Jeszcze wczoraj na live łatwoganga, Doda rozmawiała z Łukaszem Litewką przez telefon. Litewka gratulował zbiórki na walkę z rakiem.
To jest po prostu niesprawiedliwe, że tak dobrzy ludzie odchodzą tak nagle…
Leki takie jak Ozempic, Wegovy czy Mounjaro miały pomagać na cukrzycę.
Potem okazało się, że odchudzają.
A teraz naukowcy co kilka tygodni odkrywają, że robią z organizmem rzeczy, których nikt nie planował. Serce, wątroba, nerki, mózg, stawy, a nawet uzależnienia.
Lista rośnie tak szybko, że Nature Biotechnology zapytało wprost: czy GLP-1 to pierwsze leki na długowieczność?
Zebrałam to, co wiemy na dziś.
Nazwy handlowe zna każdy, ale w badaniach klinicznych używa się nazw substancji czynnych: semaglutyd (Ozempic, Wegovy), tirzepatyd (Mounjaro, Zepbound), liragultyd (Victoza, Saxenda). Poniżej podaję je tak, jak w publikacjach źródłowych.
SERCE I NACZYNIA
Semaglutyd zmniejsza ryzyko zawału, udaru i zgonu sercowo-naczyniowego o 14% u pacjentów z cukrzycą typu 2 (badanie SOUL, blisko 10 000 pacjentów). U osób z otyłością bez cukrzycy, ale z chorobą sercowo-naczyniową, redukcja ryzyka sięga 20% (badanie SELECT). W 2025 roku EMA zatwierdziła semaglutyd jako pierwszy lek z grupy GLP-1 w prewencji udaru. Dane z badania STEER sugerują nawet 57% redukcję poważnych zdarzeń sercowych w warunkach rzeczywistych.
NERKI
Badanie FLOW wykazało, że semaglutyd spowalnia postęp przewlekłej choroby nerek u pacjentów z cukrzycą typu 2.
WĄTROBA (MASLD/MASH)
Semaglutyd uzyskał w sierpniu 2025 przyspieszone zatwierdzenie FDA do leczenia stłuszczeniowego zapalenia wątroby (MASH) z umiarkowanym lub zaawansowanym włóknieniem (badanie ESSENCE). To przełom, bo dotąd jedynym zatwierdzonym lekiem na MASH był resmetirom. Mechanizm wykracza poza utratę wagi i obejmuje bezpośrednie działanie przeciwzapalne i przeciwwłóknieniowe w wątrobie.
CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW
Badanie STEP-9 wykazało, że semaglutyd zmniejsza ból kolana i poprawia funkcję stawu u osób z otyłością i chorobą zwyrodnieniową. Marzec 2026 przyniósł jeszcze ciekawsze dane: semaglutyd odbudowuje chrząstkę stawową niezależnie od utraty wagi. U pacjentów grubość chrząstki wzrosła o 17% po 6 miesiącach. Mechanizm: przeprogramowanie metabolizmu chondrocytów z glikolizy na fosforylację oksydacyjną (Cell Metabolism, 2026).
BEZDECH SENNY
Tirzepatyd (Zepbound) został zatwierdzony przez FDA jako pierwszy lek na umiarkowany i ciężki obturacyjny bezdech senny u dorosłych z otyłością. Redukcja epizodów bezdechu o ok. 24 zdarzenia na godzinę w porównaniu z placebo.
ALZHEIMER
Dwa duże badania fazy 3 (EVOKE i EVOKE+) testują semaglutyd u pacjentów z wczesnym stadium choroby Alzheimera. Wyniki spodziewane w 2025/2026. Wcześniejsze dane obserwacyjne wiązały stosowanie GLP-1 z obniżeniem ryzyka demencji u pacjentów z cukrzycą. Mechanizm: redukcja zapalenia neurologicznego, poprawa przepływu mózgowego, potencjalne hamowanie gromadzenia białka tau.
UZALEŻNIENIA
Dane obserwacyjne z kohorty weteranów USA wykazały, że pacjenci stosujący GLP-1 mieli niższe ryzyko zaburzeń związanych z alkoholem (HR 0,89), kannabinoidami (HR 0,88), opioidami (HR 0,87) i stymulantami (HR 0,84) w porównaniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Semaglutyd i tirzepatyd są badane pod kątem leczenia zaburzeń związanych z nadużywaniem alkoholu. Hipoteza: GLP-1 moduluje ośrodek nagrody w mózgu, zmniejszając kompulsywne zachowania. To wciąż wczesny etap badań.
NOWOTWORY
Badanie obserwacyjne na 6000 dorosłych wykazało, że stosowanie GLP-1 zmniejsza ryzyko nowotworów związanych z otyłością o połowę w porównaniu ze standardową opieką. Dla porównania: chirurgia bariatryczna zmniejsza to ryzyko o 30 do 42%. To dane obserwacyjne, nie randomizowane. Niemniej kierunek jest wyznaczony.
CHOROBA TĘTNIC OBWODOWYCH
Badanie STRIDE wykazało, że semaglutyd poprawia dystans marszu u pacjentów z objawową chorobą tętnic obwodowych i cukrzycą typu 2.
A ZAGROŻENIA?
Żaden lek nie jest bez ryzyka. Najczęstsze działania niepożądane GLP-1 to nudności, wymioty, biegunka, zaparcia. Zwykle ustępują z czasem. Bardziej poważne, ale rzadsze obawy dotyczą: trzustki (przypadki zapalenia trzustki, choć dane z dużych badań nie potwierdzają istotnie podwyższonego ryzyka), tarczycy (ryzyko raka rdzeniastego tarczycy zaobserwowane u gryzoni; u ludzi brak potwierdzenia, ale GLP-1 są przeciwwskazane przy rodzinnym raku rdzeniastym), pęcherzyka żółciowego (zwiększone ryzyko kamicy żółciowej przy szybkiej utracie wagi), wzroku (doniesienia o retinopatii u pacjentów z cukrzycą, prawdopodobnie związane z szybką normalizacją glikemii, nie z samym lekiem; nowe dane z 2026 sugerują, że tirzepatyd może wręcz obniżać ryzyko chorób oczu), utraty masy mięśniowej (ok. 25% utraconej wagi może stanowić masa beztłuszczowa, stąd rosnący nacisk na trening oporowy i odpowiednie spożycie białka podczas terapii).
Pacjent z otyłością, cukrzycą, stłuszczeniem wątroby i nadciśnieniem ma bazowo podwyższone ryzyko zapalenia trzustki, kamicy, retinopatii i nowotworów. GLP-1 redukując otyłość i insulinooporność, prawdopodobnie zmniejsza to ryzyko netto, nawet jeśli sam lek podnosi pewne zagrożenia.
GLP-1 przestały być lekami „na cukrzycę" czy „na odchudzanie". Dane z ostatnich dwóch lat wskazują na działanie systemowe: kardioprotekcyjne, nefroprotekcyjne, hepatoprotekcyjne, neuroprotekcyjne, przeciwzapalne.
Czy to „lek na wszystko"? Nie. Ale żaden pojedynczy lek w historii medycyny nie miał jednocześnie tak wielu udokumentowanych kierunków działania w tak wielu narządach.
Najbliższe lata (wyniki EVOKE dla Alzheimera, dalsze dane dla uzależnień i nowotworów) pokażą, ile z tych obietnic się potwierdzi.
Wcześniej niedostępny, teraz zrobisz go na @NFZ_GOV_PL. ❕ To nowoczesne badanie jest skuteczniejsze od tradycyjnej cytologii, a jego prawidłowy wynik daje spokój nawet na 5 lat. 🧪
Rak szyjki macicy jest najczęściej diagnozowanym nowotworem związanym z wirusem brodawczaka ludzkiego. 📊 Dzięki badaniom profilaktycznym, takim jak test HPV HR, możesz wykryć zmiany na wczesnym etapie i zapobiec rozwojowi choroby.
Umów się przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację MojeIKP: https://t.co/Rsc8Ou8GOj
@CentrumeZdrowia
Zaczęło się bardzo niewinnie. W naszym domu pojawiła się mała, nieśmiała puchata kuleczka. Szybko okazało się, że przygarnęliśmy małego, kociego gangstera. I tak w mgnieniu oka minął nam pierwszy tydzień z #Banti.
#MiedzynarodowyDzienKota
Dr. Barry J. Marshall was convinced that H. pylori bacteria causes stomach ulcers, but no one believed him. Since it was illegal to test his theory on humans, he drank the bacteria himself, developed ulcer within days, treated it with antibiotics, and won a Nobel Prize.