Θανάσης Λιακόπουλος - Thanassis Liakopoulos

Συγγραφέας, Κριτικός λογοτεχνίας - δοκιμίου - κινηματογράφου - θεάτρου.

[Λεξικά Γ. Μπαμπινιώτη @lexicon_gr]

1/ 📜 Δύσκολες λέξεις από ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά ~
☙ «Γύριζε»
Το ποίημα, με τις ιδιωματικές και λαϊκές λέξεις της εποχής, ��εν φανερώνει μόνο τον λεξιλογικό πλούτο του Παλαμά·

[Λεξικά Γ. Μπαμπινιώτη @lexicon_gr]

1/ 🌾 «Τα βάσανα του λογίου» —
Λεξιλόγιο από τον Πτωχοπρόδρομο

Θυμάστε την τελευταία φορά που χαρακτηρίσατε κάποιον «παραγεμιστοτράχηλο και μεταξοσφικτουράτο»; 🙂

🪶ΤΑ ΠΤΩΧΟΠΡΟΔΡΟΜΙΚ�� είναι τα πιο ενδιαφέροντα και αξιόλογα δημώδη κείμενα του 12ου αι.

[Λεξικά Γ. Μπαμπινιώτη @lexicon_gr]

📜✨ ζαμπόν < καμπή / κάμπτω
◾ ζαμπόν
Aντιδάνειο, < γαλλ. jambon < jambe «κνήμη» < μτγν. λατ. gamba < αρχ. δωρ. καμπά «καμπή» (< κάμπτω).
__________________
🌾 Απρόβλεπτες επιβιώσεις αρχαίων λέξεων και ονομάτων σε σημερινές νεοελληνικές λέξεις...
_
#lexicon_arxaies_lexeis

[Ghost of Hellas @ghostofhellas]

The Saffron Goddess (1600 B.C.) detail - Minoan fresco depicting a saffron harvest, Akrotiri, Santorini island, Greece

[Λεξικά Γ. Μπαμπινιώτη @lexicon_gr]

🟢 σπάλα ~
#lex_etymology_of_the_day

[FLORENTIA @florentiafl]

Βρισκόμαστε στο Scriptorium (το γραφείο αντιγραφής) της Μονής Στουδίου, στην Κωνσταντινούπολη του 834 μ.Χ.
Αδελφός Ιλαρίων, ένας νεαρός μοναχός και αντιγραφέας, αισθάνεται εξαντλημένος από την ορθοστασία και την προσπάθεια. Όμως δεν μπορεί να σταματήσει. Κάθε λίγο και λιγάκι σταματά από πάνω του ο Μάγιστρος Θεόδωρος, ο αυστηρός επιβλέπων (βασικά ο Βιβλιοφύλακας) του μονα��τηριού.
Το φως των κεριών τρεμοπαίζει. Ο Ιλαρίων έχει μπροστά του έναν αρχαίο, φθαρμένο πάπυρο του 4ου αιώνα π.Χ. γραμμένο σε συνεχή μεγαλογράμματη γραφή χωρίς κανένα κενό.
Η αποστολή του είναι ιστορική: πρέπει να μεταφέρει το κείμενο σε μια νέα περγαμηνή, χρησιμοποιώντας τη νέα, γρήγορη μικρογράμματη γραφή και τοποθετώντας, για πρώτη φορά συστηματικά, τόνους και πνεύματα.
Τα μάτια του είναι κόκκινα από την κούραση. Διαβάζει τη γεμάτη κεφαλαία σειρά: "...ΟΥΚΕΣΤΙΝΑΝΘΡΩΠΟΣ..."
Το μυαλό του θολώνει. Πρέπει να πάρει μια απόφαση. Σκέφτεται το νόημα του κειμένου του Αριστοτέλη. Βουτάει την πένα στο μελάνι και γράφει στη νέα περγαμηνή: "οὐκ ἐστὶν ἄνθρωπος"...
Ο Μάγιστρος Θεόδωρος στέκεται από πάνω του, παρατηρώντας τη σελίδα με ένα μικρό κερί. Ξαφνικά, το βλέμμα του παγώνει στο σημείο που μόλις χαράχτηκε. Κοιτάζει τον Ιλαρίωνα στα μάτια με αυστηρότητα, δείχνει με το δάχτυλό του τη λέξη και μένει σιωπηλός, περιμένοντας από τον νεαρό μοναχό να καταλάβει μόνος του τι έκανε.
----------------------
Ίσως να καταλάβατε τι λάθος έκανε ο κουρασμένος μοναχός που μόλις δυο μέρες πριν είχε γράψει απελπισμένος στην άκρη της περγαμηνής που δούλευε : "Ἡ γραφὴ αὕτη ἐστὶ βάσανος τῷ ἀναγινώσκοντι, ἀλλὰ τριπλή βάσανος τῷ γράφοντι· τό ��ελάνι κακό, τό πετσί σκληρό, κι ο τόνος πήγε στραβά. Ἐλέησόν με, Κύριε..."
Στην κλασική αρχαιότητα, οι Έλληνες δεν χρησιμοποιούσαν τόνους. Η γραφή ήταν αποκλειστικά μεγαλογράμματη και συνεχής. Οι φυσικοί ομιλητές δεν χρειάζονταν σημάδια, διότι η αρχαί�� ελληνική δεν ήταν μια γλώσσα έντασης (όπως η σημερινή για παράδειγμα), αλλά μια μουσική γλώσσα.
Όταν ένας αρχαίος Έλληνας διάβαζε ένα κείμενο, αυτό δεν λειτουργούσε απλώς ως γραφή, αλλά ως μια ιδιότυπη μουσική παρτιτούρα. Τα σημάδια που εφευρέθηκαν αργότερα δεν ήταν γραμματικοί κανόνες, αλλά μουσικές νότες που καθοδηγούσαν το ύψος της φωνής:
- Η Οξεία ( ΄ ) ήταν μια ψηλή νότα, που ανέβαζε τη φωνή κατά ένα μουσικό διάστημα μιας πέμπτης καθαρής.
- Η Βαρεία ( ̀ ) ήταν η βασική νότα, που κρατούσε τη φωνή στο χαμηλό, φυσικό της επίπεδο.
- Η Περισπωμένη ( ͂ ) ήταν ένα μ��υσικό legato, ένας κυματισμός όπου η φωνή ξεκινούσε από ψηλή νότα και γλιστρούσε προς τα κάτω στην ίδια συλλαβή (γι' αυτό και έμπαινε μόνο σε μακρά φωνήεντα που είχαν τη χρονική διάρκεια να υποστηρίξουν αυτό το ηχητικό κύμα).
Για να καταλάβουμε πώς λειτουργούσε η γλώσσα, αρκεί να δούμε τη λέξη που χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι οι αρχαίοι για τον τονισμό: "Προσωδία" (από τις λέξεις προς + ᾠδή, που σημαίνει τραγούδι). Για τους αρχαίους Έλληνες, η προσωδία ήταν κυριολεκτικά "το τραγούδι που συνοδεύει τον λόγο".
Αυτή η λεκτική μελωδία δεν ήταν ίδια σε όλη την Ελλάδα. Κάθε διάλεκτος είχε τη δική της "παρτιτούρα". Η διάλεκτος των Σπαρτιατών (η Δωρική) ακουγόταν στους υπόλοιπους Έλληνες ως η πιο βαριά και τραχιά. Οι Σπαρτιάτες είχαν την τάση να κρατούν τη φωνή τους χαμηλά και να "σπρώχνουν" τη μουσική τους νότα προς το τέλος της λέξης (π.χ. έλεγαν ανθρώποι αντί για άνθρωποι ή πατερώ̃ν αντί για πατέρων), δίνοντας στην ομιλία τους έναν ρυθμό που έμοιαζε με στρατιωτικό εμβατήριο.
Όταν λοιπόν οι λόγιοι μιλούσαν για τους κανόνες της προσωδίας, δεν αναφέρονταν σε ξερούς γραμματικούς κανόνες, αλλά στους κανόνες της λεκτικής μελωδίας.
Με τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Ελληνική έγινε η διεθνής γλώσσα (Lingua Franca δηλαδή). Εκατομμύρια ξένοι έπρεπε να τη μάθουν, αλλά αδυνατούσαν να "τραγουδήσουν" τις λέξεις χωρίς οδηγό.
Γύρω στο 200 π.Χ., ο Αριστοφάνης ο Βυζάντιος, διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, σχεδίασε για πρώτη φορά αυτές τις "νότες" πάνω στο χαρτί. Στόχος του ήταν να δώσει στους ξένους μια οπτική παρτιτούρα για να μην καταστρέφουν τη μελωδία της γλώσσας, αλλά και να διασώσει την απαγγελία των ομηρικών επών, καθώς η γλώσσα είχε αρχίσει ��δη να χάνει τη μουσικότητά της.
Οι Ρωμαίοι αριστοκράτες μάθαιναν τα Ελληνικά ως σύμβολο ανώτερης μόρφωσης. Στη δική τους γλώσσα (τα Λατινικά) δεν είχαν τόνους, καθώς είχαν δυναμικό τόνο. Τι εννοώ; Χτυπούσαν κατά κάποιο τρόπο τη συλλαβή με την ένταση, περίπου όπως ��άνουμε και εμείς σήμερα. Για να καταφέρουν να διαβάσουν τα ελληνικά κείμενα, βασίζονταν απόλυτα στην παρτιτούρα των τόνων του Αριστοφάνη. Ωστόσο, η δυσκολία τους να πετύχουν το ελληνικό τόνο ήταν παροιμιώδης, και συχνά οι Έλληνες λόγιοι σχολίαζαν τη "βαριά" λατινική τους προφορά.
Κατά τον 9ο αιώνα, οι Βυζαντινοί μοναχοί προχώρησαν στον μεταχαρακτηρισμό, δηλαδή τη μεταφορά όλων των αρχαίων κειμένων από τα κεφαλαία στα μικρά γράμματα (μικρογράμματη γραφή).
Αυτό έγινε για λόγους οικονομίας χώρου (η περγαμηνή ήταν πανάκριβη τότε) αλλά και ταχύτητας.Σε αυτή τη φάση, οι τόνοι και τα πνεύματα ενσωματώθηκαν υποχρεωτικά σε κάθε λέξη. Η διαδικασία αυτή οδήγησε σε συχνά λάθη:
- Λέξεις που χωρίς τόνους έμοιαζαν ίδιες, αλλά άλλαζαν νόημα ανάλογα με τον τονισμό σαν το παράδειγμα που σας έδωσα στην αρχή, ή σαν το ὅρος = κανόνας / ὄρος = βουνό. Λέξεις δηλαδή που ήταν "Ομόγραφες".
- Λόγω της κούρασης από τη συνεχή ανάγνωση των κολλημένων γραμμάτων, οι γραφείς μπέρδευαν γραμμές που τελείωναν με την ίδια λέξη, παραλείποντας ολόκληρες παραγράφους. "Ομοιοτέλευτο" όπως λέει και η ίδια η λέξη!
Παρά το γεγονός ότι η ελληνική γλώσσα είχε χάσει τη μουσικότητά της και είχε γίνει "δυναμική" ήδη από την ύστερη αρχαιότητα, το πολυτονικό σύστημα επιβίωσε για πάνω από 1.000 χρόνια.
Αυτό συνέβη επειδή η τυπογραφία του 15ου αιώνα αντέγραψε πιστά τα βυζαντινά χειρόγραφα, αλλά και επειδή το πολυτονικό θεωρήθηκε το οπτικό "DNA" της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού.
Το σύστημα καταργήθηκε οριστικά τον Ιανουάριο του 1982 με την ψήφιση του μονοτονικού, κυρίως για την απλοποίηση της σχολικής εκπαίδευσης και τις τεχνικές ανάγκες της σύγχρονης τυπογραφίας και των υπολογιστών.
----------------------
Ορμώμενη από τη συζήτηση που συμμετείχα χθες (στην οποία ομολογουμένως πήγα τελείως απροετοίμαστη για το ύφος της και είπα τα "δικά μου" και εντυπωσιάστηκα από τα αρχεία του κ.Κεχρή - συγγνώμη, δεν έχω αναζητήσεις για να τον προσθέσω - και τον μεστό λόγο του διοργανωτή) είπα να σας δώσω σήμερα αυτό το κορυφαίο επίτευγμα εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, που θα το χαρακτήριζα ως "κοσμοϊστορική πολιτισμική κιβωτό"...
Καλημέρα σε όλους!

[Saga @KourCostas]

25/9/1849 Πεθαίνει ο Νικήτας Σταματελόπουλος, γνωστός με το προσωνύμιο «Νικηταράς ο Τουρκοφάγος». Υποστήριξε τον Κολοκοτρώνη για την κατάληψη της Τριπολιτσάς, διακρίθηκε στη Μάχη του Βαλτετσίου (12/5/1821), ενώ αποφασιστική ήταν η συμβολή του στη Μάχη των Δολιανών (18/5/1821).

[RadioGenoa @RadioGenoa]

Athens, Greece. Clearly a doctor.

[Saga @KourCostas]

25/9/1922 Μετά την ήττα της Ελληνικής Στρατιάς στην Μ. Ασία υπογράφεται η ανακωχή των Μουδανιών μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων και των Κεμαλιστών. Η Ελλάδα απρόθυμα μετά από πιέσεις αποδέχθηκε το τετελεσμένο και ο Ελληνικός στρατός αποχώρησε από την Α. Θράκη μέχρι τον ποταμό Έβρο.

[The Conservative Alternative @OldeWorldOrder]

"A civilization is not destroyed by wicked men. It is destroyed by weak men who cannot defend what is good."

—G. K. Chesterton

[Saga @KourCostas]

24/8/410 μ.Χ. Οι Βησιγότθοι υπό τον Αλάριχο καταλαμβάνουν την Ρώμη μετά το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων με τον αυτοκράτορα Ονώριο. Ακολούθησε τριήμερη λεηλασία της "Αιώνιας Πόλης" ενώ ο χριστιανός Αλάριχος (Αρειανός) είχε δώσει εντολές να αποφευχθεί η άσκοπη αιματοχυσία.

[The Byzantine Legacy @ByzantineLegacy]

Mosaic of St. Ignatius in the northern tympanum (arch under the dome) of Hagia Sophia

Originally named Niketas, he was the son of the emperor Michael I Rangabe (811-813), and was castrated when his imperial father was overthrown. Ignatius was the abbot of the monasteries of the Princes' Islands and later became the patriarch of Constantinople. The mosaic was probably made within a decade of his death in 877.

[Saga @KourCostas]

23/7/1833 Ανακήρυξη του αυτοκέφαλου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδας με την δημοσίευση νέου καταστατικού χάρτη, χωρίς τη συγκατάθεση του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ενέργεια που οδήγησε σε διακοπή των σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδας με το Φανάρι για 17 χρόνια.

[FLORENTIA @florentiafl]

Κάθε φορά που οι γείτονες θα σας εμφανίζουν ψευδογενετιστές και ψευδομελέτες εσείς θα τους εμφανίζεται αυτή που είναι η επίσημη και πιο έγκυρη έρευνα και η οποία ξεκαθάρισε το τοπίο για το DNA της Τουρκίας... Δημοσιεύτηκε το 2021 στο κορυφαίο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) με τον τίτλο: "The Genetic Structure of the Turkish Population" (Η Γενετική Δομή του Τουρκικού Πληθυσμού).
Πρόκειται για την πρώτη και μεγαλύτερη έρευνα στην ιστορία, όπου επιστήμονες από διεθνή πανεπιστήμια (μαζί με το Πανεπιστήμιο Bilkent της Άγκυρας) ανέλυσαν το πλήρες γονιδίωμα από 3.362 πολίτες και από τις 81 επαρχίες της Τουρκίας, κάνοντας σύγκριση με δεκάδες άλλους πληθυσμούς.
Σας δίνω τα 4 Κύρια Συμπεράσματα της Έρευνας:
- Γενετική συνέχεια με την Αρχαία Ανατολία (~85%-90%): Το DNA των σημερινών κατοίκων της Τουρκίας δείχνει ότι είναι η άμεση συνέχεια των πληθυσμών που ζούσαν εκεί εδώ και χιλιάδες χρόνια. Υπάρχει τεράστια γενετική ταύτιση με τους αρχαίους πληθυσμούς της Ανατολίας (Χετταίους, Φρύγες), τους Βυζαντινούς/Ρωμιούς, τους Αρμένιους και τους λαούς του Καυκάσου.
- Ελάχιστη συνεισφορά από την Κεντρική Ασία (~9%-13%): Η γενετική συνεισφορά των νομαδικών τουρκικών φύλων που ήρθαν από τη Μογγολία και τη Σιβηρία τον 11ο αιώνα, κυμαίνεται κατά μέσο όρο μόλις στο 9% με 13%. Αυτό σημαίνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των σημερινών Τούρκων είναι στην πραγματικότητα εξισλαμισμένοι γηγενείς πληθυσμοί και όχι Ασιάτες.
- Υψηλή συγγένεια με τη Νότια Ευρώπη και τα Βαλκάνια: Λόγω της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των ανταλλαγών πληθυσμών, το DNA των Τούρκων (ειδικά στη δυτική Τουρκία και την Ανατολική Θράκη) παρουσιάζει πολύ στενή γενετική συγγένεια με τους κατοίκους της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ιταλίας.
- Δεν υπάρχει "Τουρκικό Γονίδιο": Η έρευνα απέδειξε ότι η Τουρκία είναι ένα γενετικό μωσαϊκό. Οι άνθρωποι εκεί είναι ενωμένοι λόγω κοινής γλώσσας και κουλτούρας, αλλά γενετικά είναι Μεσογειακοί και Ανατολίτες.
Και για να μη σας πουν άρες μάρες κουκουνάρες, ας τα μεταφράσουμε και ιστορικά :
Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν την Μικρά Ασία, δεν εξόντωσαν τα εκατομμύρια των ντόπιων (Ελλήνων, Αρμενίων κλπ.) για να τους αντικαταστήσουν, διότι οι ίδιοι ήταν μερικές δεκάδες χιλιάδες πολεμιστές. Αυτό που συνέβη ανά τους αιώνες ήταν ένας μαζικός πολιτισμικός ��αι θρησκευτικός εξισλαμισμός. Οι ντόπιοι άλλαξαν θρησκεία και γλώσσα για να γλυτώσουν τους φόρους και τις διώξεις, αλλά το DNA τους παρέμεινε το ίδιο.
Η ειρηνική ή αναγκαστική αφομοίωση και οι εξισλαμισμοί αφορούν κυρίως τους πρώτους αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας (11ος - 18ος αιώνας). Όταν όμως η Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να καταρρέει και γεννήθηκε ο σκληρός τουρκικός εθνικισμός (Νεότουρκοι και Κεμάλ), η στρατηγική άλλαξε ριζικά.Από την αφομοίωση, πέρασαν στην προμελετημένη φυσική εξόντωση με σκοπό τη δημιουργία ενός "καθαρού" τουρκικού κράτους:
- �� Γενοκτονία των Αρμενίων (1915): 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι σφαγιάστηκαν ή πέθαναν σε πορείες θανάτου στην έρημο.
- Η Γενοκτονία των Ελλήνων (Πόντος και Μικρά Ασία, 1914-1923): Πάνω από 350.000 Έλληνες του Πόντου και εκατοντάδες χιλιάδες άλλοι στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη εξοντώθηκαν συστηματικά μέσω σφαγών και των διαβό��των "ταγμάτων εργασίας".
- Η Γενοκτονία των Ασσυρίων: Εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί Ασσύριοι σφαγιάστηκαν την ίδια περίοδο.
Το γεγονός ότι το DNA των σημερινών Τούρκων παραμένει ~90% ντόπιο ανατολιακό, δεν αναιρεί τις γενοκτονίες, αλλά τις εξηγεί θα έλεγα με έναν ανατριχιαστικό τρόπο:
- Κατά τη διάρκεια των σφαγών των Αρμενίων και των Ελλήνων, εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανικά ορφανά παιδιά και νεαρές γυναίκες ενσωματώθηκαν με το ζόρι σε τουρκικές οικογένειες, εξισλαμίστηκαν και μεγάλωσαν ως Τούρκοι. Το γονίδιό τους πέρασε στις επόμενες γενιές της Τουρκίας.
- Ολόκληρα χωριά άλλαξαν επιφανειακά πίστη για να γλυτώσουν τη σφαγή και την απέλαση, παραμένοντας κρυφά πιστά στις ρίζες τους, αλλά οι απόγονοί τους σήμερα δηλώνονται ως Τούρκοι.
Επομένως, το υψηλό ποσοστό ντόπιου DNA στην Τουρκία δεν είναι ένδειξη "ειρηνικής συνύπαρξης" (που συχνά μας λένε και υπερηφανεύονται κιόλας) αλλά το ζωντανό αποτύπωμα των θυμάτων που ��φομοιώθηκαν βίαια, τη στιγμή που τα αδέλφια τους και οι γονείς τους σφαγιάζονταν στις γενοκτονίες...
Και πάλι την καλημέρα μου!

[Λεξικά Γ. Μπαμπινιώτη @lexicon_gr]

1/ 📕✍️ Τοπωνύμια που σχηματίστηκαν από τα νερά μιας περιοχής ~

◾ Η σημασία του νερού στις ονομασίες

Όσο παλαιότερα πηγαίνουμε στον χρόνο, διαπιστώνουμε πόσο σημαντικό για την επιβίωση και ανάπτυξη μιας περιοχής είναι το νερό της

[Το Κρασάκι Του Τσου #Komninos_Dynasty_Association @Krasaki_Tsou]

Στο Μεγάλο Παλάτι στην Αίθουσα του Θρόνου του Κωνσταντίνου υπήρχαν πολλές εντυπωσιακές κατασκευές, όπως τα μηχανικά λιοντάρια που βρυχώνταν, με σκοπό να εντυπωσιάσουν τον εκάστοτε καλεσμένο. Ανάμεσα στις πιο εντυπωσιακές αφηγήσεις ξεχώριζε το περίφημο «Χρυσό Δέντρο» του αυτοκρατορικού παλατιού. Σύμφωνα με τις περιγραφές, ήταν ένα περίτεχνο δέντρο από χρυσό και ασήμι, γεμάτο με μηχανικά πουλιά που κινούνταν και κελαηδούσαν μέσα στις αίθουσες της βυζαντινής αυλής. Για τους ξένους επισκέπτες, το θέαμα αυτό έμοιαζε σχεδόν μαγικό και ενίσχυε ακόμη περισσότερο την εικόνα της Κωνσταντινούπολης ως πόλης πλούτου, τεχνολογίας και αυτοκρατορικής δύναμης

[Θανάσης Λιακόπουλος - Thanassis Liakopoulos @athanliakop]

“Τσίχλες ταξιδίου” του Μάκη Τσίτα (ISBN: 9786180348163) https://t.co/faAC7xVjU0

[FLORENTIA @florentiafl]

Διαβάζω αυτές τις μέρες όλες τις απόψεις για το περιβόητο πλέον θέμα της Οδύσσειας. Ας πω και εγώ τα δικά μου...
Οι αρχαίοι Έλληνες, όπως έχουμε πει πάρα πολλές φορές, ανέπτυξαν μια βαθύτατα ανθρωπομορφική θρησκεία, πλάθοντας τους θεούς τους καθ' ομοίωσιν του δικού τους κόσμου, της μεσογειακής φύσης και της κοινωνικής τους δομής. Στην α��χαία ελληνική γραμματεία και θρησκεία, η χρήση των κοσμητικών επιθέτων που αφορούν την εξωτερική εμφάνιση των θεών και των ηρώων δεν αποτελεί ποτέ μια απλή, επιφανειακή περιγραφή. Ειδικά τα ομηρικά επίθετα δεν λειτουργούν ως φυλετικά διαβατήρια με τη σύγχρονη έννοια, αλλά ως φορείς βαθύτερων ιδιοτήτων, κοινωνικής ισχύος και κοσμογονικών δυνάμεων.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ταξικού και κοινωνικού συμβολισμού στα έπη είναι το επίθετο "λευκώλενος" (δηλαδή αυτή με τα λευκά μπράτσα), το οποίο αποδίδεται στην Ήρα και την Ωραία Ελένη και το διαβάζουμε αυτές τις μέρες συνεχώς. Στην αρχαϊκή και κλασική εποχή, η λευκότητα του δέρματος αποτελούσε το απόλυτο "χαρακτηριστικό" για τις γυναίκες της αριστοκρατίας. Δήλωνε μια γυναίκα της ανώτερης κοινωνίας, προστατευμένη στα ανάκτορα, η οποία δεν χρειαζόταν ��α εργαστεί στα κτήματα κάτω από τον μεσογειακό ήλιο, σε αντίθεση με τις δούλες ή τις γυναίκες των χαμηλότερων στρωμάτων.
Μάλιστα, η τάση αυτή για "χλωμάδα" ήταν τόσο έντονη, που οι ευγενείς γυναίκες χρησιμοποιούσαν το ψιμύθιον (μια τοξική σκόνη μολύβδου) για να ασπρίζουν τεχνητά το πρόσωπό τους, ρισκάροντας την υγεία τους για να επιβεβαιώσουν την ανώτερη κοινωνική τους θέση.
Θα την λέγαμε κάτι σαν χλωμάδα αλλά ο Όμηρος δεν χρησιμοποιεί τη λέξη "χλωρός" (χλωμός) παρά μόνο με αρνητική χροιά, καθώς συνδεόταν με το "χλωρόν δέος", εκείνον τον τρόμο που διώχνει το αίμα από το πρόσωπο του πολεμιστή ή με την ασθένεια (για να το πω διαφορετικά, δεν σήμαινε απλώς "άσπρος", αλλά είχε μια κιτρινωπή ή πρασινωπή απόχρωση. Να θυμίσω εδώ και τον Ιπποκράτη που αργότερα χρησιμοποιεί τη λέξη για να περιγράψει τα συμπτώματα της αναι��ίας ή του ίκτερου).
Η αντίληψη για το σώμα στην αρχαία Ελλάδα διέφερε ριζικά από εκείνη πολλών αφρικανικών ή ασιατικών πολιτισμών, γεγονός που αποτυπώνεται έντονα στις κοινωνικές δομές.
Για παράδειγμα, σε πολλούς μαύρους και ασιατικούς πολιτισμούς, η πάχυνση και το αποθηκευμένο λίπος θεωρούνταν (και σε κάποιους θεωρούνται ακόμα να λέμε την αλήθεια) δείγμα ακραίου πλούτου, ευμάρειας, υψηλής κοινωνικής ελίτ και γονιμότητας (καθώς έδειχνε ότι κάποιος έχει περίσσεια τροφής). Αντίθετα, οι αρχαίοι Έλληνες, λόγω της εμμονής τους με το μέτρο και την αρμονία, έβ��επαν την παχυσαρκία ως έλλειψη αυτοελέγχου, δείγμα βαρβαρότητας, λαιμαργίας και τεμπελιάς. Το ιδανικό γυναικείο σώμα ήταν "εύσαρκον" (γεμάτο και υγιές, αλλά όχι παχύ), ενώ το ανδρικό έπρεπε να είναι αθλητικό και γυμνασμένο.
Σε πολλούς αφρικανικούς πολιτισμούς, η δερματοστιξία ή οι τεχνητές ουλές στο δέρμα, αποτελούσαν δείγμα αριστοκρατικής καταγωγής, πολεμικής αρετής και ένταξης στην ελίτ της φυλής. Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, η δερματοστιξία (το λεγόμενο "στίγμα") είχε την ακριβώς αντίθετη σημασία: ήταν μέσο τιμωρίας, υποτίμησης και ελέγχου. Στιγμάτιζαν με πυρακτωμένο σίδερο μόνο τους δούλους, τους αιχμαλώτους πολέμου ή τους δραπέτες για να αναγνωρίζονται. Η καθαρότητα και η αψεγάδιαστη φύση του δέρματος ήταν ο μόνος αποδεκτός κώδικας για τους ελεύθερους πολίτες και τους ήρωες!
Ο Όμηρος γνώριζε πολύ καλά την ύπαρξη των μαύρων πληθυσμών και είχε τη γλωσσική δυνατότητα να τους περιγράψει αν το ήθελε. Το έκανε άλλωστε αφού στα έπη του, τους αναφέρει ρητά ως "Αιθίοπες" (από το ρήμα αίθω=καίω και τη λέξη ώψ=όψη=πρόσωπο, δηλαδή οι άνθρωποι με το "καμμένο/σκούρο πρόσωπο").
Αυτό αποδεικνύει ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα διέθετε συγκεκριμένη ορολογία για να αποδώσει το σκούρο δέρμα, τα διαφορετικά χαρακτηριστικά ή τη "λ��μπερή, λεία μαύρη επιδερμίδα" (το κύριο χαρακτηριστικό της Ελίτ των μαυρών πληθυσμών). Αν η Ελένη ή η Αθηνά είχαν τέτοια καταγωγή, ο Όμηρος θα είχε χρησιμοποιήσει τις αντίστοιχες λέξεις, όπως έκανε για τον βασιλιά των Αιθιόπων, Μέμνονα. Το γεγονός ότι επέλεξε εντελώς διαφορετικούς κώδικες για τους Μυκηναίους ήρωες επιβεβαιώνει ότι περιέγραφε το μεσογειακό ιδανικό της δικής του κοινωνίας!
Έτσι ντύνει τους ήρωες και τους θεούς με τα χρώματα και τα στοιχεία της μεσογειακής φύσης και διαβάζουμε για τον "Ξανθό" Μενέλαος και Αχιλλέας. Που είχαν δηλαδή το χρώμα του ώριμου σιταριού και του χρυσού.(να πούμε εδώ ότι αν και υπήρχε ως φυσικό χαρακτηριστικό στη Μεσόγειο, χρησιμοποιούνταν συμβολικά για να υπογραμμίσει τη θεϊκή καταγωγή (ημίθεοι), την ηλιογενή λάμψη και την ηγετική αριστεία των ηρώων).
Ή για τον "Κυανοχαίτη" Ποσειδώνα...ο οποίος, ως θεός της θάλασσας, αποκτά τα βαθιά, γαλαζόμαυρα μαλλιά των κυμάτων του Αιγαίου, αποτελώντας την τέλεια ενσάρκωση του υγρού στοιχείου.
Αλλά και η "Γλαυκώπις" Αθηνά, που κατά την άποψή μου, ενώ συνδέεται με το ιερό πτηνό της, τη γλαύκα (κουκουβάγια) δεν συμβολίζει το χρώμα της ίριδας αλλά τη σοφία και τη διόραση (δηλαδή την ικανότητα της Αθηνάς να βλέπει καθαρά την αλήθεια μέσα στο πνευματικό σκοτάδι και να ενεργεί με στρατηγική σύνεση).
Στο δια ταύτα για να μη σας ζαλίζω άλλο...οι αρχαίοι Έλληνες δημιούργησαν μια πλούσια γλώσσα και έναν αυστηρό κοινωνικό κώδικα για να αποτυπώσουν με ακρίβεια τους κανόνες του κόσμου τους (σε αυτούς άλλωστε απευθυνόταν ο Όμηρος). Η βίαιη αλλαγή αυτών των χαρακτηριστικών ανατρέπει τους λεπτούς ταξικούς, σωματικούς και κοινωνικούς συμβολισμούς (λευκότητα, αθλητικότητα, καθαρό δέρμα) που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ομηρικής ποίησης!

[ShadowsOfConstantinople @RomeInTheEast]

A beautiful column from the Basilica Cistern in Istanbul. It is the most famous cistern of Constantinople.

[Homer Pavlos @HomerPavlos]

There are some powerful secrets in Odyssey that you can only understand if you speak Greek. Let me give you an example.

The Odyssey, apart from being a literary work, also conceals a profound philosophy that most people are unaware of, not intentionally, but because this philosophy cannot be fully understood in the English language; it can only be grasped in Greek, thanks to the richness of its philology and the etymology of its words.

The three most important suitors who die are Antinous, Eurymachus, and Amphinomus. In English, these names mean nothing, but in the Greek language, they carry great significance due to Homer's deliberate choice of them.

The name Antinous means the one who opposes rational arguments, the irrational one ('anti' + 'nous' = mind/intellect).

Antinous is the first to speak, the most irreverent of all, and the first to be killed. Odysseus reveals his true self, he has changed after ten years fighting at Troy and another ten struggling against the seas. The first trial he faces upon his return is a war within his own mind, his reason. That is why Homer creates Antinous as his first enemy: the one who fights against logic, according to his name. Odysseus triumphs over him.

Next comes Eurymachus. He is warlike but also two-faced. His name means the broad, great fighter ('eurys' = wide/broad + 'machos' = fighter). Eurymachus puts Odysseus in a dilemma and tries to shift the blame onto Antinous. He personifies discord and duplicity, a man without morals, capable of anything to avoid punishment. Yet Odysseus overcomes this obstacle as well, which symbolizes moral superiority. He does not yield, and his mind is not poisoned.

Third is Amphinomus. His name means the one who distorts the law ('amphi' = around/both sides + 'nomos' = law). He is the most compassionate of the suitors. Amphinomus tries twice to discourage the other suitors from murdering Telemachus. Odysseus even tries to warn Amphinomus to leave the house before the final battle. Nevertheless, Amphinomus stays and dies along with the others.

Through this, Odysseus, and by extension Homer, teaches us that in life, sacrifices are required, even when they demand that we show no compassion when the goal is more important and serves a greater purpose that will improve things overall. These are sacrifices that most people, even brave and heroic ones, cannot make.

That is why there are many people, but few are truly brave and heroes.