TCMB Eski Başekonomisti Hakan Kara:
"Fon krizinde dondurulan 850 milyar TL civarındaki varlık ön plana çıkıyor ancak sermaye piyasalarındaki toplam kayıp daha büyük.
Son iki haftada borsadaki şirketlerin toplam piyasa değerindeki düşüş yaklaşık 2,7 trilyon lira. İşleme kapatılan fonlardaki miktarın kabaca 3,2 katı."
@ali_hakan_kara
The Economist
Türkiye’nin yatırım fonu fiyaskosu
Fonlar ve piyasa
🔹 Türkiye’de onlarca yatırım fonu ve bunların arkasındaki finans grupları olağanüstü getiriler elde ederken borsa rekor seviyelere çıktı. Tera’nın ana fonu üç yılda %60.000’den fazla yükseldi; Destek Finans Faktoring’in hisseleri halka arzdan sonraki 17 ayda %7.000 artarak şirketi Türkiye’nin borsaya kote en büyük ikinci şirketi haline getirdi.
🔹 Tera ve bazı diğer varlık yönetim şirketleri, yatırımlarını nakde çevirmek isteyen yatırımcılara ödeme yapamadı. Bazı şirketlerin Ponzi benzeri sistemler yürüttüğüne ilişkin suçlamalar da ortaya çıktı.
🔹 BIST 100 endeksi 16 Eylül’de %5’ten fazla düştü. Skandal iki gün içinde borsanın piyasa değerinden yaklaşık 30 milyar dolar sildi.
🔹 Sermaye Piyasası Kurulu 131 yatırım fonunu tasfiye etme yönünde harekete geçti. Bu fonların toplam yaklaşık 18 milyar dolarlık varlığa sahip olduğu tahmin edilirken en az 450.000 yatırımcı kayıpla ve paralarını geri almak için uzun süre bekleme ihtimaliyle karşı karşıya.
🔹 Polis, piyasa dolandırıcılığı şüphesiyle Tera’nın yönetim kurulu başkanı dahil çok sayıda finans yöneticisini gözaltına aldı. Bazı kişilerin mal varlıkları donduruldu.
İşlemler ve düzenleyici müdahale
🔹 Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek 2025’te borsadaki usulsüzlük işaretlerine işaret ederek yeni düzenlemeler sözü verdi. Bazı fonlar, kendi iştiraklerindeki paylar dahil düşük işlem hacimli hisseleri satın alarak fiyatlarını yükseltti; yükselen değerler üzerinden yüksek getiri gösterebildi ve yeni yatırımcı çekebildi.
🔹 Fonlar değerlenen hisseleri teminat göstererek yeni borçlanmalar yapıp daha fazla hisse satın alabildi. MSCI haziranda gerekli düzenleyici önlemler alınmazsa Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa statüsünden sınır piyasası statüsüne düşürülebileceği uyarısında bulundu.
🔹 SPK ancak ağustos sonunda fonların belirli şirketlerin hisselerinde aşırı yoğunlaşmasını engellemeye yönelik adım attı. Fon yöneticileri yeni kurallara uymak için ellerindeki hisseleri satmaya başlayınca fiyatlar düştü ve yatırımcıların fonlardan çıkış talepleri hızlandı.
🔹 Türkiye’nin mali suçlarla mücadele kurumunun eski bir başkan yardımcısı, Tera hakkında şikâyette bulunmasının ardından iki kez polis tarafından gözaltına alındığını söyledi. Tera ayrıca kendisini usulsüzlükle suçlayan gazetecileri ve sosyal medya kullanıcılarını hukuki işlemle tehdit etti.
Ekonomik ve finansal etkiler
🔹 Şimşek 18 Eylül’de krizin birkaç kötü aktörle sınırlı kaldığını ve kontrol altına alındığını söyledi. Şimşek, finansal sistem açısından sistemik risk bulunmadığını açıkladı.
🔹 Hisse senetlerinden çıkan Türk yatırımcıların önemli bölümü dövize yönelmek yerine yüksek faizli TL mevduat hesaplarına geçti. Finansal piyasalardaki sorunların ekonominin geneline yayıldığına ilişkin bir işaret ortaya çıkmadı.
🔹 Türkiye son yıllarda İstanbul’u küresel bir finans merkezi haline getirmeyi ve İran’ın Körfez ülkelerine yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarının ardından bölgeden çıkan sermayenin bir bölümünü çekmeyi hedefliyordu. Fon krizi Türk finans piyasalarına yönelik güveni yeniden sarstı.
🔹 Fon yöneticilerinin yanı sıra düzenleyici kurumların neden daha erken harekete geçmediği ve bazı varlık yöneticilerinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın çevresindeki kişilerden siyasi koruma görüp görmediği konusunda soruşturma çağrıları yapılıyor.
🔹 Türkiye’de enflasyon 2022’de %80’i aşarken yıllık oran yaklaşık %30 seviyesinde kalmaya devam ediyor. Yüksek enflasyona karşı birikimlerini korumaya çalışan çok sayıda deneyimsiz yatırımcı, yüksek getiri beklentisiyle son derece oynak hisseler dahil borsaya yöneldi.
#patek yeni bir iş olmamasına rağmen yatırımcı çekmek için KAP atıyor. Şirketi yakinen takip eden biri olarak finansalları gerçek anlamda düzelmedikçe şahsen yatırım yapmayı düşünmem.
Şirket bilançolarında esas faailet kârı ne zaman artış gösterirse o zaman belkiii....
#patek yeni bir iş olmamasına rağmen yatırımcı çekmek için KAP atıyor. Şirketi yakinen takip eden biri olarak finansalları gerçek anlamda düzelmedikçe şahsen yatırım yapmayı düşünmem.
Şirket bilançolarında esas faailet kârı ne zaman artış gösterirse o zaman belkiii....
@YabanciBorsaci Senin yaşının yarısı kadar eskiyim buralarda ama sen bana genç kardeşim diyebilirsin sorun yok :) alacak kimseye de engel olmuyorum. Gerçekleri göstermeye çalışıyorum. Sen start-up arıyorsan inan bence bu şirket o sirket degil.
#patek yeni bir iş olmamasına rağmen yatırımcı çekmek için KAP atıyor. Şirketi yakinen takip eden biri olarak finansalları gerçek anlamda düzelmedikçe şahsen yatırım yapmayı düşünmem.
Şirket bilançolarında esas faailet kârı ne zaman artış gösterirse o zaman belkiii....
#PATEK
Sürekli operasyonel zarar ediyorsa,
Ortakları paylarını hızla piyasaya dağıtıyorsa,
Kârını sadece finansal oyunlardan (fon/borsa) elde ediyorsa,
Ve yönetim giderleri brüt kârın katbekat üzerindeyse,
Ekonomist Güldem Atabay'dan fon soruşturmasına dair çok konuşulacak sözler: "Ben 31 senedir piyasadayım; 1 evim, 1 arabam var. O özel jetlerin, Dubai'deki villaların arkasında normal işlemler olduğunu söylemek mümkün değil."
🎙️ Atabay soruyor: 500 bin kişinin mağdur olduğu sistemde parayı kazanan o 12 kişi kim? MASAK incelemesi neden fonların kurulduğu yıllar atlanarak 2024'ten başlatılıyor, kimler korunuyor?
Detaylar Sözcü Televizyonu'nda. 📺👇 @ilgazsenem@timursoykan@guldematabay
THE AI STACK AT ~$8T ARR BY 2030
Truist sees the AI economy shifting where value is captured as hardware monetizes buildout, cloud monetizes compute, models monetize intelligence and applications monetize the work AI ultimately replaces or improves:
CLOUD LAYER
• $AMZN selling AI infrastructure through AWS while pushing its own Trainium & Inferentia silicon to lower cost of training & inference inside its cloud
• $MSFT using Azure to sell GPUs, model access & AI services while distributing OpenAI workloads through one of largest enterprise cloud footprints in the world
• $GOOGL selling GPUs & TPUs through Google Cloud turning years of internally developed AI infra into an external compute business
• $ORCL building OCI around large GPU clusters & dedicated AI campuses while winning workloads where customers want enormous blocks of compute rather than traditional cloud services
• $CRWV is essentially selling Nvidia infrastructure as a specialized cloud by using large GPU clusters & long-term contracts to compete for highest intensity AI workloads
• $NBIS is building an AI-native cloud around Nvidia GPU capacity, power & data centers with business becoming more designed around selling large dedicated compute deployments to model builders & enterprises
• $IREN starts with the scarce asset most AI clouds need first, energized power & is converting that infrastructure into GPU clusters plus contracted AI cloud capacity
• $NSCL is building vertically integrated AI infrastructure around GPU clusters, data centers & sovereign compute deployments
HARDWARE LAYER
• $NVDA owns accelerator platform at center of the stack through GPUs, NVLink, networking & CUDA which is why almost every cloud & model company above ultimately depends on Nvidia capacity
• $TSM manufactures leading-edge logic behind Nvidia, AMD & custom AI accelerators making advanced process capacity one of most important physical bottlenecks in AI
• $AMD is building primary merchant alternative to Nvidia through Instinct accelerators & EPYC CPUs giving hyperscalers another full-scale compute platform
• $MU supplies HBM & high-performance DRAM where every increase in accelerator performance requires a ton more memory capacity & bandwidth
• $SKHY has become one of most important HBM suppliers in AI supply chain by supplying high-bandwidth memory packaged alongside leading accelerators
• $DLR owns & develops physical data center campuses where cloud providers & enterprises deploy increasingly power-dense AI infrastructure
APPLICATION LAYER
• $PLTR turning foundation models into production workflows through Foundry & AIP with value coming from deploying AI against an enterprise’s actual data & operations
• $SNOW & Databricks sit at enterprise data layer using Mosaic AI & Snowflake Cortex to turn proprietary company data into the models, agents & AI applications enterprises actually deploy
MODEL LAYER
• $META building Llama underneath Meta AI & Muse by using its own models to power consumer agents across WhatsApp, Instagram & Facebook while Muse pushes Meta further into an agent that can actually take actions for users
• $GOOGL developing Gemini through DeepMind while simultaneously distributing it across Search, Workspace, Android & Google Cloud
• $SPCX sits in model layer through Grok & now owns a major application layer after acquiring Cursor for $60B giving it a vertically integrated path from massive GPU infrastructure to models to an AI coding product developers actually use
• OpenAI & Anthropic are pushing model layer using GPT, Claude, reasoning, agents & products like Claude Code to turn foundation models into systems that can actually complete work
🔴 #SONDAKİKA
Emre Tezmen’in MKK yönetim kurulu üyesi olduğu ortaya çıktı.
Merkezi Kayıt Kuruluşu, Türkiye'deki sermaye piyasası araçlarının (hisse senedi, tahvil, fon vb.) elektronik ortamda güvenle saklandığı ve kayıtlarının tutulduğu resmi kurumdur.
Tıpkı bir tapu dairesi gibi, hangi yatırımcının elinde ne kadar menkul kıymet olduğunu kayıt altında tutar.
511 bin yatırımcının yaklaşık 24,5 milyar dolar parası tasfiye fonlarında yakalanmış durumda.
Bu rakamın yaklaşık 20 milyar doları doğrudan ya da dolaylı olarak (para piyasası ters repo teminatı üzerinden) manipülasyon ile değeri şişirilmiş 15-20 hissede.
Bu hisselerin piyasada 3 ay içinde (eğer alıcı bulunursa) satılması durumunda defter değeri üzerinden kaba bir hesaplama ile %5 ila %10’unun nakte çevrilme ihtimali bulunmakta.
Yani manipülasyonla şişirilmiş hisselere yatırılan “kağıt üzerindeki” 20 milyar doların yaklaşık 1-2 milyar doları borsadan satış yapılarak (özel bir alıcı olmadığı takdirde) kurtarılabilir.
Bu 20 milyar dolarlık fon büyüklüğüne “kağıt üzerinde” dememin sebebi bu rakamın bir kısmının “fiktif değerlenme” sebebiyle oluşmuş olması.
Fon tasfiyesi sırasında yatırımcı bazında orjinal yatırılan para miktarları net olarak hesaplanmalı ve dağıtım sırasında hakkaniyet açısından dikkate alınmalıdır.
Yatırımcıların orjinal yatırdıkları paraların kaybının sadece borsadaki hisselerin (ve bu sırada parasal değerlenmeden gelen karın) satışından gelen para ile karşılanması yaşanan mağduriyetin boyutu düşünüldüğünde oldukça yetersiz kalacaktır.
O yüzden Madoff hadisesinde olduğu gibi fon tasfiyelerinden ayrı olarak özel bir “yeddiemin hesabı”oluşturulup bu manipülasyon ve ponzi sisteminde rolü bulunan şahısların, fon yönetim şirketlerinin ve bilerek ve isteyerek manipülasyonun parçası olup bundan menfaat elde eden borsa şirketlerinin başta sahipleri ve yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticileri olmak üzere sorumluluğu bulunan herkesin malvarlığıyla bedel ödemesi sağlanmalıdır.
Hukuki cezaların haricinde ibreti alem olması açısından bu işlere bulaştığı ispat edilen lisanslı personelin ve sözde yatırımcıların mümkünse ömürboyu sermaye piyasalarından men edilmesi, bu işlere bulaşmış ve ceza almış portföy şirketi ve aracı kurumların faaliyet izninin iptal edilmesi, borsa şirketlerinin ise gerekirse kottan atılması değerlendirilmelidir.
İnside job - İç İşler (Belgesel film)
2000'li yılların sonlarındaki finansal krizi konu alan, Charles H. Ferguson'un yönettiği 2010 yapımı belgesel filmdir.
https://t.co/x9KAXtLWaF…
#tera#pusula#hedef#pardus
Financial Times
Türkiye, “Ponzi benzeri düzenin” merkezindeki fonları tasfiye etmek için harekete geçti
🔹 Türkiye, sermaye piyasalarını sarsan spekülatif balonun çöküşünde yer alan 131 yatırım fonunu tasfiye etmek üzere İş Bankası ve Ziraat Bankası’nı görevlendirdi. Fonlarda yaklaşık 17 milyar dolarlık yatırım, 500.000’den fazla hesap ve yaklaşık 300.000 yatırımcı bulunuyor.
🔹 Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sorunlu alanın “karantinaya alındığını” ve sistemik risk bulunmadığını söyledi. Etkilenen fonlar yatırım fonu sektörünün yaklaşık %10’unu oluştururken kalan %90 faaliyetlerini normal şekilde sürdürüyor.
🔹 Tasfiye sürecinin üç aya kadar sürmesi bekleniyor. İş Bankası ve Ziraat Bankası fonların varlıklarını kademeli olarak satacak ve elde edilen nakit yatırımcılara sahip oldukları paylarla orantılı olarak dağıtılacak.
🔹 SPK, bazı fonların değerlemelerinin şişirilmiş olabileceğine ilişkin endişeleri kabul etti. Bu nedenle yatırımcıların tasfiye sonunda yatırımlarının ne kadarını geri alabileceği belirsizliğini koruyor.
🔹 Merkez Bankası, hisse piyasasındaki sert düşüşün zorunlu satışları tetiklemesini önlemek amacıyla perşembe günü bankalara likidite desteği sağladı. Kamuya ait bir katılım bankası da krizin merkezindeki bir fon yöneticisine ait iki tasarruf finansman şirketini devralmak için görüşmelere başladı.
🔹 Aralarında bir fonun yönetim kurulu başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin de bulunduğu dört şüpheli tutuklandı. 51 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlığı kısıtlamaları getirildi.
🔹 Adalet Bakanı Akın Gürlek, vatandaşların tasarruflarını hedef alan “Ponzi benzeri düzenler” ve yanıltıcı yönlendirmelerle haksız kazanç sağlayan kişi ve kuruluşlara karşı hukuki işlem yürütüldüğünü açıkladı.
🔹 Sorunun merkezindeki bazı yatırım fonları son iki yılda bağlantılı şirketlerin hisselerinde yoğun pozisyonlar oluşturarak fiyatların yükselmesine ve kendi net varlık değerlerinin artmasına yol açtı. Yüksek getiriler yeni yatırımcıları çekti ve gelen para aynı veya bağlantılı hisselerin yeniden alınmasında kullanıldı.
🔹 MSCI haziranda “koordineli işlem davranışlarının” hisse fiyatlarını bozabileceği uyarısında bulundu. SPK ise 2025 sonlarında bazı fonların ekonomik gerçeklerle veya şirketlerin finansal temelleriyle açıklanamayan hisse fiyatı hareketlerine yol açtığını tespit ederek piyasa kurallarını sıkılaştırmaya başladı.
🔹 Kriz, Pusula Portföy’ün bazı fonlarda yatırımcıların geri ödeme taleplerini zamanında karşılayamadığını açıklamasıyla hızlandı. Bireysel yatırımcıların fonlardan çıkışa yönelmesi diğer fonlarda da geri ödeme sorunlarını tetikledi.
🔹 BIST 100 cuma günü öğle saatlerinde %1,3 düşerken haftalık kayıp yaklaşık %8’e ulaştı. Endeks, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından Mart 2025’te yaşanan satışlardan bu yana en kötü haftalık performansına yöneldi.
🔹 RBC BlueBay kıdemli gelişmekte olan piyasalar stratejisti Timothy Ash, mevcut aşamada krizin sistemik olmadığını ancak Türkiye hisse piyasalarındaki düzenleyici yapının kapsamlı biçimde yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyledi.
🔴SPK, büyük ortakların Borsa dışı hisse satışında frene bastı.
12 ayda özel emir, TSP ve virman dahil:
• dolaşım >%50 ise max %2
• dolaşım ≤%50 ise max %4
Üstü için SPK onaylı pay satış bilgi formu şart.
Onaysız dönüşüm, özel emir, TSP, virman yok.
29.08.2026 öncesi satışlar sayılmaz.
BIST 30 ve kamu kontrolündeki şirketler muaf.
Tahta dışından sessiz blok satış dönemi daralıyor.
#patek bu mesaji okuyanlar ciddiye alıp zamanında paylaşsaydi bir çok yatırımcı uyarılmış ve korunmuş olacaktı. Bizi(ky) bizden başka koruyacak kimse yok. #patek#paseu#pahol
#PATEK
Sürekli operasyonel zarar ediyorsa,
Ortakları paylarını hızla piyasaya dağıtıyorsa,
Kârını sadece finansal oyunlardan (fon/borsa) elde ediyorsa,
Ve yönetim giderleri brüt kârın katbekat üzerindeyse,
#PATEK
Sürekli operasyonel zarar ediyorsa,
Ortakları paylarını hızla piyasaya dağıtıyorsa,
Kârını sadece finansal oyunlardan (fon/borsa) elde ediyorsa,
Ve yönetim giderleri brüt kârın katbekat üzerindeyse,