Groningen werd leeggepompt voor het gas, Drenthe en Friesland moeten worden volgezet met windturbines voor de Randstad. En nu het Noorden om een fatsoenlijke spoorlijn vraagt, weigert VVD-minister Vincent Karremans elke garantie voor de Lelylijn en de Nedersaksenlijn. Het geld is op, zegt hij. Binnen twee weken hoort het Noorden welke projecten sneuvelen.
Het Noorden mag alleen leveren.
https://t.co/eIUhodbZ7M
De nieuwe stikstofnormen lijken op papier misschien heel soms haalbaar. De praktijk is echt anders.
Flynth analyseerde ruim 1.000 melkveebedrijven:
→ 6% voldoet aan de ammoniaknorm
→ 2% aan de CO₂-norm
→ 77% aan maximaal 2,6 GVE/ha
→ 0% voldoet aan alle drie tegelijk.
Dat laatste cijfer verdient politieke aandacht. Als normen worden gestapeld, kan een ogenschijnlijk redelijk pakket in de praktijk een vrijwel onhaalbare toegangseis worden.
https://t.co/xoyJjYdIMG cc @StikstofInfo
DISNEY SAYS THE LAYOFFS ARE EXTREMELY PAINFUL. SO WAS THE TICKET.
When I was a kid, my parents trusted one company without reading the fine print.
If it said Disney on the box, it went in the VCR. No research, no screening, no checking a parents guide. The Little Mermaid. Beauty and the Beast. Aladdin. The Lion King. My mother put them on and went to make dinner because she knew exactly what was coming out of that television.
That trust was the most valuable asset the company ever owned. It was not the castle. It was not the mouse. It was a mother in a kitchen who did not have to check.
Then they spent it.
They decided the movies were a place to deliver messages instead of stories, and parents noticed. Even Bob Iger admitted in 2023 that the studio had lost sight of entertaining first. You do not usually get the CEO confessing.
Then they priced the family out of the parks.
This year, a single day at Magic Kingdom crossed 200 dollars for the first time in its 55 year history. Peak days hit 209. That is up roughly 38 percent since 2020.
And waiting in line, the one thing that used to be free, became a product. FastPass cost nothing. It became Genie Plus at 15 dollars in 2021. Now the Multi Pass runs up to 45 a person at Magic Kingdom and the Premier Pass runs as high as 449.
Four hundred and forty nine dollars. Per person. To skip lines at a park you already paid to enter.
A family of four can spend more than 800 dollars on admission alone for one day, before a churro.
Then they let ESPN and ABC drift. ESPN went from roughly 100 million homes in 2011 to about 55 million, and the answer was to raise the streaming price to 31.99.
And now the president of the company says the layoffs are extremely painful. Three hundred more this week, mostly in HR and IT, after a thousand in April. She says technology set its sights on their business.
No. Technology did not empty those park lines and those living rooms. The pricing did. The lectures did. The slow decision to treat the family as a wallet instead of a guest did.
Every brand that tries this learns the same lesson.
Bud Light offended the people who bought it and lost its spot as the best selling beer in America.
Pepsi raised prices until people stopped buying the volume, and an activist investor showed up.
Nike walked away from the stores its customers shopped in, chased margin, and watched the stock fall by more than half.
McDonald's took out the playgrounds, raised the prices, and is now spending 8.5 billion dollars to figure out where the families went.
Annoy your customers, price them out, and sell them something that offends the people who can still afford you. It ends the same way every single time.
So here is the call.
Your wallet is a vote and you cast it every week. Spend it with companies that remember who they work for. Be the mom in the kitchen again, just with more questions this time.
They built that trust over sixty years.
They can earn it back the same way they lost it. One family at a time.
🦋
Een ochtendcolumn
We praten veel over de verdeling van vermogen. Daarbij slaan we een stap over. Voor dat vermogen ontstond, heeft iemand risico genomen. Maak je verlies, dan is het risico voor jou. Maak je winst, dan is de opbrengst van ons allemaal.
Daaronder ligt het idee dat vermogen vanzelf groeit. Rijken worden rijker omdat ze rijk zijn. Slapend rijk. Maar rijkdom veroorzaakt geen groei. Risico doet dat. Geld dat stil blijft staan verliest door inflatie koopkracht. Wie vermogen wil laten groeien, moet het inzetten en accepteren dat het ook minder waard kan worden. Zonder risico geen rendement.
Het eigen huis laat zien hoe snel we dat vergeten. De overwaarde van vandaag wordt behandeld alsof die de eigenaar vanzelf is toegevallen. Tussen 2008 en 2013 daalden de Nederlandse huizenprijzen ruim twintig procent en stond ongeveer een derde van de huishoudens met een hypotheek onder water. Mensen moesten hun huis met verlies verkopen, bleven met een restschuld achter en soms dwong de bank verkoop af. Dat was hetzelfde eigen huis waarvan we de waardestijging vandaag als bijna risicoloos vermogen beschouwen.
Commercieel vastgoed kreeg eveneens zware klappen. Waarde kan twintig jaar nodig hebben om te ontstaan en in veel kortere tijd verdwijnen. Wie vijftig procent verliest, moet daarna honderd procent stijgen om weer terug te zijn.
Nog geen tien jaar later sloten tijdens corona winkels en bedrijven, vielen huurinkomsten weg en nam leegstand toe. Vastgoedeigenaren moesten bijstorten en met banken om tafel. Twee grote crises binnen vijftien jaar. Vandaag zijn huizen, ondernemingen en beleggingen weer meer waard en vertellen we elkaar dat vermogen vanzelf groeit. Wie dat beweert heeft de afgelopen vijftien jaar onder een steen geleefd.
Bij aandelen doen we hetzelfde. Wie duizend dollar in Apple had gestoken en was blijven zitten, zou nu rijk zijn. Dat Apple in 1997 zo diep in de problemen zat dat Microsoft 150 miljoen dollar investeerde, verdwijnt uit het verhaal. Achteraf lijkt blijven zitten eenvoudig. Op dat moment betekende het accepteren dat het geld ook verloren kon gaan.
Ook langjarige beursgrafieken kennen de afloop. Ze laten zien wat iemand verdiende die zijn geld tientallen jaren kon laten staan. Het werkelijke leven kent ontslag, ziekte, echtscheiding, een onderneming die geld nodig heeft en een beurs die instort. Wie dan moet verkopen krijgt geen gemiddeld rendement, maar de koers van die dag.
En toch hebben we dat risico hard nodig. Een ondernemer neemt personeel aan voordat de omzet er is, een ontwikkelaar bouwt voordat alle opbrengsten vaststaan en een investeerder financiert technologie voordat duidelijk is of die werkt. Woningbouw, innovatie en energietransitie beginnen met geld dat wordt ingezet zonder zekerheid dat het terugkomt.
Nederland heeft geen gebrek aan geld dat veilig wordt gehouden. Eind 2025 stond ruim €540 miljard van huishoudens op spaarrekeningen en deposito’s en de spaarquote bedroeg 17,3 procent, het hoogste niveau sinds 1995 buiten de coronajaren. We hebben het risico mijden aardig onder de knie.
Daarmee ontstaat een merkwaardige politieke boodschap. Dezelfde politici die zeggen dat we moeten investeren in de energietransitie, innoveren en meer risico moeten durven nemen, ontwikkelen beleid waarin de opbrengst van dat risico moreel ter discussie wordt gesteld. Het verlies blijft bij degene die het risico nam, terwijl een succesvolle uitkomst verandert in vermogen dat opnieuw verdeeld moet worden.
Vermogen is in Nederland niet langer een teken van succes. Het is verdacht. Waar komt het vandaan, hoe is het verkregen en hoe kunnen we het verdelen. Wie wil dat honderden miljarden aan privaat geld naar woningen, bedrijven, innovatie en energie gaan, zal uiteindelijk een vraag moeten beantwoorden. Waarom zou iemand risico nemen als het verlies voor hem is en de opbrengst bij succes een moreel probleem wordt dat vervolgens moet worden gedeeld.
Korea was one people until 1945. Today the men of the South stand up to three inches taller than the men of the North.
Same ancestry, same language, the same height at the start. The border is 160 miles long and 2.5 miles wide.
In the North, food comes through the state ration. Rice when there is rice, maize when there is not, and meat on a few holidays a year. In 2012 the army cut its minimum height for a recruit to 4ft 8in, because too few 17 year olds could reach the old one.
In the South, meat consumption rose about tenfold in 50 years. Beef, pork, eggs and milk went from luxuries to every day.
South Korean women gained 8 inches in height over the 20th century. It is the largest increase recorded for any population on earth.
Children who escape from the North are visibly smaller than Southern children of the same age. Fed in the South, the young ones catch up. The older ones are too late.
Nobody designed the experiment. But it has 75 million subjects, a genetic control and a hard border, and it has run for 80 years.
One side of the wire was fed grain by a government, and the other side ate meat.
Extensieve (...) melkveehouders halen normen stikstofbrief niet
O.a. omdat ze de koeien veel buiten weiden ....
Zo tegenstrijdig en ver van de dagelijkse praktijk is het allemaal
https://t.co/xXySyK3Uve
En dan verbaasd zijn dat mensen naar rechts lopen
Je woont in een flat in Assen. Je werkt, studeert, betaalt belasting en huur. Je weet dat je tijdelijk woont. Ooit wordt de flat gesloopt en dan moet je eruit. Daar heb je voor getekend.
Maar de flat wordt niet gesloopt.
Jij moet eruit. Een ander komt erin.
Vanaf december worden er Oekraïense vluchtelingen ondergebracht. Prima dat mensen die bescherming nodig hebben onderdak krijgen. Zij hebben deze beslissing ook niet genomen.
Maar waarom moet een inwoner van Assen daarvoor zijn woning uit?
Een bewoner zegt het voor de camera eigenlijk perfect: als het gebouw gesloopt zou worden, had hij het begrepen. Nu moet hij vertrekken terwijl zijn woning gewoon blijft bestaan. Hij weet niet waar hij heen moet. Misschien terug naar zijn ouders. Hij is 32 jaar.
En vervolgens vraagt politiek Nederland zich af waarom mensen naar rechtse partijen lopen.
Dit is de brandstof.
Bestuurders kunnen honderd keer uitleggen dat het tijdelijke huurcontracten zijn. Juridisch zal het allemaal best kloppen. Maar je eigen burgers als bakstenen laten vallen omdat het juridisch kan, maakt het nog niet juist.
Zonder ambtelijke taal blijft dit over:
Ik woon hier. Ik moet eruit. Mijn woning blijft bestaan. Iemand anders krijgt hem. En voor mij is er niets.
Leg maar uit waarom dat rechtvaardig is.
En wees dan ook eerlijk over migratie en huisvesting. Doe niet alsof iedere woningzoekende in Nederland in dezelfde positie verkeert. Dat is niet zo. Voor statushouders bestaan specifieke wettelijke taken, regelingen en ondersteuning om hen na hun verblijf in een opvanglocatie te huisvesten. Een gewone woningzoekende die al jaren bij zijn ouders woont of op een wachtlijst staat, kan zich niet op diezelfde positie beroepen.
Je kunt vinden dat dit terecht is. Zeg dat dan.
Vindt een linkse partij dat statushouders deze ondersteuning moeten krijgen, ook wanneer woningen schaars zijn en andere woningzoekenden daardoor langer moeten wachten? Zeg dan gewoon dat je daarachter staat. Leg uit waarom je die keuze rechtvaardig vindt.
Maar vertel burgers niet dat er eigenlijk geen verschil bestaat.
En wees net zo eerlijk over het woord tijdelijk. Oekraïners verblijven tijdelijk in Nederland. Syriërs en Afghanen kwamen voor bescherming. Natuurlijk keren mensen terug. Maar hoe langer mensen hier wonen, werken en hun kinderen hier naar school gaan, hoe groter de kans dat tijdelijk uiteindelijk permanent wordt.
Ook dat weten politici.
Wil je dat mensen na langdurig verblijf meer mogelijkheden krijgen om permanent te blijven? Zeg het. Zet het in je verkiezingsprogramma en verdedig het tegenover de kiezer.
Een andere partij mag zeggen: bescherming wanneer dat nodig is, maar terugkeer zodra dat redelijkerwijs mogelijk is en bij schaarste zwaarder gewicht geven aan mensen die hier al langdurig wonen en wachten.
Dan heeft de kiezer werkelijk iets te kiezen.
Dat is democratie.
Wat niet werkt, is de politieke keuze verpakken in woorden als tijdelijk, solidariteit en gelijke behandeling en vervolgens verbaasd zijn wanneer mensen in hun eigen omgeving iets anders ervaren.
Misschien zijn er goede argumenten voor het huidige beleid.
Vertel ze dan.
Want ondertussen is de woningnood niet tijdelijk. Die is vandaag.
En in Assen blijft uiteindelijk één simpel beeld hangen:
Hij staat buiten. Zijn woning blijft staan. Een ander trekt erin.
Eigen burgers als bakstenen laten vallen omdat het juridisch kan, maakt het nog niet juist.
Wie zulke keuzes maakt, moet daar vooraf eerlijk voor uitkomen.
De rekening wordt gepresenteerd bij de stembus.
https://t.co/CmrT985Sl9
@K1963213@GerardVenema Negatieve effecten op Natura 2000-gebieden
Volgens de standaard toetsing zou ASML geen stikstofvergunning krijgen. Uit de beoordeling kwam naar voren dat beduidende negatieve effecten op de Natura 2000-gebieden niet (volledig) uitgesloten kunnen worden.
@cindy_ve@__GoodYear__ Nee, zelfs in Nederland heb je dialecten in gebarentaal en dat heeft vooral te maken waar de dovenschool staat. Oa Groningen zijn de sommige gebaren net anders dan in rest van Nederland.
@KBoodschap@NTwinpage Beetje ongeloofwaardig
Om Wessel zelf te quote dat alles wat betreft de Efteling goud voor hem oplevert dus dat je dit niet heb zien aankomen verbaasd mij enigszins.
@looopings Wie regelmatig duurzaam reist, gaat zelfs minder betalen. Alleen wie vaak met de auto komt, gaat meer betalen. LoL
De bus vanuit Den Bosch ben je enkele reis al €6,13 kwijt.
Vlieger gaat alleen op als je op fiets komt. Leuk als je in Kaatsheuvel woont #dikkevingerpark@efteling
Het vorige kabinet was van plan migranten pas na tien jaar in aanmerking te laten komen voor een Nederlands paspoort. Het nieuwe kabinet draait dat terug naar zes jaar. In het coalitieakkoord staat:
Wie tweemaal een tijdelijke verblijfsvergunning heeft gekregen én aan een taaleis op niveau B1 voldoet, mag na zes jaar naturaliseren. Voor wie voldoen aan een taaleis onmogelijk is, geldt een hardheidsclausule.
Ik vind dat de lat hiermee te laag komt te liggen. Een probleem van migratie zoals we die nu organiseren, is dat praktisch opgeleide arbeidskrachten relatief vaak blijven en vaker in ons sociale vangnet terechtkomen, terwijl theoretisch opgeleide migranten na een paar jaar weer vertrekken. Dat is met name problematisch omdat theoretisch opgeleiden de staat doorgaans geld opleveren, terwijl praktisch opgeleide arbeidskrachten gemiddeld genomen meer kosten voor de verzorgingsstaat met zich meebrengen.
Je zou dit proces kunnen beïnvloeden door aan de eisen voor naturalisatie te sleutelen. We weten dat, ongeacht via welke route mensen Nederland binnenkomen (arbeid, familie of asiel), dertig procent van de migranten na vijftien jaar niet meer werkt. Om te voorkomen dat die groep ooit toegang krijgt tot het sociale vangnet, kun je als regel stellen dat de overheid pas na vijftien jaar een Nederlands paspoort beschikbaar stelt aan mensen die in die periode minimaal acht uur per week hebben gewerkt. En om de instroom van praktisch opgeleiden en ongeschoolden te beperken, kun je de taaleis verhogen naar B2.
Nu denk je misschien: voor een heel grote groep mensen wordt het dan onmogelijk om Nederlander te worden. Maar waarom zou dat een probleem zijn? Probeer als Nederlander maar eens een Chinees paspoort te krijgen: dat is vrijwel onmogelijk, ongeacht hoe lang je in China werkt.
Niemand heeft recht op een Nederlands paspoort. Sommige mensen denken dat we onze grenzen niet kunnen sluiten, maar niemand kan ontkennen dat onze bureaucratie zonder problemen de toegang tot het Nederlanderschap kan sluiten. Als we dat slim doen, wordt de noodzaak om de grenzen te sluiten misschien ook wat minder groot.
https://t.co/gfmxSOnzPm
Niet alleen de koe. Ook wij.
In Nederland doen we alsof het milieuprobleem vier poten heeft en herkauwt. De koe als zondebok. Minder vee en het land ademt weer. Zo simpel willen we het graag hebben. Want dan hoeven we het niet over onszelf te hebben.
Maar Nederland is niet alleen vol met koeien. Nederland is vooral vol met mensen. En dat is geen mening, dat is een getal. In 1970 woonden hier nog geen 13 miljoen mensen. In 2025 zijn het er ruim 18 miljoen. Vijf miljoen erbij op een lap grond die al tot de rand vol zat. Dat is geen abstracte groei, dat is beton, asfalt, leidingen, datacenters, distributiehallen, warmtenetten die het net niet aankunnen en natuur die steeds verder wordt opgeknipt.
Toch voeren we het debat alsof bevolkingsgroei iets is wat ons overkomt. Alsof het losstaat van beleid. Alsof het niets met milieu te maken heeft. Dat is geen neutraliteit, dat is ideologie. De ideologie dat economische en demografische groei per definitie goed is, en dat de rekening altijd ergens anders mag liggen.
We leggen boeren stil vanwege stikstof. Soms terecht, soms bot. We vertellen hen dat Nederland vol is, dat de natuur het niet meer trekt. En tegelijk zeggen we zonder blikken of blozen dat het aantal inwoners mag blijven groeien. Meer huizen, meer wegen, meer energieverbruik, meer import. Alsof die extra mensen geen ruimte innemen. Alsof ze geen afval produceren. Alsof ze geen stikstof, CO₂ en druk op water en grond veroorzaken. Dat is geen milieubeleid, dat is cognitieve dissonantie.
En nee, dit gaat niet over schuld. Dit gaat over systemen. Iemand die in Afrika een minimale voetafdruk heeft en naar Nederland verhuist, verandert niet van mens maar van context. Het Nederlandse systeem dwingt consumptie af. Wonen betekent beton. Werken betekent mobiliteit. Leven betekent energie. Dat kun je moreel vinden wat je wilt, maar het effect is meetbaar. Meer mensen in een hoogconsumptiesysteem betekent meer milieudruk. Punt.
Wat het extra ongemakkelijk maakt: sinds grofweg het jaar 2000 groeit Nederland nauwelijks nog door geboorten. De groei komt vooral door migratie, direct en indirect. Zonder die instroom zou Nederland zijn gestabiliseerd of zelfs gekrompen. Dat is geen extreem standpunt, dat is demografie. En toch durven we dat niet te verbinden aan milieu, ruimte en draagkracht. Alsof dat verboden terrein is.
Zo ontstaat een vreemd schouwspel. We reduceren de veestapel, sluiten boerenbedrijven, offeren platteland en voedselproductie op, terwijl we tegelijk blijven bouwen voor een steeds grotere bevolking. Minder zelf produceren, meer import. Minder ruimte voor landbouw, meer afhankelijkheid van landen waar de milieuregels zwakker zijn. En dan verbaasd zijn dat het probleem zich niet laat oplossen.
Dit is geen pleidooi tegen mensen. Het is een pleidooi tegen hypocrisie. Je kunt niet zeggen dat je het milieu centraal stelt en tegelijk elke structurele groeifactor buiten beeld houden. Je kunt niet zeggen dat Nederland “vol” is voor koeien, maar leeg genoeg voor alles wat daar achteraan komt.
Misschien is de echte vraag deze:
durven we te erkennen dat een land grenzen heeft. Niet alleen ecologische grenzen voor boeren, maar ook demografische grenzen voor onszelf. Of blijven we liever doen alsof het probleem altijd elders staat te grazen.
#nietalleendeKoe
#ruimteisgeenmening