Edu uzantılı e-posta adresinizle binlerce liralık profesyonel yazılıma tamamen ÜCRETSİZ erişim sağlayabilirsiniz! Tek yapmanız gereken, üniversite e-postanızla hızlıca üye olmak ve ihtiyacınız olan her şeye ücretsiz erişim kazanmak.#reklamdeğil :)
LİTERATÜR TARAMASI : 14 Farklı Yol
Sevgili yüksek lisans ve doktora öğrencileri,
Newton’a atfedilen bir söz vardır: “Benden önceki devlerin omzuna çıkmış olmasaydım, hiçbir şey göremezdim” der. Literatür taraması, çalıştığınız alandaki geçmiş araştırmaları (pusulaları) kullanarak, doğru limana ulaşmanın yolunu bulma çabasıdır. Ancak bu deniz, tek bir su yolundan oluşmuyor; farklı akıntılar, farklı dalgalar ve farklı türlerde gemiler var. İşte Grant ve Booth’un “A typology of reviews: an analysis of 14 review types and associated methodologies” adlı 12.000’den fazla atıf alan makalesi literatür taramalarındaki 14 farklı inceleme türünü mercek altına alıyor ve bizlere bu karmaşık evrende rehberlik etmeyi amaçlıyor.
Makale, inceleme türlerini analiz etmek için "SALSA" adında bir çerçeve kullanıyor. Tıpkı dans figürleri gibi, her inceleme türü de kendine özgü adımlar, yani arama (Search), değerlendirme (Appraisal), sentez (Synthesis) ve analiz (Analysis) süreçleri içeriyor. Bu dört adımı inceleyerek, her inceleme türünün neye benzediğini, neyi iyi yaptığını ve ne gibi zayıflıkları olduğunu anlamaya çalışıyor.
İnceleme Türleri: 14 Farklı Gemi, 14 Farklı Yolculuk
14 Farklı Literatür Tarması
1. Kritik İnceleme (Critical Review): Bu, adeta bir eleştirmen gibi, literatürü derinlemesine analiz eden bir gemi. Amacı sadece mevcut bilgiyi özetlemek değil, aynı zamanda onu eleştirel bir şekilde değerlendirerek yeni bir hipotez veya model ortaya çıkarmak. Tıpkı bir heykeltıraşın taşı yontarak yeni bir eser yaratması gibi, bu inceleme türü de mevcut bilgiyi yeniden şekillendiriyor.
2. Literatür İncelemesi (Literature Review): Bu, literatür denizinde gezen bir yolcu gemisi. Farklı konulara, farklı derinliklere inebiliyor. Bazen kapsamlı bir şekilde her şeyi ele alıyor, bazen ise daha seçici davranıyor. Amacı, okyanustaki çeşitli adaları ve limanları ziyaret ederek, genel bir bilgi haritası çıkarmak.
3. Haritalama İncelemesi/Sistematik Harita (Mapping Review/Systematic Map): Bu, bir kartograf gibi, mevcut literatürü haritalandırarak, gelecekteki araştırma rotalarını belirlemeye çalışan bir gemi. Amacı, literatürdeki boşlukları tespit ederek, araştırmacılar için yeni yolculuklar önermek.
4. Meta-analiz (Meta-analysis): Bu, bir istatistik ustası gibi, farklı çalışmalardan elde edilen verileri birleştirerek, tek ve daha kesin bir sonuç elde etmeye çalışan bir gemi. Tıpkı farklı parçaları bir araya getirerek daha büyük bir resim oluşturan bir yapboz gibi, bu inceleme türü de daha net bir tablo sunuyor.
5. Karma Çalışmalar İncelemesi/Karma Yöntemler İncelemesi (Mixed Studies Review/Mixed Methods Review): Bu, bir orkestra şefi gibi, farklı yöntemleri bir araya getirerek daha zengin bir müzik yaratmaya çalışan bir gemi. Hem nicel hem de nitel verileri kullanarak, bir konuyu farklı açılardan ele alıyor.
6. Genel Bakış (Overview): Bu, bir rehber gibi, literatür denizinde yeni olanlara genel bir bakış sunan bir gemi. Amacı, konuları özetlemek ve okuyucuyu yönlendirmek.
7. Niteliksel Sistematik İnceleme/Niteliksel Kanıt Sentezi (Qualitative Systematic Review/Qualitative Evidence Synthesis): Bu, bir dedektif gibi, nitel çalışmaların derinliklerine inerek, ortak temaları ve kavramları açığa çıkarmaya çalışan bir gemi. Amacı, bir olguyu farklı bakış açılarından anlamaya çalışmak.
8. Hızlı İnceleme (Rapid Review): Bu, bir yarış atı gibi, kanıta dayalı karar verme süreçlerinde zamanı ön planda tutan bir gemi. Amacı, hızlı ve pratik bir şekilde mevcut bilgiyi değerlendirmek.
9. Kapsam Belirleme İncelemesi (Scoping Review): Bu, bir öncü gibi, bir konunun potansiyel büyüklüğünü ve kapsamını değerlendiren bir gemi. Amacı, tam bir sistematik inceleme yapmaya gerek olup olmadığını belirlemek.
10. Son Durum İncelemesi (State-of-the-Art Review): Bu, bir gözcü gibi, literatürün güncel durumunu takip eden ve yeni trendleri yakalamaya çalışan bir gemi. Amacı, belirli bir alandaki en son gelişmeleri sunmak.
11. Sistematik İnceleme (Systematic Review): Bu, bir mühendis gibi, araştırmaların doğruluğunu ve güvenilirliğini en üst düzeye çıkarmaya çalışan bir gemi. Amacı, kanıtları şeffaf ve tekrar edilebilir bir şekilde değerlendirmek.
12. Sistematik Arama ve İnceleme (Systematic Search and Review): Bu, bir kaşif gibi, eleştirel düşünceyi kapsamlı bir arama süreciyle birleştiren bir gemi. Amacı, en iyi kanıtı sentezlemek.
13. Sistematize İnceleme (Systematized Review): Bu, bir stajyer gibi, sistematik incelemenin adımlarını takip etmeye çalışan, ancak tam olarak tamamlamayan bir gemi. Amacı, sürecin mantığını anlamak.
14. Şemsiye İnceleme (Umbrella Review): Bu, bir koordinatör gibi, birden fazla sistematik incelemeyi bir araya getirerek daha geniş bir bakış açısı sunan bir gemi. Amacı, farklı incelemelerden elde edilen bilgileri tek bir yerde toplamak.
Tartışma: İnceleme Türleri Evreninde Yön Bulmak
Makale, inceleme türleri arasındaki karmaşıklığı vurguluyor. Her inceleme türü, kendine özgü güçlü ve zayıf yönlere sahip. Bu nedenle, araştırmacılar, amaçlarına ve kaynaklarına en uygun olan inceleme türünü seçmeli ve metodolojilerini şeffaf bir şekilde açıklamalı. Tıpkı bir denizcinin yolculuğa çıkmadan önce haritasını incelemesi gibi, araştırmacılar da literatür taramalarına başlamadan önce farklı inceleme türlerini anlamalı.
Sonuç: Literatür Taramalarının Artan Önemi ve Geleceği
Makale, literatür taramalarının öneminin giderek arttığını vurguluyor. Özellikle kanıta dayalı uygulamaların yaygınlaşmasıyla birlikte, literatür taramalarının kalitesi ve şeffaflığı da daha kritik hale geliyor. Makale, bu alanda çalışan uzmanlara, farklı inceleme türlerini anlamaları ve metodolojilerini net bir şekilde açıklamaları çağrısında bulunuyor.
Önemli Çıkarımlar:
· Literatür taramaları, farklı amaçlara ve yaklaşımlara sahip çeşitli türlere ayrılır.
· Her inceleme türü, kendine özgü güçlü ve zayıf yönleri vardır.
· Araştırmacılar, amaçlarına ve kaynaklarına en uygun inceleme türünü seçmelidir.
· Metodolojinin şeffaf bir şekilde açıklanması, literatür taramalarının güvenilirliği için önemlidir.
· Literatür taramalarının önemi, kanıta dayalı uygulamaların yaygınlaşmasıyla giderek artmaktadır.
Son Söz:
Literatür taramaları, bilgi denizinde bir yolculuktur. Bu makale, bu denizdeki farklı gemileri ve rotaları anlamamıza yardımcı olarak, bizi daha güvenli ve bilinçli bir şekilde yol almaya teşvik ediyor. Unutmayın, doğru gemiyi seçmek ve rotanızı iyi belirlemek, bilgi limanına ulaşmanın anahtarıdır!
Literatür taraması yaparken saatlerinizi harcamaktan sıkıldınız mı? Konunuza uygun makale bulmakta da mı zorlanıyorsunuz? İşte sizler için bu süreci daha verimli hale getiren harika ÜCRETSİZ araçlar ile karşınızdayız. Tabii ki #reklamdeğil hep sizi sevdiğimizden :)
Yaklaşık 8 yıl önce Starbucks’ta içtiğim soğuk demleme kahvenin fiyatına kızıp, “ben bunu evde de yaparım” demiştim ve yaptığımda daha da güzel olduğunu fark etmiştim. Starbucks’taki kahvenin fiyatıyla benim kahvenin maliyeti arasında da 22 kat fark vardı.
Tarifi Beyn'de paylaştım ve yıllar boyunca bu tarifte ufak tefek oynamalar yaptım, daha hijyenik koşullarda demlemenin ve süzmenin yollarını buldum ve dün, yeni tarifimi paylaşmaya karar verdiğimi burada açıkladım (bkz. alıntıladığım post).
Tweet binlerce beğeni ve “yer işareti” aldı, yüzlerce takipçi geldi ve hatta Beyn’in eposta abonelerinin sayısı bile arttı. Tweet’in böyle alıp yürüyeceğini aklıma bile getirmedim, bilsem daha güzel bir fotoğraf çekerdim, en azından fotoğraftaki 4 buçuk litre kahveyi yaparken süreci de fotoğraflardım! 😂 Neyse, olanla idare edeceğiz.
https://t.co/8NRduQuZ00
Literatür taraması yaparken makaleler arasında kayboluyor musunuz? Üzülmeyin! Fakir dostu Akademiklink yanınızda. Bu ÜCRETSİZ yapay zeka araçları ile dakikalar içinde literatür taraması yapabilirsiniz. RT yaparsanız daha fazla stresli araştırmacılara ulaşabiliriz :)
Sakın Çoğunluk Sizi Yanıltmasın;
*
— Çoğu iman etmez!
(Bakara 100)
*
— Çoğu Allah'a ortak koşar!
(Yusuf 106)
*
— Çoğu yalancıdır!
(Şuara 223)
*
— Çoğu nankördür!
(Furkan 50)
*
— Çoğu Kuran'dan yüz çevirdi!
(Fussilet 4)
*
— Çoğu rızkı Allah'tan bilmez!
(Sebe 36)
*