዲሆን ተወሰነ። ሊ ክዋን ዪው በብዛት ከ75% በላይ ከሆነው የቻይና ብሄር ተወላጅ ቢሆንም፣ የራሱን ወገን የበላይነት ለማስፈን ከመሞከር ይልቅ፣ ብዝሃነትን ከማክበር አልፎ ለነባሩ ሕዝብ የባለቤትነት ልዩ እውቅና መስጠቱ የአርቆ አሳቢነቱ ማሳያ ነው። እነዚህን ቅድመ-እርምጃዎች በመውሰድም ፣ ብሄርን መሰረት ያደረገ ኩርፊያ ተካሮ ወደ ግጭት እንዳያመራ ገና በጠዋቱ መፍትሄ አበጀለት።

በመደብ ረገድ፣ ሲንጋፖር ነጻ የወጣችበት ዘመን በደሃው እና ሀብታሙ መካከል የነበረውን የኑሮ ደረጃ መበላለጥ እንደ መቀስቀሻ የሚጠቀመው የኮሚኒዝም ንቅናቄ ዓለምን እየናጠ ያለበት ወቅት ነበር። በሲንጋፖርም የኮሚኒዝም ንቅናቄ የላብ አደሩን ቀልብ መሳብ ችሎ ነበር። ይህ ንቅናቄ መደብን መሰረት ያደረገ ግጭት እንዳያባብስ ሊ ክዋን ዪው ሁለት መፍትሄዎችን አጣምሮ ተገበረ። አንደኛው የኢንቨርትመንት ፍሰትን በመሳብ የሥራ እድልን በፍጥነት ከማስፋት ጎን ለጎን፡ የሰራተኛው ገቢ እያደገ መሄድ እንዲችል ክህሎቱን በየጊዜው ማሳደግ ላይ ያተኮረ ነበር። የካፒታሊስት የኢኮኖሚ ፖሊሲን ቢከተልም፣ በባለሃብቱ እና በሰራተኛው የኑሮ ደረጃ መካከል ሰፊ ልዩነት እንዳይፈጠር ጥብቅ ቁጥጥር ለማድረግ የሚያስችል መንግስታዊ ጣልቃገበነትን ተገበረ።

በዚህ መልኩ ብሄርና መደብ የግጭት መንስዔ እንዳይሆኑ አስቀድሞ እርምጃ መውሰዱ፣ ሲንጋፖር ከጎረቤቶቿ የተሻለ ሰላም እንዲኖራት በማስቻል፣ ኢንቨስትመንትን በስፋት ሳበላት። ሰላም እና የኢንቨስትመንት ፍሰት ተመጋጋቢ ሆነው ሀገሪቷን አስፈነጠሯት።

ችሎታን መሰረት ያደረገ መንግስታዊ አስተዳደር (merit-based bureaucracy)፣ በብዙ ሀገራት የመንግስት ሥራ የሚገኘው በአብዛኛው ዝምድናን ወይም የፖለቲካ ታማኝነትን መሰረት አድርጎ ነው። ሊ ክዋን ይው ግን ገና ከጅምሩ የመንግስት ስራ ለመቀጠርም ሆነ እድገት ለማግኘት የትምህርት ዝግጅት፣ ልምድ እና የአፈጻጸም ብቃት ግምገማ ላይ የተመሰረተ እንዲሆን ወሰነ። ይህንን አሰራር ከራሱ ካቢኔ ጀምሮ እስከታች ድረስ ተፈጻሚ አደረገው። ከዚህ መስመር ወጥተው በዝምድና እና ሙስና መጠቃቀም በሚሞክሩት ላይ ጥብቅ ክትትል እና ከባድ ቅጣት ይወሰዳል። ይህ አሰራርም ሙስና እና ቡድንተኝነት እንዳይስፋፋ፣ ይልቁንም ችሎታን መሰረት ያደረገ ፉክክር ባህል እንዲሆን በመርዳት፣ የሀገሪቷ የሰው ሃይል ጥራት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ኢንቨስትመንትን የበለጠ ሳበ።

ከነጻነቷ ቀጥሎ ባሉት በመጀመሪያዎቹ ሁለት አስርተ ዓመታት የሲንጋፖር ሀገራዊ ሃብት እና የነፍስ ወከፍ ገቢ (per capita income) በብዙ እጥፍ ቢያድግም ሊ ክዋን ዪው ይህን ገንዘብ የቅንጦት ማሳያ ፕሮጀክቶች (vanity projects) ላይ ከማባከን ይልቅ መልሶ ኢኮኖሚውን የበለጠ ለማሳደግ ማዋልን መረጠ ። የመንግስትን ገቢ እንደ መንገድ፣ ወደብ፣ ኤርፖርት ያሉ መሰረት ልማቶች ጥራት ከጊዜ ወደ ጊዜ የበለጠ ለማዘመን አዋለው። የሰው ሀይል ክህሎት የበለጠ ለማሳደግ ለትምህርት እና ስልጠና የሚወጣውን ወጪ እጥፍ ድርብ ጨመረ። የዜጎች ጤና ጥበቃን ለማሻሻል የአገልግሎት ተደራሽነት እና የዘርፉ ምርምር ተጠናከረ። የዜጎች ቁጠባን በማበረታታት እና የመንግስት ድጎማ በመሳደግ የመኖሪያ ቤት ተደራሽነት እና ጥራት እንዲሻሻል ተሰራ።

ሲንጋፖር በሰላምና ደህንነቷ የዓለም ተምሳሌት መሆኗ ከተረጋገጠ፣ የነፍስ ወከፍ ገቢ ከመጀመሪያው ዓለም ተርታ ከተሰለፈ፣ ሥራ አጥነትን ከ5% በታች ከወረደ እና ቢያንስ 85% የሚሆነው ነዋሪ የራሱ ቤት እንዲኖረው ከተቻለ በኋላ ነበር የቅንጦት እና ውበት ተኮር የሆኑ ፕሮጄክቶች እድል የተሰጣቸው። ስለሆነም፣ እኛም ሀገራችን እንደ ሲንጋፖር እንድታድግ ከተመኘን፣ አሁን ያለችበትን ውጫዊ ገጽታ በወፍ በረር አይቶ ለመኮረጅ ከመሞከር ይልቅ፣ ለእድገቷ መሰረት የጣሉትን ፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ፖሊሲዎች አጢኖ፣ ከሀገራችን ነበራዊ ሁኔት ጋር አመዛዝኖ ጠቃሚ ሊሆን የሚችሉትን ምሳሌዎች መተግበሩ ለዘለቄታዊ ለውጥ ተመራጭ ይሆናል። በከተማ ደረጃ እንኳ ቢሆን የማስዋብ ስራዎች ክፋት ባይኖራቸውም፣ የኢኮኖሚ እድገትን ከመፋጠን እና የነዋሪዎችን የኑሮ ደረጃ በዘላቂነት ከመቀየር አንጻር፤ መሰረተ ልማቶችን (የመንገድ፣ የውሃ፣ የኤሌክትሪክ ሀይል፣ የቆሻሻ ማስወገጃ) ማሻሻል፣ የመኖሪያ ቤት አቅርቦትን ማሳደግ እና የመንግስት አገልግሎትን ማሳለጥ ቅድሚያ ሊሰጠው ይገባል። ከተማን ማሸብረቅ እና ማሳደግ ለየቅል ናቸው።

ጠቅለል ስናደርገው በውሱን አመታት ትዓምራዊ የኢኮኒሚ እድገት በመምጣት ታሪክ ከሰሩት፣ የሲንጋፖሩ ሊክዋን ዪው፣ የኮሪያው ፓርክ ቹንግ ሂም ሆነ የቻይናው ዴንግ ቻው ፒንግ ስኬት የምንማረው፣ ሀገር የሚበለጽገው በምኞትና በማስመሰል ሳይሆን፣ እውቀትን፣ ብልሃትን እና እቅድን በመጣመር መስራት ከተቻለ መሆኑን ነው።
የሲንጋፖርን የእድገት ጉዞ ከ ሊ ክዋን ይው አንደበት ለመረዳት በህይወት እያለ የጻፈውን From Third World to First: The Singapore Story እንድታነቡ ጋብዛለሁ። ለተጨማሪ ንባብ ደግም በሀገሪቷ በነበረኝ ቆይታ የተረዳሁትን ያካተተኩበትን “አልፀፀትም” ያክሉበት ፡)

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@BRICSinfo 👏👏👏

[BRICS News @BRICSinfo]

JUST IN: 🇷🇺🇩🇪 Russian President Putin slams German speaker for asking him a question in English

"You're representing the federal republic of Germany, you should speak German. Why are you asking me in English? Think about your sovereignty."

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

Kolme community in Konso zone.

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

The out going American president made an irresponsible decision that will affect the world community.

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@naziakhan455 Putin,Trump

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@ivankatrumpo Savior of world from war.

[therealchurchgist @therealchurchg1]

BRING THE BIBLE BACK TO AMERICA🤜💪🏼🤛📌

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@DonaldTNews NO,this shoud be stopped.

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@trumprealparody 👍👍👍👍

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@DonaldTNews @Polymarket Yes,then no war.

[MAGA Voice @MAGAVoice]

HOLY SH*T 🚨 VERY Powerful. Pastors pray over Donald Trump to keep him safe. AMEN 🙏

The whole world is praying for Trump’s victory

[BRICS News @BRICSinfo]

JUST IN: 🇮🇱🇫🇷 Israeli Prime Minister Netanyahu slams French President Macron after he called for a halt in sending weapons to Israel for use in Gaza.

"What a disgrace. Israel will win, with or without their support."

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

Israels are fighting for their existence so do Russians.
Both are prevailing !💪

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

Trump is the only hope to the world hope.

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

@realDonaldTrump Yes, not only inflation she tear apart the World.

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

The election of Trump will save the world.
If Trump is not elected the world will be destroyed by war.👌

[Turufat Tukura Gemechu @Turufat1]

The election of Trump will save the world.
If Trump is not elected the world will destroyed by war.👌