Tarih Güncesi | 11 Kasım
11 Kasım 1988, Irak Millî Türkmen Partisinin kuruluş tarihi olarak anılır. Partinin Genel Sekreteri Dr. Muzaffer Arslan'a göre parti bu tarihten itibaren sessiz ve kapalı olarak çalıştı; 8 Şubat 1991'de Amerika'da Türkçe, Arapça ve İngilizce yayımlanan bir bildiriyle kamuoyuna ilan edildi. Kuruluş tarihi kaynaklarda farklı verilir, kuruluşun kendisi de ilan günü tartışma doğurdu. 1993'teki ilk kurultayın hazırlık komitesine başkanlık etmiş biri olarak bu yılları içeriden yaşadım. Türkmen siyaseti, devletin kayıtlarından silinen bir topluluğun kendi kaydını tutma çabasıydı.
Sessizlikten partiye geçmek kolay olmadı; ama gerekliydi.
#Kerkük #IrakTürkmenleri #TarihGüncesi
Kasım 1971: Diriliş Günü mü?
Ahmet Muratlı
Her topluluğun hafızasında günler vardır. Bu günler anıldıkça yaşar; fakat okunmadan anıldıkça içleri boşalır, bir takvim yaprağına, bir slogana, bir kürsü süsüne dönüşür. Son günlerde #Kerkük'te Kasım 1971'in ilk günlerinde yapılan öğrenci boykotunun "diriliş günü" olarak ilan edildiğini duyduk. Bir günün adını koymak kolaydır. Zor olan, o günün neden, kimin kararıyla ve hangi bedelle yaşandığını sormaktır. O hâlde soralım.
https://t.co/WUr2Cbaopg?
#هل ستندلع #الحرب على #إيران مجدداً "خلال أيام قليلة"؟
أعلن رئيس المخابرات التركية، إبراهيم قالن، في مؤتمر صحفي عُقد اليوم في أنقرة، ما يلي: تحدث الرئيس أردوغان هاتفياً مع ترامب يوم السبت، وحثّه على عدم شنّ هجوم جديد على إيران.
ووفقاً لكلن، فإنّ الخطوط العريضة للخطة المكونة من سبع نقاط، والتي تعمل عليها تركيا ووسطاء آخرون في المنطقة، هي كالتالي:
▪️ تخفيف العقوبات المفروضة على إيران، وإمكانية الوصول إلى أموالها المجمدة
▪️ في المقابل، التزام طهران بعدم امتلاك أسلحة نووية
▪️ التواصل مع الوكالة الدولية للطاقة الذرية لإجراء مفاوضات نووية منفصلة
▪️ وإعادة فتح مضيق هرمز
قال قالن:
➖ "المسألة الآن هي مسألة تحديد الأولويات، أي من سيبادر بالخطوة الأولى. هذا هو الوضع الراهن."
➖ "إذا تم التوصل إلى هذا الاتفاق خلال الأيام القليلة المقبلة، فلن يكون هناك هجوم." «إذا لم نتمكن من التوصل إلى اتفاق، فإن احتمال قيام الولايات المتحدة بشن هجوم على إيران مرتفع للغاية.»
«إيران باقية. الدولة باقية.»
Tarih Güncesi | 10 Kasım
*10 Kasım 1938 yılında Milli Mücadelenin lideri, #Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü vefatının 88. yıldönümünde saygı, rahmet ve minnetle yad ediyorum.
Ruhu şad olsun.
#10kasım#atatürk
*10 Kasım 1958'de Kâsım devrinin ilk aylarında bir İşbirliği Misakı imzalandı. Misak, Araplar ile Kürtleri iki esas kavmiyet ve vatanın ortakları diye tarif ediyor, Türkmenleri ve Asurileri ise Kuey Irak’daki kavmî ve mezhebî azınlıklar sayıyordu. Aynı maddede Turancılıkla mücadele hedef gösteriliyor, azınlık temsilcilerinin ancak alt komitelere girebileceği yazılıyordu. Sekiz ay sonra, Temmuz 1959'da Kerkük'te hedef alınan topluluk, bu metinde zaten alt kademeye yazılmıştı.
Katliamlardan önce metinler yazılır; Kerkük 1959'un metni 1958'de yazılmıştı.
#Kerkük #IrakTürkmenleri #TarihGüncesi
Güney Kafkasya ve Hazar Havzasında çok önemli gelişmeler yaşanıyor. Son iki haftada birbirini izleyen üç gelişmeye dikkat çekmek istiyorum.
28 Ekim 2026'da Ermenistan Parlamentosu, Zengezur güzergâhındaki TRIPP (Trump Koridoru) projesine ilişkin ABD ile yapılan çerçeve anlaşmasını onayladı. Kurulacak geliştirme şirketinde Amerikan tarafının payı %74 olacak. İlk işletme ve geliştirme süresi 49 yıl.
5 Kasım'da İran'ın üst düzey isimlerinden Ali Ekber Velayeti bu gelişme üzerine çok sert bir uyarıda bulundu: “Trump ve müttefikleri İran'ın kırmızı çizgisini aşmaya kalkarsa bacaklarını kırarız.”
7 Kasım'da ise CENTCOM, yaklaşık 20 kişilik Iron Gate Görev Gücü'nün kurulacağını açıkladı. Hedef, İran'ın kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden yürüyen silah, teknoloji ve yaptırımlı malzeme tedarikini engellemek.
Bu üç gelişme birbirinden bağımsız değerlendirilemez.
ABD, Hazar üzerinden Rusya-İran stratejik lojistik bağlantısını kesmek ve İran'ı kuzeyden kuşatmak istiyor. Ancak Washington'un unuttuğu temel bir jeopolitik gerçek var. Hazar, Amerikan donanmasının girebileceği bir deniz değildir. Rusya ve İran'ın kıyıdaş olduğu, Batılı savaş gemilerine kapalı bu havzada 20 kişilik bir karargâh birimiyle abluka uygulamak, askerî gerçeklerden çok Amerikan hegemonyasının sınırlarını gösteriyor.
Washington, denizden gerçekleştiremeyeceği kuşatmayı karadan, Güney Kafkasya ve Türkmenistan üzerinden tamamlamaya çalışıyor. Trump Koridoru'nun hızla ilerletilmesi de bu stratejik çerçevede değerlendirilmelidir.
Trump Koridorunun asıl amacı ABD'nin bu güzergâh üzerinden İran'ın kuzeyinde kalıcı nüfuz kazanması, Rusya'nın Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru ile Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi üzerinde jeopolitik baskı oluşturmasıdır.
Türkiye bu koridorda ABD etkisini ABD-İran savaşından önce kabul etmişti. Ancak bugün koşullar tamamen değişmiştir. O nedenle önümüzdeki dönemde Ankara açısından tarihsel yeni bir değerlendirme söz konusudur.
Türk dünyasıyla bütünleşme, Türkiye'nin vazgeçilmez stratejik hedeflerinden biridir. Ancak bu hedef, gerileyen Amerikan hegemonyasının ve onun bölgesel müttefiklerinin çıkarlarına bağlanarak değil, Asya'nın kalıcı güçleriyle iyi komşuluk, karşılıklı güven ve iş birliği içinde gerçekleştirilmelidir.
ABD-İsrail ekseninin İran'ı kuşatma stratejisine hizmet etme riski taşıyan Trump Koridoru'na koşulsuz destek verilmesi, Türkiye'nin İran, Rusya ve Çin ile ilişkilerine ciddi zarar verebilir. Ankara, bu desteği yeni gelişmeler ışığında yeniden değerlendirmelidir.
Türk dünyasıyla bütünleşmenin yolu Washington'un jeopolitik vesayetinden değil, Avrasya'da bağımsız ve dengeli bir dış politikadan geçer.
Türkiye, başkalarının kuşatma stratejisinin parçası değil, kendi coğrafyasının oyun kurucu gücü olmalıdır.
Milli Mücadelemizin lideri, Cumhuriyetimizin kurucusu ve banisi Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü vefatının 88. yıldönümünde saygı, rahmet ve minnetle anıyorum.
Ruhu şad olsun. 🇹🇷🇹🇷🇹🇷
#Irak İki Ateş Arasında: Kapılar Kapanırken Kapı Açan Kim Olacak?
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin'in El Cezire'ye yaptığı açıklamalar, #Bağdat'ın bugün nerede durduğunu açıkça gösteriyor. Bakan üç şeyi aynı anda söyledi: Bölgede savaşın yeniden başlama ihtimali yüksek. #Hürmüz'ün kapanması Irak'a yaklaşık 60 milyar dolara mal oldu. #Washington da Irak'tan, İran'la olan bütün sınır kapılarını iki kapı hariç kapatmasını resmen istedi.
Bu talep bir kara ambargosunun ilanı değil, ama ona giden yolun haritasıdır. #İran için Irak, yaptırımlara karşı en önemli nefes borusudur. Mal, dolar ve yakıt bu kapılardan akar. Kapılar ikiye inerse bu nefes borusu daralır ve her geçen kamyon kayda girer. #Şib kapısının 21 Ekim'de "teknik sebeplerle" kapatılması bu sürecin ilk işaretiydi.
Fakat Bağdat'ın elinde tam bir karar yetkisi yok. #Hacı Ümran, #Başmak ve #Pervizhan kapıları #Erbil ile #Süleymaniye'nin denetiminde. Kuzey Irak'taki iki parti şu günlerde birbirine kapılarını kapatmış durumda. Washington'un talebi, bölünmüş bir Kuzey Irak'ın masasına düştüğünde kimin hangi kapıyı kimin hesabına açık tutacağı yeni bir pazarlık konusu olacaktır. Bir de şu gerçek var: Irak'ın elektriği ve gazı hâlâ büyük ölçüde İran'a bağlı. Kapıları tamamen kapatan Bağdat, yazın kendi şehirlerini karanlığa gömer.
Bakanın açıklamalarında en az konuşulan ama en tehlikeli cümle başka: #DEAŞ grupları #Suriye tarafında, Irak sınırının dibinde toplanıyor. 2014'ü unutmadık. O yıl da Bağdat iç hesaplaşmalarla meşguldü, Erbil kendi hesabını yapıyordu, bölge büyük güçlerin kavgasına kilitlenmişti. Sonuç #Musul'un düşmesi, #Telafer'in, #Sincar'ın, #Tuzhurmatu ve #Amirli'nin kana bulanması oldu. Bedeli en ağır ödeyenlerden biri de #Türkmenlerdi.
Bugün tablo ürkütücü biçimde benziyor. Washington ile #Tahran arasında savaş ihtimali, Kuzey Irak'ta iki idareye dönüş tehlikesi, silahlı grupların silahının devlete devri için sürüp giden pazarlıklar ve sınırın öbür yanında bekleyen DEAŞ. Irak'ta güvenlik boşluğu doğduğu her seferde ilk hedef Türkmeneli olmuştur.
Bu yüzden Irak, #Suriye, #Ürdün ve #Türkiye'den oluşan dörtlü komite önemlidir. Türkiye'nin DEAŞ'la mücadelede masada olması yalnız kendi sınırının değil, Musul'dan #Kerkük'e uzanan hattın da güvencesidir.
Bağdat'a düşen görev açıktır. Irak, ne Washington'un ne Tahran'ın cephesi olmalıdır. Topraklarını kimsenin savaşına kiralamamalı, silahı devletin elinde toplamalı ve #Türkmenler dâhil bütün halkının güvenliğini kendi eline almalıdır.
Kapılar kapanabilir. Ama Irak'ın birliğine ve #Türkmeneli'nin güvenliğine açılan kapı asla kapanmamalıdır.
Doğu Akdeniz'de Kablo Sınavı: Kapı #Ankara'dan Geçiyor
#Yunanistan, #Girit ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimini birbirine bağlayacak elektrik kablosu (GSI) için 6 Kasım'da yeniden #NAVTEX ilan etti. Araştırmayı Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisi yapacak. #Türkiye aynı gün karşı NAVTEX yayımladı. Güzergâhın bir bölümü, Türkiye'nin 18 Mart 2020'de Birleşmiş Milletlere bildirdiği kıta sahanlığı içinde kalıyor. Ankara'nın tavrı açık: Bu alanda Türkiye'nin izni olmadan araştırma da kablo da olmaz.
Dikkat çeken gelişme #Paris'ten geldi. Yunan basınına göre Fransa'nın Ankara Büyükelçisi, Dışişleri Bakanlığında görüşerek geminin çalışabilmesi için temas kurdu. #Atina "Türkiye'den izin istemeyiz" derken, projenin çoğunluk hissesine sahip Fransız fonu ve kabloyu döşeyecek Fransız şirketi, sahadaki gerçeği görüyor. Milyarlarca avroluk bir yatırım, Ankara ile konuşmadan güvence altına alınamaz.
Bu tablo bir tesadüf değildir. 2019 Türkiye %Libya deniz yetki alanları mutabakatı ve 2020'de BM'ye yapılan bildirim, kâğıt üzerinde kalmadı. 2024'te durdurulan araştırmalar, bugün de aynı sorunun çözülmeden bekliyor olması bunu gösteriyor. Doğu Akdeniz'de Türkiye'yi dışlayan hiçbir enerji projesi kalıcı olamaz.
Türkiye'nin istediği çatışma değil, hakkaniyettir. Kıbrıs Türklerinin hakları ve Türkiye'nin kıta sahanlığı hesaba katıldığında, enerji hatları barışın ve iş birliğinin aracı olur. Katılmadığında ise ne kablo döşenir ne de yatırım güvende olur.
Doğu Akdeniz'de denklem değişmiştir: Bu denizde söz sahibi olmak isteyen, önce Ankara ile masaya oturmalıdır.
Tarih Güncesi | 7 Kasım
7 Kasım 1971 gecesi, boykotun beşinci gününde, Kerkük'te bir caddede bir ceset bulundu. Devletin kaydında adı Hüseyin Ali Musa idi; elektrik çarpmasıyla ölmüş, televizyonun elektriğini kesmeye teşebbüs etmişti. Kerkük ise onu Hüseyin Demirci olarak, daha çok da sahnede ve ekranda canlandırdığı Tembel Abbas adıyla tanıyordu. Halkın hafızasında o, işkence altında can verdi Şehit oldu. Cenazesinin ardından Gavurbağı'nda Türkmen kadınları gece geç saatlere kadar rejim aleyhine yürüdü. Boykot bu kaybın ardından sona erdi. Rahmetle anıyoruz.
Devletin kaydında soyadı yoktu; halkın hafızasında ise unutulmadı.
#Kerkük #IrakTürkmenleri #TarihGüncesi
#Irak'ta Üç Dosya Aynı Haftada: #Erbil, #Tahran ve #Petrol
Bafel Talabani'nin Kürdistan Yurtseverler Birliğini bölge hükümetinden çektiğini açıklaması, sosyal medyada Tom Barrack'ın #Bağdat ziyaretine bağlanıyor. Bu kolaycı bir yorumdur. #Süleymaniye ile Erbil arasındaki çekişme yeni değildir. 1994 ile 1998 arasında iki parti birbirine silah çekmiş, bölge iki ayrı idareye bölünmüştü. 1998 Vaşington mutabakatı silahları susturdu, fakat nüfuz ve gelir paylaşımı meselesini hiçbir zaman çözmedi. Bugün yaşanan, o eski yaranın yeniden açılmasıdır. Talabani'nin "KDP başkan atarsa biz de atarız" sözü, iki ayrı idare devrine dönüş kapısını aralamaktadır.
#Trump'ın 5 Kasım'da Başbakan Ali ez-Zeydi'yi araması ise iki dosya üzerinedir. Birincisi güvenliktir. İran ile yeni bir çatışma ihtimali konuşulurken Vaşington, Irak'ın nerede duracağını bilmek istiyor. Zeydi de Irak topraklarının komşulara saldırı için kullandırılmayacağını söyledi. İkincisi petroldür.
Batı Kurna 2 sahası, yaklaşık 13 milyar varil çıkarılabilir rezerviyle Irak'ın en büyük sahalarındandır. Rus Lukoil, Batı yaptırımları yüzünden geçen yıl sahadan çekildi. Şimdi saha Amerikan Şevron'a geçmek üzeredir. Petrol Bakanı anlaşmaya varıldığını açıkladı, enerjiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Mendelavi de işin Kasım sonuna kadar bitirilmesini istedi. Lukoil'in sözleşmesi, maliyetin geri ödenmesi ve varil başına 1,15 dolar hizmet ücreti esasına dayanıyordu. Şevron'un daha kazançlı şartlar istediği biliniyor. Yaptırım takviminin baskısıyla aceleye getirilen bir imza, Irak'ın aleyhine uzun yıllar sürecek bir yük bırakabilir.
#Kalibaf'ın Bağdat'a gelişi konuşulurken Vaşington'un aynı hafta Bağdat'ta hem güvenlik hem petrol masası kurması tesadüf değildir. Irak bir kez daha iki büyük gücün arasında denge arıyor. #Tahran Irak'ı kendi cephesinin bir parçası olarak görmek istiyor. #Vaşington ise Irak'ı hem bu cepheden uzak tutmak hem de petrolde yeniden ağırlık kazanmak istiyor.
#Türkiye bu tablonun dışında değildir. #Kerkük #Yumurtalık boru hattı, Kalkınma Yolu projesi ve sınır güvenliği, Bağdat ile Erbil arasındaki her dengesizlikten doğrudan etkilenir. Kuzey Irak'ın yeniden iki idareye bölünmesi Türkiye'nin güvenlik hesaplarını da zorlaştırır.
Bizim için asıl soru şudur: Bağdat ile Erbil arasındaki her kriz ve her büyük petrol pazarlığı sonunda Kerkük'e ve Türkmenlere dokunur. 2017'de olduğu gibi, Kürt partileri arasındaki her hesaplaşmada Kerkük ya pazarlık konusu ya da ödül olarak görülmüştür. Kerkük'ün petrolü ve geleceği başkalarının pazarlığına konu edilmemelidir. Kerkük, Türkmeniyle, Arabıyla, Kürdüyle, Süryanisiyle ortak yaşamın şehri olarak kalmalıdır.
Irak'ın hükümranlığı, servetinin şeffaf yönetimi ve halkının hakkı, aceleyle atılan imzalardan ve dışarıdan dayatılan takvimlerden önce gelmelidir.
#ABD SEÇİMLERİ HAKKINDA;
#Amerika iki partiyle değil, tek bir planla yönetilir.
#Bağdatlı yazar Haydar eş-Şammari, Amerikan ara seçimlerinin ardından dikkat çekici bir tespit yapıyor: Cumhuriyetçi korkuyla pazarı kurar, Demokrat o pazarı daha temiz yöntemlerle işletir. Ona göre #İran bundan sonra yıkılmayacak, bir "korkuluk" olarak küçültülüp yaşatılacak. Hürmüz ne tam kapanacak ne tam açılacak; filolar çekilmeyecek, yalnız "fatura tahsil eden filolara" dönüşecek.
Bu filmi biz #Irak Türkmenleri çok iyi biliyoruz. 1991'den 2003'e kadar #Saddam da tam böyle tutuldu: zayıf, kuşatılmış ama ayakta. #Ambargo, uçuşa yasak bölgeler, ara sıra atılan füzeler. Saddam on iki yıl daha yaşadı. Bedelini ise rejim değil halk ödedi. O yıllarda #Kerkük'te #Türkmen sürüldü, toprağına el konuldu, milliyetini "Arap" diye düzeltmeye zorlandı. Birleşmiş Milletlerin rakamlarına göre çocuk ölümleri iki katına çıktı. Korkuluk ayakta tutulurken, korkuluğun gölgesindeki insanlar eridi.
Bugün de aynı soru var: İran korkuluk olarak yaşatılırsa, bunun bedelini İran rejimi mi ödeyecek, yoksa yine bölgenin halkları mı?
Bu tablonun Irak ve #Türkiye için bir de iktisadi yüzü var. Hürmüz kapandığında Kerkük'ten #Ceyhan'a uzanan hat Irak'ın dünyaya açılan tek kapısı oldu. #Hürmüz yatıştırılıp açılırsa bu hattın değeri yine düşer. Türkiye'nin Irak'taki ağırlığını krizlerin geçici değerine değil, kalıcı yollara, ticarete ve Kerkük'teki köklü varlığa dayandırması gerekiyor.
Yazarın son cümlesi akılda kalmalı: Amerika bir şirkettir; yönetim kurulu değişir, şirketin hedefi değişmez.
Ben bir şey daha ekliyorum: Korkuluk değişir, sofra aynı kalır. Asıl soru, Irak'ın ve bölgemizin o sofrada masanın sahibi mi olacağı, yoksa yine masaya konan servet mi kalacağıdır.
Bekleyip göreceğiz…
Tarih Güncesi | 3 Kasım
3 Kasım takviminde #Kerkük için iki ayrı tarih vardır. 3 Kasım 1918'de #İngiliz kuvvetleri, ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra #Musul'a girdi; #Osmanlı birliklerinin tahliyesi 15 Kasım'da tamamlandı. Elli üç yıl sonra, 3 Kasım 1971 sabahı ise Kerkük'ün okullarında sınıflar boştu: #Türkmen gençleri, tanınıp sonra geri alınan #Türkmence eğitim hakkı için boykot başlattı. #Boykot birkaç gün içinde #Tuzhurmatu'ya, #Altunköprü'ye, #Tazehurmatu'ya, #Süleymaniye'ye ve #Bağdat'a yayıldı. O günlerde Bağdat'ta üniversite öğrencisiydim. Bugün o boykotun 55. yıl dönümü.
Bir asırlık Kerkük hikâyesinin iki kırılması aynı güne düşer.
#Kerkük #IrakTürkmenleri #TarihGüncesi
Tarih Güncesi | 2 Kasım
2 Kasım 1981'de, #İran savaşının ortasında, #Irak resmî gazetesi İhtilal Kumanda Meclisinin 1391 sayılı kararını yayımladı. Altında #Saddam Hüseyin'in imzası vardı. Karar, kuzeyden nakledilecek aileler için Kadisiye, Müsenna, Zîkar ve Enbar vilayetlerinde ilk aşamada yirmi bin konutluk yerleşim yerleri kurulmasını emrediyordu. Kimin nakledileceğini Kuzey İşleri Komitesi seçecek, memur ve işçiler yeni iş yerlerine devlet hesabına taşınacaktı. Sürgün artık bir cezalandırma değil, bir devlet planıydı; bütçesi, komitesi ve konut sayısı belliydi.
#Kerkük'ün Araplaştırılması bir gecede değil, resmî gazetede kararlaştırıldı.
#Kerkük #IrakTürkmenleri #TarihGüncesi