THE PSYCHOLOGY OF VALUE
(Değerli Bilgi Neden Etkiye Dönüşmez?)
Değerli bilginin var olması, onun değer üreteceği anlamına gelmez.
Bir bilgi doğru, faydalı ve karar kalitesini artırabilecek nitelikte olabilir.
Fakat yine de;
fark edilmeyebilir,
önemsenmeyebilir,
takdir edilmeyebilir,
bilinçli olarak saklanabilir,
doğru insanlara ulaştırılmayabilir
veya ulaştığı hâlde davranışa dönüşmeyebilir.
Çünkü bilgi ile etki arasında psikolojik ve sosyal bir zincir vardır.
İlk kırılma Attention Scarcity ile başlar.
Herbert Simon’ın dikkat ekonomisi yaklaşımının temel çıkarımı açıktır:
Bilgi arttıkça onu değerlendirecek insan dikkati kıtlaşır.
Bu nedenle en doğru bilgi, en fazla dikkat çeken bilgi olmak zorunda değildir.
Gürültü, hız, popülerlik ve tekrar; niteliğin önüne geçebilir.
İkinci kırılma daha derindir:
Credibility Discounting.
Miranda Fricker’ın Epistemic Injustice çalışması, bilginin yalnızca içeriğine göre değerlendirilmediğini; bilgiyi aktaran kişiye verilen güvenin de belirleyici olabileceğini gösterir.
Aynı düşünce tanınmış birinden geldiğinde “önemli”, bilinmeyen birinden geldiğinde “önemsiz” kabul edilebilir.
Böylece insanlar bazen kanıtı değil, bilginin taşıyıcısını değerlendirir.
Bir başka kırılma Habituation ile oluşur.
Sürekli erişilebilir olan zamanla sıradanlaşır.
İyi analiz devamlı geliyorsa beklenen hâle gelir.
Doğru uyarı tekrarlandıkça etkisini kaybedebilir.
Sürekli katkı sağlayan insanın katkısı görünmezleşebilir.
Bilgi azalmamıştır.
Bilgiye verilen zihinsel ağırlık azalmıştır.
Fakat daha problemli bir aşama vardır:
Knowledge Hiding ve Knowledge Withholding literatürü; rekabet, psikolojik sahiplik, statü kaybı korkusu ve kişisel çıkarların bilgi paylaşımını azaltabileceğini gösteriyor.
Social Comparison yaklaşımı da burada önem kazanır.
Başkalarının ilerlemesi bazı insanlarda gelişme motivasyonu yaratırken, bazı durumlarda kendi konumuna yönelik tehdit olarak algılanabilir.
Benign Envy kişiyi kendisini geliştirmeye yöneltebilir.
Malicious Envy ise karşı tarafın avantajının azalmasını istemeye kadar ilerleyebilir.
Bu noktadan sonra bilgi, ortak ilerleme aracı olmaktan çıkar; korunması gereken bir avantaj olarak görülmeye başlar.
Buradan Information Gatekeeping ortaya çıkar.
Bilginin kendisini paylaşmak yerine yalnızca sonucu vermek, yöntemi öğretmemek, kaynakları göstermemek ve bağımsız doğrulama kapasitesi oluşturmamak; insanları geliştirmek yerine bilgi kaynağına bağımlı hâle getirebilir.
Power–Dependence yaklaşımı açısından önemli bir kaynağı kontrol eden taraf, diğerlerinin o kaynağa bağımlılığı arttıkça güç kazanabilir.
Bilgi de böyle bir kaynak olabilir.
Bu nedenle gerçek bilgi paylaşımının ölçüsü:
“İnsanlar bana ne kadar ihtiyaç duyuyor?”
değil,
“Ben olmadan ne kadar iyi düşünebiliyorlar?”
olmalıdır.
Sağlıklı bilgi aktarımı Capability Creation üretir:
İnsan daha yetkin, daha sorgulayıcı ve daha bağımsız hâle gelir.
Sağlıksız bilgi kontrolü ise Dependency Creation üretir:
İnsan öğrenmez; yalnızca yeniden cevap almak için aynı kaynağa döner.
Sorun her zaman bilgisizlik değildir.
Bazen değerli bilgi görülmez.
Bazen görülür ama önemsenmez.
Bazen alışıldığı için değeri küçümsenir.
Bazen gerçeği değiştireceği için reddedilir.
Bazen başkasını geliştireceği için saklanır.
Bazen de insanlar bağımsızlaşmasın diye eksik aktarılır.
Knowledge Diffusion’ın gösterdiği gibi, herkese açık ve sürekli fayda üreten bilgi başlangıçta gözden kaçabilir; fakat değeri doğrulandıkça yayılımı ve görünürlüğü artar.
Değerli bilginin gerçek gücü, onu elinde tutmakta değil; onu alan kişiyi bilgi sahibine daha az bağımlı, gerçeğe daha yakın hâle getirmektedir.
Kaynaklar:
Herbert Simon — Attention Economy
Fricker (2007) — Epistemic Injustice
Golman, Hagmann & Loewenstein (2017) — Information Avoidance
Rankin et al. (2009) — Habituation Revisited
Connelly et al. (2012) — Knowledge Hiding in Organizations
Van de Ven et al. — Benign & Malicious Envy
Emerson (1962) — Power-Dependence Relations
@dridiopatikdert Keşke dediğiniz gibi tek vasıfları bu olsa demek işini iyi yapan insanlara haksızlık olur. Doktorlukta sizin gibi , hemşirelikte de ifade ettikleri gibi olanlar mesleklerini iyi yapamıyor maalesef..
@dridiopatikdert Hastaya bakım verme, minimal invazif girişimler, hastanın klinik durum verilerini sisteme ve dosyalara işlemek ‘’kritik verileri ve klinik tablosunu doktora iletmek , ilaç ve malzemelerin temini ve sürekliliğini sağlamak vesaire vesaire. Bunlar kendiliğinden olmuyor maaalesef .
How confident are you in your IV fluid game?
Whether you are a med student building your foundation or a doctor running the casualty, mastering fluids is critical.
Let’s break down the 6 most common IV fluids, when to use them and when to avoid them. 👇
@Arda1719173@profesorishere Bu sana cevap olur herhalde . Satış emirlerim gerçekleşmiş. Piyasada düşmeyen mi var 10-15 tane dışında ? Piyasanın hali zaten ortada.. herkes zararda ama bu kimseye saldırma hakkını da vermiyor!