daniel Kidane

We’re who we’re We don’t need your approval

[daniel Kidane @dannydebkid]

@GhideonMusa Rest in peace our iconic legend!!

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

Funeral Services for Bereket Mengisteab - one of Eritrea's legendary and greatest artists - held at noon today at Asmara's Patriots Cemetery in the presence of President Isaias Afwerki, senior Government and PFDJ officials, Religious leaders, and his family

[daniel Kidane @dannydebkid]

@GhideonMusa May the Almighty rest your soul our iconic legend!!

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ስእላዊ ምርኢት ስዉኣት ስፖርተኛታት
ዮሴፍ ሃይለማርያም

ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ፡ መዓልቲ ሰማእታቱ ብድምቀት ንምዝካርን ሰማእታቱ ‘ቅሰኑ ኣብ ማሕላና ኣለና’ ንምባልን፡ ን20 ሰነ ዘንጸባርቑ ዝተፈላለዩ መደባት ሰሪዑ’ዩ ብሓበን ዝዝክራ። ሓደ ካብ’ቲ ሎሚ ዓመት ብኣጋጣሚ 20 ሰነ ቀሪቡ ዘሎ ድማ፡ ኣብ ጎድኒ ምምሕዳር ዞባ ማእከል፡ ተዳልዩ ንሰለስተ መዓልታት ንህዝቢ ክፉት ኮይኑ ዘሎ ስእላዊ ምርኢት፡ ቅድምን ድሕሪን ናጽነት ናይ ዝተሰውኡ ገዳይምን ሓደስትን ስፖርተኛታት’ዩ።

ኣብ መኽፈቲ ናይ’ቲ ብረቡዕ 18 ሰነ9፡00 ቅ.ቐ ዝተኸፍተ ስእላዊ ምርኢት፡ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ፡ ሓላፊ ምክትታል ፈደረሽናትን ኦሎምፒክን ፓራኦሎምፒክን ኮ/ል ሰሎሙን ስዩም፡ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲን ኣዘዝትን ሰራዊት፡ ገዳይም ስፖርተኛታትን ህዝብን ተረኺቦም ነይሮም። ብዝምልከቶም ውልቀ-ሰባት መግለጺ እናተዋህቦም ድማ፡ ነቲ ዝቐረበ ናይ ኣስታት 170 ስእልታት ገዳይምን ሓደስትን ስፖርተኛታት ሰማእታት፡ ሓደ ድሕሪ ሓደ ተዓዚቦምዎ። ነቲ መደብ ብኣንክሮ ዝተኸታተሎ ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ ድማ፡ ንኣዳለውቲ ናይ’ቲ ምርኢት፡ “ዘይተሰነደ ታሪኽ፡ ሕድሪ ሰማእታት ከመሓላልፍ ስለዘይከኣል፡ ጀሚርኩምዎ ዘለኹም መደብ፡ ዝድነቕ ጅማሮ እዩ፣ ቀጽልዎ” ክብል ርእይቶኡ ብምሃብ፡ ደገፉን ምትብባዑን ገሊጹሎም።

እቲ ቀሪቡ ዘሎ ስእልታት ሓቚፉዎ ዘሎ ታሪኽን ጅግንነትን፡ ገሊጽካ ዝውዳእ ኣይኮነን። እቲ ኤርትራዊ ጅግንነት፡ ተወፋይነት፡ ሓርበኛነት፡ ሃገራውነት፡ መስዋእትነት ወዘተ ድማ፡ ነቲ ስእልታት እናተዘዋወርካ እንክትዕዘቦ’ዩ ቅጅል ዝብለልካ። ንስለዛ ሓላል መሬት ዘይተኸፍለ ዋጋ ከምዘየለ ድማ ይበርሃልካ።

እቲ ስእላዊ ምርኢት ኣብ ዓውድታት ስፖርት ኵዕሶ ሰኪዐት፡ ኵዕሶ መርበብ፡ ኵዕሶ እግሪ፡ ቅድድም ብሽክለታ፡ ኣክሮባት፡ ሰርከስን መኸተ ጕስጢን ይጻወቱ ካብ ዝነበሩ ገዳይምን ሓደስቲን ስፖርተኛታት ሰማእታት ዝሓቘፈ ኮይኑ፡ ሎሚ ዓመት ንካልኣይ ግዜኡ’ዩ ዝቐርብ ዘሎ። ከም ዝዝከር፡ ዝሓለፈ ዓመት፡ ናይ 62 ስእልታት ገዳይምን ሓደስትን ስፖርተኛታት ስዉኣት ዝሓዘ ስእላዊ ምርኢት፡ ንፈለማ ግዜኡ ብመንእሰይ ዮናስ ሃይለ (ፒፖ) ህዝባዊ ርክባት መኮነን ሓበሬታን ጐስጓስን ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ኣብ ቀጽሪ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ቀሪቡ ነይሩ። ሎሚ ዓመት ድማ፡ ኣገዳስነቱ ተራእዩ፡ ብዝሓየለ መንገዲ ተወዲቡን ግዜ ተዋሂቡዎን እዩ ቀሪቡ። ዕላማኡ ድማ፡ ኤርትራ ኣብ ዓውዲ ስፖርት ልዑል ብቕዓት ዝነበሮም ስፖርተኛታት ከም ዝተሰውኡላ ንህዝቢ ንምልላይ፣ ብኡ ገይርካ ከኣ ነዞም ሕጂ ዘለዉ ስፖርተኛታት መንእሰያት ኣበርቲዖም ንኽሰርሑ ንምትብባዕ እዩ።

ሜጀር ፍስሃየ ተኽላይ፡ ግዝያዊ ሓላፊ መኮነን ሓበሬታን ጎስጓስን ሚኒስትሪ ምክልኻል’ዩ። ንሱ፡ እዚ ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ንህዝቢ ቀሪቦምዎ ዘለዉ ስእላዊ ምርኢት ስዉኣት ስፖርተኛታት፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝቐረበ ከም ዝኾነ ብምጥቃስ፡ እቲ ምርኢት ኤርትራውያን ስፖርተኛታት ሃገራዊ ግቡኦም ኣብ ምፍጻም ዝነበሮም ተራን ኣበርክቶን ብፍልይ ዝበለ መንገዲ ንምንጽብራቕን ምስ ህዝቢ ንምልላዮምን ዝዓለመ መልእኽቲ ከም ዘለዎ ኣረዲኡ። ነዚ ምርኢት ኣብ ምድላው፡ ብዙሓት ደገፍትን ተሓባበርትን ትካላትን ውልቀ- ሰባትን ከም ዝተዋስኡሉ ብምግላጽ ከኣ፡ ብሳላ ናይ ኩሎም ወገናት ደገፍን ሞራልን፡ ካብ ዓሚ ሎሚ ዓመት ብዅሉ መዳዩ ብዝሓሸን ዝሰፍሐን ኣገባብ ከዳልዉዎ ከም ዝኸኣሉ ኣገንዚቡ። ይኹን’ምበር፡ ሎሚ ዓመት ልዕሊ 200 ስእልታት ስዉኣት ስፖርተኛታት ከቕርቡ መደብ’ኳ እንተ ነበሮም፡ ብፍላይ ዝበዝሑ ካብ’ቶም ኣብ ምምጻእ ናጽነት ዝተሰውኡ ስፖርተኛታት፡ ብሰንኪ ብሳጓኦም፡ ብሳጓ ኣቦኦም ወይ ብሳጓ ኣደኦም፡ ወይ’ውን ብስሞም ጥራይ ይጽውዑ ብምንባሮም፡ ከምኡ’ውን ስድራቤቶም ዘይምርካብ፡ ስእልታቶም ኣብ ምልላይ ብድሆ ከም ዝፈጠረሎም ሓቢሩ። ኣብ ቀጻሊ፡ ካብ’ዚ ዝሓሸን ዝበዝሐን ከቕርቡ ባይታን ተስፋን ረኺቦም ስለ ዘለዉ፡ ኣበርቲዖም ክሰርሑ ምዃኖም’ውን ኣረዲኡ።

ካፒ. ፍስሃየ ለምለም (ወዲ ለምለም) እውን፡ ሓላፊ ዜና መኮነን ሓበሬታን ጎስጓስን ሚኒስትሪ ምክልኻል ኮይኑ፡ ኣቦ መንበር ኮሚቴ ስእላዊ ምርኢት’ዩ። ንሱ፡ ነቲ ቀሪቡ ዘሎ ስእላዊ ምርኢት ኣመልኪቱ ክገልጽ ከሎ፡ “ቅድሚ ሕጂ ብምኽንያት ‘ውቃው እዝ’ ኣብ ምምጻእ ናጽነት ናይ ዝተሰውኡ ስፖርተኛታት ዝምልከት ስእላዊ ምርኢት ኣብ ባጽዕን ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ኣርኢና ነይርና። ዝሓለፈ ዓመት ድማ ነቶም ቅድምን ድሕርን ናጽነት ዝተሰውኡ ስፖተኛታት ዝገልጽ ስእላዊ ምርኢት ብተበግሶ ዮናስ ሃይለ (ፒፖ)፡ ብውሱን ደረጃ ቀሪቡ ነይሩ። እቲ ሓሳብ ጽቡቕ ኮይኑ ስለ ዝተረኽበ ከኣ፡ ሎሚ ዓመት ዘድሊ ምድላዋት ተገይሩ ብዝሰፍሐን ናብ ኵሉ ዓይነታት ስፖርት ዘተኮረን ከም ዝኸውን ተገይሩ ቀሪቡ ኣሎ” ኢሉ። ዕላማ ናይ’ዚ ምርኢት ድማ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ’ዚ ደረጃ ዝበጽሐ፡ ሓረስታይ፡ ምሁር፡ ሞያዊ፡ ድኻ፡ ሃብታም፡ ማእከላይ ወዘተ ብጅግንነት ኣቃሊሱን ኣሰዊኡን ምዃኑ ንምርዳእ፡ ብኡ ገይርካ ድማ መብጽዓን ሕድርን ስዉኣትና ናብ’ዚ ሓዲሽ ወለዶ ንምስግጋር ምዃኑ ካፒ. ፍስሃየ ገሊጹ።

ገዲም ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ዮናስ ዘካርያስ፡ ከም ኣሰልጣኒ ሃገራዊ ጋንታ ቅድድም ብሽክለታን ክለብ ሰምበልን ኮይኑ’ዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ንሱ፡ ብዛዕባ’ቶም ኣብ ቅድድም ብሽክለታ፡ ምስኡን ቅድሚኡን ዝነበሩ ስዉኣት ስፖርተኛታት፡ ዝምልከት ንተዓዘብቲ መግለጺ ክህብ ኢና ረኺብናዮ። ንዕላማን ኣገዳስነትን ናይ’ቲ ምርኢት ኣመልኪቱ ክገልጽ ከሎ ድማ፡ “ንስለ ናጽነትናን ልኡላውነትናን ዝኸፈልናዮ ዋጋ፡ ኣዝዩ ረዚን ስለ ዝኾነ፡ ን20 ሰነ ብረዚን ሓበን ኢና እንዝክራ። መኮነን ሓበሬታን ጎስጓስን ሚኒስትሪ ምክልኻል ድማ፡ ካብ’ቲ ዓሚ ዮናስ ሃየለ (ፒፖ) ዘበገሶ ጀሚሩ፡ ሎሚ ዓመት ብምዕሩግ ኣገባብ ንስዉኣት ስፖርተኛታት ዘዘኻኽር ስእላዊ ምርኢት ምቕራቡ ዝድነቕ’ዩ። ኣነ፡ ነዚ ከም ስፖርተኛ ኮይነ ክርእዮ ከለኹ፡ ናይ ብሓቂ ሕድሪ ሰማእታት ዝኹልዕን መንእሰያትና ክፈልጥዎ ዕድል ዝፈጥርን ስለ ዝኾነ፡ ንዅሎም ኣዳለውቱ አመስግን” ኢሉ።

ዮናስ ሃይለ (ፒፖ)፡ ህዝባዊ ርክባት መኮነን ሓበሬታን ጐስጓስን ሚኒስትሪ ምክልኻል እዩ። ንሱ፡ ነዚ ምርኢት ዝሓለፈ ዓመት፡ ብናቱ ተበግሶ ብውሱን ደረጃ ከም ዝጀመሮ ጠቒሱ፡ ሎሚ ዓመት ድማ፡ ብሳላ ምሉእ ደገፍን ምትብባዕን ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ፡ ኮምሽን ምክትታል ፈደረሽናት ኮ/ል ሰሎሙን ስዩምን ካልኦት ሓለፍትን መሻርኽትን ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ናብ’ዚ ምዕሩግ ደረጃ ተሰጋጊሩ፡ ብዝሰፍሐን ዝዓበየን መልክዕ ክካየድ ከም ዝበቕዐ ኣረዲኡ። መንእሰይ ዮናስ፡ ነዚ ንምርኢት ንምቕራብ፡ ሓያልን ኣድካምን ጻዕሪ ከም ዝተኻየደ ብምግላጽ፡ ይኹን’ምበር፡ መሻርኽቲ ኣካላትን ውልቀ-ሰባትን ብዝገበሩሎም ምትሕባርን ደገፍን፡ እቲ መደብ ዕዉት ኮይኑ፡ ህዝቢ ውዕለት ሰማእታቱ እናስተንተነ፡ ብሓበን ይዕዘቦ ከም ዘሎ ሓቢሩ። እዚ ምርኢት ኣብ ስዉኣት ዘለና መብጽዓ መሊስና ከነሐድስ ዝጽውዕን መንእሰያት ስፖርተኛታት ድማ፡ ኣበርቲዖም ሰሪሖም ስም ሃገሮም ንኸጸውዑ ዝገብርን ስለ ዝዀነ፡ ኣብ መጻኢ ነቶም ተሪፎም ዘለዉ ገዳይምን ሓደስትን ስዉኣት ስፖርተኛታት ብምውካል፡ ብዝበለጸ መንገዲ ክዳለዉሉን ከዕብይዎን ምዃኖም ከኣ ገሊጹ።

ጋዜጠኛ ዮናታን የዕብዮ፡ ምስ’ቲ ንስለ ሃገር ከቢድ ስንክልና ዘጋጠሞ ሓዉ ኣቤል የዕብዮ ብምዃን፡ ካብ ግዜ ቁልዕነቶም ክሳብ ደቂ 17 ዓመት፡ ሓያላት ተጻወትቲ ኣክሮባት ዝነበሩ’ዮም። ንሱ፡ ኣብ’ቲ ቀሪቡ ዘሎ ስእላዊ ምርኢት፡ ብዛዕባ’ቶም ኣብ ዓውዲ ሰርከስን መኸተ ጉስጥን ይዋስኡ ናይ ዝነበሩ ስዉኣት ስፖርተኛታት ንህዝቢ መግለጺ ዝሃበ’ዩ። ሞያ ሰርከስ፡ ብዓለም ደረጃ ስነ-ጥበባውን ባህላውን መልእኽቲ ኣጣሚሩ ዝኸይድ ፍሉጥ ስፖርታዊ ንጥፈት ምዃኑ ጠቒሱ፡ ኣብ ኤርትራ’ውን ካብ ቅድሚ ናጽነት ኣትሒዙ ብውሱን ደረጃ ይካየድ ከምዝነበረ፣ ድሕሪ ናጽነት’ውን፡ ፍሉጥ ጠመተ ሳላ ዝረኸበ፡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ከባቢ 30 ዝኾኑ ተኸተልቲ ረኺቡ ከምዘሎ ሓቢሩ። ምስኡ’ውን፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን፡ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን ኤርትራ ብዝገበሮ ጻዕሪ፡ ንኣሽቱ ቈልዑ ኣብ ቻይና ሰልጢኖም ከም ዝመጽኡ ስለ ዝተገብረ፡ ሞያ ሰርከስ ይዓብን ንህዝቢ ዝድነቕ ምርኢት ከቕርብ ጀሚሩን ከምዘሎ ገሊጹ። እዚ ስእላዊ ምርኢት ከኣ፡ ነቶም ስፖርተኛታት ሰርከስ ዝነበሩ ንስለ ሃገር ድማ ሂወቶም ዝወፈዩ ከም ስዉእ ዘርእሰናይ ፍስሃ፡ ስዉእ ኣታኽልቲ ተኽልኣብ፡ ስዉእ ኣሰልጣኒ ጽጋዊ ስዩምን ካልኦትን ክዝከሩ ዝገብርን ናቶም ሞያ ክዓቢ ምትብባዕ ዝፈጥርን ምዃኑ ሓቢሩ።

ንስለ ኤርትራ ዘይተኸፍለ ዋጋ የለን። ህዝቢ ኤርትራ፡ ዓቢኡ ንእሽቶኡ፡ ምሁሩ ሓረስታዩ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ይኹን ኣብ ወጻኢ፡ ንሃገሩ ካብኡ ዝሕተት ሂቡ’ዩ። እዚ ኣብ ጎድኒ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ንምርኢት ቀሪቡ ዘሎ ናይ ኣስታት 170 ኣሳእል ገዳይምን ሓደስትን ስዉኣት ስፖርተኛታት ከኣ፡ ኤርትራ ማዕረ ክንደይ ከስምዩዋ ዝኽእሉ ብቕዓት ዝነበሮም ስፖርተኛታት ከም ዝነበሩዋ ዘነጽር፡ የግዳ ንስለኣ ማዕረ ክንደይ ብሉጻት ስፖርተኛታት ከምዝተኸፍሉ ዘጕልሕ’ዩ። ከምዚ ገይርካ ምዝካሮም ድማ ኣብ ልቢ ህዝብን ኣፍቃሪ ስፖርትን ልዑል ኒሕን ሓቦን ዝፈጥር’ዩ። እቲ ምርኢት ዕዉት ንክኸውን ንዝጸዓቱን ንዝተዋስኡን ኣካላት - ማለት ምቁጽጻር ስነ-ስርዓት፡ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ መኮነን ጎስጓስን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ሃገራዊ ፈደረሽን ባድሜንተን ኤርትራ፡ ምምሕዳር ዞባ ማእከል፡ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን ኤርትራ፡ ሃማመተኤ፡ ገዳይም ስፖርተኛታት ልባዊ ምስጋና ዝግብኦም’ዩ።

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ዛንታ ናይ’ቶም 21 ሰማእታት

ገዛእቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ንዘመናዊ ኣረዳድኣ ናይ ሃገርን ሃገራውነትን ብምኽሓድ ንኣስፋሕፋሒ ሃጸያዊ ዕላማታቶም ዘገልግል ታሪኽ ብዝጥዕሞም ኣገባብ ጽሒፎም ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣርዑት መግዛእቶም ንምቝራንን ንሃገራዊ መንነቱ ንምድምሳስን ኩሉ ዝከኣሎም ፈቲኖምዮም። እንተኾነ፡ ከም ብዓል ሸኽ ዓብደልቃድር ከቢረ፡ ኣቦና ወልደኣብ ወልደማርያምን ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣንን ዝኣመሰሉ ቀዳሞት ናይ ሓርነት ተቓለስቲ ዝወልዑዋ ሽግ፡ ብጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝግበር ዝነበረ ማእሰርትን ቅንጸላታትን ክትጠፍእ ኣይከኣለትን። በንጻሩ እኳ ደኣ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲታቱ ብዝተፈላለየ መልክዓት ክቕጽልን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናሓንሓነ ክኸይድን ተራእየ። ድሕሪ መሪር ናይ 30 ዓመታት ልዕሊ 65000 ትንፋስ ቀያሕቲ ደቂ ህዝቢ ዝወሰደ ደማዊ ኲናት ድማ እታ ባህጉን ባህጊ ቅድሚኡ ነቲ ቃልሲ ዝጀመሩ ኣያታቱን ዝኾነት ናጽነቱን ልኡላውነቱን ኣውሓሰ። ሰውራ ኤርትራ ኣብ እግሪ ተኽሉ ኣብ 1965 ኣብ ቅሩሕ ናይ ዝተኻየደ ኲናትን ዛንታ ናይ’ቶም ኣብ ከረን ዝተሰቕሉ 21 ስዉኣትን ይስዕብ። ሰውራ ኤርትራ ካብ ዝምስረት ራብዓይ ዓመቱ ኣቑጺሩ ናይ ምቕጻልዶ ዘይምቕጻል ጽንኩር መድረኽ ይሓልፍ ነበረ። ሰነ 1965 ላዕለዋይ ባይቶ ተ.ሓ.ኤ፡ ከምቲ ሰውራ ኣልጀርያ፡ ኣብ ልዕሊ መግዛእቲ ፈረንሳ ብኣውራጃታት ተወዲቡ ብምቅላስ ዝተዓወተ፡ ተጋድሎ ሓርነት’ውን፡ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ንምስዓር ነዚ ስልቲ ክጥቀም’ዩ መሪጹ። በዚ ድማ መራሕቲ ናይተን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝነበራ ክፍልታትን ላዕለዋይ መሪሕነትን ኣብቲ ኣብ ከሰላ ዝነበረ ብ”ቅያዳ ሰውርያ” ዝፍለጥ ቤት ጽሕፈት ተጋድሎ ሓርነት ኣኼባ ኣካየደ። ብውሳነ ላዕለዋይ ባይቶ ድማ ንሰውራ ኤርትራ ኣብ ኣርባዕተ ክፍልታት ማለት፡ ቀዳመይቲ ክፍሊ ኣብ ጋሽን ባርካ፡ ካልአይቲ ክፍሊ ኣብ ሰንሒትን ሳሕልን፡ ሳልሰይቲ ክፍሊ ኣብ ሓማሴን፡ ሰራየን ኣከለጉዛይን ራብዐይቲ ክፍሊ ድማ ኣብ ሰምሃርን ደንከልን ንኽንቀሳቐሳ ተወሰነ።

በዚ ዝተሓንጸጸ መደብ ድማ፡ 20 ነሓሰ 1965 ኩለን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝነበራ ኣሃዱታት ኣብ ክር ዝተባህለ ቦታ ብምትእኽኻብ ዳግመ ስርርዕ ኣባላተንን መሪሕነተንን ገበራ። ብመሰረት እዚ ሓድሽ ኣወዳድባ ቀዳመትይን ካልኣይትን ክፍልታት ካብ ልሙድ ቦታአን ርሒቐን ስለ ዘይነበራ ናብ መዛግበን ንኽምለሳ ኣይተሸገራን። ኣባላት ሳልሰይትን ራብዐይትን ክፍልታት ግን ኣዝዩ ነዊሕ ጽንኩርን በዳህን ጉዕዞ ይጽበየን ነበረ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ድማ ሳልሰይቲ ክፍሊ ካብ ባርካ ንሸነኽ ላዕሊ ብምብታኽ ብሮራ መንሳዕ ሓሊፋ ናብ ደጀና ንምብጻሕ ነቐለት። ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ፡ ልዕሊ ሚእቲ ዝበጽሑ ኣባላት ሳልሰይቲ ክፍሊ፡ ካብ ክር ተበጊሶም ብምድሪ ማርያ (ንኡስ ዞባ ኣስማጥ) ኣቢሎም ብሃበሮ ወሪዶም ኣብ ሓረውያታት ዝተባህለ ቦታ በጽሑ። ካብኡ ድማ ዘይተወዝዑ ሓደስቲ ተጋደልቲ ተወሲኾሞም ብሓባር ጉዕዞኦም ቀጸሉ። 15 መስከረም ምሸት ድማ ገለብ ኣተዉ። ንጽባሒቱ ዕለት 16 ኣንፈት ጉዕዞኦም ናብ ደቡባዊ ምብራቕ ብምግባር ምሕላብ ንየማን ብምግዳፍ ድሕሪ ኣድካሚ ጉዕዞ ወጋሕታ ቅሩሕ ኣተዉ።

እታ መዓልቲ፡ ነቶም ሰሙን ምሉእ ኣብ ከቢድን ኣድካምን ጉዕዞ ዝቐነዩ ተጋደልቲ ናይ ዕረፍቲ መዓልቲ ክትከውን ተወሰነት፡ በዚ ትንፋስ ዝረኸቡ ተጋደልቲ ዋርድያ ኣውጺኦም ናብቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝነበረ ስንጭሮ ብምእታው ኣብ ተዛነ ኮይኖም ነቲ ብረሃጽን ደሮናን ዘይሕብሩ ዝሓዘ ክዳውንቶም ክሓጽቡ ጀመሩ።

ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ግን ንሶም ኣብ ቁሩሕ ንኽውዕሉ ክውስኑ እንከለዉ፡ ንምንቅስቓሶም ዝሕብር ወረ ናብቲ ኣብ ከረን ዝነበረ ቤት ጽሕፈት ኮማንድስ በጽሐ።

ኮማንድስ ኣብ ተዳሎ ዝጸንሑ እንክመስሉ ከይወዓሉ ከይሓደሩ ካብ ከረን ብመካይንን ብኣጋርን ተበጊሶም ሻቡ ምሕላብ በጽሑ። ካብ ምሕላብ ንታሕቲ ብምውራድ ሩባ ሩባ ገይሮም ናብቲ ተጋደልቲ ኣዕሪፎምሉ ዝነበሩ ቦታ ቀረቡ። ኣብቲ ህሞት ኩነታት ናይ’ቶም ኮማንድስ ባህ ዘይበሎ ሓደ ገባር ብዓል ገመል ቀቅድመኦም ሓሊፉ ብዘብዘብ ናብቲ ተጋደልቲ ዝነበሩሉ ቦታ ብምብጻሕ፡ ኮማንድስ ኣብ ጥቓኦም በጺሖም ከምዘለዉን ብቕጽበት እተዘይተንቀሳቒሶም ድማ ሓደጋ ክወድቅዎም ከምዝኽእሉን ሓበሮም። ነዚ ዘየላቡ ሓበሬታ ዝሰምዑ ኣብ ምሕጻብ ክዳውንቲ ተዋፊሮም ዝነበሩ ተጋደልቲ ነቶም ካብ ሓረውያታት ዝተማልእዎም ሓደስቲ ዘይተወዝዑ ተጋደልቲ መሪሖም ብቕጽበት ናብቲ ኣብ ጎኖም ዝነበረ ታባ ብምድያብ ከውሊ ዝኾኖም መዝገብ ክሕዙ ጀመሩ።

በንጻር እዚ ኮማንድስ ኣብቲ ተጋደልቲ ዝነበርዎ ቦታ ቅድሚ ምብጸሖም ኣብ ማል ውዒሉ ዓዲ ዝኣቱ ዝነበረ ቆልዓ ተጓነፎም እሞ “ኣብ መንገድኻ እንታይ ርኢኻ ምስበልዎ፡ ብገርሁ ተጋደልቲ ኣብ ሩባ ሓያሊት ኣዕሪፎም ከምዘለዉ ንጹር ሓበሬታ ሃቦም።

ኣባላት ኮማንድስ ስጋ ከምዝረኣየ ከልቢ ሃነፍነፍ በሉ። ግዜ ከየጥፍኡ ድማ ንእለቱ ኣብ ሰለስተ ጉጅለ ተመቓቒሎም ነቲ ስርሒት ክፍጽምዎ ወሰኑ። ቀዳመይቲ ጉጅለ በታ ሒዛታ ዝነበረት ሩባ ክትቅጽል እንከላ፡ እተን ክልተ ጉጅለታት ድማ ንየማንን ንጸጋምን ናብ ዝነበረ ከባቢታት ፋሕ ብምባል ተጋደልቲ ናብ ዝነበሩሉ ቦታ ብምብጻሕ ስራተጂካውያን ኩጀታት ብምሓዝ ኣግፊሐን ኣብ ከበባ ኣእተውኦም። ብፍላይ ድማ እታ ብየማናይ ወገን ዝወፈረት ጉጅለ፡ ነቲ ጎቦ ከውሊ ብምግባር ነቲ ተጋደልቲ ዝነበሩዎ ቦታ ሓሊፋ ብወገን ደቡባዊ ምብራቕ ዝነበሩ ኣገደስቲ ቦታታት ብምቁጽጻር ኣድበየት።

ሩባ ሩባ ሒዞም ዝቕጽሉ ዝነበሩ ኮማንድስ ኣብቲ ተጋደልቲ ዝነበሩዎ ቦታ ህሩግ በሉ። ኣብ ናይ ቀረባ ርሕቀት ድማ ፊት ንፊት ተራኸቡ። ብየማናይ ክንፊ ዝነበረ ተጋዳላይ ዝተኮሳ ቀዳመይቲ ጥይት ግንባር መራሒ ናይቶም ብሩባ ኣቢሎም ዝኣተዉ ኮማንድስ ብምትርጋእ ኣውደቐቶ። ኲናት ተወለዐ፡ ኣብ ሓደ ግዜ ማእለያ ዘይብሉ ጠያይትን ናይ ኢድ ቦምባታትን ብኹሉ ኣንፈት ናብቶም ኣብ ማእከል ዝተኸቡ ተጋደልቲ ከም ኣይሂ ክዘንብ ጀመረ። መሬት ድማ ሓዊ ተፍአት። ኣብቲ ንከባቢ ሓደ ሰዓት ዝቐጸለ ኲናት ነዊሕ ርሕቀት ዝከይድ ሓድሽ ብረት ኮማንድስ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ከቢድ ክሳራ ኣውረደ። ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ጥራይ 21 ተጋደልቲ ኣብ ሩባ ‘ሓያሊት’ ወደቑ። ምክትል መራሒ 3ይ ክፍሊ ተጋዳላይ ዓብደላ መሓመድ ባሪ (ጉምሑትን)፡ መራሒ ጋንታ ጃብር ዕከን ድማ ኣብ መንጎቶም ናይታ መዓልቲ ስዉኣት ነበሩ። እዚ ድማ ካብቲ ኣብ ኲናት ተጎርባ ዝተኸፍለ ሂወት 18 ስዉኣት ዝወሰደ ኲናት ንላዕሊ ንመጀመርታ ግዜ ዝያዳ ቁጽሪ ስዉኣት ዝወሰደ ኲናት ተባሂሉ ኣብ መዝገብ ሰውራ ኤርትራ ሰፈረ።

እቶም ብእስራኤላውያን ዝተዓለሙ ወተሃደራት ኮማንድስ ኣብቲ ፋልማይ ምስ ተጋደልቲ ዝገበርዎ ናይ ፊትንፊት ኲናት ዓወት ስለዝረኸቡ ፍናኖም ወሰኸ፡ ሞራሎም’ውን ሰማይ ዓረገ፡ ንጽባሒቱ ድማ ኣብ ረበል 4 ተጋደልቲ ተሰውኡ።

16 መስከረም ድሕሪ ቀትሪ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ቅሩሕ ብኣስገዳድ ብዝተኣከቡ ገባር፡ ሬሳታት ናይ’ቶም ተጋደልቲ ከካብ ወዲቖምሉ ዝነበሩ ቦታ ናብ ሓደ ንኸምጽእዎ ኣዘዙዎም። ህዝቢ ንግሆ ምድሪ ብሓበን ዝተቐበሎም ተጋደልቲ ደቁ ኣጋ ምሸት ዕረ እናጠዓሞ ብደም ዝጨቀወ ሬሳታቶም ክእክብ ተገደደ። እቲ ዘሕዝን ድማ ኮማንድስ ነቲ ወዲቑ ዝነበረ ሬሳታት ደቁ፡ ከም ኣጭርቕቲ ንየው ነጀው እናገላደሙ ክጎስዎ ምስ ረአየ ህዝቢ ብጓሂ ኣዒንቱ ደም ሰረበ። ዝገብሮ ስለ ዘይነበሮ ግን ነቲ ደሙ ጀበብ ዝብል ዝነበረ ሬሳታት ብባሬላ እናተሰከመ ናብተን መካይን ዝነበርኦ ቦታ ኣብጽሖ።

ሬሳ ናይ’ቶም ኣብቲ ኲናት ዝተቐትሉ ዓመጽቲ ወተሃደራት ኮማንድስ ብስርዓት ተገኒዙ ብኽብሪ ተሰሪዑ ኣብ ማኪና ክስቀል እንከሎ፡ ሬሳ ናይ’ቶም ምእንቲ ህዝቢ ዝወደቑ ምዑታት ተጋደልቲ ግና ከም ዕንጸይቲ ናበየ ኣንፈቱ ኣብ ርእሲ ርእሲ ኣብ ማኪና ተደራበየ። እዚ ብገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ሬሳታት ተጋደልቲ ዝተገብረ ዘስካሕክሕ ግፍዒ ንፍጡር ወዲ- ኣዳም ኣይኮነን ንእንስሳውን ዘይትምነየሉ ኣነዋሪ ተግባር’ዩ። ብኸምዚ ኣገባብ ድማ ኣብታ ለይቲ 21 ስዉኣት ብጸልማት ከረን ኣትዮም ሓደሩ።

ኣብ ከረን፡ ሬሳ ስዉኣት ተጋደልቲ ሓኒቕካ ንምንጥልጣል ዘድሊ ኩሉ ምድላዋት ተገብረ። ካብ ኣስመራ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ’ቲ ስርዓት ነቲ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ዝተረኽበ ዓወት ንምጽምባልን ነቲ ኣረሜናዊ ግፍዒ ባርኾቶም ንምሃብን ከረን ወረዱ። ኣብ ከባቢ እንዳ እኽሊ (ናይ ሎሚ ዕዳጋ ኣሕምልቲ) ጐዳጉዲ ተፋሒሩ ሓጻውን’ውን ተተኽለ። ስዉኣት ቅሩሕ ሓደ ኣብ ርእሲ ሓደ ኣብ ሓጻውን ከምዝንጥልጠሉ ተገብረ። ንግሆ 17 መስከረም 1965 ድማ ሬሳ ናይ 21 መንእሰያት ኣብ ማእከል ዕዳጋ ብገመድ ኣብ ሓጺን ተንጠልጢሉ ተራእየ። ቅድሚ’ዞም ናይ ቅሩሕ ኣብ ኲናት ተጎርባ ናይ ዝተቐትሉ 4 ስዉኣት ሬሳ’ውን ኣብ ጅራ-ፊዮሪ ከረን ተሰቒሉ ይፈልጥ እዩ። ሓደ ዓመትን መንፈቕን ድሕሪ ኲናት ተጎርባ ድማ ቆልዑ ንምብህራር ዓበይቲ ድማ ተስፋ ንምቝራጽ ተባሂሉ እዚ ኣረሜናዊ ተግባር ኣብ ማእከል ህዝቢ ከተማ ከረን ተደግመ።

ከም መደቦም መሰረት፡ ልቢ ዘይቆጸሩ ንኣሽቱ ቆልዑ ከካብ ቤት-ትምህርቶም ብሓይሊ ናብዚ ቦታ ብምምጻእ ነቲ ሬሳታት ርእዮም ከምዝስንብዱን ዝብህርሩን ተገብረ። ሰብ ትካላት፡ ብሓይሊ ትካላቶም ዓጽዮም ኣብ ቅድሚዞም ሬሳታት ደው በሉ። ዕዳጋ ዘዝወረደ ሰብ ነዚ ከም ቋንጣ ዝተሰቕለ ሬሳታት ደቁን ኣሕዋቱን ዕረ እናጠዓሞ ንኽርእዮ ተገደደ። ኩሉ ነዚ ሬሳ ናይ’ዞም ስዉኣት ዝረአየ ሰብ መዓንጣኡ ክሳብ ዝሓርር ብሓዘን ኩምትር በለ፡ ብሕርቃን ደሙ ፈልሐ፡ ኣዒንቱ ድማ ንብዓት ቋጸረ። ካብ ጀለምታ ዝሓልፍ ምንቅስቓስ ግን ኣብ ዓይኒ ኣባላት ጸጥታ ዘእቱ ነበረ። ኣካላቶም ብጓሂ ተቐራጢሙ በጨቕ ዝብሎምን ብነድሪ ዝኾነ ፍሉይ ምንቅስቓስ ዘርኣዩን ድማ ናብ መደበር ፖሊስ ተወሲዶም ዘለዎም ርክብ ተሓቱ።

ኣብ ከተማ ከረን ብኸምዚ ኣገባብ ልዕሊ ካልኦት ከተማታት ኣብ ዉሽጢ 4 ዓመታት ማለት ካብ 1964-1968 ሬሳ ናይ 99 ተጋደልቲ ካብ በረኻ ተጎሲሱ ኣብ ማእከል ከተማ ከም ስጋ ተሰጥሐ። ዕላምኡ ድማ “ናብ ሰውራ ዝኸደ ዕጫኡ እዚ’ዩ” ንምባልን ኣብ ህዝቢ ራዕዲ ንምፍጣርን ነበረ።

እቲ ሬሳታት ኣብ ጸሓይ ተሰቒሉ ወይ ተጸጢሑ ድሕሪ ምውዓል ኣጋ ምሸት ብዘይ ክብረት ብሸቃሎ ምምሕዳር ከተማ ከም ገምቢ ተደፍነ። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ግፍዒ ምስ ተደጋገመ’ዩ እምበኣር “ቤት ጽሕፈትና ከሰላ - መቓብርና ደዓሪት - ናጽነትና ንደሊ ለይቲ ይኹን ቀትሪ” እናተባህለ ብህዝብ’ቲ ከባቢ ዝተደርፈ።

እዚ ኣረሜናዊ ተግባራት ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ኤርትራ ተደግመ። እዞም ኣብ ብገመድ ተንጠልጢሎም ኣብ ፈቐዶ ከተማታት ዝስጥሑ ዝነበሩ ስዉኣት ንገሊኦም ኣሕዋቶም ንገሊኦም ደቆም ፍረ ብርኮም ክኾኑ እንከለዉ፡ ንዝበዝሑ ድማ ኣዕሩኽቶም፡ መማህርቶምን መተዓብይቶምን ነበሩ። ህዝቢ፡ ሓዉ፡ ውላዱ፡ መተዓብይቱ ወይ ወዲ ዓዱ ተሰቒሉ እንክርእዮ ኣብ ክንዲ ስምባደን ፍርህን በንጻሩ ከብዱ እምኒ ብምእታው መሊሱ ይጭክንን ጽንዓት ይስምዖን ነበረ።

እቲ ንሞት ብሞት ንኸሰምብድ ተባሂሉ ዝተነድፈ መደብ ካብ ትጽቢቶም ወጻኢ ብህዝቢ ኣንጻር ግብረመልሲ ተዋህቦ። ኩሉቲ ስዉእ ተንተልጢሉ ዝረአየ ኤርትራዊ ከብዱ ጓህሪ ተዘርኦ። ተሓቢኡ ጸላም ተጎልቢቡ ንሰውራ ዝሕግዞ ዝነበረ ድማ ብቕሉዕ ብጨው ቀትሪ ክገብሮ ጀመረ። ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት፡ ንሰውራ በቶም ተሰቒሎም ዝረኣዩዎም ስዉኣት ፈለጡዋ። እቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ዝረአዩዎ ኣረሜናዊ ግፍዒ፡ ምሒር ጽልኣት መግዛእቲ ኣሕደረሎም። ብዝሓደሮም ርሱን ሃገራዊ ስምዒት ተደሪኾም ድማ ናብ ኣሕዋቶም ናብ ሜዳ ኤርትራ ብብዝሒ ተጸምበሩ።

ሬሳ ጅግና ኣብ ዕዳጋ ተንጠልጢሉ ምርኣይ፡ ብዙሓት እታ እንኮ ዝውንኑዋ ትንፋሶም ምእንቲ ህዝቢ ሞባእ ክኸፍሉዋ ደረኾም። ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ ሬሳ ስዉእ፡ ምእንቲ ህዝብኻ ዝግበር መስዋእትን እትረኽቦ ዘልኣለማዊ ክብረትን ተማሂሮም፡ ሓርበኛ ኣይነብርንዩ ታሪኹ’ዩ ዝውረስ ዝብል ረዚን ሕድሪ ካብቲ ንስለኦም ዝነጥብ ዝነበረ ደም ስዉእ ብምቕባል፡ ንመግዛእቲ ኢትዮጵያ ሓንሳእን ንሓዋሩን እታ ዘይትድገም ትንፋሶም ከፊሎም ጸረጉዎ፡ ዶባት ኤርትራ ድማ ብኽቡር ዓጽሞም ከለልዎ።

ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ቅሩሕ ኣብ ጽላል’ታ 21 ተጋደልቲ ዝወደቑላ ኣብ ሩባ “ሓያሊት” እትርከብ ዓባይ ገረብ ኮይኑ ሪፈረንደም ብምክያድ ንቃልሱ ‘እወ ንናጽነት’ ዝብል ሕጋዊ መዛዘሚ ገበረሉ። ዓመት መጸ 20 ሰነ ድማ ነቶም ንግሆ ብህይወቶም ተቐቢሉ ምሸት ሬሳኦም ዝኣከበ ደቁን ብጾቶምን፡ ኣብቲ ቦታ ሰልፊ ብምግባርን ሽምዓ ብምውላዕን ይዝክሮም። ስዉኣትና ብስራሕና ይደበሱ ካብ ዝብል መርሓ ብምብጋስ ድማ ነታ ድሕሪ ናጽነት ንፈለማ ኣብቲ ከባቢ ዝተሃንጸት መባእታን ማእከላይ ደረጃን ቤት ትምህርቲ፡ ንኽብርን ዝኽርን እቶም ኣብ 1965 ዝተሰውኡ ሰማእታት “ሓያሊት” ኢሎም ሰመዩዋ።

(ምንጪ፦ ካብ ዝተፈላለዩ ሰነዳት)

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ሰማእታትና ብልዑል መዓርግ ይዝከሩ፡ ኣሽሓት ሓርበኛታት ድማ ሕድሮም የተግብሩ
ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ ሃለቃ)

ሰብ ሓላፊ’ዩ፣ ታሪኽ ግን ተራፊ። ወዲ ሰብ ኣብዛ ምድሪ ብዝገበሮም ነገራት እዩ ዘልኣለም እናተዘከረ ዝነብርን ዝልካዕን። ኣብ’ዚ ዓለም ሓደ ሓቂ ኣሎ፡ ንሱ ከኣ ሞት ዘይተርፍ ምዃኑ’ዩ። ንስለ ሃገርን ህዝብን ምስዋእ ግን ምስ ተራ ሞት ኣይጽብጸብን። ኣብ ክንዲ ኣእላፍ ኣብነት ምዃን’ዩ። ዓይንን መሓውርን ህዝቢ ኴንካ ዘልኣለም ምንባር እዩ። ሞት ንቡር’ዩ። መስዋእቲ ግን ኒሻን ክብሪ እዩ። ዘለናዮ ቅንያት፡ ቃል ናይቶም ምእንቲ ሓፋሽ ዝወደቑ ሰማእታት ንምትግባር ብዝኽሪ ሓበን ቃልና እነሐድሰሉ እዩ - ወርሒ ሰነ። 20 ሰነ ድማ ብሕልናን መንፈስን ምስቶም ምእንቲ ናጽነት ዝወደቑ ብሉጻት እንራኸበላ ክብርቲ ዕለት እያ። ብሓፈሻ እዚ ቅንያት፡ ነቶም ሕሱም ከውታ መግዛእቲ ቀንጢጦም፡ ንህዝቦም ሰብኣሰገል ኰይኖም፡ መንገዲ ሰላም ዝሓበሩ ጀጋኑ እናዘከርና እንሕበነሉ እዩ።

ትማሊ ሓሙስ 19 ሰነ 2025 መሬት ቂሐ-ጽልሚ ከፊቱ ወገግ ምስ በለ፡ ነናይ ኣሃዱታቶም መለለዪ ማልያ ዝለበሱ ኣባላት ማሕበር ምትሕግጋዝ ተጋደልቲ፡ ካብ ኩሉ ኵርንዓት ኣስመራ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ክተኣኻኸቡ ተራእዩ። ሓድሕድ ምዉቕ ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ ድማ፡ ጉዕዞ ናብ ኣንፈት ምብራቕ ተተሓሓዙዎ። ካብ ዝተሰቐሉወን ንኣሽቱን ዓበይትን መካይን ብቐጥታ ብምውራድ ድማ፡ ኣንፈቶም ናብ ሰሜን ብምጥዋይ፡ ብሞቶር ሳይክል ፖሊስ ትራፊክ ተዓጂቦም፡ ዓበይቲ ባንዴራታት ኣብ ኢዶም ብምሓዝ ናይ 5 ኪ/ሜተር ብእግሮም ተጓዒዞም ሰዓት 7፡00 ቅ/ቐትሪ ኣብ ማይ ድምነት ኣተዉ። ነቲ ኣቐዲሙ ኣብ ማይ ድምነት ተተኺሉ ገሊኡ ኣብ ምጽዳቕ ገሊኡ ድማ ዓብዩ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ዝርከብ ኣግራብ ናይ ምኹስኳስን ምግራብን ስራሕ ድማ ንሓጺር ግዜ ኣካይዶም።

ድሕሪ’ዚ ሰዓት 8፡00 ቅ/ቐ ምስ ኰነ፡ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ፡ ሓላፊ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ብርጋደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ፡ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮ/ል መሓሪ ጸጋይ፡ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ዮሱፍ ሳይቕ፡ ሚ/ር ሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ወ/ሮ ልኡል ገብረኣብ፡ ሚ/ር መሬት፡ ማይን ኣከባብን ኣቶ ተስፋይ ገብረስላሰ ዝርከብዎም ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሰበ-ስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ ከምኡ ከኣ ሓርበኛታት ተጋደልቲ ኣብ ዝተረኽብሉ ድማ፡ ወግዓዊ መደብ ናይ’ዛ ረዛን ዕለት ኣብ ጐላጒል ማይ ድምነት ብዝኽረ ሰማእታት ጀመረ።

ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ነዛ ረዚን ዝኽሪ ዝሓቖፈት ዕለት ኣመልኪቱ ንዕዱማት መኽፈቲ ቃል ዘስመዐ፡ ኣወሃሃዲ ማሕበራት ተጋደልቲ ኣቶ ተስፋይ ቀለታ እዩ። ንሱ “19 ሰነ ከም ወትሩ ስዉኣትና እንዝክረላ ከባድ ዕለት እያ” ድሕሪ ምባል፡ “ማሕበራት ተጋደልቲ፡ 44 ማሕበራት ዝጠርነፈ እዩ። ቀንዲ ዕማማቱ ድማ፡ ሓሙሽተ ነገራት ዘጠቓለለ እዩ። ቀዳማይ መድሕን ህይወት ናይ ዝኣተዉ ኣስታት 10 ሽሕ ኣባላቱ ብስሉጥን ጽፉፍን ከም ዝኸይድ ምግባር እዩ። እዚ ማሕበር’ዚ ዛጊት 30 ሚልዮን ናቕፋ ደበስ ንስድራ ስዉኣት ከም ሓገዝ ኣበርኪቱ ይርከብ። እቲ ካልኣይ ዝዓበየ ዕላማኡ ድማ፡ ብስም ሰማእታትን ኣጋጣሚ 20 ሰነን ናይ ምግራብ መደብ ኣብ ማይ- ድምነት ብቐጻሊ ምስልሳል እዩ። ዛጊት’ውን ኣስታት 11 ሽሕ ፈልሲ ኣግራብ ተተኺሉ ይርከብ” ክብል ገሊጹ።

ንሱ ኣስዒቡ፡ “ሳልሳይ ዕማም ድማ፡ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምስናድ ብዝሓየለ መንገዲ ምስራሕ እዩ። ሓደ ከም ኣብነት ዝዀነና ድማ እዚ ኣብ ኤረ-ቲቪ ዝኸይድ ዘሎ ዶኵመንታሪ ፊልም ፈንቅል ምጥቃስ ይከኣል። ራብዓይ፡ ማሕበራት ገድሊ ዓቕሙ ብዘፍቀዶ መሰረት ክተሓጋገዝ ጸኒሑን ኣሎን። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ማሕበራት ገድሊ ተወሃሂዱ ንሓወልቲ ስዉኣት ጊንዳዕ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ናቕፋ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣበርኪቱ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ጀጋኑ ልምዓት ኣብ ዝተዋፈሩሉ ናይ ህንጸት መደባት፡ ማሕበራት ገድሊ ናብ’ቲ ቦታ ብምኻድ ከተባብዓ ተራእየን እየን። ሓሙሻይ ድማ፡ 20 ሰነ ብግቡእ ወዲብካ ስዉኣት ምዝካር እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ድማ ይቕጽል ኣሎ” ክብል ቃሉ ደምዲሙ።

ሰማእታት፡ ሰባት ክንሶም ንሞት መሊኾም፡ ንኩብኩብታ ኣባይ ጸሪጎም ኣብ እምባ ዓወትን ክብርን ተቐሚጦም ዘልኣለም ከቢሮም ዝነብሩ ወርቃውያን ኣናብር እዮም። ክቡራት ስለዝኾኑ ወትሩ ዓመት መጸ ብኽብሪ እናተጸውዑ ይነብሩ ኣለዉ። ምኽንያቱ፡ ንስለ እቲ ዘፍቅርዎ ህዝቦምን ሃገሮምን ነታ ዘይትትካእ ሂወቶም ስለዝሃቡ። በዚ ኢልካ በቲ፡ ስዉኣት ቅድሚት ዝሓለፉ ቀያሕቲ ማዕድን እዮም ምባል ይቐልል።

ኣብ’ዚ ዕለት’ዚ፡ ብውሁድን ጥሙርን ዕላማ ጉዕዞ ማሕበራት ተጋደልቲ ናብ ማይ ድምነት እምበኣር ማንም ሰብ ዝስሕቶ ኣይኰነን። ነቶም ነዛ ሃገር ከይትድፈር ትማሊ ድርዒ ኰይኖም ዝሓለፉ ሰማእታትና ብሓበን ንምዝካር እዩ። በቲ ካልእ ድማ ሕድሮም ኣጽኒዕካ ንመንፈስካ ዘቕስን ግብሪ ምፍጻም።

መደብ እዚ ረዚን ዝኽሪ፡ ብግጥሚ ተጋዳላይ ንጉሰ ትኩእ እዩ ተፈዊኑ። ቀጺሉ ድምጻዊ ኣሕመድ ኣሕመዲን (ደሮና) “ያዓሲና” ብቋንቋ ሳሆ፡ መንእሰይ ድምጻዊት ራሄል ተኽለዝጊን ሑመድ መሓመድ ድሩፍን ድማ፡ “ኣልያ ደቢት” ብቋንቋ ብዳዌት ንተወፋይነትን ጽንዓትን ሰማእታትና ዝገልጻ ሕሩያት ጣዕመ ዜማታት ኣቕሪቦም። ብድሕሪ’ዚ ንከቢድን መሪርን መስዋእትን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ከምኡ’ውን ዝተኸፈለ ዋጋን እትገልጽ ምኩራትን ንኣሽቱን ስነ- ጥበበኛታት ዝተዋስኡዋ “ጽባቐ” ዘርእስታ ብስነ-ጥበበኛ ደበሳይ ወልዱ ዝተደርሰት ሙዚቃዊት ድራማ ቀሪባ።

ቀጺሉ ኣባል ጉጅለ ባህሊ ዋልታ ድምጻዊ ኣሕመድ እድሪስ ዓፋ፡ “ህቶም” ብቋንቋ ትግረ፡ ንሞሳን ክብርን ስዉኣትና ዝወፈያ ጽብቕቲ ጣዕመ ዜማ ኣቕሪቡ። ንዕኡ ተኸቲሉ ድማ፡ ገዲም ገጣሚ ሳሚኤል ገ/ኣዶናይ “ብጾተይ” እትብል፡ ንመዓልታዊ ናብራ ናይ’ቲ ምእንቲ ሃገሩን ህዝቡን ክብል ምስ ከርተት ዝተመሓዘወ ተጋዳላይ እተዘንቱ ግጥሚ ኣቕሪቡ። እግሪ እግሩ ድማ፡ ገዲም ድምጻዊ ዓንዶም ገ/ስላሴ (ወዲ-ቀሺ) “ንዘክሮም” እትብል ንሓይልን ጅግንነትን ሰማእታትና በቲ ሓደ፡ በቲ ካልእ ድማ ነፍሲ-ወከፍ ዜጋ ኣሰር ግብሪ ስዉኣት ክስዕብ እንተዘኻኽር ደርፊ መድሪኹ። ቀጺሉ መንእሰይ ድምጻዊ ኣማን ሃብተስላሰ (ዓይኖመ) “ሰላም ተኸዲነ” እትብል ዓቢ ትሕዞን መልእኽትን ሰማእታትና ዘለዋ ደርፊ ኣስዒቡ።

ብድሕሪ’ዚ “ትንሳኤ ምዉታን” እትብል ሞኖሎጋዊት ግጥሚ ዘቕረበ መንእሰይ ሚልኪያስ የማነ እዩ። ንሱ፡ ስዉእ ንስለ ረብሓን ህላወን ሓፋሽ ደሙ ዝኸፈለ ረባዕ ምዃኑ እትትርኽ ግጥሚ ኣቕሪቡ። ብድሕሪ’ዚ ገዲም ድምጻዊ ኣደም ዓምር ፋይድ ብቋንቋ ናራ ንክብርን ርዝነትን ሰማእታትናን ዝኸድዎ ዕላማን እትገልጽ ደርፊ ምስ ኣቕረበ፡ ድምጻዊ ፍረዝጊ ኣርኣያ ድማ፡ ”መልእኽቲ ስዉእ” እትብል ደርፊ ብቅኒት ክራሩ ኣሰንዩ ንርዝነት ዕለተ ሰማእታትና መዓርግ ኣልቢስዎ።

ስዒባ ድማ “ኤርትራ ትንፋሶም” ዘርእስታ ግጥሚ ብውልዶ ገጣሚ ተመሃራይ ቤትኣብ ፍቕረየሱስ ንተሳተፍቲ እቲ ዝኽሪ ምስ ኣነቓነቐቶም፡ ድምጻዊት ኣብርሀት ኣንከረ (ጓል ኣንከረ) ነቶም ንስለ ህላወናን ክብሪ መሬቶምን ኣብ መትከል ዓሪዶም ዝተበጀዉ ሰማእቲ ኣብ ዕለተ ዋዜማ ዝኽሮም ዘይማ። ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ንክብርን ሞሳን ሰማእታትና ሓደ ድሕሪ ሓደ ክውሕዝን ክቐርብን ዘርፈደ ባህላውን ስነ-ጥበባውን መሰናዶኦታት፡ ሰዓት 10 ቅ/ቐትሪ ምስ ኰነ ብሃገራዊ መዝሙር ተዛዚሙ።

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

President Isaias Afwerki laid a Wreath at Asmara's Patriots Cemetery in the morning hours today in tribute & remembrance of #Eritrea's heroic Martyrs.

Ceremony included public procession from Sheda Square to the Cemetery & cultural shows on precious sacrifices paid to achieve national independence as well as to protect and preserve the country's sovereignty and territorial integrity.

[daniel Kidane @dannydebkid]

ዘልኣለማዊ ክብሪ ንስዉኣትና 🕯️🇪🇷 Eternal Glory to our Martyrs!!

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

#Eritrea: ሃገረ ኣብ ረዚን ዝኽሪ ሓበን!- Sermons & Prayers in Commemoration of Martyrs Day presided by Religious Leaders of the Tewahdo Orthodox, Catholic, & Lutheran Christian denominations held at St. Michael's Church in Asmara in mid-morning hours today.

Similar ceremony at Asmara Grand Mosque scheduled for later this afternoon.

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

#Eritrea - Martyrs’ Day: Tribute to the Heroes; by Simon Weldemikael

*"...Martyrs’ Day in Eritrea is a tribute not only to the freedom fighters who fell in battle but also to the countless civilians—babies, women, and the elderly—who were deliberately targeted and killed by successive occupationist regimes. These innocent victims suffered atrocities, massacres, and brutal executions in flagrant breach of all humanitarian laws of war. Their remembrance is woven into the fabric of Eritrean history".

*"...Martyrs’ cemeteries are found all over Eritrea, serving as sacred resting places for the heroes and heroines who sacrificed their lives. These cemeteries are not just burial sites. They are symbols of honor, history, and national memory. Eritreans visit these resting places to light candles, lay flowers, and pay their respects, reinforcing their deep connection to those who gave everything for the safety and independence of the country".

https://t.co/A9J852FcwM

[Yemane G. Meskel 🇪🇷 @hawelti]

Prayers (ሰላትን ዱዓን) in commemoration of Martyrs Day held at Asmara's Grand Mosque this afternoon.

Presiding over the event, Eritrea's Mufti, Sheikh Salim Ibrahim Al-Mukhtar, underlined that "Martyrs Day remains the momentous event in which we pay tribute, year-in and year-out, to our heroic Martyrs who made history and the assertion of our independence, sovereignty, and human dignity through their precious sacrifices".

Sheikh Salim further stressed: "it incumbent on us to preserve, through our unity, their legacy by protecting every inch of our sovereign territory as well as every drop of our maritime waters".

[daniel Kidane @dannydebkid]

Eritrea National Day - United States Department of State https://t.co/kabtOxhmyT

[daniel Kidane @dannydebkid]

ብሩኽ መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ 🇪🇷
Happy Independence Day Eritrea🇪🇷

[daniel Kidane @dannydebkid]

Happy 34th Independence Day Eritrea!!

[daniel Kidane @dannydebkid]

Wishing all my Eritrean family and friends a Happy, Healthy and Prosperous year!!

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ንቚታ ባሕሪ - ዳህሳስ ጽባቐን ምስጢርን ባሕሪ!
ሚካኤል መንግስተኣብ

ብከላ ማለት፡ ንኣከባቢ ሓደጋ ከስዕቡ ዝኽእሉ ህላወ ዝተፈላለዩ በከልቲ ባእታታት - ማለት ከም ቀመማት፡ ጋዛት፡ ጓሓፋት ወዘተ እዩ። እዚ ከኣ፡ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ኣከባቢ ለውጢ ብምግባር፡ ንተጠቃምነት ጸጋታት መሬት፡ ማይ፡ ከምኡ’ውን ኣየር ኣብ ሓደጋ የውድቖ። በዚ ድማ፡ ሓደ ኣከባቢ ኣብ ጥቕሚ ንኽውዕል ውሑስ ምስ ዘይከውን “ተበኪሉ” ይበሃል።

ኣብ ናይ ሎሚ ዓምድና፡ ብዛዕባ ብከላ ባሕሪ ኢና ክንርኢ። ብከላ ባሕሪ ክበሃል እንከሎ፡ ደቂ-ሰብ ብዘካይድዎ ንጥፈታት ዝስዕብ ኰይኑ፡ ብቐጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ መገዲ ወይ’ውን ብተፈጥሮኣዊ ክስተት ዘጋጥም ተርእዮታት እዩ። እዚ ተርእዮ ድማ፡ ንተጠቓምነት ባሕሪን ህይወታውያን ባሕርን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ኰይኑ ብዙሕ ከጠቓልል ይኽእል። ገለ ካብኡ ንምጥቃስ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝተደኮኑ ሆቴላት፡ ገዛውቲ፡ ኢንዱስትርታት፡ ካብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ዝወጽኡ ጓሓፋት፡ ከምኡ’ውን ናብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ማለት ናብ ወሓይዝ፡ ኣፈላጋት፡ ዝጓሓፉ ርስሓት ናብ ባሕሪ ምስ ዝኣትዉ፡ ንጥዕና ኣከባብን ህይወታውያን ባሕርን ኣብ ሓደጋ የእቱ። ብተወሳኺ ብንፋስ ዝላዕሉ ከም ፕላስቲክ ከምኡ’ውን ከም ሰበባ ባሕሪ ዝኣመሰሉ ምስፍሕፋሕ ተጓዳእቲ ህይወታውያን ክጥቀሱ ይኽእሉ።

ጠንቅን ሳዕቤንን ብከላ ባሕሪ

ንዓለባ ሕብሪ ዝጥቀማ ከምኡ’ውን፡ ላቦራቶሪ ናይ ምርምርን ሕክምናን ዝኣመሰላ ዓበይቲ ኢንዱስትርን ትካላትን፡ ንመጽናዕታዊ ምርምርን መርመራዊ ውጽኢትን ንምርካብ ዝተፈላለዩ ቀመማት ይጥቀማ። እዞም ቀመማት ከኣ በከልቲ ፈሰስቲ፡ ጸርግታት፡ ሓደገኛ ታህዋስያን፡ ካልኦትን ክኾኑ ይኽእሉ። ከምኡ’ውን ቴክኖሎጂያዊ ኣቑሑ ከም ሞባይል፡ ተለቪዥን፡ ኮምፕዩተር፡ ሶላር ወዘተ ምስ ምምጻእ ኢንድስትራዊ ምዕባለ ዳርጋ ናብ ነፍሲ-ወከፍ ተጠቃሚ ክበጽሕ ክኢሉ እዩ። ኮይኑ ግን ምስዞም ኣቑሑ ዝተገጥሙ ሓደገኛ ቀመማት ብግቡእ እንተዘይ ተጓሒፎም ኣብ ኣከባቢ ጸገማት ከስዕቡ ይኽእሉ። ብተመሳሳሊ፡ ከም ፕላስቲክ ዝኣመሰለ ተጠቃምነት ድሩቕ ጓሓፋት፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናወሰኸ ይመጽእ ኣሎ። ምኽንያቱ፡ ፕላስቲክ ብመንጽር ዋጋኡ ኣዝዩ ሕሱር ከምኡ’ውን ነዊሕ ዕምሪ ስለዘለዎ፡ ብደቂ- ሰብ ዝያዳ ተጠላቢ እዩ። ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝቕመጡ፡ ንኽዛወሩ ዝመጽኡ ኣጋይሽ፡ ገፈፍቲ ዓሳ፡ ከም ፕላስቲክ ማይ መስተዪ፡ ፌስታል፡ ታኒካ ናይ መስተን ዕሹግ መግቢን ካልእን ድሩቓት ጓሓፋት፡ ብሸለልትነት ኣብ ከባቢ ገማግም ባሕሪ ወይ ናብ ባሕሪ ይጉሕፍዎ። ኣብ ፕላስቲክ ዘለዉ ንጥረ ነገራት ንኽዳቐቑ ነዊሕ ግዜ ስለዝወስዱ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ባሕሪ ጸምበለል ብምባል ብርሃን ጸሓይ ስለዝዓጽዉ፡ ኣትክልቲ ባሕሪ መስርሕ ምድላው መግቢ ብግቡእ ንከየሰላሰሉ ይዕንቅጽዎም። ከምኡ’ውን እንስሳታት ባሕሪ፡ መግቢ ስለዝመስሎም፡ ነቶም ፕላስቲካት ይውሕጥዎም እሞ፡ ኣብ ከብዶም ኣትዩ ንስርዓተ ምሕቃቕ መግቢ ዓጊቱ ሞት የስዕበሎም።

ከም ሬተ መግፈፊ ዓሳ ዝኣመሰሉ ናብ ባሕሪ ዝጓሓፉ ወይ ዝኣትዉ ነገራት፡ ንእንስሳታት ባሕሪ ሓደገኛታት እዮም። ሬተ መግፈፊ ዓሳ፡ ብፕላስቲካዊ ንጥረ ነገር ዝተሰርሐ ኮይኑ፡ ካብ ገፈፍቲ ዓሳ ብሓደጋ ክብተኽ ወይ ብማዕበል ክጠፍእ ይኽእል። እዚ ከኣ ንዝተፈላለዩ እንስሳታት ባሕሪ ከም ዶልፊን፡ ጎብየ ባሕሪ፡ ኣቡ መጋዝ፡ ኣቡ ሮሙሽ፡ ሻርክ ብሬተ ከም ዝጠናነጉ ይገብሮም። ካብ ምንቅስቓስ ዓጊጉ ድማ፡ መግቢ ካብ ምርካብ ይዕንቅጾም፣ መቑሰልትን ረኽስን ፈጢሩ ከኣ ሞት የስዕበሎም።

ብከላ ባሕሪ ኣብ ስነ-ማሕድሮ፡ ጥዕና ደቂ-ሰብ ከምኡ’ውን ብሓፈሻ ኣብ ኣከባቢ ኣዝዩ ጸላዊ እዩ። ንሕርሻዊ ንጥፈታት ዘገልግሉ ዝተፈላለዩ ቀመማት ከምኡ’ውን ካብ እንስሳታትን ንጥፈታት ደቂ-ሰብን ዝወጽኡ ርስሓት ብወሓይዝ ተጸይሮም ናብ ባሕሪ ይኣትዉ። እዚ ከኣ ምውሳኽ መኣዛታት ከም ናይትሮጂን ወይ ፎስፎረስ ብምኽታል፡ ተጓዳእቲ ሰበባ ባሕሪ ንክፍጠር የቃላጥፍ። ከም ውጽኢቱ፡ ዋሕዲ ኦክሲጂንን ምጉዳል ብቕዓት ማይ ባሕሪን ብምስዓብ፡ ንኣትክልትን እንስሳታት ባሕርን ዝኣመሰሉ ህይወታውያን ባሕሪ፡ እኹል ኦክሲጂን ንከይረኽቡ የጸግሞም። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ምዝንባል ኣብ መነባብርኦምን ስርዓተ ሰንሰለታዊ ኣመጋግባኦምን የኸትል። ብተወሳኺ ፈሰስቲ ቀመማትን ድበትን ንዕንወት ዕምባባ ባሕሪ የቃላጥፍዎ። እዚ ከኣ ምጉዳል ብዙሕነት እንስሳታት ባሕሪ የስዕብ።

መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ባሕሪ ምፍሳስ ወይ ምልሓዅ ነዳዲ ዘይቲ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ከጋጥም ይኽእል። ገለ ካብኡ፡ ኣብ ዝተደኮኑ መጻረዪ ነዳዲ ወይ ነዳዲ ዝኳዓተሉ ቦታ ዘጋጥም ምዝላቕ መጋጣጠሚ ቱቦታትን ምልሓዅ ካብ መኽዘንን፡ ዓበይቲ መራኽብ ንመስርሕ ምንቅስቓስ ዝጥቀማሉ ዘይቲ፡ ከምኡ’ውን መራኽብ ዘይተጻረየ ነዳዲ ጽዒነን ኣብ ዝጓዓዛሉ ግዜ ብሓደጋ ምስ ዝጥሕላ ወይ ምስ ዝጋጨዋ ክኾኑ ይኽእሉ።

ነዳዲ ዘይቲ ኣብ ባሕሪ ምስ ዝፈስስ፡ ንህይወታውያን ባሕሪ ከም ኣትክልቲ መናፊቶም ብምዕባስ መስርሕ ዕብየቶም የዳኽሞ ከምኡ’ውን ጽባቐኦም ይድወን። ብመንጽር እንስሳታት ባሕሪ ድማ፡ ንዓሳታትን ኣዕዋፍን፡ ኣካላዊ ጸገማት የኸተለሎም፡ ናይ ሞት ሓደጋ’ውን የስዕበሎም። ኣዕዋፍ ባሕሪ ዓሳ ክሃድና ናብ ዝተበከለ ባሕሪ ኣብ ዝኣትዋሉ፡ ነዳዲ ዘይቲ ናብቲ ሽፋን ክንቲት ኣዕዋፍ ሰንጢቑ ይኣቱ’ሞ፡ ከም ውጽኢቱ ንምቅይያር ሙቐት ተነቀፍቲ ብምግባር ናይ ሙማቝ ዓቕመን ብምጉዳል፡ ትሑት ሙቐት ሰብነት ከምዝህልወን ይገብር። በዚ ድማ፡ ኣብ ባሕሪ ከንሳፍፋ ይጽገማ፡ ክንቲተን ብዘይቲ ኣብ ዝዕበሰሉ’ውን ክበራ ኣይክእላን። ብተወሳኺ ነዳዲ ዘይቲ ንኣዕዋፍ ናይ ምብራር ክእለተን ብምጉንዳብ፡ ካብ መግቢ ምንዳይን ካብ ሃደንተን ምህዳምን የተዓናቕፈን። ብዘይካ’ዚ፡ እንስሳታት ባሕሪ ነዳዲ ዘይቲ ምስ ዝውሕጡ ጽምኣት ሰብነት የኸትለሎም ከምኡ’ውን ኣብ ስርዓተ ምሕቃቕ መግቢ ኣካላት ሃስያ የውርደሎም።

ምክትታል ብከላ ባሕሪ

ሓበርቲ ህይወታውያን ባሕሪ፡ ብከላ ባሕሪ ምስ ዝህሉ ምልክታት ወይ ግብረ መልሲ ብምርኣይ ህላወ በከልቲ ባእታት ዘግህዱ እዮም። እዞም ህይወታውያን እዚኣቶም፡ ኣከባቢ ኣብ ዝልወጠሉ ወይ ብዝሒ ከባቢያዊ ብከላ ኣብ ዘጋጥመሉ ብሰለስተ መገዲ ማለት ፊዝዮሎጂካዊ፡ ከሚካላዊ ከምኡ’ውን ባህርያዊ ለውጢ ይገብሩ። ንኣብነት፡ ምብዛሕ ወይ ምጉዳል ቁጽሪ ህይወታውያን፡ ምቅይያር ጠባያት፡ ምልዋጥ ደጋዊ ቅርጺ ኣካላት ይርአ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ዝኽዘንዎ ባእታታት መርመራ ብምግባር ኣብ መደምደምታ ክብጻሕ ይከኣል።

ሓበርቲ ህይወታውያን ባሕሪ፡ ነቲ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ብከላታት፡ ኣብ ስነ- ማሕድሮ ከጋጥም ንዝኽእል ውህሉል ጽልዋ ይሕብሩ። ከምኡ’ውን ሳዕቤን ብከላ ክሳዕ ክንደይ ግዜ ክወስድ ከምዝኽእል ይእንፍቱ። ግቡእ ምክትታል ሓበርቲ ህይወታውያን ደረጃ ህላወ ብከላ ክሕብር ከሎ፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ዓቐንን ብርትዐን ብከላ ተወሳኺ ሓበሬታ ከነጽር ይኽእል። ብምክትታል እዞም ህይወታውያን እትረኽቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ምውሓስ ጽሬት ኣከባቢ ዓቢ ረብሓ ኣለዎ።

ሓበርቲ ህይወታውያን ባሕሪ፡ ዝነብርሉ ኣከባቢ ብኩል ምስ ዝኸውን፡ ኣብ ኣካላቶም በከልቲ ባእታታት ብምኽዛን ሓበሬታ ናይቲ ዝነብርሉ ኣከባቢ ይህቡ። ኣብዞም ህይወታውያን ምርኩስ ብምግባር ዝግበር ምክትታል ጽሬት ኣከባቢ፡ ንሓጺር ወይ ንነዊሕ ግዜ ክኸውን ይኽእል። ምክትታል ጽሬት ኣከባቢ ኣብ ዝግበረሉ ድማ፡ እቲ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ ዝያዳ ተመራጺ ይገብሮ። ምኽንያቱ እቲ ህይወታዊ ምስ ግዜ ኣብ ኣካላቱ በከልቲ ባእታት ስለዝኽዝን፡ ስእሊ ናይቲ ኣከባቢ ኣብ ዝተፈላለየ ወቕቲ ከብርህ ይኽእል።

ሓበርቲ ህይወታውያን ባሕሪ ከም ኣትክልቲ ባሕሪ፡ እንስሳታት ባሕሪ፡ ሰበባ ባሕሪ ወዘተ. ክጥቀሱ ይከኣሉ። ብከላ ኣብ ዘጋጥመሉ፡ ህላወ ወይ ምጥፋእ ናይ ገለ ዓይነታት ኣትክልቲ፡ ምርጋፍ ወይ ምቚሳል ቆጽሊ፡ ልሕጺ፡ ዕምባባ ወዘተ ከም ሓፈሻዊ ትዕዝብቲ ይርአ። ኣብ እንስሳታት ባሕሪ ከኣ ምውሳኽ ወይ ምጉዳል ቁጽሪ እንስሳታት፡ ምውሳኽ ተበለጽቲ ዓሌታት እንስሳ፡ ምቅይያር ጠባያት፡ ምጕዳል ኣካላት ወ.ዘ.ተ. እዩ።

ምቁጽጻር ብከላ ባሕሪ

ምቁጽጻር ብከላ ባሕሪ ኣብ ቁጠባዊ እቶት ሓንቲ ሃገር ዓቢ ረብሓ ኣለዎ። ምኽንያቱ በከልቲ ቀመማት ወይ ባእታታት ኣብ ባሕሪ ምስ ዝፈሱ፡ ዝርጋሐኦም ብዝተፈላለዩ መገዲ ብማዕበል ወይ ካረንት (ማድ) ክሰፍሕ ይኽእል። እዚ ከኣ ሰፊሕ ቦታ ብምሽፋን ኣብ ስርዓተ ሰንሰለታዊ መግቢ ብምኽዛን፡ ኣብ ህይወታውያን ባሕሪ ዋሕዲ ናይ ብዙሕነት የስዕብ። ከምኡ’ውን ኣብ’ዞም በከልቲ ባእታት ከዚኖም ዘለዉ ህይወታውያን ባሕሪ ዝምገቡ ደቂ-ሰብ ናይ ጥዕና ጸገማት የኸትል። ብተወሳኺ ንክዘናግዑ ብዝመጽኡ በጻሕቲ ዝጉሓፉ ፕላስቲክ፡ ብባሕርን ብኣከባቢኡን ዝተገፍዑ ዝተፈላለየ ርስሓት ዘለዎ ጻህያይ ባሕሪ ወ.ዘ.ተ. ምስ ዝህልዎ፡ ሰሓብነት ጽባቐ ባሕሪ ብምጉዳል፡ ቁጠባዊ ረብሓ የጉድል።

ብበከልቲ ቀመማት ክመጽእ ዝክእል ብከላ ባሕሪ ንምፍታሕ ክውሰዱ ዘለዎም ስጉምትታት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ ከም ምጉዳል ምጥቃም ፕላስቲክ፡ ምምዕባል ኣተኣላልያ ወይ ኣተሓሕዛ ጉሓፍ፡ ምትእትታው መምርሒታትን ሕጋጋታትን፡ ንቕሓት ህዝቢ ኣብ ጥዕና ባሕሪ ምዕባይ፡ ምውጋድ ካብ ኢንዳስትሪን ትካላትን ዝፈሱ ቀመማት፡ ምጉዳል ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝድኮኑ ኢንዱስትሪታትን ትካላትን፡ ምውጋድ ካብ ኣገልግሎት ዝህባ ትካላት ዝወጽእን ጉሓፍ፡ ምውጋድ ካብ መርከብ ዝልሑኽ ዘይቲ፡ ነቲ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለ ነዳዲ ዘይቲ ካልኣይ ግዜ ዝምስርሓሉ መገዲ ምንዳይ ምጥቓስ ይከኣል።

ባሕሪ ኣዝዩ ሰፊሕን ዓሚቑን ስለዝኾነ፡ ናብ ባሕሪ ዝኣትዉ ፈሰስቲ ርስሓትን ድሩቓት ጓሓፋትን ጽልዋኦም ኣዝዩ ንእሽቶይ እዩ ዝብል ኣረኣእያ ኣሎ። እዚ ከኣ ንጽሬት ኣከባብን ህይወታውያን ባሕርን ከምኡ’ውን ጥዕና ደቂ-ሰብ ኣብ ግምት ከይእተኻ ዝግበር ዘይሓለፍነታዊ ኣተሓሕዛ ጉሓፍን ቀመማትን እዩ። በከልቲ ቀመማትን ድሩቓት ጓሓፋትን ኣብ ባሕሪ ምስ ዝህልዉ፡ ካብ ሰደድ ጸጋታት ባሕሪ ዝርከብ ሽያጥ ዓሳ፡ ጋምቤሪ ወ.ዘ.ተ. ይጎድል፣ ንጥፈታት ቱሪዝም ይውሕድ፡ ቁጠባዊ ረብሓ ናይ’ቲ ዕለታዊ መነባብርኡ ኣብ ባሕሪ ዝምርኮስ ህዝቢ ይንኪ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ስነ-ማሕድሮ ህይወታውያን ባሕርን ደቂ-ሰብን ጥዕናዊ ጸገማት የስዕብ። ስለዚ ምክትታልን ምቁጽጻርን ብከላ ባሕሪ ናይ ኩሉ ሓላፍነት እዩ።

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ሪፖርታዥ
ስነ-ስርዓት መመረቕታ ተማሃሮ ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጂን ማይ-ነፍሒ
ዮርዳኖስ ጸጋይ
ስእሊ - ክብሮም ጸሃየ

ዘለናዮ እዋን ግዜ ክረምቲ ብምዃኑ፡ ኮለጃት ሃገርና ነቶም ንዓመታት ኣብ ማህደረን ብዝተፈላለዩ ዓውድታት ፍልጠት ከስንቓኦም ዝጸንሓ ተማሃሮአን ኣብ ምፍናው እየን ዝርከባ ዘለዋ። ንሕና ከኣ ንስነ-ስርዓት መመረቕታ ተማሃሮ ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጂን ማይ- ነፍሒ ንምስናድ ካብ ከተማ ኣስመራ ጸሓይ ከይበረቐት ተበጊስና መገዲ ጎዳይፍ ኣቕኒዕና። ተምሳጥና ኣብ ህያብ ክረምቲ ዝኾነ ሓምላይ ትርኢት ተጸሚዱ ከሎ ኢና ከይተፈለጠና ምስ’ቶም መዓልቲ መመረቕታኦም ክጽምብሉ ናብ ቀጽሪ ማይ-ነፍሒ ክውሕዙ ዝጸንሑና ተመረቕትን ዕንባባ ዝሓዙ ወለዲን ተጸምቢርና፡ ተኻፈልቲ ሓጎሶም ክንከውን ሓቢርና ናብ’ቲ ብዝተፈላለዩ ጭርሖታት ዝወቀበ ኣዳራሽ ዘምራሕና።

ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጅን ማይ- ነፍሒ፡ ንመበል 17 ግዜ እዩ ብሰንበት 21 ሓምለ መመረቕታ ተኻይዱ። ናይ ክብሪ ዕዱም ሚኒስተር ህንጻ ኣቶ ኣብራሃ ኣስፋሃ፡ ፈጻሚ ዳይረክተር ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ምርምርን ዶ/ር ሃይለ ምሕጹን፡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ መማሃራንን ሰራሕተኛታት ምምሕዳርን እቲ ኮለጅ፡ ተመረቕቲ፡ ወለዲ ተመረቕትን ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣጋጣሚ ድማ፡ እቲ ስነ-ስርዓት መመረቕታ ብውዕዉዕ መንፈስ ተሰላሲሉ።

እቲ ጽምብል ሰዓት 8፡30 ብዝኽረ ሰማእታት ምስ ተጀመረ፡ ዲን ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጅን ማይ-ነፍሒ ዶ/ር ኣርኣያ ዘርኣይ በቲ ኣጋጣሚ ንተመረቕቲ፡ ወለድን፡ ማሕበረ-ሰብ ኮለጅን ኩሎም መሻርኽትን ናይ ዮሃና መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ። ዶ/ር ኣርኣያ፡ ተመረቕቲ ኣብ ኮለጅ ዝቐሰምዎ ትምህርቲ፡ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ብድሆታት ምህናጽ ሃገር ክገጥሙ ዘኽእሎም ዕቑር ዓቕሚ ስለዝኾነ ክንዮ መጻሕፍቲ ዝኸይድ ትርጉም ከምዘለዎ ኣረዲኡ።

ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጅን ማይ- ነፍሒ ሎሚ ዓመት - 20 ብሕርሻዊ ምህንድስና፡ 31 ብከሚካላዊ ምህንድስና፡ 29 ብሲቪላዊ ምህንድስና፡ 24 ብስነ- ፍልጠትን ምህንድስናን ኮምፕዩተር፡ 21 ብምህንድስና ኤለክትሪክን ኤለክትሮኒክስን፡ 21 ብምህንድስና ባሕሪ፡ 26 ብሜካኒካዊ ምህንድስና፡ 31 ብምህንድስና ዕደና - ብጠቕላላ 203 ተማሃሮ ብማዕርግ ዲግሪ ኣመሪቑ። ብዘይካ’ዚ፡ 19 ብቴክኖሎጂ ተሽከርከርቲ፡ 23 ብቴክኖሎጂ መተግበርያ ኮምፕዩተር፡ 22 ብቴክኖሎጂ ናውቲ ኮምፕዩተርን ስርዓተ መርበብን፡ 11 ብቴክኖሎጂ ህንጻ፡ 20 ብኤለክትሪካዊ ቴክኖሎጂ፡ 25 ብኤለክትሮኒክስ ቴክኖሎጂ፡ 24 ብቴክኖሎጂ ዕደና፡ 10 ብቴክኖሎጂ ምብራድን ምጣነ ኣየርን፡ 24 ብቴክኖሎጂ ቅየሳን ንድፍን - ብጠቕላላ 178 ተማሃሮ ድማ ብማዕርግ ዲፕሎማ ኣመሪቑ።

እዘን ክፍልታት እዚ’ኣተን፡ በብዓውደን ምህንድስናውን ቴክኖሎጂያውን ትምህርትን ስልጠናን ይህባ። እዚ ብደረጃ ዲግሪ ዝወሃብ ትምህርቲ፡ መሰረታዊ ምህንድስናዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ስልጠና ኮይኑ፡ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝቕጽል እዩ። ናይ ዲፕሎማ መደብ ድማ ንሰለስተ ዓመታት ዝቕጽል፣ ብግብሪ ዝተሰነየ ምህንድስናውን ቴክኖሎጂያውን ስልጠና ዝሓቖፈ ድማ እዩ። ሎሚ ዓመት እዚ ኮለጅ ብደረጃ ዲግርን ዲፕሎማን ዘምሃሮም 37 ሚእታዊት ደቂ-ኣንስትዮ ዝርከኣባኦም ብድምር 381 ተማሃሮ ከመርቕ በቒዑ ኣሎ።

ዶ/ር ኣርኣያ ኣስዒቡ፡ ተመረቕቲ ካብ’ዚ ኮለጅ ብዓወት ተፋንዮም፡ ናብ ዝቕጽል ጉዕዞ ህይወቶም ኣብ ዝሰግሩሉ ዘለዉ ዕለት፡ ናይ ምህዞ ዓቕሞም ከሐይልዎ፡ እቲ ዝጸንሐ ልምዳዊ ኣሰራርሓ ንምምሕያሽ ካብ ምሕታትን ምምርማርን ድሕር ከይብሉ፡ ኣብ መስርሕ ንዝገጥሞም ዝተራቐቐ ግድላት ንምፍታሕ ድማ ውሕሉል ፍታሕ ከናድዩን ፍልጠቶም ንምኽዕባት ናይ ምሉእ ዕምሪ ተማሃሮ ክኾኑን ተላብዩ።

ወኪል ተመረቕቲ መንእሰይ ደሊና መብራህቱ ብወገና፡ ዝሓለፍዎ ህይወት ኮለጅ፡ ብዙሕ ትምህርታዊ ግድልን ናይ ለውጢ ክብን ለጠቕን ከምኡ’ውን መስገደላት ንኽሰግሩ ስለዝቐሰቦም፡ ከም መርኣያኡ ኣብ ምንባር ጥበብ ከማዕብሉን ንጹር ራእን ዕላማን ሒዞም ክጐዓዙን ኣብ ስራሖም ድማ ኣድማዕቲ ክኾኑን ባብ ከምዘርሓወሎም ገሊጻ። መንግስቲ ኤርትራ፡ ‘ትምህርቲ መሰረት ኩሉ እዩ’ ካብ ዝብል ፖሊስ ተበጊሱ፡ ካብ ቅድመ ትምህርቲ ክሳብ ናይ ኮለጅ ደረጃ ብናጻ ሳላ ዘምህር ዘሎ፡ ኣብ’ዚ ደረጃ’ዚ ክበጽሑ ከምዝሓገዞም ጠቒሳ፡ ንሳቶም’ውን ብወገኖም ንዘምሃሮም ህዝቢ፡ መንግስቲ፡ ሃገርን ወለድን ብዓጸፋ ክኽሕሱ ድሉዋት ምህላዎም ሓቢራ።

ሚኒስተር ህንጻ ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ ነዚ ዕለት ኣመልኪቱ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ተመረቕቲ ዝቐሰምዎ ፍልጠት፡ መሰረታውን ሕመረትን ናይ’ቲ ንመጻኢ ብዝተፈላለዩ ዓውድታት ምህንድስናውን ቴክኖሎጂያውን ሞያ ዘበርክቱሉን ዝዓብዩሉን ባይታ ከምዝኾነ ገሊጹ። ዘለናዮ ዘበነ ሓበሬታን ቴክኖሎጅን፡ ኣገዳስነት ትምህርቲ ብፍላይ ድማ ዓውድታት ምህንድስናን ቴክኖሎጂን ግሉጽ ምዃኑ ዘዘኻኸረ ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ፡ ዓለምና ካብ ብሰብ ዝስርሑ ስርሓት ሓሊፉ ናብ ኣርተፊሽላዊ ብልሕን ኣገልግሎታት ሮቦትን ኣብ እትሰጋገረሉ ዘላ እዋን፡ ተመረቕቲ ሕጂ’ውን ነቲ ቀሲሞምዎ ዘለዉ መሰረታዊ ፍልጠት ምህንድስናን ቴክኖሎጂን፡ ኣጸቢቖም ከጐልብትዎን ክመራመሩሉን ኣዘኻኺሩ።

ኣቶ ኣብርሃ ኣስዒቡ፡ ዘለናዮ ግዜ መድረኽ ቴክኖሎጂን ምህንድስናን፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለን እናተራቐቐን ዝመጽኣሉ ዘሎ እዋን ስለዝኾነ፡ ተመረቕቲ ኣብ ርእሲ እቲ ዝቐሰምዎ ፍልጠትን ክእለትን፡ ብውልቃዊ ጻዕሮም ከምኡ’ውን መንግስትን ህዝብን ብዝፈጠረሎም ዕድላትን ተጠቒሞም ተወሳኺ ፍልጠትን ክእለትን እናደርዑ፡ ኣብ ዝድለ ስርሓት ምዕባለ ኣበርከትቲ ክኾኑ ኣተሓሳሲቡ።

ኣብ’ቲ ዕለት ብውህሉል ብሉጽ ነጥቢ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ዝኾነ ተመራቒ ዓውዲ ስነ-ፍልጠትን ምህንድስናን ኮምፕዩተር መንእሰይ ናሆም ገብረሚካኤል፡ እቲ ዝረኸቦ ዓወት ሓባራዊ ጻዕሪ ስድራ- ቤቱ፡ ህዝብን መንግስትን ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ምስጋናኡ ኣመሓላሊፉ። ኣብ ኮለጅ፡ ዕላማኻ ኣነጺርካ ግዜኻ ብግቡእ ምስ እተመሓድር፡ ዘይትዕወተሉ ምኽንያት ከምዘየለ ዝገለጸ መንእሰይ ናሆም፡ ነቲ ኣብ’ቲ ጉዕዞ ብየማነ ጸጋም ዝመጽኦ ዝነበረ ጽልዋታት፡ ናብ ረብሓኡ ብምምእዛን፡ ኣካዳምያዊ ትምህርቱ ብዓወት ክዛዝም ከምዝኸኣለ ኣረዲኡ። መዓልቲ ምረቓ ናይ ዓመታት ጻዕርኻ እትሓፍሰላን ካብ ምቕባል ናብ ምሃብን ምብርካትን እትሰጋገረላን ዕለት ምዃና ብምምልካት ከኣ፡ ኣብ’ቲ ዝተመደበሉ ቦታ ብኣድማዕነት ክሰርሕን እጃሙ ከበርክትን ድሉው ምህላዉ ሓቢሩ።

ካልእ ኣብ’ታ ዕለት ብብሉጽ ነጥቢ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ዝኾነ ብሲቪላዊ ምህንድስና ዝተመረቐ መንእሰይ ናትናኤል ኣለምሰገድ እዩ። ንሱ፡ ሰረት እዚ ረኺብዎ ዘሎ ዓወት፡ እቲ ኣብ ሳዋ ዝቐሰሞ ነብሰ ምርኮሳን ግዜኻ ብግቡእ ምምሕዳርን ምዃኑ ገሊጹልና። ሂወት ኮለጅ ኣዝዩ ሰፊሕን ብዙሕ ተሓታትነት ዘልብስን መድረኽ እኳ እንተኾነ፡ ዕላማኻ ኣነጺርካ፡ ንግዜኻ ብግቡእ እንተተጠቒምካሉ ግን ክብጻሕ ዘይከኣል ዕላማን ክጭበጥ ዘይከኣል ዓወትን ከምዘየለ ኣብሪሁ። መዓልቲ መመረቕታ ዝሰፍሐ ምዕራፍ እትጅምረሉ ዕለት ምዃኑ ድሕሪ ምዝኽኻር ከኣ፡ ትምህርቲ ክሳብ ብህይወት ዘለኻ ዘይዛዘም መስርሕ ስለዝኾነ፡ ኣብ’ዚ ዓውዲ ዘለዎ ፍልጠት ኣስፊሑ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ፡ ሓደ ካብ ናይ መጻኢ መደባቱ ምዃኑ ሓቢሩና።

መንእሰይ ሸዊት ተስፋጽዮን፡ ኣብ’ዚ ዕለት ተሸላሚት ወርቂ መዳልያ ክትከውን ዝበቕዐት እንኮ ጓል-ኣንስተይቲ እያ። እዛ ብዓውዲ ከሚካላዊ ምህንድስና ዝተመረቐት መንእሰይ ንዝተጐናጸፈቶ ዓወት ኣመልኪታ፡ ናይ ትምህርቲ ጉዕዞኣ ብንእሽቶኣ እንከላ ብዘጋጠማ ምፍላይ ወላዲታ፡ ኣዝዩ በዳሂ ከምዝነበረ ገሊጻትልና። እንተዀነ፡ በዚ ከይተሰናበደት፡ ናይ ገዛን ትምህርትን ዕዮ እናማለአት፡ ድርብ ሓላፍነት ተሰኪማ ሳላ ዝጸዓረት፡ ናይ ኮለጅ ትምህርታ ብዓወት ክትዛዝሞ ከምዝኸኣለት ኣረዲኣ። ነዚ ዓወት ክትዓትር ዘኽኣላ፡ ክቱር ድሌትን ንዕኡ ተኸቲሉ ዝመጽእ ግቡእ ምሕደራ ግዜን ጻዕርን ምንባሩ ድማ ኣብሪሃትልና። ዕለት መመረቕታ ፍሉይ ስምዒት ዝፈጥር ከቢድ ሓላፍነት ዘሰክም ዕለት ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ ከኣ፡ ኣብ’ዚ ደረጃ ንኽበጽሕ ዝጸዓረ ህዝብን መንግስትን ጻማኡ ንምኽፋል እትጅምረሉ መድረኽ ምዃኑ ሓቢራ። ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ንወላዲኣ ኣቶ ተስፋጽዮን ተኽለ፡ ንዓወት ሸዊት ኣመልኪትና ኣብ ዝተወከስናሉ፡ ሸዊት ከም እንኮ ጓል ናይ’ቲ ስድራ በቲ ዘጋጠመ ምፍላይ ወላዲታ ከይተሰናበደት፡ ኣብ ገዛ ከም ኣደ ኣብ ትምህርቲ ከኣ ከም ተማሃሪት ኮይና ስለ ዝሰርሐት፡ ነዚ ዓወት ክትጐናጸፍ ምኽኣላ ሕቡን ምዃኑ ሓቢሩና። ጓለንስተይቲ ድርብ ጾር ተሰኪማ ንዘጋጠማ ብድሆታት ሰጊራ ማዕረ ደቂ-ተባዕትዮ ዓወት ክትጐናጸፍ ከም እትኽእል ጓሉ ህያው ኣብነት ምዃና ድማ ገሊጹልና። ኣብ መወዳእታ፡ ነቲ ንትምህርቲ ቀዳመት ሂቡ ዘምሃረ ህዝብን መንግስትን ምስጋናኡ ኣቕሪቡ።

ብተመሳሳሊ ዓውዲ ብብሉጽ ነጥቢ ዝተመረቐ መንእሰይ ዓድል ኣድም ብወገኑ፡ ዓወት ማለት ጻዕሪ፡ ዘይምሕላል፡ ውሑድ ድቃስን ንጹር ራእን ምህላው ማለት ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ዕላማኻ ኣነጺርካ፡ ነቲ ኣገዳሲ ረቛሒ መገዲ ዓወት ዝኾነ ግዜ ብግቡእ ምስ እተማሓድሮ፡ ዘይትዕወተሉ ምኽንያት ከምዘየለ ገሊጹ። ናይ ኮለጅ ህይወት፡ ጸቕጢ መዘና፡ ግዜያዊ ድሌታትን ካልእን ዝኣመሰሉ መሰናኽላት ዝርኣየሉ መድረኽ እኳ እንተዀነ፡ ነዚ ዅሉ በዲህካ ነቲ ዓወት ከትጐናጸፈሉ ዘኽእለካ መገዲ ምስ እትመርጽ ግን፡ ዓወት ቀረባ ምዃኑ ኣብሪሁ። ብሕጂ ናብ ኮለጃት ዝጽምበሩ ተማሃሮ፡ ቀንዲ ዕላማኦም ኮለጅ ምእታው ዘይኮነስ፡ ኮለጅ ምስ ኣተዉ ብዝግባእ ተማሂሮም ተዓዊቶም ክወጽኡ ክኸውን ተማሕጺኑ።

እቲ ናይ መመረቕታ መደብ ንብሉጻት ተማሃሮ ነፍሲ-ወከፍ ዓውደ ትምህርቲ ሽልማት ምስ ተዓደለ፡ ብብሉጽ ነጥቢ ጎባልል ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጂን ማይ-ነፍሒ ንዝኾኑ ኣርባዕተ ብሉጻት ተመረቕቲ ድማ ወርቂ መዳልያ ተዋሂቡ። ብድሕሪ’ዚ፡ እቲ መደብ ብሃገራዊ መዝሙር ተዛዚሙ።

ኮለጅ ምህንድስናን ቴክኖሎጂን ማይ- ነፍሒ ኣብ 2004 ዝተመስረተ ኮይኑ፡ ካብ 2008 ክሳብ ሕጂ ብጠቕላላ 6,907 ተማሃሮ ኣመሪቑ ኣሎ። ካብዚ’ኣቶም እቶም 3340 ብቐዳማይ ዲግሪ ዝተመረቑ ክኾኑ ከለዉ፡ እቶም 3567 ድማ ብዲፕሎማ ዝተመረቑ እዮም።

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ቢኒ፡ ኣብነት ንወለዶታት ቅድድም ብሽክለታ

ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ታሪኽ 111 ዓመት ቱር-ደ-ፍራንስ፡ ብ387 ነጥቢ “ናይ ፈለማ ተዓዋቲ ቀጠልያ ማልያ ኣፍሪቃዊ” ብምዃን፡ ንነብሱ፡ ንኤርትራን ኣህጉር ኣፍሪቃን ሓድሽ ታሪኽ ሰሪሑ።

ብዙሓት ተንተንቲ ስፖርት ንዓወት ቢንያም ግርማይ፡ “ታሪኽ ቅድድም ብሽክለታ ጥራይ ዘይኰነ፡ ታሪኽ ስፖርት ብሓፈሻ ዝቐየረ ዝግባእ ዓወት” ክብሉ ገሊጾምዎ ኣለዉ።

ቢኒ ዘውዲ ዓወት ዝደፍአ፡ ንቐጠልያ ማልያ ኣብ ዝግበር ውድድር፡ ነቲ ካልኣይ ኰይኑ ዝስዕቦ ዝነበረን ናይ ዝሓለፈ ዓመት ተዓዋቲ ቀጠልያ ማልያ ዝዀነን ጃስፐር ፊሊፕሰን፡ ብ33 ነጥቢ በሊጹ’ዩ።

ኣብ’ዚ ኣብ ውሽጢ 21 መዓልታት ኣስታት 3,500 ኪሎ-ሜተር ዝሸፈነ ቱር-ደ- ፍራንስ 2024፡ ቢንያም ነዚ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት ዝበቕዐ፡ ኣብ 5ይ መድረኽ ንዝወደያ ቀጠልያ ማልያ፡ ኣብ ዝቐጸለ 16 መድረኻት ብብቕዓት ድሕሪ ምዕቃቡ’ዩ።

ኣብ መበል 16 መድረኽ ንዘጋጠሞ ሓደጋ መውደቕቲ ተጻዊሩ ዘርኣዮ ናይ ዘይተጻዓድነት መንፈስ ድማ፡ ብተንተንትን ኣፍቀርትን ቅድድም ብሽክለታ ኣድናቖት ረኺቡሉ ኣሎ።

ቢንያም ኣብ 3ይ፡ 8ይን መበል 12ን መድረኻት ቀዳማይ ብምውጻእ ብዘመዝገቦ ዓወትን ዝተሸለሞ ሰለስተ ወርቂ ሜዳልያን፡ “በዅሪ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ተዓዋቲ መድረኽ ቱር-ደ-ፍራንስ” ዝብል ክብሪ እውን ረኺቡ’ዩ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቱር ደ ፍራንስ ብሓፈሻ ናይ ሽኳ ተቐዳደምቲ ዝተራኸቡለን 9 መድረኻት’የን ነይረን። ቢኒ ብዘይካ ኣብታ መውደቕቲ ዘጋጠመቶ መበል 16 መድረኽ ኣብ ካልኦት 8 መድረኻት ምስ ቀዳሞት 10 ተቐዳደምቲ ኮይኑ ናይ መወዳእታ ሕንጻጽ ብምርጋጹ’ዩ እቲ ዝበለጸ ናይ ሽኳ ተቐዳዳማይ ዓለም ክኸውን ዝኸኣለ። ንሱ ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ቀዳማይ፡ ኣብ ሓሙሻይ መድረኽ ታሽዓይ፡ ኣብ ሻዱሻይ መድረኽ ካልኣይ፡ ኣብ ሻሙናይ መድረኽ ሻሙናይ፡ ኣብ ታሽዓይ መድረኽ ታሽዓይ፡ ኣብ ዓስራይ መድረኽ ካልኣይ፡ ኣብ መበል 12 መድረኽ ቀዳማይ፡ ኣብ መበል 13 መድረኽ ራብዓይ ደረጃ ከም ዝሓዘ ይፍለጥ።

ቢንያም ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቱር ደ ፍራንስ ኣብ ቅጽበታዊ ውድድር ብዘርኣዮ ብሉጽ ብቕዓት ዳርጋ ካብ መፈለምታኡ’ዩ ቀጠልያ ናይ ክብሪ ማልያ ክወስድ ከም ዝኽእል ተገምጊሙ። ይኹን’ምበር ዓወቱ ርጉጽ ክኸውን ን21 መድረኻት ክዛዝሞ ነይሩዎ። ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ናይ መወዳእታ መድረኽ ንናይ ግዜ ውድድሩ ክዛዝም ከሎ፡ ደቂ ጋንታኡ ረክስ ላውረንዝን ኣብ ግዜ ቅጽበታዊ ውድድር መሪሕዎ ዝወጽእ ዝነበረ ማይክ ተኒሰንን እዮም ኣብ ሕንጻጽ ጸኒሖም ብቐዳምነት “እንኳዕ ሓጎሰካ” ኢሎሞ። ቢኒ ንናይ ነጥቢ ቀጠልያ ማልያ ምውሳዱ ጥራይ ኣይኮነን ከም ፍሉይ ዓወት ተቖጺሩ። ንሱ ኣብ ታሪኽ ቱር ዲ ፍራንስ ናይ ክብሪ ማልያ ዝወሰደ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ’ዩ። ብዘይካ’ዚ ኣብ ታሪኽ ናይዚ ውድድር ናይ መድረኽ ዓወት ዘመዝገበ ናይ ፈለማ ጸሊም ኣፍሪቃዊ’ዩ።

ወዲ 24 ዓመት ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ፡ ነዚ ታሪኻዊ ዓወት ድሕሪ ምብቅዑ ነታ ኣርማ ናይ ሽኳ ተቐዳደምቲ ዝኾነት ማልያ ክወስዳ ምኽኣሉ ፍሉይ ክብሪ ከም ዝስምዖ ብምሕባር “ሕልመይ ጋህዲ ኮይኑ” ክብል’ዩ ተዛሪቡ። ንሱ ኣብቲ ብበዓልቲ ቤቱን ጓሉን ተሰንዩ ዝገበሮ ቃለ መሕተት “ግደ ሓቂ ቀጠልያ ማልያ ክወስድ ኢለ ናብዚ ውድድር ኣይመጻእኩን። ሓያልን ብቑዕን ተቐዳዳማይ ምዃነይ ከርእይ እየ ተዳልየ ነይረ። ነዚ ክብሪ ምብቀዐይ ግን ዓቢ ነገር’ዩ። እዛ ዕለት እታ ዝበለጸት ናይ ሂወተይ ዕለት’ያ” ክብል መሊሱ።

ቢኒ ኣብ ጥቓ መዛዘሚ ሕንጻጽ ባንዴራ ኤርትራ ሒዞም ስሙ ብዓውታ ንዝጽውዑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሰላም ድሕሪ ምባሉ’ዩ ቃለ መሕተት ኣካይዱ። “እዚ ዓወት ንዓና ሓድሽ ምዕራፍ’ዩ” ድሕሪ ምባሉ ድማ ብንብዓት ተሰኒፉ ነቲ ቃለ መሕተት ክቕጽሎ ኣይከኣለን። ንሱ “ንነዊሕ ዓመታት ኣካል ቅድድም ብሽክለታ ጥራይ ኢና ነይርና። ሎሚ ግን ምስ ሰለስተ ናይ መድረኽ ዓወታት ቀጠልያ ናይ ክብሪ ማልያ ወሲድና” ክብል’ውን ብተወሳኺ ዝተሰመዖ ሓበን ገሊጹ። ቢኒ ናብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቱር ደ ፍራንስ፡ ነቲ ቀዳማይ ናይ ቅጽበታዊ ውድድር ተቐዳዳማይ ክለብ ኢንተር ማርሼ ኢሉ ዝተሓስበ ጋርበን ቲጅሰን ክሳብ ሕንጻጽ ንኸብጽሖ እዩ ዕማም ተዋሂብዎ ነይሩ። ይኹን’ምበር ኣብ ሳልሳይ መድረኽ ናይቲ ውድድር ንሓያላይ ናይ ሽኳ ተቐዳደምቲ ዓለም ብዘደንቕ ብቕዓት በሊጹ ናይ መወዳእታ ሕንጻጽ ድሕሪ ምርጋጹ፡ እቲ ዕማም ተቐዪሩ። ምስ ሊ ኢኩብ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት’ውን ነዚ ሓቂ’ዚ እዩ ኣረጋጊጹሎም።

ቢኒ ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ቱር ደ ፍራንስ ሕልፊ ካልኦት ተቐዳደምቲ ከም ዝደመቐ’ዩ ዝእመነሉ። ብዙሓት ዓበይቲ ተቐዳደምቲ ዓለምን ተንተንቲ ናይዚ ዓውድን ኣድናቖት ክገልጹሉ ድሕር ኣይበሉን። ተዓዋቲ ብጫ ማልያ ቱር ደ ፍርናስ 2024 ፖጋሸር፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ መድረኽ ሽልማት ምስ ቢኒ ክዘራረብ ተራእዩ’ዩ። ኣብ ናይ ሰንበት ናይ መወዳእታ መድረኽ ድማ ኣብ ልዕሊ ቢንያም ዘለዎ ክብረት ንምግላጽ፡ ነታ ንዕዉት ብጫ ማልያ እትወሃብ ናይ ኣምበሳ ባምቡላ ክህቦ’ዩ ተራእዩ።

ተደጋጋሚ ርክብን ዝርርብን ቢንያምን ፖጋሸርን ንብዙሓት ወገናት ዝተፈላለየ መረዳእታታት ክፈጥር ክኢሉ’ዩ። ብዙሓት ወገናት፡ እቲ ተቐዳዳማይ ናብ ክለብ ዩ ኤይ ኢ ክጽንብሮ ከም ዝኽእል ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም። ከም ሓቂ’ውን ብዙሓት ዓበይቲ ክለባት ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ኣብ ሕቝፈአን ንኽጽንብራኦ ላዕልን ታሕትን ክብላ ጸኒሐን’የን። በልጅማዊት ክለብ ኢንተር ማርሼ’ውን ኣይቀሰነትን ጸኒሓ። እንሆ ሕጂ ግን እታ ክለብ ምስ ቢኒ ብምርድዳእ ክሳብ 2028 ዝጸንሕ ሓድሽ ውዕል ከተፈርሞ በቒዓ ኣላ። ኩለን እተን ንኽውንናኦ ዕረፍቲ ስኢነን ዝጸንሓ ክለባት ከኣ ኢደን ክእክባ ተገዲደን ኣለዋ።

ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ቱር-ደ-ፍራንስ ካብ ዝተሳተፉ 176 ተቐዳደምቲ፡ እቶም ኣስታት ሓደ ሕምሲት ነቲ ውድድር ከምዘይዛዘምዎ’ዩ ዝሕበር።

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

Eritrean Community Festival in the UK

The Eritrean community festival was held with patriotic zeal on 20 and 21 July in London under the theme “Peace Anchored on Resilience.” The festival was officially opened by Mr. Saleh Abdella, Charge d’Affaires at the Eritrean Embassy in the UK and Northern Ireland. The event was attended by numerous nationals from UK cities including London, Newcastle, Leeds, Sheffield, Nottingham, Leicester, Coventry, Birmingham, Wakefield, and Huddersfield.

Highlighting the significance of the festival in consolidating the unity of nationals and nurturing youth that adhere to noble national values, Mr. Saleh noted that the festival was particularly special as it coincided with the joyful event of Biniam Girmay winning the Green Jersey at the Tour de France 2024. He also conveyed congratulants Biniam Girmay and the Eritrean people.

Mr. Tewolde Yohannes, head of Public and Community Affairs, conducted a seminar for festival participants, focusing on the homeland's current situation in terms of regional and global developments. Mr. Tewolde emphasized that the development of friendly relations and cooperation in international relations was the result of the steadfastness and resilience of the Eritrean people and Government, and he called for strengthened participation for better results.

At the event, certificates of recognition were handed out to over 60 outstanding youth students in their educational careers and to those who attended history and political training.

The festival also featured cultural and artistic programs by Eritrean artists residing in the UK.

[Ministry of Information, Eritrea @shabait]

ሪፖርታዥ
ስነ-ስርዓት መመረቕታ ኮሌጅ ሕርሻ ሓመልማሎ
ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ-ሃለቃ)
ስእሊ- ኣብርሃም በየነ

ወጋሕታ 20 ሓምለ 2024 ቀጽሪ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ ዘይከም ካልእ ግዜ፡ ግዳሙን ውሽጡን ማዕሪጉ ተራእዩ - ብምኽንያት መበል 17 ስነ-ስርዓት መመረቕታ ተማሃሮ ናይ’ቲ ኮለጅ።

ገና ካብ ሰዓት 6፡30 ቅ.ቀ ኣትሒዙ’ዩ ብናይ’ቲ ዕለት ተመረቕቲን ዕንበባታት ዝሓዙ ወለድን፡ በቲ ጥዑም ናይ ወጋሕታ ኣየር ተሰንዮም ናብ ቀጽሪ ናይቲ ኮሌጅ ክውሕዙ ተራእዮም። ዕድመ ዝተገብረሎም ኣጋይሽ’ውን ብብዝሒ ክኣትው ይረኣዩ። ኣብ ገጽ ነፍሲ-ወከፍ ተመረቕቲ እቲ ዕለትን ንኣኦም ከሰንይዎም ዝመጽኡ ፈተውትን ድማ፡ ኣብ ገጾም ሓጐስ ይንበብ። ሕብረተ-ሰብ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ’ውን፡ ስነ-ስርዓት መመረቕታ ውራዮም ንምምዕራግን ኣጋይሾም ንምቕባልን ላዕልን ታሕትን ክብሉ ተዓዚብና።

ዝሓለፈ ቀዳም 20 ሓምለ 2024 ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ብዝተፈላለየ ዓውድታት ዘምሃሮም 350 ተማሃሮ ብዲግርን ዲፕሎማን ኣመሪቑ።

እቲ፡ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሮም ዲፕሎማስኛታትን ዕዱማት ኣጋይሽን ተመረቕትን ወለዲን ዝተረኽብሉ ናይ መመረቕታ ስነ-ስርዓት፡ ልክዕ ሰዓት 8፡ 00 ቅ/ቐ ብዝኽረ ሰማእታት ፈሊሙ። ዝርዝር ትሕዝቶ ብኣዋሃሃዲ መደብ ምስ ተነበበ ድማ፡ ተመረቕቲ ብጣቕዒት ወለድን ዕዱማት ኣጋይሽን ተሰንዮም በቦታኦም ሓዙ። ብድሕሪ’ዚ፡ ፈጻሚ ዳይረክተር ሃገራዊ ላዕለዋይ ትካላትን ምርምርን ዶ/ር ሃየለ ምሕጹን ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩምን ኣሐጐሰኩምን ሓጺር መልእኽቲ ኣስሚዑ።

ፍልጠት ሓይሊ እዩ። ሓይሊ ንስራሕን ምዕባለን። ከምኡ’ውን ሓይሊ ንኣድማዓነትን ንቕድሚት ገስጋስን። ኮታ መሰረት ኩሉ ጕዕዞ ምዕባለ ሕብረተሰባት’ዩ ክበሃል እውን ይከኣል። ስለዝኾነ እዩ ድማ፡ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዙ ገዚፍ ወጻኢታት ብምስላዕ ዜጋታት፡ ኩሉ መዳያዊ ፍልጠትን ሞያን ዝቐስምሉ ባይታ ከጣጥሕ ጸኒሑን ዘሎን። ፍረ-ናይ’ዚ ድማ በብእዋኑ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝምዝገብ ዘሎ ምዕባለታት እዩ።

ብድሕሪ’ዚ፡ ወኪል ቃል ክቡር ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ቻንስለር ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ምርምርን ኣብ’ቲ ናይ ስነ-ስርዓት መመረቕታ ቃል ዘስምዐ ሚኒስተር ሚ/ሪ ሕርሻ ኣቶ ኣራፋይነ በርሀ እዩ። ተመረቕቲ ብክልሰ ሓሳብን ግብርን ኣጥርየሞ ዘለው ፍልጠት፡ ምስ’ቲ ናይ ዓመታት ተመኵሮ ዘጥረየ ሓረስታይ ብምቕሉል ኣቀራርባ ተወሃሂዶም፡ እቶትን እቶታውነትን ኣብ ምብራኽ ኣበርክቶ ክገብሩ ብሕብረተ-ሰቦም ትጽቢት ከም ዝግበረሎም ገሊጹ። ቀጺሉ “እቲ ናይ መወዳእታ ሸቶና፡ ህዝብና መኣዛዊ መግቢ ብስሩዕን ርትዓዊ ዋጋን ንኽረክብ ምርግጋጽ እዩ” ዝበለ ሚኒስተር ኣረፋይነ፡ ብውሑድ ወጻኢን ውሕሉል ኣገባብ እቶትን እተታውነትን ንምዕባይ ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፡ ኣበርክቶ ሞያውያን ሕርሻ ብቐዳምነት ስለዝጥቀስ ብልዑል ተወፋይነትን ወኒን ክሰርሑ ተላብዩ።

መንግስቲ ካብ መትከላዊ እምነቱን ሓልዮት ሃገርን ህዝብን ተበጊሱ፡ ኣብ ኩልንተናዊ ህንጸት ሃገርን ማሕበራዊ ፍትሕን ንምርግጋጽ፡ ብዘይ ዝዀነ ግዳማዊ ሓገዝ ኣብ ምውህሃድ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝገብሮ ዘሎ ሓያል ጻዕሪ፡ መመረቕታ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ እኹል ምስክር እዩ። ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ኣብ ጽላት ሕርሻ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ህዝቢ ምዕቡል ኣገልግሎት ሕርሻ ንኽረክብ ኣብ ዘይሕለል ስራሕ ተጸሚዱ ‘ውን ይርከብ።

ዲን ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ ፕሮፌሰር ወልደኣምላኽ ኣርኣያ ብወገኑ ኣብ ዘስምዖ ቃል፡ እቲ ኮለጅ ኣብዚ ንመበል 17 ግዜኡ ዘካይዶ ዘሎ ስነ-ስርዓት መመረቕታ 181 ብዲግሪ 169 ድማ ብዲፕሎማ ብድምር 350 ተማሃሮ የመርቕ ከም ዘሎ ኣብሪሁ። ካብተን ተመረቕቲ እተን 54.29 ሚእታዊት ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን’ውን ኣረዲኡ። ኣበርክቶ ኮለጅ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ ኣብ ምዕባይ ክኢላዊ ዓቕሚ ሰብን ምምሕያሽ ኣገልግሎት ሕርሻ ሃገርንና ዓቢ ተራ ከም ዘለዎ ብምግላጽ፡ እዞም ናይ ሎሚ ተመረቕቲ ድማ፡ ብቑዕ ፍልጠት ቀሲሞም ኣብ ኣገልግሎት ጽላት ሕርሻ ይጽንበሩ ከም ዘለው ሓቢሩ።

ንሱ ቀጺሉ፡ ሕርሻ ዓንዲ ሕቖ ቊጠባ ሃገርና ብምዃኑ፡ እቶት ሕርሻ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ካብ ምዃን ሓሊፉ፡ ናብ ንግዳዊ ንኽምዕብል፤ ከምኡ’ውን ካብ ክረምታዊ ናብ መስኖኣዊ ሕርሻ ብምስግጋር፡ ኣብ ሓደ ዓመት 2ን 3ን ግዜ እቶታውነት ምህርቲ ንምሕፋስ፡ ሓደ ካብ ስትራተጂ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ከም ዝዀነ ኣረዲኡ። ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን፡ ብዓውድታት ትምህርቲ ስነ-ዘራእቲ፡ ስነ-እንስሳ፡ ስነ-መግብን ቴክኖሎጅን፡ ስነ- ኣሕምልትን ፍረታትን፡ ሃብቲ መሬትን ኣከባብን፡ ስነ-ጥዕና ብቑልን ሕክምና እንስሳን ብዲግርን ዲፕሎማን ፕሮግራም ከመርቕ ከም ዝበቕዐ ድማ ገሊጹ። እዚ ኮለጅ መቐጸልታ ናይ’ቲ ኣብ ምምዕባል ዓቕሚ ሰቡ ዝገብሮ ገዚፍ ወፍሪ፡ ሎሚ’ውን ንገለ ኣባላቱ ማህደረ ትምህርቲ ንምሃብ ናብ ቻይና፡ ሩስያ፡ ሃንጋሪን ኬንያን ንዝለዓለ ትምህርቲ ልኢኹ ከም ዘለው’ውን ኣረዲኡ። “ዕላማ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ሕርሻዊ ምርምር ምክያድ’ዩ” ዝበለ ፕሮፈሰር ወልደኣምላኽ፡ ምምህርናን ምርምርን ዘይፈላለዩ ገጻት ምዃኖም’ውን ገሊጹ። ኣብ መደምደምታ፡ ተማሃሮ በጺሖሞ ዘለው ደረጃ ትምህርቲ ዛዛሚ ከም ዘይኰነ ተረዲኦም ንመጻኢ ዝጽበዮም ዘሎ ዓቢ ዕማም ኣብ ግምት ብምእታው ንዝለዓለ ዕብየትን ምዕባለን ጠሚቶም ክሰርሑ ከም ዘለዎም ኣዘኻኺሩ።

ወኪል ተመረቕቲ ብወገኑ፡ መንግስቲ ብዝገበረሎም ዘይሕለል ጻዕርን ሓገዝን ኣዚዮም ሕጒሳትን ዕጉባትን ምዃኖም ብምሕባር፡ በቲ ዓጢቆሞን ደሊቦሞን ዘለው ፍልጠት ብዓጸፋ ንሕብረተ-ሰቦምን ሃገሮምን ክኽሕሱ ከም ዝዀኑ ኣረዲኡ። ኣብቲ ኣብ ቅድሚኦም ተዳልዩ ዘሎ ናይ ልምዓት መድረኽ ብዓጸፋ ከም ዝዋስኡ እውን ሓቢሩ።

ብድሕሪ’ዚ፡ ተመረቕቲ ብጨብጨባን ዕልልታን ወለድን ዕዱማት ኣጋይሽን ተሰንዮም በብዝወድኡሉ ዓውዲ ትምህርቲ ካብ ዘለውዎ ሓፍ እናበሉ ወግዓዊ ስነ- ስርዓት መመረቕታ ኣካዪዶም። ብድሕሪ’ዚ፡ ስምዒት ተመረቕቲ ንምድህሳስ ንገለ ካብኣቶም ተወኪስና ነይርና። ፈለማ ብዓውዲ ብስነ-ኣሕምልትን ፍረታትን ብዲግሪ፡ ብደረጃ መዓርግ ዝተመረቐት ተማሃሪት ኣድሃ ሙሴ ኢና ኣዘራርሪብናያ። ንሳ፡ እዛ መዓልቲ እዚኣ ንዓኣን ንስድራቤታን ኣዚያ ፍልይቲን እተሐጉስን ምዃና ሓቢራ። ኣብ ህይወታ ድማ፡ እትሓልማ ዝነበረትን ናይ ነዊሕ ራኢኣ ዝጨበጠትላን ምዃና ገሊጻ። ነቲ ዝረኸበቶ ዓወት ክውን ንምግባር ዝሓገዙዋ መምህራና፡ ወለዳ፡ መሓዙታ ብምምስጋን ድማ፡ ሃገራ ንምህናጽ ካብኣ ዝሕተት ዘበለ ክትፍጽም ድልውቲ ከም ዘላ ሓቢራ።

ብዓውዲ ትምህርቲ ስነ-ሕክምና እንስሳ ብዲፕሎማ ዝተመረቐ ተማሃራይ በሽር መሓመድ ሓጐስ ብወገኑ፡ እዛ ዕለት ኣብ ህይወቱ ካብተን ዘይርስዓ ዕለታት ምዃና ድሕሪ ምሕባር፡ ንሱን ብጾቱን ናይ ሰለስተ ዓመት ናይ ትምህርቲ እዋናት ሰጊሮም ኣብዚ ምብቐዖም፡ ዓቢ ትርጉም ከም ዝህቦም ገሊጹ። “ኤርትራ ሃገርና ሕድሪ ናይ ጀጋኑ እያ” ዘስዓበ ተማሃራይ በሽር፡ ብዝተማሃሮ ዓውዲ ትምህርቲ ኣብ ባይታ ንምትርጓም፡ ብተወፋይነት ከም ዝሰርሕ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።

ብዓውዲታት ስነ-መግብን ቴክኖሎጅን፡ ስነ-ዘራእትን ብዲግሪ ብልዑል ደረጃ መዓርግ ዝተመረቓ ተማሃሮ ዮሳን ዳዊትን ናኦሚ ተኸስተን ብወገነን፡ መዓልቲ መመረቕታአን፡ እታ ኣዚያ እተሐጒስን ሓላፍነትን እተሰክምን መዓልቲ ምዃን ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብ ውሽጠን ዝነበረ ባህጊ ትምህርቲ ብዓወት ምዝዛመን ድማ፡ ከይተሓለሉ ንዘመሃርወን ወለደን ኣመስጊነን። በቲ ረኺበንኦ ዘለዋ ዕድል ትምህርቲ ኣብ ሓደ ደው ከይበይበላ፡ ንዝበረኸ ደረጃ ብግብሪ ኣብ ባይታ ኣበርቲዐን ከም ዝሰርሓ ድማ ሓቢረን። እዘን ብመዓርግን፡ ልዑል መዓርግን ብምምዝጋብ ተሸለምቲ መዳልያ ንምዃን ዝበቕዓ ተመረቕቲ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገር ብዝቕመጡ ግዱሳት ኤርትራውያን ናይ ገንዘብ መተባብዒ’ውን ተገይሩለን።

ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢን ቊጠባዊ ምዕባለን ኣበርክቶ ዝገብሩ ዝተፈላለዩ ክኢላታት ኣብ ምፍራይ ተጸሚዱ ከም ዝርከብ፡ ኣብ’ቲ ስነ- ስርዓት ካብ ዝቐረበ መደረታት ክንርዳእ ክኢልና ኢና። እዚ ኮለጅ ምስ ተማሃሮኡ ብሓባር፡ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ኣብ ምርምርን መጽናዕትን ዝተመርኰሰ ከካይዶ ዝጸንሐ ንጥፈታት እወታዊ ውጽኢት ይርከቦ ከም ዘሎ’ውን ይፍለጥ። ብሓያል ጻዕሪ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ፡ ካብ 2008 ኣትሒዙ ኣብ ዓውዲታት ሕርሻ ልዑል ደረጃ ትምህቲ ዝህብ ዘሎ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ምስ’ዚ ናይ ሎሚ ዓመት ደሚርካ ብጠቕላላ 6533 ተማሃሮ ኣመሪቑ ኣሎ።

ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ካብ ከተማ ከረን 15 ኪ/ሜ ንሸነኽ ሰሜን ተደኲኑ ይርከብ። እዚ ሩባ ዓንሰባ ተቐንቲዎ ዝሓልፍ ልሙዕ ኮለጅ፡ ብልምዓት ጀራዲን’ውን ፍሉጥ እዩ። ብተወሳኺ ብታሪኻዊያን ዓድታት ዖና፡ ጎቦታት ከረን፡ ግንባር ጐንፎሎምን ሓልሓልን ተኸቢቡ ይርከብ።