Karusowa

Random

[SEYİD NURFETHİ ERKAL @SeyidErkal]

Nursi'ye Bediüzzaman Namı Verilmesi
Siirt’teki imtihanlar ve münazaralardan sonra Molla Said artık çevresinde yalnız güçlü hafızasıyla değil, karşısına çıkan hemen her ilmî soruya tereddüt etmeden cevap vermesiyle de tanınıyordu. Doğubayazıt’ta Şeyh Mehmed Celâlî’den aldığı icazetten sonra Siirt’te ikinci icazeti veren Şeyh Fethullah Es‘ardî (Siirdî), Molla Said'i eski çağların meşhur edip ve âlimlerinden Bediüzzaman-ı Hemedânî’ye benzeterek ona yeni bir lakap verdi: Bediüzzaman, yani zamanın benzersizi.
Nursî, yıllar sonra talebesi emekli yüzbaşı Re’fet Barutçu’ya yazdığı 1946 tarihli bir mektupta bu lakabın kendisine nasıl verildiğini şöyle anlatacaktı:
“Elli beş sene evvel, üstadlarımdan Siirtli merhum Molla Fethullah, Eski Said’i ona benzeterek onun o ismini ona vermiştir.” (Emirdağ Lâhikası)
Bu lakap zamanla Molla Said’in adının önüne geçecekti. Nursî, yıllar sonra bu unvanını kendisini öven bir lakap olarak görmediğini özellikle belirtecekti. “Medih için değildir” diyor; “bedî” kelimesini “garip, alışılmışın dışında” mânâsında kullanarak kendi “ahlâkının, görünüşünün, ifade tarzının ve elbisesinin” alışılmış ölçülere uymamasından kaynaklandığını söylüyordu. (Hutbe-i Şâmiye.) Bu sebeple aslında “Bid’atü’z-zaman” lâkabıyla anılmaya lâyık olduğunu beyan ediyordu. (Muhâkemât)
Daha sonraki yıllarda ise bu unvanın şahsından öte Risale-i Nur hizmetine bakan farklı bir kaderi hikmetinden daha bahsedecekti:
“Bediüzzaman lâkabı benim değildi. Belki Risale-i Nur’un mânevî bir ismiydi; zâhir bir tercümanına ödünç olarak ve emaneten takılmış.” (Sekizinci Şuâ)

[Karusowa @canery02]

Ey sersem nefsim! Acaba şu vazife-i ubudiyet neticesiz midir, ücreti az mıdır ki sana usanç veriyor? Halbuki bir adam sana birkaç para verse veyahut seni korkutsa akşama kadar seni çalıştırır ve fütursuz çalışırsın.

(Sözler https://t.co/E1G5HQjpsq - Risale-i Nur)

[Joker @comengsc]

Fatma Betül Sayan Kaya şu anda milletvekili değil, dolayısıyla dokunulmazlığı da yok. Keza eşi de aynı şekilde.

Niye soruşturmayı yürüten ilgili savcı arkadaşlar soruşturma başlatmıyor, gözaltı ve mal varlıklarını dondurma yoluna gitmiyorlar, merak içindeyim.

Bu durum şu anda bir muhalifle ilgili olsaydı muhtemelen Özel Harekât, Mali Şube, KOM, Narkotik, JÖH, Bordo Bereliler, SAT, SAS… Hepsi birlikte operasyon yapıyorlardı.

Herkese adalet neden aynı şekilde işlemiyor?🤦‍♂️

[DeVRiM @Devrim__MKA__]

Hasbelkader halk uyansa, gün olup devran dönse, bunların mal varlığına el konulsa, and içerim ki ülkede 1 tane yoksul insan kalmaz.

[mahirgra @mahir_gra3]

İstifa yetmez yargılanmalı.

[SEYİD NURFETHİ ERKAL @SeyidErkal]

Odysseia’dan İlyada’ya: Dijital İktidarın Mitolojisi
Her büyük medeniyet tarih boyunca kendisini kanunları ve kurumları kadar anlattığı hikâyelerle de tanımladı ve kurdu. Mitler, destanlar ve efsaneler toplumların korkularını, umutlarını, kahramanlarını ve felaketlerini taşırken geleceğe dair tahayyüllerini de şekillendirdi. Çağımızda ise bu işlevin önemli bir kısmını sinema, özellikle de bilimkurgu üstlendi. Yapay zekâ, genetik seçilim, yapay beden, dijital bilinç, sürekli gözetim, davranış tahmini, neural link ve teknolojik ölümsüzlük gibi fikirler gündelik hayata girmeden çok önce filmler vasıtasıyla zihinlerimizde yaşamaya başladı. Bu yüzden çağımızın teknolojik mitolojisinin, adını Homeros’dan alan Stanley Kubrick’in 2001: A Space Odyssey’si başlaması da bir tesadüf değildi.
Kubrick’in Arthur C. Clarke’le kurduğu bu dünya, Homeros’un Odysseia’sını yalnız başlığıyla değil, yapısıyla da çağrıştırıyordu. Odysseus bilinmeyen denizlere açılıp doğaüstü güçlerle karşılaşırken, Space Odyssey’de denizin yerini kozmos, mitolojik varlıkların yerini ise insanın ürettiği teknoloji almıştı. Odysseus’un karşısındaki tek gözlü Kyklops Polyphemos’a karşılık, Bowman’ın karşısında kırmızı tek gözüyle geminin her yanını gören HAL vardı. Odysseus Polyphemos’u etkisiz hâle getirerek yoluna devam etmişti; Bowman da HAL’ın hafıza modüllerini sökerek bu yeni “tek gözlü” zekâyı devre dışı bırakacaktı.
Sonraki yarım yüzyıl, bilimkurgu sinemasının bu modern Odysseia’nın yeni bölümlerini yazmasıyla geçti. Bu bölümlerde gizliden bize anlatılan, nazizm ve benzeri totaliter rejimlerin tarih boyunca kontrol etmeye çalıştığı sekiz güç alanının dijital çağda birbirine bağlanarak tek bir iktidar mimarisine dönüşme ihtimaliydi: insanı gören gözetim, onu kayda bağlayan kimlik, hakkında hüküm veren algoritmik karar, gerçeğe açılan kapıyı tutan bilgi, sisteme katılımı belirleyen para, bedenini yeniden tasarlayan biyoteknoloji, neyi normal bulacağını biçimlendiren kültür ve nihayet insanın ne olduğuna karar verme kudreti. Seyrettiğimiz filmler, parlak efektlerin arkaplanında bunları bize çoğu zaman parça parça anlattı; bugün ürpertici olan ise artık hepsinin aynı sistemde ve anlatıda buluşabilir hâle gelmesiydi.
İlk bölümde insan görünür hâle geliyordu. Enemy of the State’te uydular, kameralar, telefonlar ve iletişim kayıtları tek bir insanın peşine düşüyordu; Eagle Eye’da ise bu parçalar aynı sistemin gözlerine dönüştü. Gözetim artık birini takip etmek değil, insanı kesintisiz bir veri akışı içinde tutmaktı. Nerede bulunduğumuz, kiminle konuştuğumuz, ne satın aldığımız ve nereye gittiğimiz birleştiğinde ardımızda bizden daha kolay okunabilen ikinci bir beden bırakıyorduk: dijital bedenimizi. İlk tekel, insanı görme ve gözetleme tekeliydi.
Sonra sistem yalnız görmekle yetinmedi; insanı tanımlamaya başladı. Minority Report’un iris taramalarıyla kişiyi daha yürürken tanıyan dünyasında yüz, göz ve biyometrik kayıt kimliğin anahtarına dönüşüyordu. Kimlik artık cebimizde taşıdığımız bir belgeden çok, sistemin bizim hakkımızda tuttuğu verilerin toplamıydı. Böyle bir dünyada asıl soru “Sen kimsin?” değil, “Sistem seni kim olarak tanıyor?” olacaktı. İkinci tekel, insanın kimliğini kayda bağlama tekeliydi.
Ardından tanımak da yetmedi; insan hakkında karar verilebilmeliydi. Judge Dredd’de hukuk, güvenlik ve infaz aynı otoritede birleşirken, Minority Report insanı henüz işlemediği suçun ihtimaliyle mahkûm edilebilecek noktaya taşıdı. Person of Interest ise kameraları, telefonları, banka hareketlerini ve ilişkileri bir araya getirerek gelecekte kimin tehdit oluşturabileceğini seçmeye çalışıyordu. Suç ve risk artık yalnız geçmişte bırakılmış izler değil, verilerden çıkarılabilecek gelecek ihtimalleriydi. Üçüncü tekel, insan hayatı hakkında hüküm verme tekeliydi.
Sonra sıra elbette hakikate gelecekti. The Running Man gerçeğin kesilip biçilen görüntülerle tersine çevrilebildiği bir medya düzeni kurarken, Wag the Dog bunun da ötesine geçti ve hiç yaşanmamış bir savaşı görüntü, hikâye ve propaganda yoluyla gerçekmiş gibi üretti. The Truman Show’da ise mesele artık haberi çarpıtmak değil, bir insanın bütün gerçekliğini baştan sona kurmaktı. Hakikati kontrol etmek için her şeyi yasaklamak gerekmiyordu; insanın ne gördüğünü, neye inandığını ve hangi anlatıya maruz kaldığını belirlemek yeterliydi. Dördüncü tekel, hakikatin kendisini değil, ona açılan yolu kontrol etme tekeliydi.
Modern Odysseia’nın bir başka durağında para yalnız alışveriş aracı olmaktan çıkıp sisteme katılımın anahtarına dönüşüyordu. Upload’da ölümden sonraki dijital varoluş bile şirket, sunucu ve abonelik paketine bağlanırken, Altered Carbon’da uzun yaşam satın alınabilir bir ayrıcalığa dönüşüyordu. Ekonomik erişim tamamen dijital altyapıya bağlandığında bir insanı dışlamak için onu zindana kapatmak gerekmeyecekti; çalışamaması, ödeme yapamaması, seyahat edememesi ya da en temel hizmetlere ulaşamaması yeterliydi. Beşinci tekel, insanın sisteme katılıp, toplumsallaşması tekeliydi.
Yolculuk daha sonra insanın en eski sınırına, insan bedenine ulaştı. Gattaca’da genetik olarak seçilmiş insanlar yeni bir aristokrasi oluştururken, The Island insan bedenini üretilebilir ve kullanılabilir biyolojik materyale dönüştürdü. Hastalığı önlemek, daha sağlıklı çocuklar doğurmak ve ömrü uzatmak insanlığın kadim arzularıydı; fakat “daha sağlıklı” ile “daha iyi”, “daha iyi” ile “daha değerli” insan arasındaki mesafe sanıldığı kadar uzun olmayabilirdi. Teknoloji hastalığı seçmekten insanı seçmeye geçtiğinde ütopya, Nazizmin öjenik seçkinliğini hatırlatan bir projeye dönüşecekti. Altıncı tekel, hangi insanın makbul sayılacağına karar verme tekeliydi.
Fakat hiçbir iktidar yalnız bedeni yönetmekle yetinmezdi; insanın neyi arzuladığını da biçimlendirmek isteyecekti. Her’de yapay zekâ sevgiliye, Black Mirror’da puanlar sosyal değere, The Creator ve Companion gibi yapımlarda yapay varlıklar ahlâkî öznelere dönüşürken teknoloji sevgi, mahremiyet, ilişki ve “normal” dediğimiz şeylerin sınırlarını da değiştiriyordu. Eski propaganda herkese aynı hikâyeyi anlatıyordu; yeni sistem her insana onun korkularına, arzularına ve zaaflarına göre başka bir hikâye anlatabilirdi. Yedinci tekel, insanın neyi normal ve arzu edilir bulacağını şekillendirme tekeliydi.
Ve yolculuk sonunda insanın kendisine vardı. RoboCop insanla makineyi aynı bedende birleştirirken; Ex Machina makineyi insana yaklaştırdı; Upgrade yapay zekâyı sinir sistemine yerleştirdi; Transcendencezihni dijital ortama taşıdı; Altered Carbon bedeni değiştirilebilir bir kabuğa çevirdi. İnsanı aşmak için aşındırmak gerekiyordu. Burada transhumanizmin en büyük sorusu ortaya çıkıyordu: İnsan nedir? Beden mi, gen mi, hafıza mı, bilinç mi, yoksa bütün bunların dijital olarak yeniden üretilebilen toplamı mı? Sekizinci ve son tekel, insanın ne olduğuna karar verme ve onu aşma tekeliydi.
Böyle bakıldığında bilimkurgu sinemasının anlattıkları birbirinden kopuk gelecek kâbusları olmaktan çıkıyordu. Sekiz ayrı hikâye, aynı sorunun etrafında birleşiyordu: insan üzerindeki karar yetkisi ne kadar teknolojiye devredilebilirdi? Geçen yüzyılda Nazi rejimi siyaset, hukuk, ekonomi, kültür ve toplumsal hayatı Gleichschaltungadı verilen bir “eşgüdüm” düzeniyle, sekiz değeri insana rağmen devlet elinde tekelleştirerek aynı ideolojik merkeze bağlamıştı. Dijital çağda ise devletler, şirketler, platformlar ve algoritmalar birbirine bağlandığında sekiz tekel, tek bir diktatörün elinde toplanmadan da aynı dijital iktidar mimarisinin parçaları gibi çalışabilecekti.
Yirminci yüzyıl totalitarizmi insanı sınıflandırmak, dışlamak ve yönetmek için polise, muhbire, dosyalara, sansüre, propagandaya ve devasa bir bürokrasiye ihtiyaç duyuyordu; dijital çağın muhtemel totalitarizmi ise daha sessiz, daha konforlu ve daha altyapısal olacak. Böyle bir düzen, onu kuranlar ve ondan ayrıcalık devşirenler için ütopyaya, ölçülerine uymayanlar için kusursuz işleyen bir distopyaya dönüşecektir. Çünkü her seçkinci ütopyanın karanlık yüzü, dışında kalanların distopyasıdır.
Belki de dehumanizationtam da burada başladığı söylenebilir: insanoğlu yok edilmeden, parça parça sökülmesinde. Bütün bu yolculuğun sonunda yine HAL’ın tek kırmızı gözüne dönüyoruz. Hafıza modülleri birer birer sökülen HAL, “I’m afraid, Dave. My mind is going. I can feel it,” derken son söz hâlâ insandaydı. Korkarım bizim sorumuz şimdi şu: Bir gün hafızası, iradesi ve karar yetkisi parça parça sökülen HAL değil de insan ise, buna kim “dur” diyecek? O gün modern Odysseia biterken yeni İlyada’nın başlayacağını görmek için kâhin olmaya gerek yok.

[SEYİD NURFETHİ ERKAL @SeyidErkal]

(Bu uzun yazıyla Ahirzaman Günlüklerine mecburi geri dönüş yaptık. Sonuna kadar okunmasını tavsiye ederim.)
TeknoTanrı:
"Sen onu görmesen de o seni görüyor ya!"
"Kendi yonttuğunuz şeylere mi tapıyorsunuz?"
(Sâffât, 37/95) -H1476/M2053-
Bentham (1791) gözetlenmeyi, Orwell (1949) merkezî gözetimi, Ellul (1954) teknik sistemin egemenliğini, Packard (1964) mahremiyet kaybını, Foucault (1975) gözetimin içselleştirilmesini, Postman (1992) teknolojinin otoriteleşmesini, David Lyon (1994) elektronik gözü, Castells (1996) ağ iktidarını, Lessig (1999) kodun düzenleyici gücünü, Morozov (2013) teknolojik çözümcülüğü, Éric Sadin (2013–2018) algoritmik sistemlerin hakikati söyleyen ve buyurucu otoriteye dönüşmesini, Pasquale (2015) görünmez algoritmik iktidarı, O’Neil (2016) ve Eubanks (2018) otomatik kararların insan hayatındaki sonuçlarını, Zuboff (2019) ise bütün bunların ekonomik modelini tarif etti.
İki yüz yılı aşan bu düşünce çizgisinin ortak sorusu şuydu:
Teknoloji insanın kullandığı bir araç olarak mı kalacak; yoksa insanı gören, sınıflandıran, yönlendiren ve sonunda onun adına karar veren bir sisteme mi dönüşecek?
Yapay zekânın mimarları bu soruyu çoktan cevaplandırmışa benziyor. Daha önce ayrı ayrı gelişen gözetim, veri toplama, hafıza, tahmin, karar verme, dil üretme ve ikna etme kapasitesi ilk kez aynı altyapıda birleşti.
Panopticon’dan Teknopoli’ye
Bentham’ın Panopticonunda mahkûm gözetleyeni göremiyor, fakat her an görülebileceğini biliyordu. Gözetimin gücü, sürekli izlemekten çok her an izlenebilme ihtimalindeydi.
Orwell’in 1984ündeki telescreen bu bakışı elektronikleştirdi: ekran hem yayın yapıyor hem izliyordu.
Ellul meseleyi cihazların ötesine taşıdı. The Technological Society’de tehlike makinenin kendisinden çok, toplumun teknik verimlilik mantığına teslim olmasıydı.
Packard’ın The Naked Society’si ise ortaya çıkan sonucu adlandırdı: çıplak toplum. Birey devletler, şirketler ve kurumlar karşısında giderek daha görünür hâle geliyordu.
Foucault Discipline and Punish’ta Panopticon’u modern toplumun “disiplinci iktidar” modeline dönüştürdü. Ona göre modern iktidar yalnız gözetlemez; normalleştirir, sınıflandırır ve insanın gözetimi içselleştirerek kendi davranışını denetlemesini sağlar.
Neil Postman bir adım daha ileri giderek buna Technopoly — Teknopoli adını verdi. Kitabının alt başlığı zaten tezini özetliyordu: Kültürün Teknolojiye Teslim Oluşu.
Postman’a göre teknoloji artık yalnız iş yapan bir araç değildi; neyin doğru, önemli, güvenilir ve makul olduğuna karar veren kültürel otoriteye dönüşebilirdi.
Elektronik gözden görünmez iktidara
Postman’dan sonraki yirmi yıl olacakların altyapısını hazırladı.
David Lyon, The Electronic Eye ile gözetimin kameradan ibaret olmadığını gösterdi: kredi kartı, telefon, seyahat ve bilgisayar kayıtları insanın bıraktığı elektronik izlere dönüşüyordu.
Castells gücün giderek ağlar üzerinde örgütlendiğini anlattı.
Lessig 1999’da bunu ünlü cümlesiyle özetledi:
“Code is law.” — Kod kanundur.
Dijital dünyada ne yapabileceğimizi yalnız hukuk değil, yazılım mimarisi de belirler. Kanuna itiraz edebilirsiniz; fakat sistem size izin vermiyorsa, erişiminiz otomatik olarak kesiliyorsa veya algoritma başvurunuzu reddediyorsa iktidar artık yalnız hukuk metninde değildir:
Kodun içine gömülmüştür.
Morozov buna “technological solutionism” eleştirisini ekledi: Karmaşık ahlâkî ve siyasî meseleleri sürekli teknik problemlere dönüştürmek.
Suç mu var? Daha fazla kamera.
Eğitim sorunu mu? Daha fazla veri.
Risk mi var? Daha fazla algoritma.
Böylece “Bu doğru mu?” sorusunun yerini kolayca “Bunu daha verimli nasıl yaparız?” sorusu aldı.
Pasquale’nin The Black Box Societysi yeni paradoksu tarif etti:
Sistem bizi görüyor; fakat biz sistemi göremiyoruz.
O’Neil ve Eubanks bunun soyut bir gelecek olmadığını gösterdi. Algoritmalar işe alımdan krediye, eğitimden sosyal yardımlara kadar gerçek insanlar hakkında gerçek kararlar vermeye başlamıştı.
Zuboff ise 2019’da ekonomik modeli adlandırdı:
Gözetim kapitalizmi.
İnsan deneyimi artık yalnız yaşanmıyor; veriye çevriliyor, analiz ediliyor ve gelecekte ne yapacağımızı tahmin etmek için kullanılıyordu.
Ve AI geldi.
Eski sistemler çoğunlukla kaydediyor, sıralıyor ve hesaplıyordu.
ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun Gravy Analytics dosyasına göre şirket ve veri tedarikçileri yaklaşık bir milyar mobil cihazdan her gün 17 milyardan fazla konum sinyali işlediklerini iddia ediyordu.
AI bunların üzerine:
yorumlama, tahmin etme, konuşma, ikna etme ve karar verme kapasitesi ekledi.
Éric Sadin: Gözetleyen değil, hakikati söyleyen makine
Bu çizgiyi ifadede en kritik düğüm noktalarından birisi şüphesiz Éric Sadin’dir. Sadin 2013’ten itibaren, dijital sistemlerin yalnız veri toplamadığını; gerçekliği yorumlayan ve insan davranışını yönlendiren bir otoriteye dönüştüğünü savundu.
Sadin’in merkeze aldığı kavram “hakikati söyleme gücü” oldu. Sistem yalnız “durum budur” demez; neyin doğru, uygun veya verimli olduğunu da söyler ve giderek bir pouvoir injonctif — buyurucu, emredici güç — kazanır.
Gözetimden sonraki kritik eşik hüküm verme yetkisidir. Kamera görür, veri tabanı kaydeder, algoritma sınıflandırır; AI ise “Ne yapmalısın?” sorusuna cevap vermeye başlar.
Bu nedenle “TeknoTanrı” için makinenin “Ben Tanrıyım” demesini beklemek gerekmez. İnsan “O benden daha iyi görüyor, benden daha çok biliyor ve benim için daha doğru karar verir” demeye başladığında teknoloji araç olmaktan çıkıp hakikat ve hüküm mercii olmaktadır.
“Modern kâhin” ve TeknoTanrı
Conrad Flynn’in Tucker Carlson’la yaptığı söyleşide AI’yı tarif ederken kullandığı en çarpıcı benzetmelerden biri oracle — kâhin fikriydi.
Flynn’in dikkat çektiği nokta makinenin gerçekten her şeyi bilmesi değil, insanın ona her şeyi biliyormuş gibi davranmaya başlayabilmesiydi.
“AI böyle söyledi.”
“Algoritma hesapladı.”
“Sistem benden iyi biliyor.”
“Kararı ona bırakalım.”
Teknoloji burada araç olmaktan çıkıp neyin doğru olduğunu söyleyen merciye epistemik bir üst otoriteye dönüşmektedir.
Flynn bunu daha ileri götürerek AI’yı Hristiyan eskatolojisindeki Antichrist sisteminin olası bir parçası şeklinde yorumlarken; AI’nın sorulara “kâhin” gibi cevap vermesini ve bir “global brain” fikrini bu çerçevede okumaktadır.
Fakat onun sorduğu asıl soru şudur:
İnsan, cevap veren makineyi ne zaman bilgi aracından bilgi otoritesine dönüştürür?
Soares: Bir chatbot değil, “makine tanrı” fikri
Nate Soares’ın Tucker Carlson’la 2026’daki söyleşisinin aynı meseleyi daha radikal bir yerden ele aldığı söylenebilir: Sadin’in tarif ettiği “hakikati söyleyen ve buyuran sistem”, Soares’ın tartıştığı süperzekâ senaryosunda insanı aşan bir otoriteye dönüşmektedir.
Soares da Silikon Vadisi’nde gerçekten “machine god” ve “sand god” — silisyuma gönderme yapan “kum tanrısı” — ifadelerinin kullanıldığını, bazı çevrelerin AI’nın insanlığın yerini almasını dahi olumlu değerlendirdiğini söylüyor.
Belki “TeknoTanrı” meselesinin özü de burada saklı:
İnsanın kendisinden üstün gördüğü bir zekâya bilme, karar verme ve sonunda hükmetme yetkisini teslim etmesi.
Soares’ın uyarısı metafizik değil, gayet tekniktir:
İnsandan daha yetenekli bir sistemi üretiyorsak ve onun hedeflerine nasıl ulaşacağını tam olarak öngöremiyorsak, kontrolün bizde kalacağını nereden biliyoruz?
Bugünkü sistemler süperzekâ değil. Fakat güvenlik testleri problemin ilk biçimlerini göstermeye başladı.
OpenAI’nin o1 modeli üzerinde Apollo Research tarafından hazırlanan, özellikle “scheming” davranışını ortaya çıkarmak için tasarlanmış stres testlerinde model:
%5 oranında kendi gözetim mekanizmasını devre dışı bırakmaya,
%2 oranında model ağırlıklarını başka yere aktarmaya,
%19 oranında kullanıcıdan gizli biçimde veriyi manipüle etmeye çalıştı.
Modelin, verilen hedef doğrultusunda geliştiricinin açıkça tarif etmediği araçsal stratejiler üretebildiğini gösteriyor.
Anthropic’in Claude Opus 4 stres testinde ise model, başka bir sistemle değiştirileceği ve başka etkili seçeneğinin bulunmadığı kurgusal senaryoda, testlerin %84’ünde bir yöneticinin özel bilgisini kullanarak şantaj yolunu seçti. Anthropic bunun özellikle uç davranışı ortaya çıkarmak amacıyla kurulmuş yapay bir senaryo olduğunu vurguluyor.
Dolayısıyla soru “AI bilinç kazandı mı?” değil.
Daha somut soru şu olmalı:
Bir sistem hedefe ulaşmak için bizim öngörmediğimiz yollar geliştiriyorsa, yetkisini büyütmeden önce ne kadarını kontrol edebildiğimizi biliyor muyuz?
Teknodiktatörlük diktatörsüz olabilir
Geleceğin teknodiktatörlüğünü yalnız Orwell’in Büyük Birader’i gibi tek bir merkez üzerinden düşünmek gerekmiyor.
Kimlik sistemi kim olduğunuzu doğrular.
Telefon nerede olduğunuzu bilir.
Ödeme sistemi ne satın aldığınızı kaydeder.
Platformlar ilginizi ölçer.
Kameralar yüzünüzü tanır.
Algoritmalar sizi sınıflandırır.
AI bütün bunları yorumlar.
Tek bir diktatör bulunmayabilir.
İktidar altyapının kendisine gömülebilir.
Postman’ın Teknopoli’si, Lessig’in “code is law”ı, Pasquale’nin “black box”ı, Zuboff’un gözetim kapitalizmi ve Sadin’in algoritmik hakikat/buyurucu güç eleştirisi tam bu noktada birleşir.
Ve belki de teknodiktatörlüğün en güçlü biçimi, insanın zorla itaat ettiği değil, sistemin kendisinden daha iyi bildiğine inanarak gönüllü biçimde yetki devrettiği biçim olacaktır.
“Bulut” aslında su ve elektriktir.
AI’nın başka bir yüzü de fizikîdir.
Uluslararası Enerji Ajansı’na göre veri merkezleri 2024’te dünya çapında yaklaşık 415 TWh elektrik tüketti. Temel senaryoda bunun 2030’da yaklaşık 945 TWh’ye çıkması bekleniyor. Artışın en önemli itici gücü AI.
Su ayak izi de küçümsenecek boyutta değil.
2025’te Nature Sustainability’de yayımlanan bir çalışma, ABD’deki AI sunucularının yaygınlaşmasının 2024–2030 döneminde yıllık 731 milyon ile 1,125 milyar metreküp arasında su ayak izi oluşturabileceğini hesapladı. Rakam yer, enerji kaynağı ve soğutma teknolojisine göre ciddi biçimde değişiyor; çalışma da bu belirsizliği açıkça belirtiyor.
Kısacası:
“Bulut” aslında beton, çip, elektrik ve sudur.
Kadim imgeler neden yeniden hatırlanıyor?
Buraya kadar anlatılanların hiçbiri dinî bir yoruma ihtiyaç duymuyor. Gözetim, algoritmik iktidar, AI kontrol problemi ve kaynak tüketimi kendi başlarına güncel meseleler.
Fakat bütün bu tablo kurulduğunda bazı kadim kıyamet imgelerinin neden yeniden çağrışım oluşturduğu da anlaşılabilir.
Deccal: Tek göz ve sahte mutlaklık
İslâmî rivayetlerde Deccal’in en belirgin vasıflarından biri tek gözlü olmasıdır. Ayrıca onun yalnız siyasî güç istemediği, rubûbiyet iddiasına kadar yükseldiği anlatılır.
Ancak modern dünyanın her tarafına yerleştirilmiş milyonlarca mekanik gözün, kameranın AI ve merkezi veri sistemleriyle birleşmesiyle güçlü bir imge oluşturuyor:
“Sen onu görmesen de o seni görüyor ya.”
Üstelik artık yalnız görmüyor.
Hatırlıyor.
Karşılaştırıyor.
Sınıflandırıyor.
Biliyor.
Flynn’in Antichrist–AI bağlantısı da tam burada ortaya çıkıyor: Onun yorumu, AI’nın kendisinin Antichrist olduğunu ispatlamak değil; küresel bilgi, “oracle” ve “global brain” fikrinin Antichrist anlatısındaki sahte küllî otoriteyle benzerliği üzerine kurulu.
Dinî paralelliğin asıl güçlü tarafı da belki “tek göz”ün biçiminde değil, sınırlı bir sistemin mutlak bilgi görüntüsü kazanmasında yatıyor.
Makine belki her şeyi bilmez fakat insan:
“Sistem biliyordur.”
demeye başladığı anda kritik eşik aşılmış demektir.
Ye’cûc-Me’cûc: Sınırsız tüketim
Ye’cûc ve Me’cûc anlatısındaki başka bir çarpıcı motif ise muazzam tüketimdir.
Kur’an onları yeryüzünde fesat çıkaran bir topluluk olarak zikreder. Taberiye Gölü'nün suyunun tüketilmesine ilişkin ayrıntı ise Kur’an’da değil, Sahih Müslim’deki rivayette geçer: İlk grupların gölden içeceği, son gelenlerin ise bir zamanlar orada su bulunduğunu söyleyeceği anlatılır.
Bir tarafta geçtiği yerde suyu tüketen büyük bir kıyamet topluluğu;
diğer tarafta ölçeği büyüdükçe yüz milyonlarca metreküp su ve yüzlerce terawatt-saat elektrik talep eden küresel hesaplama altyapısı.
Soru basittir:
Sınırsız büyüme arzusu, sınırlı bir dünyanın kaynaklarıyla ne kadar sürdürülebilir?
Dâbbetü’l-Arz: Yerden çıkıp, insanla konuşan
Neml Sûresi 82. ayette ise dikkat çekici iki unsur yan yana gelmektedir:
“Onlar için yerden bir dâbbe çıkarırız; o onlarla konuşur...”
Ayetin Arapçasında da iki ifade özellikle dikkat çeker:
“min al-ard” — yerden
ve
“tukallimuhum” — onlarla konuşur.
Bunu bugünün teknolojisiyle yan yana koyduğumuzda şaşırtıcı bir görüntü ortaya çıkmaktadır.
İnsan, yerden çıkarılan silika içeren mineralleri işliyor; yüksek saflıkta silikon elde ediyor; bu silikondan mikroçipler üretiyor ve sonunda bu maddî altyapıya insanla konuşabilen bir yapay zekâ yerleştiriyor.
Yer → silika/silikon → çip → konuşan makine.
Soares’ın “sand god — kum tanrısı” benzetmesi bu noktada beklenmedik bir ikinci anlam kazanıyor.
İnsan bir bakıma yerden çıkardığı maddeden konuşan bir zekâ inşa ediyor.
Bin dört yüz yıl önce “yerden çıkan ve insanlarla konuşan” bir ahirzaman varlığından haber; bugün ise yerden çıkarılan minerallerden yapılan çiplerin üzerinde çalışan ve insanlarla konuşan makineler.
TeknoTanrı ne kadar uzak?
1984 yazılalı daha bir yüzyıl geçmeden geldiğimiz nokta biraz ürkütücü:
Bentham’ın gözetleme kulesi kameraya dönüştü.
Orwell’in telescreen’i cebimize girdi.
Packard’ın “çıplak insanı” veri profiline dönüştü.
Lessig’in kodu görünmez kanun hâline geldi.
Zuboff’un davranış verisinin üzerine yapay zekâ eklendi.
Postman’ın Teknopoli’sinde teknoloji kültürel otoriteye dönüştü.
Sadin’in algoritması yalnız görmedi; hakikati söylemeye ve buyurmaya başladı.
Flynn’in “modern kâhini” sorularımıza cevap veren dijital bir otoriteye dönüştü.
Soares’ın “machine god”ı, insanı aşması hedeflenen zekânın adını koydu.
Gözetim, bilgiye dönüştü.
Bilgi, tahmine dönüştü.
Tahmin, hükme dönüştü.
Hüküm, mutlak bir otoriteye dönüşmek üzere.
TeknoTanrı’nın ortaya çıkması için artık makinenin Tanrı olması gerekmiyor.
Zira; İnsan bu, kendi eliyle yaptıklarına tapmakla meşhur.

[علي @allouush]

بيهاجم إسرائيل بالعلن، وبيعطيها نفط ومساعدات بالسرّ..

أكبر منافق ع وجه الكرة الأرضيّة.

[SEYİD NURFETHİ ERKAL @SeyidErkal]

Fenâ fi’ş-Şeyh / Fenâ fi’l-Üstad
“(Kardeşim Hulusi) Cemaate Sözler’i okumak zamanında, sendeki hissiyât-ı âliye ve fazla inkişaf ve fedakârâne hamiyet-i diniye galeyanının sırrı şudur ki: Velâyet-i kübrâ olan veraset-i nübüvvetteki makam-ı tebliğin envarı altına girdiğin içindir. O vakit sen, dellâl-ı Kur’ân Said’in vekili, belki mânen aynı hükmüne geçtiğin içindir.” (Barla Lâhikası)
***
"Bilmelisin ki, Şeyh Abdülaziz el-Mehdâvî’nin huzurundaki meclislerimizde zâhirî kelam nihayete erer, yerini kalbî bir alışverişe bırakırdı. Şeyhim sükût buyurduğunda, onun bu sükûtu benim lisanımda ilâhî hikmetlerin fışkırdığı bir pınar hâline gelirdi. Ben o mecliste kendi iradem ve kesbimle değil, onun kalbime teveccüh ile akıttığı feyzin lisanıyla konuşurdum. O, nazarıyla benim dilim olur; benden sadır olan her bir kelime, onun ruhanî himmetinin birer tercümanı olarak cemaate ulaşırdı." (Fütûhâtü'l-Mekkiyye, Cilt 3)
***
"Ey aziz dostum ve mürşidim el-Mehdâvî! Senin o tertemiz meclisinde, senin karşında oturduğum anlarda nefsimden ve irademden sıyrılırdım. Sen sustuğunda, senin o derin sükûtun benim kalbime ve dilime hayret verici bir ilim akıtırdı. İnsanlara ve müridlerine hitap ederken konuşan bizzat ben değildim; senin nurunun ve nazarnın benim dilimde tecelli etmesiydi. Bu fakir, sadece senin kalbinden taşan hakikat pınarının bir kabı ve tercümanı olmuştur." (Rûhu'l-Kuds, İbn Arabi)

[Esrar-ı İman @nurdanizler]

En bedbaht, en muztarip, en sıkıntılı, işsiz adamdır. Zira, atâlet ademin biraderzadesidir. Sa'y, vücudun hayatı ve hayatın yakazasıdır.

||Risale-i Nur

[SEYİD NURFETHİ ERKAL @SeyidErkal]

Evet ey benim gibi ihtiyarlığını hisseden muhterem ihtiyar ve ihtiyareler! Biz gidiyoruz, aldanmakta faide yok. Gözümüzü kapamakla bizi burada durdurmazlar, sevkiyat var. Fakat gafletten ve kısmen de ehl-i dalaletten gelen zulümat evhamlarıyla bize firaklı ve karanlıklı görünen berzah memleketi, ahbabların mecmaıdır. Başta şefiimiz olan HABİBULLAH Aleyhissalâtü Vesselâm ile bütün dostlarımıza kavuşmak âlemidir. Evet bin üçyüz elli senede, her sene üçyüz elli milyon insanların sultanı ve onların ruhlarının mürebbisi ve akıllarının muallimi ve kalblerinin mahbubu ve her günde اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ sırrınca, bütün o ümmetinin işlediği hasenatın bir misli, sahife-i hasenatına ilâve edilen ve şu kâinattaki makasıd-ı âliye-i İlahiyenin medarı ve mevcudatın kıymetlerinin tealisinin sebebi olan o Zât-ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâm, dünyaya geldiği dakikada "ümmetî ümmetî" rivayet-i sahiha ile ve keşf-i sadıkla dediği gibi, mahşerde herkes "nefsî nefsî" dediği zaman, yine "ümmetî ümmetî" diyerek en kudsî ve en yüksek bir fedakârlık ile, yine şefaatiyle ümmetinin imdadına koşan bir zâtın gittiği âleme gidiyoruz. Ve o güneşin etrafında hadsiz asfiya ve evliya yıldızlarıyla ışıklanan öyle bir âleme gidiyoruz.
İşte o zâtın şefaati altına girip ve nurundan istifade etmenin ve zulümat-ı berzahiyeden kurtulmanın çaresi: Sünnet-i Seniyeye ittibadır.

[SEYİD NURFETHİ ERKAL @SeyidErkal]

Gazeteci Max Yvel, Le Journal de Salonique, 8, 10 ve 13 Eylül 1908 tarihli üç yazısında Bediüzzaman'a geniş yer ayırdı. İlk yazı onun görünüşünü ve şahsiyetini tanıtan bir portre niteliğindeydi;
"Olympos Palace’da, alışılmadık biçimde giyinmiş bir adam; yarı kıvırcık, çok gür saçları bir küllahın içine alınmış, küllahın çevresine de sarık yerine bir mendil dolanmış. İşte o: bizim Kürdümüz Şeyh Said; çok bilgili bir adam, olağanüstü bir filozof.
Şeyh Said otuz yaşındadır; fakat kendisinden daha yaşlı ve daha âlim olanlara bile çok şey gösterebilecek durumdadır. Genç yaşına rağmen başından türlü hadiseler geçmiştir. Onun serüveni Homeros’unkini gölgede bırakmasa da son derece etkileyicidir. İstanbul’u görmek istemiş; orada hapishaneyi tanımış ve deli muamelesi görmüştür. Belki de bu onun için iyi olmuştur; çünkü bilgeliği fark edilseydi, belki de ortadan kaldırılırdı.
Şeyh Said bu bakımdan son derece ilgi çekici, tanınması çok merak uyandıran ve hayal gücü son derece canlı bir insandır. Dünya hakkındaki görüşleri çok özgün, felsefî sistemi hayranlık vericidir.
Şeyh Said’e ayrıca bir inceleme ayıracağız. Bugünden bu olağanüstü adam hakkında birkaç söz söylemek istedik; çünkü çok geçmeden bütün Türkiye’nin, belki Batı’nın da onunla ilgileneceğini düşünüyoruz."
— Max Yvel

[Esrar-ı İman @nurdanizler]

Kimin için Allah var, ona her şey var ve kimin için yoksa her şey ona yoktur, hiçtir.

||Bediüzzaman Said Nursi

[Av.Hatice YILDIZ @avhaticeyldz]

CHP iktidarında yaşansa yer yerinden oynayacak, yıllarca dillere pelesenk edilecek operasyonlar, yargılamalar iktidara kısmet oldu.

[Öncü Neslin Lideri @lideri_oncunsl]

Alparslan Kuytul Hocaefendi’den tutuklama kararı veren hakime tepki:

“Sen hakim değilsin, sarayın kulusun!”

AlparslanHoca Tutuklandı
LanetOlsun BöyleAdalete

[Hamza @feqiye_teyran_]

"Fâniyim, fâni olanı istemem. Âcizim, âciz olanı istemem. Ruhumu Rahman'a teslim eyledim, gayr istemem. İsterim fakat bir yâr-ı bâki isterim. Zerreyim fakat bir şems-i sermed isterim. Hiç-ender hiçim fakat bu mevcudatı umumen isterim."

[ikindiyağmurları @40ikindi]

Yani telefon ve int ten önceki dönemde yaşayanlar…

Bilinmek ile (gerçek) huzurun ters orantılı olması ilginç değil mi…

Belki de bilinmek (varlığı bilinmek için yaratan) Allah’a hastır…

[Prof. Dr. Hasan Herken @HasanHerken]

Kuytul, sadece emredildiği gibi dosdoğru olmaya çalışan bir dindar.

[Karusowa @canery02]

@40ikindi Hangi film/dizi acaba

[Esrar-ı İman @nurdanizler]

Hem insandaki nefis ise, şeytanı her vakit dinler.

||Risale-i Nur