Danyar Canda, PhD

Eager to learn every day...

Humanist

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

📌 Öcalan’ın 26 Yıllık Rolü: Kürtlere Yeniden Çaresizliği Öğretmek!

Öğrenilmiş çaresizlik kavramı tam olarak anlaşılmadan, Kürtlerin neden bugün hâlâ tüm dünya milletlerinin aksine bağımsız devletlerini kurmada ürkek ve çekingen davrandıkları; hatta son 26 yıldır Öcalan ve PKK örneğinde görüldüğü gibi tam karşı cephede yer aldıkları anlaşılamaz.

Merkezi ve Kuzey Kürdistan’da 1984–1999 yılları arasında PKK’nin yürüttüğü silahlı mücadele, Kürtler açısından ilk kez Türk devletinin mutlak gücünün sorgulandığı bir dönem oldu. Ancak Öcalan’ın 1999’da İmralı Adası’na götürülmesi ve sonrasındaki gelişmeler, Türk devletini sarsan bu süreci tersine çevirerek Kürt toplumunda yeniden bir çaresizlik psikolojisinin inşa edilmesine yol açtı. Özellikle 2015’teki hendek savaşları, yenilgisi garanti edilmiş bir stratejiyle Kürtlerde “başarının imkânsızlığı” duygusunu pekiştirdi.

〽️Öğrenilmiş Çaresizlik

Öğrenilmiş çaresizlik kavramı, Martin Seligman ve Steven Maier’in 1967’de köpekler üzerinde yaptıkları bir deneyle ortaya konmuştur.

Deneyde başlangıçta köpeklere kaçamayacakları şekilde elektrik şoku verilir. Köpekler, ne yaparlarsa yapsınlar bu şoktan kurtulamayacaklarını öğrenirler. Daha sonra kaçabilecekleri bir imkân sağlandığında bile köpekler pasif kalır ve şoktan kaçmayı denemezler. Diğer bir deyişle, köpekler çaresizliği öğrenmişlerdir.

Bu, sadece bireysel değil, toplumsal düzeyde de görülebilen bir psikolojik mekanizmadır.

Kürtler açısından bu kavram, Türk devleti kurulduktan sonra 1923–1938 yılları arasında Kürt başkaldırılarının katliamlarla bastırılması, sürekli mağduriyetler ve kolektif travmaların ardından toplumsal hafızaya yerleşen “ne yaparsak yapalım sonuç hep felaket olur” inancıyla örtüşmektedir. Kürt halkı arasında bu durumun ne kadar köklü yer edindiğini, 1984 öncesinde aile çevrelerinden sıkça duyulan şu sözler açıkça göstermektedir: “Devlet güçlüdür, devlete karşı gelinmez.”

〽️1984–1999: Çaresizlik Zinciri Psikolojisinin Kırılması

PKK’nin 1984’te başlattığı silahlı mücadele, ağır bedellere rağmen Kürt milletinin psikolojisinde önemli değişiklikler yarattı. Ciddi bir psikolojik kırılmaya yol açtı. İlk kez Türk devletin mutlak yenilmezliği sorgulandı. Köylerin boşaltılması, göç, faili meçhuller ve ağır şiddete rağmen, Kürtler arasında “direnmek mümkündür” ve "Türk ordusu yenilmez değil" fikri yayıldı. Bu dönem, Kürdistan ve Türkiyede yaşayan Kürtler arasında toplumsal ölçekte öğrenilmiş çaresizliğin kırıldığı ilk evre olarak değerlendirilebilir.

〽️1999: Öcalan’ın Yakalanması ve Stratejik Dönüşüm
Abdullah Öcalan, 1999 Şubat ayında getirildiği İmralı’da Türk askeri ve devlet yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde, bugün YouTube’da mevcut videolarda görüldüğü üzere— Türk devletinin bir emir eri olmaktan şeref duyduğunu, PKK’yi kurarak verdiği zararı katbekat telafi etmeye hazır olduğunu, bu konuda kendisine fırsat verilmesini istediğini açıkça belirtmektedir. Buna karşılık Türk devlet yetkilileri ise “bakalım, göreceğiz” mealinde ifadeler kullanmaktadır.

Öcalan bu videolarda, PKK üzerinde çok güçlü bir etkisi olduğunu, örgütün tamamını kontrol ettiğini ve bu gücü Türk devleti yararına kullanmaya hazır olduğunu da dile getirmektedir. Abdullah Öcalan’ın bu noktada PKK ve Kürtler üzerindeki etkisini abartmadığı açıktır. Zira gerçekten de PKK’nin kararlarını tek başına belirleyebilecek bir otoriteye sahiptir.

Tam da bu noktada şu soruyu sormak yerindedir:
Madem Öcalan bu kadar güçlüydü ve artık devletin kontrolüne girmişti, Türk devleti neden 1999’da kısa sürede PKK’yi onun eliyle tamamen tasfiye etmedi?

Kanımca bunun cevabı şurada yatmaktadır: PKK’yi tamamen bitirmektense, kontrollü şekilde varlığını sürdürmesine izin vererek aşama aşama yenilgilere uğratarak Kürtlerde yeniden çaresizlik psikolojisi yaratmasını garanti etmek. Öcalan'ın son 26 yıldır yaptığı ve büyük ölçüde başardığı da budur.

Bu nokta anlaşılmadan ne Öcalan'ın devletsizlik teorileri ne de PKK'yi ezdire ezdire gözden düşürmesi ve adeta buruşturup bir kenara atması anlaşılır.

Öcalan'ın Türk devletine "izin verin verdiğim zararı katbekat tanzim edeyim" dediği şey tam da budur.

Öcalan’ın devlet kontrolüne geçtikten sonra geliştirdiği yeni söylem- “Kürtler devlet kuramaz”, “biz devletsiz demokrasi istiyoruz”, “Türklerle birlikte yaşamalıyız” - ve benzeri tüm söylemler bu stratejinin ideolojik zemini oldular. Son 26 yıldır Kürtler içinde bağımsızlık fikrinin giderek zayıflamasının başlıca sebebi tam da bu durumdur.

〽️2015 Hendek Savaşları: Garantili Yenilgi Senaryosu

2015’teki hendek savaşları, öğrenilmiş çaresizlik stratejisinin zirve noktası oldu. Türk devleti, Öcalan aracılığıyla bu savaşın PKK tarafından başlatılması için baskı yaptı; Sırrı Süreyya Önder “Öcalan’ın iradesi” olarak Kandil’e gönderildi ve karar bu şekilde zor ve tehditle PKK üst düzey yönetimine aldırıldı.

PKK’nin, Kürt milliyetçiliğinin ve bağımsızlık fikrinin en güçlü olduğu Kürdistan şehirlerinde özyönetim ilanlarıyla başlattığı bu hamle, baştan itibaren yenilgisi garanti edilmiş bir girişimdi.

Devletin askeri kapasitesi karşısında sonuç belliydi:
En radikal bağımsızlıkçı genç kuşak tasfiye edildi.

Kürt milliyetçiliğinin en güçlü olduğu bölgeler (Cizre, Sur, Nusaybin, Şırnak) yıkıldı.

Kürt toplumu kitlesel bir travmaya uğratıldı. Binlerce insan tutuklandı.

Bir milyonun üzerinde Kürt yerinden yurdundan göçertildi.

Bu süreç, Kürtlerde yeniden “ne yaparsak yapalım kaybederiz” algısını güçlendirdi. Kürtlerin geleceğe dönük umutlarını söndürdü.

〽️Öcalan’ın Rolü: İdeolojik Meşruiyet

Öcalan, 1999 sonrası söylemleriyle bu çaresizlik duygusunu ideolojik bir çerçeveye oturttu:

“Biz devlet istemekle hata ettik. Aşırı milliyetçi savruluşa kapıldık. Reel sosyalizmin oyununa geldik. Devlet Kürtler için gerekmez. Türk devleti hepimizin devletidir. Bizim devletimiz olsa da idare edemeyiz” söylemleri, Kürtlere “devlet hayali boş” mesajını verdi.

Devletin askeri yenilgilerle yarattığı travmalar, Öcalan’ın bu söylemleriyle birleştiğinde, çaresizlik duygusu artık sadece pratik değil, aynı zamanda teorik olarak da meşrulaştırıldı.

〽️Kısacası

1984–1999 döneminde kırılan çaresizlik zinciri, 1999 sonrası süreçte yeniden inşa edildi.

Kürt toplumu, sistematik yenilgiler ve ideolojik teslimiyet söylemleriyle “direnişin imkânsızlığı”na ikna edilmeye çalışıldı.

Bu, bireysel düzeyde depresyon ve umutsuzluğa yol açan öğrenilmiş çaresizliğin, toplumsal ölçekte yeniden üretilmesi anlamına geliyor.

〽️Ancak Şunu Unutmamak Gerekir

Öğrenilmiş çaresizlik, Kürtlerin kaderi değildir; tarihsel olarak üretilmiş bir psikolojik durumdur.

1984–1999 döneminde bu zincirin kırılabildiği görüldü.

Ancak 1999 sonrası devletin stratejisi, PKK’nin kontrollü varlığı, hendek savaşlarının garantili yenilgisi ve Öcalan’ın söylemleri bir araya gelerek çaresizliği yeniden tesis etti.

Bugün Kürtler açısından asıl mesele, bu çaresizliği yeniden kıracak başarı deneyimlerini yaratmak ve bağımsızlık fikrini yeniden canlandırmaktır.

Çünkü öğrenilmiş çaresizlik ne kadar güçlü olursa olsun, öğrenilmiş özgüven de mümkündür.

6 Eylül 2025 tarihinde bu yukarıdaki yazıyı yazdığımda şunu eklemiştim:
"Ve Rojava Kürdistan’ı, tüm Kürt halkına bu özgüveni ve ihtiyaç duyulan umudu fazlasıyla sunmaktadır. Enseyi karartmayalım!"

Ancak gördük ki Rojava'da da hendekler savaşı senaryosu oynatıldı ve büyük ölçüde başarıya ulaşıldı.

Gerçeğimiz budur. Bunu anlamak ve ona göre pozisyon almak gerekmektedir.

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@ardvisura3 Apo'nun göbeğine basarak yükseliyor yani...fena fikir değil...:))

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Mahallenin bakalı Selahattin ile Pervin teyzesi...Meşhur veresiye satan ile peşin satan fotosu gibi :))

[Mossad Commentary @MOSSADil]

🧵 IS X GOING BACKWARDS?
@elonmusk
For most of its existence, X (formerly Twitter) was built on a very simple social contract.

If I chose to follow you, I would see what you posted.

Not every post. Not instantly. Not without interruption. But generally speaking, the platform respected the relationship between creators and their followers.

That was the entire point.

People came to X to exchange ideas, follow breaking news, participate in public conversations, and build communities around shared interests. It was not Instagram. It was not TikTok. It was not YouTube.

It was something different.

The platform's value came from information.

A journalist could break a story. A politician could make an announcement. A soldier could post an update from the battlefield. A citizen could share something happening in real time.

The best content was not necessarily the most creative. It was the most relevant.

Then monetization entered the picture.

In theory, monetization was supposed to reward active users and encourage people to contribute more content. There is nothing inherently wrong with that idea.

The problem is that incentives change behavior.

Some users began stealing content. Others turned their accounts into engagement farms. Some posted intentionally misleading material designed solely to provoke reactions. Rage became a business model.

But instead of addressing those bad actors directly, X appears to have changed the platform itself.

The result is that X is no longer optimizing for information.

It is optimizing for engagement.

And those are not the same thing.

A breaking news report about an important event may receive little engagement because there is nothing to argue about. The information is simply useful.

Meanwhile, a provocative post about race, religion, politics, or culture can generate thousands of comments, arguments, quote posts, and reactions.

The algorithm interprets that engagement as value.

As a result, the platform increasingly rewards controversy over information.

This creates a perverse outcome.

The very content that brought people to X in the first place is often suppressed, while the content that generates outrage receives massive amplification.

A straightforward news report may receive 10,000 views.

A post designed to start a fight may receive 2 million.

The message is clear:

The platform values reactions more than information.

That may produce short-term engagement metrics, but it undermines the reason many people joined X in the first place.

The problem becomes even worse when combined with the current monetization system.

Today, creators are seeing a fraction of the revenue they once received.

At the same time, many report significant reductions in reach.

The incentives that once encouraged news gathering, reporting, and consistent posting are disappearing.

People are posting less because the rewards have diminished.

Users are seeing less because the algorithm has become more selective.

And followers increasingly discover that clicking "Follow" does not actually mean they will see the accounts they chose to follow.
That is perhaps the biggest issue of all.

The platform has quietly broken the relationship between creators and their audiences.

I have more than a million followers.
When a post reaches only a tiny percentage of those followers, it raises an obvious question:

What exactly does the Follow button mean anymore?

If someone explicitly chooses to follow an account, why should an algorithm be allowed to override that decision?

The follower made a choice.
The platform should respect it.

Instead, X increasingly behaves as though it knows better than its users.

The irony is that X seems to be chasing a future that already belongs to someone else.

If people want algorithmically amplified original content, they already have TikTok.

If they want highly visual influencer content, they already have Instagram.

If they want long-form video, they already have YouTube.

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Pervin Teyze bu sorudan rahatsız oldu herhalde ki beni blokladı. Bunu ekliyorum ki twitim anlaşılsın.

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Abdullah Öcalan "on tane Selahattin'i cebinden çıkarırsın" dedi sana. Selahattin'in boyunu ölçmüş görünüyorsun. Şimdi ne diyorsun bu konuda efendim? Çıkarır mısın? Yoksa Selahattin cebine sığmaz mı?

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@ardvisura3 Pantolununda yok mu acaba?

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Çêleka gundîyekî wenda bûye. Li pê çêlekê digere. Berêvarekê rêya wî dikeve gundekî. Li wir dibe mêvanê coteka nûzewicî. Tev di odeyekê da radizên. Nîvê şevê, cota nûzewicî li ber xwe nadin, dest bi hezkirinê dikin. Dibêjin, "Ev gundî zef westiyabû, miheqeq razaye." Di nîvê hezkirinê da jinik li ser e, dibêje, "Kuro ka li min binêre ez çi qas bilind bûme." Dema mêvan vê gotinê dibîhîse serê xwe ji nav nîvînan radike dibêje, "Xa min ez qurbana te, hemin tu ew qas bilind bûyî ka li derdorê xwe binêre tu çêleka min a belek jî nabînî?

Ez zêde dirêj nakim...Xwe di eyneyê de dîtiye li jor dîtiye nizanim îdî:)))

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@Mihemed Abdullah Öcalan buna sen on Selahattin'i cebinden çıkarırsın deyince Pervin hanım gıkını bile çıkarmıyor...Esteğfurullah efendim bile demiyor... Bu sessizlik Öcalan'ın dediğini kabul ettiğini gösteriyor...

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@Mihemed Bu soruları gazetecilerimiz sormalı ama gördüğün gibi bana bırakıyorsunuz: )))

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@ardvisura3 Nasıl küçümsemiş efendim? Giyim kuşamı ile mi?

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@FerhadKwird Ez ji wisan dibêjim...

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Profesör Öcalan'dan Pervin Buldan Hanım'a siyaset dersleri...😊 Diğer bir ifade ile Pervin'e ders anlatır gibi :))

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@Cemovarto1 Seni de böyle öven oldu mu?

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@HyamanKurd Pek yürüdüğünü sanmıyorum... O göbekle zor yürür diyorum... Olsa olsa Pervin hanımı kendisine doğru çeker göbek çekimi ile:)))

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Apocu Hareketin Yeni Öncüleri!😊

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@Elifavajiyan 😅

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Apocu Hareketin Yeni Öncüleri!😊

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

@Chilgamesh622n Öncü Komünü....:)))

[Danyar Canda, PhD @danyarcanda]

Bilimsel açıdan Kadir Amaç'ın ileri sürdüğü tezin doğruluğunun sorgulanması gerekir.

1. İddia açık mı?
Kadir Amaç tam olarak ne söylüyor?

2. Söylediği ölçülebilir mi?
İddianın gözlenebilir sonucu var mı?
Mesela Abdullah Öcalan şimdiye kadar kendisini eleştiren kaç Kürt aydınını sevdiğini söylemiştir?

3. Yanlış çıkma ihtimali var mı?
Kadir Amaç hangi durumda yanıldığını kabul eder acaba?

Abdullah Öcalan kendini eleştirenlere, karşı gelenlere şimdiye kadar ne yapmış olması lazım ki Kadir Amaç hatalı bir tez ileri sürdüğünü kabul edebilsin? Mesela onlarca üst düzey PKK yetkilisini öldürtmüş olması neyi kanıtlıyor bu konuda?