İstanbul Portföy / Fon Yönetici Yardımcısı / Biraz Europa Universalis, biraz Galatasaray, biraz kaya tırmanışı, çokça uluslararası ilişkiler ve borsa tutkunu
Bir yatırım faaliyeti; kapsamlı analize dayanarak, anaparanın güvenliğini ve tatmin edici bir getiriyi vadeden faaliyettir. Bu gerekli koşulları sağlamayan faaliyetler spekülatiftir.
Piyasada arada yine güzel fırsatlar çıkıyor.
#Ozsub öyle bir fırsattı benim için, ihracata deniz ürünleri rekor kırıyor denince bakmıştım, araştırınca çok mantıklı gelmişti, almıştım.
Hakkını da verdi, güzel gitti.
Alım satım tavsiyesi yok kesinlikle ama borsada her zaman fırsatlar çıkabiliyor ondan yazmak istedim. Bu tarz haberleri iyi takip etmek gerekiyor 👍
İngilizce’de bir söz var: “If it ain’t broke, don’t fix it”
Yani kısaca “bozuk olmayan bir şeyi düzeltme”
Yaklaşık 25 yıl boyunca borsada günlük hisse senedi fiyat marjı %20 olarak uygulandı. Bu süreçte Türkiye ve dünya akla hayale gelmeyecek krizler, dalgalanmalar, şoklar yaşadı.
Sonra Covid sırasında pandeminin piyasalar üzerindeki etkisini azaltmak için bu oran “geçici olarak” %10’a düşürüldü.
O gün bugündür (yaklaşık son 5 yıldır) fiyat marjı düşürüldüğü yerde kaldı. Artık ne Covid var ne movid.
Neden peki? Bugün artık olağanüstü bir durum yokken neden eski hale dönülmüyor? Çeyrek yüzyıl yapılan uygulama yanlış mıydı yani? Nesi bozuktu tam olarak?
Bunun ben mantıklı bir açıklamasını bulamıyorum bilen varsa söylesin..
Denebilir ki ya ne farkeder ha %20 ha %10, hem zaten daha iyi yatırımcının günlük zararı sınırlanmış olur, malesef kazın ayağı öyle değil.
Marjın %10 olması, piyasadaki spekülasyon ve özellikle manipülasyonu arttırdı. Piyasanın içinde olan bütün aktörler de bunun farkında. Bu konuda akademik çalışmalar da var.
Bilimsel olarak bunun tersini iddia eden varsa buyursun yazsın ben de öğrenmiş olurum.
Açığa satış yasağı gibi bunun da değişmesinin, piyasadaki sağlıklı fiyat oluşumu açısından gerekli olduğunu düşünüyorum.
MSCI uyarısı dikkate alınması ve tatmin edici “aksiyon” alınması gereken bir açıklama gibi duruyor.
Eğer Kasım ayında Türkiye 1989 yılından beri içinde bulunduğu “Emerging Market” endeksinden “Frontiers Market” endeksine alınırsa ilk başta pasif fonlardan ardından aktif fonlardan olmak üzere borsadan milyar doların üzerinde çıkış olabilir.
Dahası, ilerde Türkiye’nin makro ve politik görünümü iyileştiğinde potansiyel olarak gelebilecek on milyarlarca dolar yatırımın önü kesilmiş olur.
Bunca yıllık gelişim ve ilerlemeden sonra Türkiye borsası, 12 Trilyon dolarlık Emerging markets havuzundan, 210 milyar dolarlık içinde Kenya veya Pakistan borsalarının da bulunduğu bir sepete girmeyi haketmiyor.
Özetle bu, Türkiye’nin sermaye piyasalarına, ekonomik prestijine, finansal piyasalarda faaliyet gösteren kurumlara, kurumsal bir yönetime sahip halka açık şirketlerimize ağır bir darbe olur.
#Manipülasyon ve #Yatırım Üzerine
Manipülasyon yapan tahtacıların sistemi tamamen aldatmaya dayanır; sadece para el değiştirir, ortada üretilen bir değer yoktur.
Önce fiili dolaşımı toplanabilir hisseler (genelde temeli olmayan ve/veya patron hisseleri) seçilir, takas toplanır ve fiyat yukarı sürülür. Ortadaki para, proje bitip hisseden çıkılana kadar sistemin içinde kalır ve suni olarak büyür. Tahtacılar basamak sistemini kullanır: Hisse kat kat yükseltilir, her basamakta yeni gelenlere mal devredilir. Bir noktada illüzyon bozulur ve tüm zarar son gelenlerin sırtına kalır. Elinde mal kalanların kaybı o kadar büyük olabilir ki, maalesef bunun trajik sonuçları bile görülebilir.
Yatırım ise tamamen farklıdır. Şirketin kârı ve ürettiği değer artarsa herkes kazanır; kâr azalırsa herkes kaybeder. Değer, başkasını kandırmaktan de��il, şirketin ürettiği gerçek ekonomik sonuçlardan doğar.
Tahtacının yöntemi basittir. Bugünün dijital dünyasında sosyal medya illüzyonlarını da arkasına alarak, ağız sulandırıcı hedeflerle yatırımcının rasyonel aklını devre dışı bırakır. Avını önce küçük kazançlarla yemler, güvenini kazanır ve daha büyük oynamasını sağlar. Sonra darbeyi vurur. Basamaklı sistemde, önden verdiğini zamanı gelince fazlasıyla geri almaya çalışır.
İşin en acı ve ilginç yanı şudur: Büyük zarara uğrayan bazı kişiler, bu kaybı başka türlü telafi edemeyeceklerini düşündükleri için kendilerini zarara uğratan kişiye ve hisseye daha fazla bağlanırlar. Davranışsal finansın en tehlikeli tuzaklarından biri olan batık maliyet yanılgısını tahtacı çok iyi bilir. Zaman zaman küçük kazançlarla güven tazeler ve fırsat bulduğu anda, o şişirilmiş hisseyi yeniden kurbanın kafasına vurur.
Özetle; manipülasyonda kazanç sıfır toplamlı bir oyundur. Birinin kazancı, mutlaka bir başkasının zararından doğar. Yatırımda ise şirket değer ürettikçe, büyüme paylaşıldığı için herkes birlikte kazanabilir.
Manipülasyonda sadece para aldatma, yalan, kandırma ile el değiştirir; yatırımda ise değer üretilir.
Bu 5 katmana yılları eklediğimde kafamda böyle bir şey oluştu. Enerji ve çipler zaten aktif, altyapı şu an inşa ediliyor, modeller 2027'ye kadar olgunlaşacak, uygulamalar 2028-2030'da ekonomik değeri konsolide edecek. Bu bir sektör rotasyonu değil, dalga dalga gelen bir birikim. Ve her katman altındakine muhtaç tek bir katmanın tıkanması tüm stack'in yavaşlaması demek. Trillonlarca dolarlık altyapı henüz kurulmadı. Bu resme iyi bakın. 😏😎
1.Katman: Enerji (2025–2028)
Her şey enerjiyle başlıyor. Yapay zeka gerçek zamanlı zeka üretiyor ve bu üretim durmaksızın elektron tüketiyor. Veri merkezleri artık veri depolamıyor zeka fabrikası olarak çalışıyor. Bu farkı anlamak kritik çünkü bir depolama tesisi kapanabilir, bir üretim fabrikası duramaz. $CEG, $VST, $BE, $CCJ, $GEV'yı ele aldım. Nükleer, doğal gaz, yenilenebilir AI'ın enerji açlığını karşılayabilecek tek kaynaklar bunlar. $BWXT ve $PWR ise bu enerji altyapısını inşa eden şirketler. Piyasa hâlâ bu katmanı kısmen "yardımcı sektör" olarak fiyatlıyor. Ama AI'ın elektrik faturasını kim ödeyeceği sorusu netleştikçe bu değerleme yeniden oluşacak. 2028 den sonra işin içine SMR gideceğini için 2028 tekrardan değerlendirmek gerekiyor bence.
2.Katman: Çipler (2023–2028)
Enerji ham maddeyse, çipler onu zekaya dönüştüren motor. Bu katman aslında en erken olgunlaşan katman ve bunu 2023 beri görüyoruz. $NVDA zaten kazananı beli sektörü o yarattı ama $AMD alternatif sunmaya çalışıyor. $ARM mimarisi mobil ve edge'e yayılıyor. $AVGO ise hyperscaler'ların kendi çiplerini tasarlamasında kritik rol oynuyor. Ama asıl gizli kahramanlar $ASML, $MU, $ALAB, $TSM ve $COHR. ASML olmadan bu çiplerin hiçbiri üretilemiyor bu gerçek bir tekel. $MU yüksek bant genişlikli hafıza tarafında AI'ın kazananı olmaya devam ediyor. $ALAB ve $COHR ise veri merkezi içi bağlantı on binlerce GPU'nun birbirine nasıl konuştuğu sorununu çözüyorlar. Benim de yatırımcı olduğum $CRDO bulunuyor ama tüm şirketleri yazamıyorum.
3. Katman: Altyapı (2025–2028)
Bu katman tartışmanın en karmaşık olduğu yer. $AMZN $GOOGL, $ORCL, $MSFT zaten orada ama tek değiller bi alt sinif küçük oyuncuları $NBIS, $IREN, $DOCN, $CIFR ve $CRWV diye uzadıkça uzar. Bu şirketler oyunu biraz farklı oynuyorlar. Hyperscaler'lar her şeyi yapıyor ama bazen hiçbirini mükemmel yapmıyor. $CRWV saf GPU kapasitesi sunuyor ve $ORCL ile beraber sektörün aklını alıyorlar agresif borçlanmadan dolayı. $DOCN ise farklı bir pozisyon oynuyor daha küçük şirketlere GPU kiralayan bir şirket hemde üretim inferansı çalıştıran bir platform. $CIFR ve $IREN'in bu katmanda görünmesin sebebi enerji ve altyapiyi hızlı devreye almaları çok ekstra bi hikayeleri yok.Altyapı katmanı henüz netleşmedi ve bu belirsizlik hem büyük risk hem de en büyük fırsat yaratıyor NeoCloud tarafında.
4.Katman: Modeller (2025–2029)
Bu katmanın en ilginç yanı sadece dört isimle temsil edilmesi: $AMZN, $GOOG, $NVDA, $TSLA . Açık kaynak modeller frontier'a ulaştıkça bu katmanın ekonomisi tamamen değişiyor. Güçlü bir akıl yürütme modeli bedava hale geldiğinde, alttaki katmanlara talep azalmıyor, artıyor. Çünkü uygulama geliştiriciler daha hızlı inşa ediyor, daha fazla ürün çıkıyor, daha fazla inferans talebi oluşuyor. Şimdi diyeceksiniz Tesla'nın bu katmanda ne işi var ama robotik ve fiziksel AI için kendi modellerini eğitmesini düşününce burada olmasi daha anlamlı geliyor bana.
5.Katman: Uygulamalar (2028–2030)
En sevdiğim katman. Ekonomik değer burada yaratılıyor ama bu katman en geç olgunlaşıyor. $GOOGL, $NET, $PLTR, $DOCN, $SNOW, $FSLY. Bular arasında $DOCN hem altyapı hem uygulama katmanında bu çift katman varlığı, şirketin developer ekosistemindeki özgün konumunu yansıtıyor. $PLTR savunma ve kurumsal AI'da gerçek ürün-pazar uyumu bulan en nadir şirket. $NET ise edge computing'i AI ile birleştirdiğinde ne kadar güçlü bir pozisyonda olduğunu henüz piyasanın tam anlamadığını düşünüyorum. Buraya $META, $AXON ve $APP dahil ama onlar kendileri belli bir seviyeye geldiler diye ele almadım.
Değerli yol arkadaşlarımız,
“CHP İletişim” hesabımız artık “Özgür Özel İletişim” (@ozgurozeliletsm) adıyla yoluna devam ediyor. Sesimizi daha güçlü duyurmak, dayanışmamızı büyütmek için hep birlikte takip edelim, çevremize de ulaştıralım.
Birlikte daha güçlüyüz.
#Lider
Holding / iştirak PD'sini görmek için kullandığım Trading view formülleri:
#KCHOL:
BIST_DLY:KCHOL*2535898050/(BIST_DLY:AYGAZ*89414952+BIST_DLY:TUPRS*815997935+BIST_DLY:FROTO*1356267150+BIST_DLY:ARCLK*279954195+BIST_DLY:OTKAR*56856000+BIST_DLY:TOASO*188100000+BIST_DLY:YKBNK*1707993769+BIST_DLY:AYCES*7500000+BIST_DLY:MAALT*5184000)
#SAHOL: Burada AKCNS ve CRFSA devir sonrası formülden çıkarılmalı...
BIST_DLY:SAHOL*2100375/(BIST_DLY:AKBNK*5200000*0.4075+BIST_DLY:ENJSA*1181068*0.4+BIST_DLY:CIMSA*945591*0.5454+BIST_DLY:AGESA*180000*0.4+BIST_DLY:AKCNS*191447*0.3972+BIST_DLY:BRISA*305116*0.4363+BIST_DLY:CRFSA*127773*0.4602+BIST_DLY:AKGRT*1612000*0.36+BIST_DLY:KORDS*194529*0.8111)
#AGHOL:
BIST_DLY:AGHOL*243534/(BIST_DLY:CCOLA*254370*0.4+BIST_DLY:MGROS*181054*0.36+BIST_DLY:AEFES*592105*0.43+BIST_DLY:ADEL*148200)
#GLRYH:
BIST_DLY:GLRYH*600/(BIST_DLY:A1CAP*217+BIST_DLY:PRDGS*56+BIST_DLY:RTALB*27)
Yaşar abinin söyledikleri önemli. Bu piyasada iyi getiriler sunan herkesin bir gün başına gelebilir. Ama yöneticinin de kendine çok ağır yük bindirmemesi lazım bence. Çünkü hatalı karar vermeye çok müsait ortam. 2 ay önceye dönsek muhtemelen aynı portföyü yapardı. Ben Yaşar abinin yerinde olsam geçmişe yönelik kendime eleştirim belki sadece “ Savaş uzun sürerse diye belki portföye hedge amaçlı birazcık TUPRS veya TURSG gibi bu durumu törpüleyecek şeyler ekleyebilir miydik ?” olurdu. Ama tabiki sonradan konuşmak çok kolay
Hisse senedi yatırımı, öngörünün çok ön planda olduğu bir yatırım şeklidir.
Bu gibi (Savaş, pandemi, devülasyon gibi) agresif yol ayrımlarında ise öngörü çok daha net kazanç ve kayıplara yol açar.
Savaşla ilgili öngörüm kısa sürede biteceği yönündeydi. Bununda bir çok sebebi vardı ki bunları yayınlarda anlattım.
Fakat maalesef geldiğimiz noktada, savaş hiç beklemediğim kadar uzadı ve etki ettiği her parametreye kalıcı hasarlar vermek durumunda kaldı. Bu sebeple de portföyümüz endeksin gerisinde kaldı. Açık yüreklilikle söylemem gerekirse çok üzgünüm.
Bunu yatırım hayatımda ilk defa yaşıyorum. Ama bir gün yaşayacağımı da biliyordum. Bunun bu kadar stresli olacağını ise bilmiyordum açıkçası. Muhtemelen sadece kendi param olsa bu kadar stres olmazdım ama işin içinde sorumluluk olunca stres katsayısı da artıyor doğal olarak.
En kısa sürede toparlanıp endeks ile aramızdaki farkı kapamak için elimizden geleni yapacağız.
Selamlar saygılar.