Münire Çalışkan Tuğ

Kitap kurdu.Sinemasever. Güzelliklere hayran. Edebiyatın limanına sığınmış güç biriktiriyor, kendini iyi hissediyor.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@rmznizmir Şimdi nerede yaşıyorsun? Ben Kocaeli 'deyim.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

Tam da bu işte, fikir ve sanat eseri üreten, hatta bu ürünleri tüketen herkesin kulak vermesi ve gereğini yapması gereken tespitler.

[Sedef Erken @SedefErken]

ALFA -EVEREST olayından yola çıkarak Türkiye'de Kültür Sanat Endüstrilerine dair, meraklısına, bu alanda 20 yıldan fazla zamandır çalışmış bir avukattan...
....
Ben avukat olarak sadece telif hukuku çalışmış biriyim, gelen başka işleri almam, anladığım ve sevdiğim hukuk alanı budur ve 30 yılı aşan iş yaşamımda 20 yıldan fazla buna emek verdim. 90'larda iş hayatımın ilk 10 yılında perakende sektöründe şirket yöneticiliği yaptım, bir dönem D&R'ın satın alma süreçlerinden sorumlu direktörüydüm ve o zamanlar Everest yoktu ve Alfa bizim en büyük alımları yaptığımız toptancımızdı. Daha sonra yayınevi kuruldu ve bildiğiniz gibi bugün ülkenin en önemli aktörlerinden biri.

Telif hakları konusunda müzik, sinema -tv, tiyatro, edebiyat, resim gibi kültür sanat alanlarında çalıştığım sürenin büyük bölümünde sanatçı hakları ve sanat emekçileri konusunda bugünkü tanımıyla aktivizm denilebilecek biçimde çaba gösterdim.

Danışmanlık, festival organizasyonu, albüm ve klip yapımcılığı, menajerlik yaptım. Müzik meslek birlikleri, Oyuncular Sendikası ve meslek birliği gibi kurumlarda kurucu avukat olarak bu yapıların geliştirilmesinde emek verdim. Yani bu konuları sahada dibine kadar yaşamış biriyim. Tabiri caizse son 20-25 yıl bu ülkenin kültür sanat alanında girip çıkmadığım yer-konu kalmadı.

Bütün bunları kendimden bahsetmek için değil, fikrimin arka planındaki yaşanmışlığı vurgulamak ve deposundan sahnesine bu endüstrileri iyi bilen biri olarak yaptığımı ifade etmek için anlatıyorum.

Bu alanların hepsinin sorunları ortaktır, şöyle ki;

1- Örgütsüzlük
Sanatçı bireysel olarak yetenekli, güçlü olabilir ama örgütsüz olduğu sürece pazarlık gücü bireysel etkisiyle sınırlıdır ya da yoktur. Özellike alana yeni girenler bu sebeple 1-0 yenik başlar. Türkiye’de kültür-sanat alanında dayanışma refleksi zayıf, ortak hareket etme kültürü kırılgandır. Herkes kendi ayakta kalma mücadelesini verirken sistem karşısında tek tek kaybeder. Güçlü olduğu dönemlerde bunu sorgulamaz ama kötü gün gelince en çok bundan kaybedildiği açığa çıkar.

2- Kurumsallaşma eksikliği
Meslek birlikleri, sendikalar ve sektör kurumları ya zayıf ya da etkisizdir. Var olanlar çoğu zaman gerçek temsil gücünden uzaktır, demokratik kültür gelişmediğinde belli grupların tekelinde yürür ya da kapanın elinde kalır. Gelir yapıları sürdürülebilir olmadığından kurumsal bir yapı kurmaları zordur. Kişilere bağlı sistemler olarak işler ve sürdürülebilir gerçek değişimler yaratmaları pek mümkün olmaz.

3- Telif bilincinin düşüklüğü
Bu ülkede hâlâ telif gelirleri “hak” değil “lütuf” gibi algılanır. Sanatçı da çoğu zaman haklarını bilmez, dengesiz mali koşullarda yaşadığı için orman kanunlarına zamanla uyum sağlamak zorunda kalır. Kendisini güçlü kılacağını düşündüğü kişilere, yapımcılara, kliklere, sosyal gruplara aidiyet geliştirir. Bu zihniyet değişmeden hiçbir sistem işlemez.

4- Hukukun uygulanmaması (en kritik konu)
Kanun var. Hatta birçok Avrupa ülkesinden geri değil ama uygulanmıyor. Yıllarca dijital gelirleri de içeren yeni telif yasası taslağı için çalıştık, taslak çoktan eskidi ama o hali bile meclise gelmedi. Denetim yok, yaptırım yok. İhlal eden için risk düşük, hak sahibi için mücadele maliyetli. Bu tabloyu değiştirmeden hiçbir reform mümkün değil. Peki ülkenin bunca yazarı, oyuncusu, yönetmeni, ressamı aklınıza gelebilecek sanatçısının TBMM ve siyasiler üzerinde kendi haklarına dair bir yasayı geçirecek gücü yok mudur?

5- Veri ve şeffaflık eksikliği
Bu sektörün gerçek büyüklüğü, geliri, kaybı bilinmiyor. 500 milyar tl civarı olduğu düşünülüyor ama ölçülmeyen şey yönetilemez. Türkiye’de kültür-sanat ekonomisi hâlâ “tahminlerle” konuşuluyor. Bu bile başlı başına bir sorun.

6- Devlet politikalarının parçalı ve vizyonsuz olması
Kültür-sanat hâlâ stratejik bir endüstri olarak görülmüyor. Oysa bugün dünya ekonomisinde yaratıcı endüstriler en hızlı büyüyen alanlardan biri. Türkiye bu fırsatı ya görmüyor ya da yönetemiyor. Sanatçılar ise örgütlenmedikleri için siyasilerin bu vizyonsuzluğundan sadece şikayet ediyor.

7- Emek sömürüsünün normalleşmesi
“Görünürsen kazanırsın”, “bu iş / kişi sana kapı açar” gibi cümlelerle insanlar ücretsiz ya da düşük ücretle çalıştırılıyor. Bu, sektörün kendi kendini değersizleştirmesidir. Bu tabloda para kimin elindeyse kral odur ve tüm geleceğiniz bazen bir kişinin iki dudağı arasındadır. Dolayısıyla orman kanunları geçerlidir, büyük balık küçüğü yutar.

Bugün Alfa Yayın Grubu’nun başına gelenler üzerinden yürüyen tartışma da tam olarak bu yüzden yanlış bir zeminde ilerliyor.

Bir kurumun hataları olabilir, bir çalışanın yaşadığı sorunlar da dibinek adar gerçek ve kendisi de % 100 haklı olabilir. Bunlar konuşulur, eleştirilir.

Ama sosyal medyada birkaç gün süren linçlerle ne bu sektör düzelir ne de bir daha benzer krizler yaşanmaz.

Çünkü mesele kişiler değil. Mesele sistem.

Bu ülkede kültür-sanat alanı yıllardır aynı döngüyü yaşıyor. Kriz olur → tepki yükselir → taraflar kutuplaşır → birkaç gün konuşulur → unutulur → hiçbir şey değişmez. Sonra aynı hikâye başka bir kurumda yeniden başlar.

Dürüstçe fikrimi söylemek istiyorum çünkü biliyorum ki birkaç ay sonra en fazla 1 yıl sonra bugün en yüksek tondan eleştiri yapanların bir kısmı yine dosyasını ya Everest'e ya da yine aynı koşullarda iş yapan bir benzerine göndermek zorunda. Eğer gerçekten bir şey değişecekse, enerjimizi linç etmeye değil, yapı kurmaya harcamak zorundayız.

Örgütlenmeden, güçlü ve bağımsız kurumlar yaratmadan, telif bilincini tabana yaymadan,
hukukun uygulanmasını talep eden kolektif bir irade oluşturmadan bu sektörün hiçbir sorunu kalıcı olarak çözülmez.

Ve en rahatsız edici ama en gerçek cümle şu:

Bu alanda çalışan yazar, editör, çevirmen ya da yazar temsilcilerinin birleşebilseler aslında büyük bir etki alanı ve gücü var ama dağınık.

Bir araya gelmediği sürece, ne kendi hakkını koruyabilir
ne de karşısındaki sistemi değiştirebilir.

Dolayısıyla bugün sorulması gereken asıl soru şu bana göre;

Bu kadar büyük bir endüstri neden hâlâ kendi kaderini belirleyemiyor?

Bu soruya dürüst bir cevap verilmeden, bana göre hiçbir tartışmanın gerçek bir anlamı yok.

Sanatçıların sanatına ve emekçilerin emeğine saygılarımla...

Av. Sedef Erken

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@rmznizmir Evet, 91-96 arası Cide 'de öğretmenlik yaptım.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

Nuray Elçin 'in ilk kitabı Baht Oyunları üzerine söyleştik.

https://t.co/ydvNPfM1yl

[Ayşegül Bayar 📚✏️🌈 @_aysegulbayar]

Gece On İki Sancıları'nda yer alan "Alfabetik Sıraya Göre Utanç Listesi" adlı öykümün değerlendirmesi için SözCast'e teşekkürler.🌸

https://t.co/WVPtMQdvt0

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

https://t.co/PV60oneuH1

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@_aysegulbayar Hayat kendimize açtığımız yaraların toplamı sanki. Sonra da onları sağaltmaya çalışırken debelenmelerimiz, çektiğimiz acılar, savruluşlar... İnsanın kendine düşmanlığı. "Duran zaman, ertelenen hayat"

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@polatozluoglu Çocuklar çok şanslı. Kutlarım. İçimdeki çocuğun meraklarının ardına takılıp okurum bir gün.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@edebiyatburada2 Burhan Sönmez edebiyatını çok severim. Köklerine sıkı sıkı bağlı bir edebiyattır. Masumlar ve diğer bütün eserleri için Burhan Sönmez 'e, bu yazı için sana çok teşekkür ederim.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@onurbtn9 Bu konuda Johann Hari 'nin Çalınan Dikkat kitabı harika.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@behcelik @roberkoptas Online mi?

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

Çok program dinledim Açık Radyo 'dan. Didik Didik Freud, Sanat Uzun ilham Sonsuz, Günün ve Güncelin Edebiyatı, Eksik Mecaz ve daha niceleri. Hem de bir kez değil, arşivleri altüst ederek defalarca dinledim, arkadaşlarıma link atıp dinlemelerini önerdim. "Açık Radyo açık olmalı"

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@MuratGulsoy Şu an, Açık Radyo'da yayımlanan Eksik Mecaz'ı dinliyorum. Nasıl güzel ve yetkin bir program. Böylesi güzel işler yapılan bir kapıyı, bir pencereyi, Açık Radyo'yu kapatmak dinleyiciyi nefessiz bırakmaktır. Açık Radyo kapatılmaz.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@NurayOnoglu Sayfanın sonuna konulmalı, kitabın sonuna koyunca okumak zor oluyor. Bir de mümkünse dipnotlar abartılmamalı

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@parsomenfanzin Derya Sönmez 'in ilk kitabı Sırça Kanatlar' ı çok sevdim. Şimdi de Yarım Kalmasın 'ı okuyorum. Herkese bol şans, daha çok görünür olsun diye paylaşıyorum.

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

Mesut Kara 'nın anısına saygıyla.
Emeğinize sağlık Tarhan Gürhan

https://t.co/zovt16DYr3

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

İpekli Mendil’den Kalinikhta’ya Sait Faik

https://t.co/YXPqGT3BOw

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

Öykü, daracık bir alana bütün bir evrenin ve insanlık macerasının sığdırılmış halidir. Sait Faik bunu çok iyi yapan yazarlarımızdan biri. Onu okumak, evreni görmek insanın bu evren içindeki yeknesak yürüyüşüne tanık olmak gibidir.

https://t.co/TFTmHXjABG

[Münire Çalışkan Tuğ @doganindili62]

@ercanyyilmaz Geçmiş olsun.

[Hrant Dink Vakfı @HrantDinkVakfi]

Adapazarı doğumlu Zaruhi Kavalcıyan, Osmanlı'nın ilk kadın doktoruydu. Kadınların yüksek öğrenim alamadığı 19. yy'da ABD’de eğitim gördü, geri dönüp kendini hekimliğe ve öğretmenliğe adadı.
Kavalcıyan’ın hikâyesi #KarDes'in Çokkültürlü Kadın Hikayeleri turunda.
#14MartTıpBayramı