MADA YA 21:
SWALA ZA SUNNAH KWENYE SWALA YA IJUMAA.
Utangulizi:
- Swala ya Ijumaa ni miongoni mwa ibada tukufu zaidi katika Uislamu, na inaambatana na sunnah mbalimbali ambazo zinafanywa kabla na baada ya swala ya faradhi.
- Sunnah hizi zimegawanyika katika makundi mawili makubwa:
1. Sunnah Qabliyah β kabla ya Swala ya Ijumaa
2. Sunnah Baβdiyyah β baada ya Swala ya Ijumaa
1. Sunnah Qabliyah (Kabla ya Swala ya Ijumaa).
Maana:
Ni rakaa za nafl (sunnah) zinazofanywa kabla ya khutba kuanza.
Hukmu:
Ni sunna, siyo lazima.
Mtume ο·Ί hakutaja idadi maalum ya rakaa hizi, bali aliwahimiza Waislamu kuswali kadiri ya uwezo kabla ya khutba.
Dalili:
Mtume ο·Ί amesema:
> βAtakayeingia msikitini, asikae mpaka aswali rakaa mbili.β
(Bukhari na Muslim)
Na Ibn βAbbΔs Ψ±ΨΆΩ Ψ§ΩΩΩ ΨΉΩΩ amesema:
> βMtume ο·Ί hakuwa akiswali rakaa maalum kabla ya Ijumaa, bali alikuwa akiswali kadiri Allah atakavyomuwezesha.β
(Tirmidhiy)
Idadi Inayopendekezwa:-
Kuna tofauti kati ya madhehebu kuhusu idadi ya rakaa hizi:
- ShΔfiβiy & Hanafiy: Rakaa 4, 6, au 8 ni sunna.
- Hanaabila: Hakuna idadi maalum, lakini rakaa 2 za Tahiyyatul-Masjid ni lazima kabla ya kukaa.
- Maalikiyah: Hawajaweka Qabliyah maalum, isipokuwa Tahiyyatul-Masjid pekee.
Mfano wa Vitendo:
Ukifika msikitini kabla ya khutba:
- Swali rakaa 2 za Tahiyyatul-Masjid,
- Kisha unaweza kuongeza rakaa 2, 4, 6, au 8 kwa nia ya nafl kabla ya Ijumaa.
2. Swala ya Faradhi ya Ijumaa.
- Ni rakaa 2 za faradhi zinazoswaliwa kwa jamaa baada ya khutba mbili.
- Hii ndiyo swala ya lazima ya Ijumaa, ambayo inachukua nafasi ya Swala ya Dhuhr siku ya Ijumaa.
3. Sunnah Baβdiyyah (Baada ya Swala ya Ijumaa)
Maana:
Ni rakaa za nafl (sunnah) zinazoswaliwa baada ya Swala ya Ijumaa.
Dalili:
Mtume ο·Ί amesema:
> βMtakapomaliza Swala ya Ijumaa, swalini rakaa nne.β
(Muslim).
- Na Ibn βUmar Ψ±ΨΆΩ Ψ§ΩΩΩ ΨΉΩΩ alisema:
> βMtume ο·Ί hakuwa akiswali baada ya Ijumaa mpaka atakaporudi nyumbani, kisha Huswali rakaa mbili.β
(Bukhari & Muslim).
Maelezo:
- Ikiwa unaswali msikitini, ni sunna kuswali rakaa 4.
- Ikiwa unaswali nyumbani, ni sunna kuswali rakaa 2.
Mfano wa Vitendo:
- Ukimaliza Swala ya Ijumaa msikitini β Swali rakaa 4 za sunnah.
- Ukirejea nyumbani β Swali rakaa 2 za sunnah.
Hitimisho:
- Swala za sunnah zinazohusiana na Ijumaa ni njia ya kuongeza thawabu, kumtukuza Allah, na kukamilisha mapungufu ya swala ya faradhi.
- Muislamu anashauriwa kuzidisha ibada katika siku hii tukufu kama alivyofanya Mtume ο·Ί na Maswahaba zake Ψ±ΨΆΩ Ψ§ΩΩΩ ΨΉΩΩΩ .
ΩΨ§ΩΩΩ Ψ£ΨΉΩΩ
MAFUNDISHO YA UISLAMU KUHUSU KUOMBEA MAREHEMU DUA.
Kumuombea marehemu ni jambo halali na lenye thawabu kubwa.
Mtume ο·Ί na Maswahaba walikuwa wanaomba dua kwa wafu mara nyingi.
Ushahidi:
> βNa wale wanaokuja baada yao husema: Ee Mola wetu! Tusamehe sisi na ndugu zetu waliotutangulia kwa imani.β
(Surat Al-Hashr, 59:10)
Na Mtume ο·Ί alisema:
> βMtu anapokufa, vitendo vyake vinakatika isipokuwa kwa mambo matatu: sadaka ya kudumu, elimu yenye manufaa, au mtoto mwema anayemuombea dua.β
(Muslim)
Hivyo, dua kwa marehemu ni jambo halali na lenye malipo.
TATIZO LINAKUJA WAPI?
Shida haiko katika dua yenyewe, bali katika kuiweka kwenye utaratibu maalum wa kidini kama:
Kuweka tarehe maalum kila mwaka (kama kumbukumbu ya mwaka wa kifo);
Kufanya kisomo cha pamoja kilichopangwa kama βshereheβ ya kila mwaka;
Kufanya hivyo kwa mipangilio maalum (kwa mfano: kusoma sura fulani idadi maalum, au watu fulani tu washiriki).
Haya yote hayakuthibitishwa na Mtume ο·Ί, Maswahaba, wala wema waliokuja baada yao (Salaf).
Kwa hiyo, kuyafanya kwa utaratibu maalum wa kudumu inakuwa ni Bidβah (uzushi).
Kanuni ya msingi katika dini
> βIbada zote zinasimama juu ya dalili.β
Yaani, hatufanyi ibada kwa njia au wakati maalum isipokuwa Mtume ο·Ί alivyofanya au kuamrisha.
Mtume ο·Ί na Maswahaba walikuwa wanaomba dua kwa wafu, lakini hawakuwahi kupanga siku maalum ya kila mwaka kufanya hivyo.
Kama hilo lingekuwa jambo lenye kheri, bila shaka Mtume ο·Ί angelifanya na Maswahaba wangelifuata.
HIVYO HUKUMU YAKE NI IPI?
Ikiwa familia inafanya hivi:
> βKila mwaka tarehe fulani tunakusanyika kusoma Qurβan na kufanya dua maalum kwa marehemuβ
kwa imani kuwa ni ibada maalum yenye fadhila zaidi siku hiyo β
hiyo ni Bidβah (uzushi) kwa sababu inafanya jambo lisilokuwa la kidini kuwa ibada maalum ya kidini.
Lakini ikiwa familia inakusanyika bila kuifanya kama ibada maalum, mfano:
> βTukutane tu kusoma Qurβan, kuwakumbuka wazazi, na kuwaombea dua, bila kuamini kuwa tarehe hiyo ina fadhila ya kipekee,β
na hawajaweka kuwa utaratibu wa kidini wa kila mwaka β
basi haifiki kiwango cha Bidβah kubwa, lakini ni bora kuepuka ili kulinda dini na kuepuka kuchanganya haki na uzushi.
Njia sahihi ya kumkumbuka na kumuombea mzazi
1. Kumuombea dua muda wowote β si lazima siku maalum.
> βEe Allah, msamehe baba/mama yangu, umrehemu kama alivyoniitunza utotoni.β
2. Kutoa sadaka kwa niaba yake.
3. Kutekeleza wosia au deni lake.
4. Kusoma Qurβan wewe mwenyewe na kumuombea dua.
5. Kuendeleza mema aliyoyaanzisha (sadaka jariya).
Hitimisho:
> Kumuombea mzazi ni jambo zuri na la kheri kubwa,
lakini kufanya kisomo cha kila mwaka kwa utaratibu maalum ni bidβah, kwa sababu Mtume ο·Ί hakulifanya wala kuamrisha.
Njia sahihi ni kumuombea dua wakati wowote, kutoa sadaka kwa niaba yake, na kumtendea mema.