İlber Ortaylı’nın akademik kariyeri ve eserleri ‘’kısaca’’ şöyle özetlenebilir:
Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden biri olan İlber Ortaylı; Türkçe, Osmanlıca, Kırım Tatarcası, Arapça, Farsça, Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Latince, Yunanca, Rusça, Slovakça, Romence, Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça dillerini biliyordu.
1968 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Ardından Viyana Üniversitesi’nde Slavistik ve Orientalistik alanlarında eğitim gördü.
Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesi’nde Prof. Halil İnalcık ile yaptı. 1978 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” adlı teziyle doktora derecesini aldı. 1979’da ���Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla doçent, 1989’da ise profesör oldu.
Akademik hayatı boyunca Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyesi olarak dersler verdi; seminerler ve konferanslar düzenledi.
16.yüzyıldan 19. yüzyıla uzanan Osmanlı tarihi ve Rusya tarihi üzerine yerli ve yabancı birçok akademik dergide makaleleri yayımlandı. 1989–2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanlığı yaptı. 2002’de Galatasaray Üniversitesi’ne, iki yıl sonra da Bilkent Üniversitesi’ne geçti.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü görevine getirildi. Ayrıca Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyeliği ve Avrupa İranoloji Cemiyeti üyeliği yaptı.
Başlıca eserlerinden bazıları:
1974 — Tanzimat’tan Sonra Mahallî İdareler
1978 — Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile birlikte)
1979 — Türkiye İdare Tarihi
1980 — Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu
1981 — Gelenekten Geleceğe
1983 — İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
1985 — Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği
1986 — İstanbul’dan Sayfalar
1994 — Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı
1996 — Türkiye İdare Tarihine Giriş
2000 — Osmanlı Aile Yapısı
2001 — Tarihin Sınırlarına Yolculuk
2001 — Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadî ve Sosyal Değişim
2002 — Osmanlı Mirasından Cumhuriyet Türkiyesi’ne (Taha Akyol ile birlikte)
2004 — Osmanlı Barışı
2005 — Barış Köprüleri: Dünya’ya Açılan Türk Okulları
2006 — Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek (seri)
2006 — Kırk Ambar Sohbetleri
2007 — Eski Dünya Seyahatnamesi
2007 — Avrupa ve Biz
2007 — Batılılaşma Yolunda
2007 — Mekân ve Olaylarıyla Topkapı Sarayı
2008 — Osmanlı Sarayında Hayat
2008 — Tarihimiz ve Biz
2008 — Tarihin İzinde
2009 — Tarihin Işığında
2010 — Türkiye’nin Yakın Tarihi
2011 — Defterimden Portreler
2011 — Tarihin Gölgesinde (Taha Akyol ile birlikte)
2012 — Yakın Tarihin Gerçekleri
2012 — Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023
2013 — İlber Ortaylı Seyahatnamesi
2014 — İmparatorluğun Son Nefesi
2015 — Türklerin Tarihi
2016 — İttihat ve Terakki
2016 — Osmanlı’ya Bakmak
2017 — Türklerin Altın Çağı
2017 — Tarihe Yön Veren 100 Lider
2018 — Gazi Mustafa Kemal Atatürk
2019 — Bir Ömür Nasıl Yaşanır?
2021 — Yakın Tarihin Gerçekleri
2022 — İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?
2022 — Türklerin Tarihi 2
2023 — Cumhuriyetin İlk Yüzyılı
2024 — Avrupa ve Biz: Geçmişten Günümüze
2025 — Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi
2025 — Cumhuriyet’in İlk Sabahı (Gökçe Akgül ve Şermin Yaşar ile birlikte)
2025 — Kuruluş: Cumhuriyet’e Giden Yol
yaşayan hiçbir canlıya bir gram sevgi ve saygı beslemeyen, dünyadan haberi olmayan çocuklarınızı eğitmeden sokağa iyi bir bok yemiş gibi salıyorsunuz anneyim babayım diye geçiniyorsunuz. sizi yetiştirip sokağa salan ailenin amına koyayım ben izlerken sinirden kaskatı kesildim aq