ispanyollar dünyanın yarısını yönettiler, nasıl oldu da ing ve fransanın gerisine düştüler diye sormak çok haklı bi soru
1787 yılında, abdulhamitin madride gönderdiği ilk resmi osmanlı elçisi ahmet vasıf efendinin İspanya sefaretnamesini okumak gerekir bunu anlamak için, çünkü dönemi bizim dilimizde, bizim dünyamızda anlatan bi insan. vasıf efendi, dışarıdan bakıldığında ihtişamlı görünen bu imparatorluğun içten içe nasıl çürüdüğünü bizzat yerinde görmüş ve adeta bi iktisatçı gibi satır satır teşhis etmiştir
vasıf efendi, amerikadan gemilerle gelen külçe külçe altın ve gümüşün ispanyol ekonomisini nasıl tembelleştirdiğini açıkça anlatır. ispanyolların kendi memleketlerinde fabrika açmak, zanaat geliştirmek yerine ihtiyaç duydukları her şeyi ingiltere ve fransadan hazır satın aldıklarını yazar. yani sömürgelerden gelen o devasa servet ispanyada kalıcı bir sanayi yaratmamış, yalnızca rakiplerinin sanayi devrimini finanse eden bi nakit akışına dönüşmüştür hatta o kadar çok altın gelmiş ki avrupada altın enflasyonu olmuştur
sefaretnamede dikkat çeken en vurucu gözlemlerden biri halkın ve soyluların iş ahlakıdır :D vasıf efendi, sokaklarda cebinde tek kuruşu olmayan ama asilzade olduğu için ticaret yapmayı, tezgah başına geçmeyi ya da fiziki çalışmayı onuruna yediremeyen binlerce insan olduğunu aktarır. hatta halkın tembel ve miskin olduğunu yazmıştır. üretim ve zanaat aşağılık bir meşgale görüldüğü için ekonomi tamamen dışa bağımlı hale gelmiştir
vasıf efendi granada sokaklarını gezerken hayran kaldığı sulama kanallarını, tarım arazilerini ve şehir mimarisini uzun uzun anlatır, ama sonra acı bi gerçeği vurgular, bu toprakların asıl üretici gücü, zanaatkarı ve mühendisi olan müslümanlar ve yahudiler zorla sürgün edilmiştir. nşitelikli insan sermayesi ülkeden temizlenince geriye işlenmeyen verimli topraklar ve atıl kalmış bir ekonomi kalmıştır
ülkedeki kiliselerin, manastırların ve ruhban sınıfının büyüklüğüne değinen vasıf, hiçbir şey üretmeyip sadece hazineden ve halktan beslenen devasa bir kitlenin varlığına dikkat çeker. en zengin toprakların ve sermayenin bu kurumlarda bloke edilmesi, üretim sermayesini tamamen kilitlemiştir.
hatta hatıratlarından hatırladığım en komik ve vahim olaylardan biri, yine vasıf efendinin anılarında asıl şok yaşadığı kraliyet olayı da budur, padişahın kral üçüncü carlos için gönderdiği resmi hediyeleri teslim ettikten sonra kraliyet ailesinin diğer üyelerinin özellikle veliaht prens veliahtın eşi maria luisa ve kralın diğer çocuklarının "Padişah bize niye ayrı hediye göndermedi?" diyerek açıkça tavır koyup elçilik heyetinden yüzsüzce pay talep etmesidir.
osmanlı protokolünde devletlerarası hediyeler yalnızca hükümdara takdim edilirken, ispanyol saray hanedanının sanki sıradan bi miras kavgası verir gibi padişahın krala getirdiği samur kürkleri, kıymetli kumaşları ve mücevherleri aralarında paylaşmaya kalkışması, yetmeyip vasıf efendinin kendi yanında getirdiği şahsi eşya ve paraları da kraliyet üyelerine dağıtmak zorunda bırakılması karşısında sefir çileden çıkmış ve koca bir hanedanın yabancı bir elçinin hediyelerine böylesine arsızca tamah etmesini sarayın ahlaki sefaleti ve tükenmişliği olarak not düşmüştür.
pasifikten atlantike kadar uzanan o haritayı savunmanın bedelini, ispanyanın tersanelerini ve askeri yapısını incelerken, bu kadar geniş bi coğrafyada kale ve donanma tutmanın getirdiği muazzam lojistik masrafların sömürgelerden gelen parayı misliyle eritip tükettiğini anılarında söyler, madrid sarayını mimari olarak son derece haşmetli ve debdebeli bulsa da, içerideki kraliyet ailesi ve görevlilerin yabancı bir elçinin hediyelerine bile göz dikecek kadar asalak, dedikoducu, kuralcı ve ahlaken çürümüş bi dünya içinde yaşadığını anlatırç. sokakları ise taş döşemelerine rağmen pis kokuların sindiği, çöplerin saçıldığı ve asıl mesleği olmayan, pelerinlerine sarınıp köşe başlarında aylaklık yapan gururlu ama sefil hidalgo kalabalıklarıyla dolu tekinsiz bi çelişkiler şehri olarak tasvir eder
okumak isteyenler için çok eğlenceli bi hatırat:
https://t.co/3bFcWFQWUN
Çocukken olan pek çok şey ya gerçekten çok güzeldi veya çocuk beynimiz her şeyin hep güzel taraflarını hayali bir biçimde mavi ve pembe dünya arasındaki parşömenlere fena bir nakışla kabartmalı şekilde işlediği için okudukça keyif veriyor
Hot take… isn’t it kinda crazy that nobody is really using AI Agents? I don’t mean software engineers or AI early adopters. I mean “college friends talking about it in group chat,” the feeling you got when everyone started using Instagram or TikTok.
These frontier AI models are *insane* (as are the harnesses & tool calls & the like). And every large tech co has an AI agents platform, not to mention all the YC startups doing vertical agents. Yet all of your friends and family outside of tech — who spend all day staring at their iPhones and get paid to work in browser tabs — don’t really care or find themselves using any AI agents yet.
Yes ChatGPT, Claude, etc. are extremely popular… but if you look at the engagement data the vast majority of people are still using these aI chat tools like a glorified Google + Grammarly. That’s why the AGI labs are all pushing desktop apps for Codex, Cowork, etc. so hard to non-technical ppl. And yes exceptions for lawyers and customer service but even those have some asterisks and exceptions to rule.
Look I’m not saying the ChatGPT moment for AI Agents is not coming… it most definitely is! Remember we pivoted from Arc to Dia precisely because we believe computing is going to be radically reimagined around these AI primitives. No doubt. But that’s my point: it’s just so surprising it hasn’t happened yet because all of the tech you’d need is there.
Again if you stop for a second and think about it… for all the press and money and hype and models and crazy ARR numbers… this “AI Agent” moment does not *feel* like the other breakthrough tech moments we’ve lived through (e.g. think the shift to Stories via Snapchat & Instagram, or shift to on-demand via Uber/Airbnb/Doordash).
Which is a long way of saying: if you can figure out the answer to “why” most people don’t care about AI agents yet (and have no enduring interest in using them) — especially since the models and harnesses are here and ready — the answer to that question will allow you to capture a lot of marketshare and make a lot of money in 2027.
Theoretically, the tech is ready for AI Agents to totally transform how we work and live our lives… but alas the general public dgaf… that’s the generational puzzle to solve for the next 12 months for anyone not working on the models themselves.
🚨 Do you understand what happened today.. a single Monday..
> Zuckerberg announced he's building AI to do his own CEO job.. after firing 31,000 people to "protect" it..
> someone bought $1.5 billion in S&P futures FIVE MINUTES before Trump announced halting attacks on Iran.. the biggest insider trade in broad daylight..
> then the Pentagon started deploying airtroops to Iran anyway.. the "peace" lasted 12 hours..
> then Iran launched missiles at Israel tonight.. so the peace someone made $1.5 billion off of was never real..
> OpenAI started guaranteeing Wall Street 17.5% minimum returns AND early access to unreleased models.. nonprofit to "we'll pay you to invest in us"..
> Jensen Huang told Lex Fridman "I think we've achieved AGI".. then walked it back in the same sentence.. the man selling the shovels just said the gold rush is over and expects you to keep buying..
> Claude launched an AI that sits at your desk and does your entire job while you're not in the room.. shipped it as a Monday night feature update..
> Goldman Sachs raised US recession probability to 30%..
> the owner of OnlyFans died at 43 with $3 billion.. couldn't buy more time..
> Larry Fink called tokenization "the next internet" after calling Bitcoin money laundering for years..
all of this.. one Monday.. if you're not following me you're finding out about this 48 hours late from someone who read my post..
it's only getting crazier from here.
5 minutes before Trump’s announcement:
* $1.5B notional worth of S&P500 (ES) futures are bought in a single clip.
* $192M notional of oil futures (CL) sold.
More than 4x-6x any other trade size during the market close.
Insiders profited from his lies in broad daylight!
Suudi bakan ayrıca, İran'ın misillemeleri için "İslam ülkelerine saldırırken nasıl oluyor da İslam davası için savaştıklarını iddia edebiliyorlar, bilmiyorum" demiş.
Yemen'de 10 yıllık savaşta 500 bin insanın açlık ve salgın hastalıktan ölümüne de uzaylılar sebep olmuştu.
Hep beraber Körfez'de toplanmışlar, ABD/İsrail saldırılarına karşı savaşan İran'ı kınamışlar.
İran'da sistematik olarak çocukları katleden, ülkeyi parçalamaya kalkışan ABD'yi kınamaya gerek görmemişler.
Lütfetmişler, İsrail'i Lübnan'daki saldırılarına bağlı olarak kınamışlar.
ABD/İsrail tüm gücüyle bölgenin tamamını parçalama projesini uyguluyor...
Ortalık kan revan...
Bunlar kınıyorlar, tekrar kınıyorlar ve bazen kınamıyorlar...
📝 #OFAC yaptırım listesi, bir gemiyi okyanusun ortasında fiziksel olarak durduramıyordu. Ayrıca, halihazırda Rusya, Batı'nın yaptırımlarına karşı yüzlerce tankerden oluşan bir Gölge Filo'yu (Shadow Fleet) yıllardır yüzdürüyor. Kapitalist işleyişin herhangi bir yaptırıma, engel ve kısıtlamaya ilişkin daima bir çözümü vardır.
📌Belgeye (General License 113) göre ABD, Rus petrolüne uyguladığı katı yaptırımları esnetecek. 5 Mart 2026'ya kadar gemilere yüklenmiş olan ve şu an okyanuslarda yüzen depo (floating storage) olarak bekleyen milyonlarca varil Ural petrolünün Hint rafinerileri tarafından satın alınmasına izin verecek.
🇮🇳 🇪🇺 Peki neden Hint rafinerileri? Dünyada Ural gibi ağır ve sülfürlü petrolleri işleyip dizel, benzin ve jet yakıtına çevirme konusunda en gelişmiş yeteneğe sahipler. Hindistan, evvelce Ural petrolünü Rusya'dan büyük iskontolarla alıp, işledikten sonra Avrupa'ya "Hint dizeli" olarak oldukça kârla satıyordu. Hint rafineriler için bu epey kârlı bir mübadeleydi.
🇷🇺🇮🇳🇪🇺🛢Peki neden şimdi? Bu da uluslararası sistemin yüksek kriz ve kaos ürettiği sekanslarda başvurduğu mekânsal çözüm (spatial fix) arayışına örnektir. Hürmüz Boğazı kaynaklı tıkanıklığı, Rusya-Hindistan-Avrupa rotasını yasal olarak "açarak" mekânsal bir kaydırma yapmak kaçınılmaz görünüyor.
Worse than the crimes themselves is the fact that criminals continue to laugh in the faces of others and go unpunished, and the resulting hopelessness among people that justice will ever be served...
#EpsteinFiles
Öcalan denilen katile takım elbise giydirip kravat taksanız da, terörist başı yerine pabucumun kurucu önderi deseniz de bunlar Öcalan’ın narko-terörist Bebek katili olduğunun ve diğer suçlarının üstünü örtmeyecek. @zaferpartisi
#Stadtbild In Deutschland wird Rassismus/Diskriminierung oft missverstanden: Wer arbeitet (z. B. für €12 wie ein Sklave),wird akzeptiert– vllt. nur, bis die Rassisten sich anders entscheiden.Wenn ihr Ausländer hasst, sagt es wenigstens ehrlich– egal, ob sie arbeiten oder nicht.
#Stadtbild Auf Türkisch gibt es die Aussage: 'Özrü kabahatinden büyük. –Seine Entschuldigung ist größer als sein Fehler.' Das trifft auf viele Deutsche zu, inkl. Kanzler Merz. Sie glauben, dass nur arbeitende Ausländer keinen Rassismus verdienen – der Rest ist ihnen egal.
#Stadtbild Solche Rechtfertigungen oder auch Einwände wie ‚Aber sie arbeiten doch etc…‘, die sich auf Arbeit oder Arbeitsfähigkeit beziehen, sind weder humane Erklärungen noch stehen sie im Einklang mit den Menschenrechten. Trotzdem hört man sie immer wieder.
Edirne Selimiye Camii Kubbe Yazılan Restorasyonu: İhya mı, İmha mı?
Dünya kültür mirasının en önemli eserlerinden sayılan ve Mimar Sinan’ın yüksek sanat anlayışıyla Türk-Islam mimarisine damgasını vurmuş olan Edirne Selimiye Camii’nin kubbesine, çinilerine, taş ve mermerlere işlenmiş bulunan yazılar aslen 16. yüzyılın meşhur hattatı Ahmed Şemseddin Karahisari’nin (ö. 1566) talebesi Hattat Hasan Çelebi (5.1594) tarafindan yazılmıştır.
Bu kapsamda;
1. Edirne Selimiye Camii’ndeki Hasan Çelebi’ye ait Karahisari ekolündeki yazılar kesinlikle muhafaza edilmelidir.
2. Edirne Selimiye Camii’nin hiçbir yerine günümüz hattatlarından herhangi birisinin yazısı kesinlikle yazılmamalı, 450 yıllık bu tarihi mirasta, yaşayan bir hattatın imzasına yer verilmemelidir.
3. Tarihi camilerimizin dönemine ait yazıları konusunda uzman hattatlar ve hat sanatı akademisyenleri, restorasyon için oluşturulan bilim kurullarında yer almalı, bu konuda ayrıca danışma heyeti oluşturulmalıdır.
4. Selimiye Camii’ndeki yazılarda tespit edilen imlå hataları varsa bunlar tashih edilmeli ve âyetlerin yanlış yazılması sebebiyle çoğu zaman anlam bütünlüğünü bile ortadan kaldıran bu tür sehivleri de muhafaza etmeye yönelik aşırı korumacı bir tutumdan vazgeçilmelidir.
5. Hat ve tezyinat konulanında da birden fazla uzmandan teşekkül eden heyetler oluşturulmalı, bilim kurulundaki mimar, sanat tarihçi vs. branşlardaki uzmanlar yerine, doğrudan hat ve tezyinat uzmanı olan heyet üyelerinin ortak kanaatiyle hat ve tezyinata müdahale karan alınmalıdır. Hat veya tezyinat hususunda özel bir ihtisası olmayan bilim kurulu üyelerinin sadece kendi ihtisas alanlarıyla ilgili konulardaki görüşleri dikkate alınmalıdır. Kültürel varlıklarımızın korunması, gelecek nesillere aktarılması ‘aslımı bozmadan onarmak’ esasına bağlı kalınarak restore edilmektedir. Aslı bozularak yapılan restorasyon ihya edilecek eserin imha edilmesidir.
Konu hakkında yetkili mercileri Edime Selimiye Camii’nin aslının korunması için acil müdahaleye davet ediyor, üst kurul tarafından verilen kararın iptalini talep ediyoruz.