Draško Jabučanin

Analyst |

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔴Nova analiza Digitalnog forenzičkog centra pod nazivom „Hibridne prijetnje: šta one zapravo znače?”.

🔴Povod je izjava premijera Milojka Spajića o hibridnim prijetnjama usmjerenim prema Crnoj Gori, nakon koje je ta tema zauzela značajan prostor u javnosti. Cilj analize je da široj javnosti pojasni pojam hibridnog djelovanja, jer se on često koristi pogrešno, što vodi njegovoj relativizaciji, zamagljuje javnu debatu i otežava prepoznavanje stvarnog hibridnog djelovanja onda kada se ono zaista dešava.

Analizu možete preuzeti ➡️ https://t.co/CZs0x7PJUN

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🎥 Pogledajte kako je bilo na okruglom stolu povodom predstavljanja nove studije “Izbori pod lupom: Prijetnje izbornom procesu u Crnoj Gori”.

#dfc #digitalniforenzickicentar #studija

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🚩Uoči Samita EU–Zapadni Balkan u Tivtu, bilo je očekivano da će mediji koji djeluju kao dio mreže stranog uticaja i podržavaju režim Aleksandra Vučića pokrenuti novi talas dezinformacija usmjerenih prema Crnoj Gori.

➡️Portal Borba i IN4S su kao aktuelnu temu plasirali tvrdnju o dolasku hrvatskog predsjednika Zorana Milanovića u Tivat ratnim brodom, iako je riječ o vijesti iz juna 2020. godine. Na slici se vidi bivši ministar vanjskih poslova Darmanovic koji je tada dočekao Milanovića. Na samitu u Tivtu ispred Republike Hrvatske će učestovati premijer Andrej Plenković.

➡️Takvim dezinfromacijama se uoči samita pokušava proizvesti antihrvatska i anti-EU atmosfera, pojačati političke tenzije i Crna Gora predstaviti kao država koja navodno nema stvarnu suverenost.

➡️Sadržaj uklapa se u klasični rusko-srpski narativ o navodno ugroženoj ili izgubljenoj suverenosti Crne Gore. To je jedan od ključnih anti-EU obrazaca koje Kremlj i Beograd kontinuirano šire kako bi podrili povjerenje građana u evropski put Crne Gore, njene institucije, savezništva i međunarodni kredibilitet.

🔴Ovo nijesu slučajna greška, već instrument političkog uticaja.

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔵 U Crnoj Gori je u toku široko rasprostranjena SMS phishing kampanja. Kampanja se oslanja na tehniku socijalnog inženjeringa poznatu kao delivery anxiety, gdje se građani navode da hitno reaguju na navodni problem s dostavom, neuspjelom isporukom ili neplaćenom kaznom.

👉🏻 Primarni cilj napada je krađa ličnih i finansijskih podataka. Lažni linkovi iz SMS poruka vode na phishing stranice koje imitiraju legitimne dostavne, bankarske ili državne servise (Uprava za saobraćaj). Od građana se traži unos imena, adrese, podataka platne kartice i OTP kodova, čime napadači mogu pokušati izvršiti neovlaštene transakcije putem zaobilaženja višefaktorske autentifikacije.

🔎 Kampanja je povezana s finansijski motivisanim akterima iz klastera UNC5814, koji se dovode u vezu s platformom Darcula, kineskim phishing servisom.  Ta platforma omogućava masovno kreiranje lažnih domena i šablona koji oponašaju dostavne kompanije, banke i državne institucije širom svijeta. Grupa potiče iz kineske pokrajine Henan. U 2025. godini istaknuti članovi te grupe sprovodili su fišing operacije sa Tajlanda.

Posebno je značajno korištenje međunarodnih brojeva, naročito s pozivnim oznakama +63 i +44, jer napadači koriste jeftine i lako zamjenjive SIM kartice kako bi zaobišli sigurnosne filtere i otežali blokiranje kampanje. Takva taktika ukazuje na organizovanu i tehnički razvijenu infrastrukturu, karakterističnu za veće sajber-kriminalne grupe.

Građanima se preporučuje da ne otvaraju linkove iz sumnjivih SMS poruka, da ne unose podatke sa kartice ili OTP kodove na stranicama do kojih su došli putem poruke, te da blokiraju ili izbrišu dobijenu poruku.

📌 U 2026. godini phising kampanja U Crnoj Gori najviše se oslanjala na navodne propuštene dostave (70%). To je najefikasniji način da se građani navedu da brzo kliknu na link i unesu lične ili finansijske podatke. Lažne kazne čine 20%, a lažne carinske naknade 10% od ukupnog broja pokušaja phisning napada.

#dfc

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

"ovaj slučaj ne može biti tretiran samo kao pitanje uređivačke politike jedne televizije ili slobode izražavanja. Riječ je o sadržaju koji, pod formom dokumentarnog filma, širi političku propagandu, ponižava crnogorsku državnost i vrijeđa građane Crne Gore"

Nova analiza DFC-a
⬇️⬇️⬇️

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔵 Analizirani obrasci djelovanja ukazuju na postojanje koordinisanog i dugoročno strukturiranog hibridnog djelovanja usmjerenog protiv institucionalne stabilnosti i evropske perspektive Crne Gore. Uočeni incidenti i društveno-političke krize čine elemente operativno sinhronizovanih aktivnosti u kojima se sistematski koriste unutrašnje slabosti, identitetske podjele i nedostatak strateške komunikacije državnih organa kao ključne tačke pritiska.

Kompletnu analizu pročitajte ispod 👇🏻👇🏻

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

Kancelarija direktora Nacionalne obavještajne službe SAD (ODNI) objavila je novi Godišnji izvještaj o globalnim bezbjednosnim rizicima. U dijelu o Zapadnom Balkanu navodi se da Rusija koristi državne i povezane strukture za kampanje usmjerene na opstrukciji NATO i EU, uz promovisanje narativa o viktimizaciji Srba u BiH, Crnoj Gori i Srbiji. https://t.co/mF3mqRnjPm
DFC je u studiji Instrumenti meke moći u hibridnim strategijama ukazao da je viktimizacija srpskog naroda jedan od ključnih instrumenata proruskuh i prosrpskih struktura na Zapadnom Balkanu. Narativ o srpskom narodu kao žrtvi Zapada ima za cilj učvršćivanje proruskih stavova i slabljenje povjerenja u proces EU integracija. Više na linku: https://t.co/xKuICrbO5H

[Vatnik Soup @P_Kallioniemi]

A truly historic photo from Munich

[Inter ⭐⭐ @Inter]

DELIRIO NERAZZURRO 🖤💙

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

U posljednjoj deceniji rast aplikacija za razmjenu poruka pratio je i rast potrebe za većom privatnošću. Sve veći broj korisnika okreće se enkriptovanim rješenjima poput Sessiona, Threemei SimpleX-a, koje nude snažnu zaštitu komunikacije uz minimalno prikupljanje podataka.

Za razliku od zatvorenih kripto-platformi poput Sky ECC i ANOM-a, ove aplikacije su legalne i dostupne svima. Njihova privlačnost ne leži u ilegalnosti, već u tehničkim karakteristikama: end-to-end enkripcija, ograničeni metapodaci i otežan institucionalni nadzor.

Upravo zbog toga postoje indicije da su pojedini kriminalni akteri prešli na korišćenje javno dostupnih enkriptovanih aplikacija. Takav izbor predstavlja pragmatičnu adaptaciju – komunikacija se štiti, a korisnici se „utapaju“ u masu legitimnih naloga, smanjujući rizik od identifikacije i presretanja.

Privatnost sama po sebi nije problem. Ali tehnologije koje je štite mogu biti zloupotrijebljene – i to je izazov sa kojim se savremene bezbjednosne politike sve češće suočavaju.

Više u analizi ⬇️

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

https://t.co/HLDcnf3Js9

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔴Planirani projekat izgradnje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Botunu prerastao je iz infrastrukturnog i ekološkog pitanja u političku krizu. U odsustvu pravovremenih i jasnih informacija o tehnologiji, procedurama procjene uticaja na životnu sredinu i fazama odlučivanja, javni prostor je ostao otvoren za spekulacije i političku instrumentalizaciju.

Nova analiza DFC-a
⬇️⬇️⬇️

[DJENKA @hemudza]

s druge strane, 200 ljudi sa par stranih agenata u vlasti blokira izgradnju postrojenja za preradu otpadnih voda po civilizacijskim standardima i bore se za to da nastave da zive sa nepreradjenim izlucevinama 150k ljudi u vodi pored koje zive, pecaju, navodnjavaju

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔔 Ruska hibridna mreža širi se Balkanom.
👉🏻 Moldavija je bila test. Srbija je čvorište.
Da li je Crna Gora sljedeća meta?

Više na linku:
https://t.co/U8IYHQZCxa

#dfc #analiza

[Draško Jabučanin @Valiant_Thor1]

🔴O dobrovoljcima sa Zapadnog Balkana koji se bore na strani Rusije
🔵Taktici Rusije poslije krize sa NIS u Srbiji
🔴Akterima rusko-srpskog uticaja u regionu i paralelama sa Moldavijom
🔵Izborima u Crnoj Gori i potencijalnim metama ruskih hibridnih operacija

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

https://t.co/YmTBW8qj1a

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔴Nova analiza razotkriva infrastrukturni model ruskog hibridnog djelovanja na Zapadnom Balkanu, sa posebnim fokusom na Srbiju kao regionalno čvorište za obuku, logistiku i propagandu.

🔍 Analiza pokazuje kako se operacije korišćene protiv Moldavije uoči izbora 2025. metodološki poklapaju sa obrascem viđenim u zemljama regiona, posebno u fazama važnim za EU i NATO integracije. Upozorava se da Crna Gora, zbog završne faze EU integracija i predstojećih izbora 2027, ostaje potencijalna naredna meta koordinisanih ruskih hibridnih aktivnosti.

Kompletnu analizu pročitajte ispod
⬇️⬇️⬇️

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔴 Drago nam je što vidimo da predstavnici Vlade Crne Gore otvoreno govore o potrebi da se usklade bezbjednosni standardi u oblasti telekomunikacija. Ovaj korak je rezultat rada i analize koju je sproveo DFC u svojoj studiji o kineskom uticaju u regionu.

🔴Kao članica NATO, Crna Gora mora usklađivati svoje bezbjednosne politike sa standardima Alijanse, posebno kada se radi o kritičnoj infrastrukturi i tehnološkoj bezbjednosti.

📄 Kompletnu studiju pod nazivom “Kina u globalnoj tranziciji moći: Geopolitičke ambicije i transformacija međunarodnog poretka” možete pročitati putem linka ➡️ https://t.co/Bi6LpRdMzX

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

DFC godinama ukazuje na problem stranog miješanja, dezinformacija i hibridnih prijetnji kroz svoje analize, istraživanja i reagovanja. Izvještaj Evropske komisije o napretku Crne Gore jasno naglašava da zemlja mora ojačati borbu protiv tih prijetnji.

U izvještaju se ističe da Crna Gora treba nastaviti da u potpunosti usklađuje svoju spoljnu i bezbjednosnu politiku sa politikom Evropske unije, te da napravi dodatne napore u suprotstavljanju stranim uticajima i manipulacijama informacijama. Kao ključni korak, ističe se usvajanje Strategije i Akcionog plana za borbu protiv hibridnih prijetnji, čime bi se odgovor države konačno institucionalizovao.

U izvještaju se upozorava i na rast prisustva ekstremno desničarskog sadržaja, govora mržnje i dezinformacija u online prostoru, što je dodatno pojačano ruskom agresijom na Ukrajinu i sukobom u Gazi. Ovi globalni događaji direktno su uticali na porast manipulativnih narativa i polarizaciju javnosti i u Crnoj Gori. Posljednja analiza DFC o dešavanjima u Podgorici jasno ukazuje na taj problem.

Evropska komisija podsjeća i da Crna Gora mora ojačati institucionalni odgovor na dezinformacije i govor mržnje, u skladu s Nacionalnom medijskom strategijom 2023–2027, te da je potrebno usklađivanje domaćeg zakonodavstva sa Evropskim aktom o slobodi medija (European Media Freedom Act), kako bi se osiguralo pluralističko, slobodno i bezbjedno medijsko okruženje.

Nažalost, i pored brojnih upozorenja i preporuka iz domaće i međunarodne stručne zajednice, političke elite u Crnoj Gori i dalje ne pridaju dovoljno pažnje ovim pitanjima. Umjesto strateškog i koordinisanog pristupa, borba protiv dezinformacija, stranog miješanja i hibridnih prijetnji često se svodi na ad hoc reakcije, bez jasne vizije i institucionalne podrške.

⚠️ Borba protiv hibridnih prijetnji nije samo pitanje bezbjednosti, to je temelj zaštite demokratskog poretka, integriteta institucija i evropskog puta Crne Gore.

📢 Vrijeme je da preporuke iz izvještaja Evropske komisije rezultiraju konkretnim akcijama.

Crna Gora mora pokazati političku volju i institucionalnu zrelost da se izbori sa izazovima koji direktno ugrožavaju njenu stabilnost, suverenitet i budućnost u Evropskoj uniji.

Posljednji DFC Report o stranom mješanju preuzmite sa linka:
https://t.co/bJ5vlCTjoo

#dfc #dfcreport #eureport

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

https://t.co/hVdqAfxq51

[Digitalni forenzički centar - DFC @dfcmedotme]

🔵 Naš analitičar Draško Jabučanin bio je predavač na trodnevnoj radionici u okviru CGO – Centar za građansko obrazovanje „Laboratorija digitalnih prava za mlade“, održanoj od 17. do 19. oktobra 2025. u Petrovcu.

👉🏻 Tokom radionice radili smo na kreiranju digitalnih kampanja, analizirali načine na koje strani akteri oblikuju hibridne kampanje i razgovarali o izazovima dezinformacija u digitalnom prostoru.

🤝 Hvala @CGOCCE na prilici da doprinesemo razvoju digitalne pismenosti i kritičkog razmišljanja među mladima.

#dfc #radionica