🌆 Kolektif hafızayı birlikte görünür kılıyoruz!
Sanatın dön��ştürücü gücüne ve sürdürülebilirliğin yaratıcı fikirlerle desteklendiğinde toplumsal faydaya dönüşeceğine inanıyoruz. Bu inançla yollarımızı birleştirdik. Kale Tasarım ve Sanat Merkezi ve Şehrin Panoları artık üretim ortağu oldu! ✨
1950’lerden bugüne uzanan kültürel mirası araştıran, kamusal alandaki seramik ve mozaik panoları dijital arşivlerle, sanat yürüyüşleriyle, söyleşilerle ve arşiv çalışmalarıyla görünür kılan Şehrin Panoları, ‘İyi Bak Dünyana’ bakış açısıyla ilerleyen KTSM’nin desteğiyle yolculuğunu daha da genişletiyor.
Geçmişin izlerini bugünün şehirlerinde birlikte görünür kılmak, kolektif sanat hafızasını çoğaltmak için yan yanayız. 🌿
Şehrin Panoları canlanırsa 🤍
4. Levent Mahallesi, Türkiye’nin 1950’li yıllarda artan göç ve konutlaşma sorununa bir çözüm olarak mimar Kemal Ahmet Aru ve Rebii Gorbon tarafından tasarlanmıştır 🏙️
Mimarlık & sanat iş birliğinin ilk dönem örneklerinden olan 4. Levent konutlarının cephesinde: Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Ferruh Başağa, Nurullah Berk, Sabri Berkel ve Ercüment Kalmık gibi dönemin en önemli sanatçılarının mozaik eserleri yer alıyor🔹
Erdem Topsakal ise yapay zeka desteği ile hareketlendirdiği bu çalışmasında Şehrin Panoları’ndan esinlenerek sanat eserlerini yeniden canlandırıyor 💫
Video & Edit: Erdem Topsakal
Heybeliada Deniz Harp Okulundaki Ferruh Başağa eseri Preveze Deniz Zaferi Mozaik Panosu okulda geçirdiğimiz yıllarda (1972-1979!) Yavuz’un direği ile sadece okulun değil adeta adanın simgesiydi. 1999 Marmara Depreminden sonra pano maalesef kurtarılamadı. Söz konusu dönemde bizlere aktarılan bilgilere göre Donanma özellikle Gölcük’te çok büyük alt yapı ve maddi kayba uğramış olduğundan bu panonun kurtarılması için gereken meblağ MSB bütçesinden tahsis edilememişti. O dönem İş Bankası da pano yapım tekniğinin kurtarma işlemi için son derece elverişsiz olduğu için çok büyük teknik/işçilik bütçesi ile karşılaşınca sökümü kaçınılmaz olmuştu. Tuğamiral iken Foça’daki görevim sırasında 2007 yazında merhum Ferruh Başağa’yı Foça’daki evinde ziyaret ettim. Sohbet ettik. Bahriyeliler için panonun ne derece kıymetli olduğu ve yıkımının bizi son derece üzdüğünü kendisine ilettim. Hatıra olarak sakladığım panodan bir parçayı kendisine verdim. Çok duygulu bir görüşme oldu. 2010 yılında büyük sanatçıyı kaybettik. Ruhu şad olsun. Onun büyük eserinin hatırasına Beşiktaş Deniz Müzesinin kuzeye bakan duvarına panonun bir benzeri yapıldı. Bugün Heybeliadaya her gidişimde gözüm ister istemez bu panoyu ve geçmişin o güzel günlerini arıyor. Ancak ne o güzel pano ne de eski günlerin ruhlarımıza gurur veren asil tadı var.
“KTSM Desteği ile Şehrin Panoları 3. Yıl Buluşması”nda çok kıymetli isimlerle tanıştım, bunlardan biri de Erken Cumhuriyet Dönemi’nin önemli sanatçısı Ferruh Başağa’nın torunu İlhan Demirer idi @dekartulip 💫
Ferruh Başağa, kamusal alandaki yapıları sanat eserleriyle süsleyen ilk sanatçılarımızdan biri. Yaptığı işi “topluma gösterme” olanağı yarattığı için tuvalleri dışında özellikle duvar resmi, vitray, mozaik ve seramik pano tasarlayarak bu çok çeşitli malzemeleri birer sanat eseri halinde halk ile buluşturmuştur. Akademi’de vitray ve mozaik atölyeleri kurularak eğitim vermiştir.
🔸 İzmir Büyük Efes Oteli’ne tasarladığı artistik cam mozaik eserleri de bu örneklerden bir tanesi. Arkitekt Dergisi’nin 1965 yılı 318. sayısında oteldeki sanat eserleri hakkında bilgiler yer alıyor fakat bazı sanatçıların eserleri hala kayıp. Ferruh Başağa’nın otelin yüzme havuzuna tasarladığı mozaik fıskiyeye ise sanatçının torunu İlhan Demirer sayesinde ulaştım. Zeki Müren’in üzeride poz verdiği mozaik havuz sanatçının 1964 yılında otele tasarladığı mozaik eserlerinden biri. Başağa’nın kamusal alana tasarladığı diğer eserlerini ise İlhan Bey aracılığı ile sizlerle paylaşmaya devam edeceğim, kendisine tekrar çok teşekkür ediyorum.
📌Ferruh Başağa’dan bir alıntı:
“Ben öteden beri yaptığım işi, eseri topluma gösterilmek bakımından duvar resmini çok severim. Duvar resmi çoğunlukla banka, okul, resmi daire ve hastane gibi yerlerde büyük boyutlarda yapılıyor. Bunlar her zaman halkın önünde. Seyircisi çok ve seyirci bunlara alıştıkça resmi de benimsiyor.”
1. Fotoğraf: İlhan Demirer Arşivi
2-3. Fotoğraf: Arkitekt Dergisi, 1965
4. Fotoğraf: “Ferruh Başağa / Sanatı ve Yaşamı” kitabı
Modern mimarlık-sanat iş birliği mirasının özel örneklerinden Antalya Arkeoloji Müzesi📍
Kültür Bakanlığı geçtiğimiz aylarda müzenin depreme dayanıksız ve yetersiz olması gibi gerekçelerle yıkılacağını duyurdu. Yapının korunması ve tescil başvuruları çalışmaları sonucunda Antalya Bölge Koruma Kurulu “yapının korunmasına gerek olmadığı” yönünde karar verdi….
Mimarı Doğan Tekeli-Sami Sisa, içerisindeki sanat eserlerinin de Tufan Dağıstanlı’ya olan bu yapı hakkındaki karardan geri dönülmesini umut ediyoruz!
Tarih, sanat ve denizcilik burada buluşacak.
Çürümeye terk edilmiş, gözden çıkarılmış Fatih Sultan Mehmet yadigarı Haliç Tersanesi’ni yeniden canlandırdık, şimdi de restore ettiğimiz bir bölümünü güzel işlevlerle halka açıyoruz. İstanbul Sanat’a kavuşuyor.